Περαιτέρω, τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, οι Η.Π.Α. δεν έχουν μειώσει ποτέ σε τόσο μεγάλο βαθμό, καθώς επίσης σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, τις δαπάνες του δημοσίου – κατά 3,4%, εάν εξαιρέσει κανείς τις «κοινωνικές μεταβιβάσεις» (κουπόνια διαβίωσης, επιδόματα ανεργίας κλπ.), οι οποίες αυξήθηκαν λόγω της κρίσης.
Επομένως, η αιτία που επιβραδύνεται ο ρυθμός ανάπτυξης είναι η μειωμένη ζήτηση – με την αποτελεσματικότητα της αυξημένης προσφοράς χρήματος εκ μέρους της κεντρικής τράπεζας, να «εξουδετερώνεται» από τη μείωση των δημοσίων δαπανών, καθώς επίσης από τη διατήρηση των αμοιβών των εργαζομένων σε χαμηλά επίπεδα.
Κατ’ επακόλουθο, από την πολιτική λιτότητας που έχει υιοθετήσει η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία είναι ουσιαστικά αυστηρότερη, πολύ πιο νεοφιλελεύθερη δηλαδή από την αντίστοιχη στην Ευρώπη – αν και λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο (πληθωριστικός περιορισμός των πραγματικών αμοιβών αντί μείωση των ονομαστικών, μέσω της εσωτερικής υποτίμησης κοκ.).
Η συνεχής εκτύπωση δε νέων χρημάτων εκ μέρους της Fed δεν λύνει κανένα πρόβλημα – αντίθετα, δημιουργεί πολλά καινούργια, αφού οδηγείται στα χρηματιστήρια, προκαλώντας φούσκες, εντείνοντας τη μη ισορροπημένη αναδιανομή των εισοδημάτων κοκ.
Απλούστερα, η βιώσιμη ανάπτυξη χρειάζεται επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, οι οποίες με τη σειρά τους προϋποθέτουν την αύξηση της ζήτησης είτε στο εσωτερικό της εκάστοτε χώρας (κατανάλωση), είτε στο εξωτερικό (εξαγωγές). Η αύξηση της ζήτησης στο εσωτερικό προέρχεται είτε από τις υψηλότερες αμοιβές των εργαζομένων, είτε από το δανεισμό τους (όπως συνέβαινε στις προηγούμενες δεκαετίες), είτε από την άνοδο των δημοσίων δαπανών.
Εάν όμως περιορίζονται οι δαπάνες του δημοσίου, οι πραγματικοί μισθοί των χαμηλότερων εισοδηματικών τάξεων μειώνονται (γράφημα που ακολουθεί), ενώ οι εργαζόμενοι δεν είναι πλέον πρόθυμοι ή αδυνατούν να αυξήσουν το δανεισμό τους, τότε οι επενδύσεις εκλείπουν – οπότε η ανάπτυξη είναι «όνειρο θερινής νύχτας».
.
ΗΠΑ – η συνεχιζόμενη μείωση των πραγματικών εισοδημάτων για τη περίοδο 2009-2012 ανά μισθολογική κλίμακα.
.
Ολοκληρώνοντας, το γεγονός ότι οι «κοινωνικές μεταβιβάσεις» στις Η.Π.Α. είναι ακόμη 3% υψηλότερες από το μέσον όρο της προηγούμενης περιόδου ανάπτυξης, τεκμηριώνει τα αδιέξοδα της σημερινής οικονομικής πολιτικής της υπερδύναμης – η οποία πιέζει την Ευρώπη να αυξήσει τις δικές της δαπάνες, εγκαταλείποντας την πολιτική λιτότητας, όχι για το δικό της καλό, αλλά για να καλύψει τη μειωμένη εσωτερική της ζήτηση από την αύξηση της ευρωπαϊκής, οπότε από τις κλιμακούμενες εξαγωγές προς την ήπειρο μας.
Αυτό αιτιολογεί επίσης τις προσπάθειες των Η.Π.Α., όσον αφορά τη σύγκρουση της ΕΕ με τη Ρωσία, στο πεδίο της Ουκρανίας – η οποία θα βοηθούσε τις εξαγωγές ενέργειας εκ μέρους της υπερδύναμης προς την Ευρώπη, τη διενέργεια επενδύσεων για τη διευκόλυνση τους (κατάλληλα λιμάνια για την υποδοχή φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή κλπ.), την πώληση της τεχνολογίας εξόρυξης πετρελαίου από σχιστόλιθο, τις εξαγωγές αμερικανικού πολεμικού εξοπλισμού κλπ.
.
Η αμερικανική πολιτική λιτότητας
Στην πραγματικότητα, θα ήταν προτιμότερο να διατηρηθούν στις Η.Π.Α. οι δαπάνες για δημόσιες υπηρεσίες (παιδεία, υγεία), καθώς επίσης για κρατικές επενδύσεις σε έργα υποδομής (δρόμοι κλπ.), στο προηγούμενο επίπεδο. Στο 20% περίπου, όσο ήταν ο μέσος όρος από τις αρχές του 1930 έως το 2011, αντί να μειωθούν στο σημερινό 18,3%, με πτωτική τάση.
Υπολογίζεται δε πως εάν είχε συμβεί αυτό, οι αμερικανοί θα είχαν κερδίσει περί τα 700 δις $ από τα τέλη του 2011 έως σήμερα – οπότε το ΑΕΠ της υπερδύναμης, αφαιρουμένου του πληθωρισμού, θα παρουσίαζε πιθανότατα ρυθμό ανάπτυξης 1% μεγαλύτερο από το σημερινό. Οι δε κοινωνικές μεταβιβάσεις θα ήταν πολύ χαμηλότερες από το 14,2% που διαπιστώθηκε πρόσφατα, μεταξύ άλλων λόγω της μεγαλύτερης απασχόλησης.
Συμπερασματικά λοιπόν, ακόμη και στις Η.Π.Α. διαπιστώνεται ο παραλογισμός της πολιτικής λιτότητας – ειδικά το ότι η μείωση των δημοσίων δαπανών αδυνατεί να περιορίσει το έλλειμμα στον προϋπολογισμό, μεταξύ άλλων επειδή αυξάνονται οι κοινωνικές μεταβιβάσεις, οι παροχές καλύτερα προς τις αδύναμες εισοδηματικές ομάδες (ανέργους, απόρους κοκ.).
Όσο δε και αν πανηγυρίζουν οι Η.Π.Α. για τη μείωση της ανεργίας, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το ποσοστό απασχόλησης των αμερικανών, το οποίο ήταν της τάξης του 70% πριν από την κρίση, έχει μειωθεί στο 65% – πως ο περιορισμός της ανεργίας είναι πλασματικός, αφού μειώνονται δραματικά οι απασχολούμενοι.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ελλάδα, αφού ο χειρισμός αυτός αποτελεί μία από τις προσφιλέστερες μεθόδους του νεοφιλελευθερισμού – με βάση την οποία εξαφανίζεται ένας ορισμένος αριθμός εργαζομένων, ρίχνεται έξω από το πλοίο δηλαδή, για να ωραιοποιηθούν οι στατιστικές (ανάλυση).
