Παρακμή και εμπιστοσύνη – The Analyst
ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Παρακμή και εμπιστοσύνη

.

Ας αναστοχαστεί ο μπλε χάρτης τη νίκη του στο μέλλον, επειδή «όταν κάνεις μια δέσμευση δημιουργείς ελπίδα. Όταν την τηρείς χτίζεις εμπιστοσύνη, όταν δεν την τηρείς γκρεμίζεις την εμπιστοσύνη» και «είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη, περισσότερο από το αμοιβαίο συμφέρον που  συγκρατούν τις ανθρώπινες κοινωνίες». Ακόμα, «παίρνει 20 χρόνια να χτίσεις μια φήμη, λέει ο Warren Buffett και 5 λεπτά για να τη γκρεμίσεις». Τέλος, χρήσιμη για όλους τους υποψήφιους είναι η ρήση του George Eliot «Ποια μοναξιά είναι περισσότερο μοναξιά από την έλλειψη εμπιστοσύνης»;

.

Ανάλυση

– της Κατερίνας Μπερλή                                  Αποτελείται από δύο σελίδες

Δεν λέμε κάτι νέο αν αναφέρουμε την αρχέγονη αρχή ότι όταν η τροφή σπανίζει, η ζωή του ανθρώπου υπολογίζεται πολύ λίγο. Ή όπως εξελίχθηκε αυτή η βασική αρχή στον πολιτισμό μας, εδώ και τουλάχιστον 5000 χρόνια  Όταν τα κέρδη μειώνονται πάλι η ζωή του ανθρώπου υπολογίζεται πολύ λίγο.

Όταν χάνονταν τα ορυχεία χρυσού από τις κατακτήσεις και δεν γέμιζαν τα θησαυροφυλάκια της Βασίλισσας στην αρχαία Αίγυπτο από τους φόρους του εξωτερικού  ή όταν το ιερατείο αποκτούσε ισχύ και εξουσία και μάζευε τους φόρους, δεν απέμενε τίποτα για τους φτωχούς που επτώχαιναν συνεχώς για να μπορούν έτσι να τρώνε οι θεσμοί. Οι άνθρωποι λιμοκτονούσαν και πέθαιναν σαν τα μυρμήγκια από την πείνα, τις κακουχίες και τις πολυάριθμες αρρώστιες που δεν ευτύχησαν να γνωρίζουν τα ονόματα τους. Άραγε υπάρχει κάτι σημαντικό για τη ζωή που η εποχή μας να έχει υπερβεί ή να μην απατόμαστε ως προς αυτό;

Κάποτε, γύρω στο 2.150 π.Χ, πάνω από 4.000 χρόνια πριν τις μέρες μας, οι φιλόσοφοι της Αιγύπτου θρηνούσαν για την παρακμή των ανθρώπων. Ένας σοφός ονομαζόμενος Χεχεπέρε Σούμπου επί βασιλείας Σεσώστριος Β’ παραπονιόταν  ότι όλα είχαν λεχθεί από μακρού και ότι οι φιλόλογοι ήταν υποχρεωμένοι να επαναλαμβάνουν όσα είχαν πει οι προηγούμενοι. «Ας είχα στη διάθεση μου-φώναζε μέσα στη δυστυχία του- λέξεις άγνωστες, ας μπορούσα να εκφράσω νέες ιδέες που να μην έχουν παλιώσει ήδη αρκετά και να μην έχουν ειπωθεί κατά κόρον. Κάτι που να μην το έχουν μεταχειριστεί ως τώρα, που να μην το έχουν αναμασήσει οι πρόγονοι μας».

Η μεγάλη χρονική απόσταση των 42 αιώνων που μας χωρίζει από τη ρήση αυτού του σοφού, ο οποίος αναφέρει ως ήδη γερασμένες τις ιδέες (και αναμασημένη την παρακμή) στον καιρό του, μας υποβάλλει αρχικά την απορία να αναλογιστούμε πόσα άραγε χρόνια πριν –εκατονταετίες, χιλιετίες;- θα γεννήθηκαν αυτές οι ιδέες, πόσες παρακμές υπήρξαν έκτοτε. Έπειτα, μας υποβάλλει την ανάγκη να εκφραστούμε σε αυτό το γραπτό, όχι με δικά μας λόγια, αλλά με τα προλεγόμενα πάνω από 4000 χρόνια ρητά και αποφθέγματα σοφών. Η δική μας δουλειά βρίσκεται απλώς στη μεταφορά τους και στη σύνθεση των κειμένων, ώστε να βγάζει νόημα η επίκληση τους στην ανάλυση των σύγχρονων προβλημάτων και γεγονότων. Πολλά από όσα θα αναφέρουμε στηρίζονται στο πολύ σπουδαίο έργο «Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού», του  Will Durant, Μετάφραση Α. Φραγκιά, ΑΦΟΙ ΣΥΡΟΠΟΥΛΟΙ & Κ. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ, ΤΟΜΟΣ Α’, 1957 από όπου θα μεταφέρουμε αυτούσια αποσπάσματα του συγγραφέα, με τις απαραίτητες προσαρμογές στη γλώσσα που μιλάμε σήμερα.

Πολιτική και κοινωνική παρακμή

Ένας πάπυρος που χρονολογείται από τη Μέση Αυτοκρατορία της αρχαίας Αιγύπτου- περίπου το 2800 π.Χ – καταγγέλλει τη διαφθορά με λέξεις που όλες οι γενιές θα ακούσουν πολλές φορές:

«Σε ποιόν μπορώ να απευθυνθώ σήμερα;

Οι αδερφοί είναι εχθροί

Οι φίλοι δεν αγαπιώνται σήμερα.

 Σε ποιόν μπορώ να απευθυνθώ σήμερα;

Το πονηρό πνεύμα είναι σ’ όλες τις καρδιές,

Ο καθένας κλέβει την περιουσία του γείτονα.

 

Σε ποιόν μπορώ να απευθυνθώ σήμερα;

Ο καλός άνθρωπος χάθηκε

Ο θρασύς υπάρχει παντού.

 Σε ποιόν μπορώ να απευθυνθώ σήμερα;

Όταν ένας άνθρωπος πρέπει να προκαλεί την αγανάκτηση για την κακή του διαγωγή,

Μόνο το χαμόγελο προκαλεί από τη φρίκη της αδικίας του».

Η αταξία, η βία, η φτώχεια  και η παρακμή χαρακτηρίζουν το τέλος της Αυτοκρατορίας.

Αλλά, ας δούμε τι άποψη έχει για την πολιτική παρακμή, κάποια σύγχρονη μας επιστημονική προσωπικότητα.

«Η Ελλάδα βρίσκεται σε πολιτική παρακμή γιατί: Τα εθνικά θέματα γίνονται πολιτικά

Τα πολιτικά γίνονται κομματικά και Τα κομματικά γίνονται προσωπικά

Μας λείπει η ομαδικότητα», είχε πει παλιότερα  η Αρβελέρ στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, όπως ανέφερε σε πρόσφατη συνέντευξη της (3/6/2019) στην εφημερίδα Καθημερινή.

Μήπως η παραπάνω αιτιολογία της πολιτικής παρακμής, σε πολύ σύντομο χρόνο από όταν ειπώθηκε δεν αφορά σήμερα μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη και στην Αμερική;

Μήπως όμως δεν είναι η αιτία αλλά η έκφραση της παρακμής;

Μήπως το Brexit από εθνικό θέμα δεν έγινε πολιτικό;

Μήπως ο Τράμπ με την Κλίντον δεν είναι στα δικαστήρια επί προσωπικού θέματος (e-mail);

Μήπως δεν έχει κλονιστεί η ομαδικότητα της Ε.Ε –αν ποτέ υπήρξε και αν θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει;

« Σπάνια συναντάμε κοινωνίες που να στηρίζουν τον ηθικό τους κώδικα σε κοινωφελή βάση ευρύτερη από το οικονομικό και πολιτικό συμφέρον της ομάδας».

Ο ηθικός κώδικας της Ε.Ε ποιάς ομάδας το οικονομικό και πολιτικό συμφέρον εκφράζει;

Στη διπλωματία δεν αναγνωρίζουμε ηθική και η πολιτική δεν έχει καρδιά.

Η κυριότερη λειτουργία της ηθικής, όπως ομολογεί με ειλικρίνεια ο πρωτόγονος, είναι να δώσει δύναμη και συνοχή στην ομάδα του, έναντι των άλλων ομάδων. Οι κανόνες διαγωγής και τα ταμπού εφαρμόζονται μόνο για τους ανθρώπους της φυλής του.

Η ηθική πρόοδος στη  ιστορική της ανάπτυξη δε στηρίζεται τόσο στη βελτίωση του ηθικού κώδικα, όσο στην επέκταση της εδαφικής περιοχής στην οποία αυτός εφαρμόζεται.  Έτσι, μερικοί άνθρωποι πέτυχαν να επιβάλλουν την ηθική τους σ’ όλους τους Ευρωπαίους αρχικά, μετά σ’ όλους τους λευκούς και τέλος σ’ όλη την ανθρωπότητα. Αν και οι δύο κώδικες ηθικής διαφέρουν βαθύτατα είναι δύσκολο να αποδείξουμε ότι η σύγχρονη ηθική είναι ανώτερη των πρωτογόνων.

Παρακάτω, όσον αφορά στο αποτέλεσμα της επέκτασης της κρατούσας ηθικής αναφέρει:

Πάντα υπήρξαν ιδεαλιστές στην εποχή μας (1957) που ήθελαν τα αγαπούν όλους τους ανθρώπους όπως τους γείτονες τους και όλες οι γενιές έχουν ακούσει κηρύγματα εν μέσω εθνικισμού και πολέμου. Ίσως ο αριθμός των ατόμων αυτών έχει αυξηθεί.

Άραγε πόσο να έχουν αυξηθεί οι ιδεαλιστές μετά από 60 χρόνια από τότε που γράφτηκε αυτή η φράση;

Μήπως η αύξηση των ιδεαλιστών είναι κι αυτή σύμπτωμα της παρακμής;

Μήπως με το ίδιο θέμα σχετίζεται η πρόσφατη αναμόρφωση του Ποινικού κώδικα που εναρμονίζεται με τις ευρωπαϊκές  ρυθμίσεις;

Μήπως γι’ αυτό το λόγο ο κεντρώος χώρος – κεντροαριστερά, κεντροδεξιά- έχει διευρυνθεί για να καλύψει το μεγάλο όγκο των ιδεαλιστών επεκτεινόμενος  πολύ προς τους δύο πόλους του πολιτικού φάσματος, τους οποίους εξώθησε υπερβολικά στα άκρα (εξ’ ου και τα χαμηλά εκλογικά ποσοστά των άκρων, δηλαδή της αριστεράς και της παραδοσιακής δεξιάς;)

Μήπως γι’ αυτό οι εκλογικές μάχες στο Δυτικό τουλάχιστον κόσμο γίνονται μεταξύ αντιπάλων κομματικών ομάδων που απευθύνονται στον ίδιο μεσαίο χώρο των ιδεαλιστών και γι’ αυτό δεν μπορούν να διαφοροποιηθούν πολύ μεταξύ τους τα κεντρώα κόμματα;

Μήπως γι’ αυτό το κομματικό γίνεται προσωπικό;

Στην κρίση της παρακμής αυξάνεται ο πεσιμισμός.

Στο τέλος της Αρχαίας Αυτοκρατορίας της Αιγύπτου, η οποία ξεκίνησε πριν από 60 αιώνες και της οποίας Αιγύπτου το μεγαλείο του πολιτισμού είναι ασύλληπτο, ο σοφός Ιπούγερ –ο οποίος ήταν προφανώς γέρος και κουρασμένος- θρηνεί για την αύξηση των αυτοκτονιών και γίνεται μισάνθρωπος σαν άλλος Σοπενάουερ «Είθε να έρθει η μέρα κατά την οποία θα παύσει να υφίσταται η ανθρωπότης…). Μας μιλάει για τους σκεπτικιστές. Στις «Συμβουλές» του, ένας μελετητής, ο Breasted παρατηρεί την πρώτη ένδειξη του κοινωνικού εκείνου ιδεαλισμού, τον οποίο θα ονομάσουμε, όταν τον συναντήσουμε στους Εβραίους, Μεσσιανισμό. Καταλήγει με το όνειρο ενός βασιλέως- φιλοσόφου ο οποίος θα σώσει τους ανθρώπους από το χάος και την αδικία.

Παρομοίως, στη δημοκρατία των ημερών μας το χάος και η αδικία συνεχίζεται. Ο ψηφοφόρος δε, προσέρχεται στις κάλπες το ίδιο μεσσιανικά. Ψηφίζει ένα πολιτικό ελπίζοντας στη σωτηρία όπως πηγαίνει στο γιατρό να του γράψει συνταγή. Περιέργως, η συνταγή (πρόγραμμα σωτηρίας) του υποψηφίου υπολείπεται της αποτελεσματικότητας της ιατρικής συνταγής και σπανίως παρέχεται στον ελπίζοντα κατά τον προεκλογικό αγώνα. Αντ’ αυτού του παρέχεται πλουσιοπάροχα το θέαμα των κοκορομαχιών.

Αποτέλεσμα του πολιτισμού είναι ο μειωμένος αγώνας για την ύπαρξη, το έλλειμμα ομαδικότητας αλλά και δημιουργικότητας. Ο Μaslow είχε παρατηρήσει ότι υπάρχει στον άνθρωπο ένα έμφυτο δυναμικό δημιουργικότητας που κινδυνεύει να καταστραφεί με τον «εκπολιτισμό» του.

Ο αγώνας για την ύπαρξη ευνοούσε το πρωτόγονο κοινοτικό σύστημα. Ο αγώνας για την ιδιοκτησία ταυτίζεται με την ατομοκρατία όπου «βρίσκει στέγη η ατομοκεντρική βαρβαρότητα, η εγωτική ερημία, η ανέραστη ηδονή και η φριχτή μοναξιά» (στο τελευταίο απόσπασμα χρησιμοποιούμε το καλλιεργημένο λεξιλόγιο του καθηγητή- φιλόσοφου  Χρ. Γιανναρά από το άρθρο του «Άσκοπες, ανέλπιδες εκλογές» στην εφημερίδα Καθημερινή της 14/4/2019, καθώς οι λέξεις είναι για τη σκέψη ότι τα εργαλεία για την εργασία).

Ο πρωτόγονος ήταν καλύτερα προετοιμασμένος για τη συνεργασία. Η ιδέα της κοινωνικής αλληλεγγύης εισέδυε ευκολότερα στο μυαλό του διότι πολλοί κίνδυνοι και πολλά συμφέροντα τον συνέδεαν με την ομάδα ενώ αφετέρου τα υλικά αγαθά ήσαν λίγα και δε μπορούσαν να τον χωρίσουν από τα άλλα μέλη.

Η συνεργασία των μελών στο εσωτερικό της ομάδας είναι ο απαραίτητος όρος για τον επιτυχή ανταγωνισμό της με τις άλλες ομάδες. Ο αγώνας για την ύπαρξη δε σταματάει με το θεσμό της αλληλοβοήθειας, αλλά απλώς μετατίθεται και μεταβιβάζεται από το άτομο στην ομάδα. Η ικανότητα ανταγωνισμού μιας ομάδας με άλλες είναι ανάλογος της ικανότητας συνεργασίας των μελών που την απαρτίζουν.

Μήπως επομένως το έλλειμμα αλληλοβοήθειας στην Ευρώπη, όπου ισχυρή Βαυαρία σημαίνει ανίσχυρη Ήπειρο και το εξώφυλλο γερμανικής εφημερίδας προσβάλλει ανερυθρίαστα την Ελλάδα με την Αφροδίτη σε  απρεπή στάση εξασθενεί την ομάδα; Μήπως λοιπόν αυτή η στάση προϊδεάζει για την ανικανότητα της Ε.Ε να ανταγωνιστεί επιτυχώς σε παγκόσμιο επίπεδο;  Μήπως το ίδιο συμβαίνει και τις ΗΠΑ όπου οι ανισότητες υποδηλώνουν κακή συνεργασία; Τα  ποσοστά φτώχιας ήταν το 2017 στο New Hampshire τα χαμηλότερα με 7.7% ενώ στο Mississippi ήταν το ψηλότερο  με 19.8%  Ταυτόχρονα, το Μέσο οικογενειακό εισόδημα στην περιοχή  της Κολούμπια στην Ουάσιγκτον $82,372, ενώ στο Πουέρτο Ρίκο – με το πλούσιο όνομα – το εισόδημα ήταν το φτωχότερο και ανήλθε σε $19,343.

Συνεχίστε στη 2η σελίδα


Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.

Συντάξτε την άποψή σας

Σχόλια

Don`t copy text!