Η τρίτη απειλή – The Analyst

Η τρίτη απειλή

Email this page.
Print Friendly, PDF & Email
Χωρίς-Συνάλλαγμα

Είναι εύλογη η απορία, σχετικά με το εάν η χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία οδήγησε στη διάσωση των τραπεζών και στην κρίση υπερχρέωσης των κρατών, καταλήξει σε μία κρίση του χρήματος – όπου οι άνθρωποι θα έπαυαν να εμπιστεύονται το νομισματικό σύστημα

(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)

«Τα σημαντικότερα σφάλματα της καπιταλιστικής οικονομικής κοινωνίας, στην οποία ζούμε, είναι η αποτυχία της να εξασφαλίσει πλήρη απασχόληση, καθώς επίσης η αυθαίρετη, άνιση διανομή του πλούτου και των εισοδημάτων.

Το «αντίπαλο δέος» του καπιταλισμού, το αυταρχικό κρατικό σύστημα, φαίνεται να επιλύει τόσο το πρόβλημα της ανεργίας, όσο και της αναδιανομής των εισοδημάτων – εις βάρος όμως της αποτελεσματικότητας, της παραγωγικότητας, του βιοτικού επιπέδου  και της ελευθερίας.

Το βασικό θέμα μας στην προκειμένη περίπτωση, είναι ποιό από τα δύο συστήματα έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα εγγενή προβλήματα του – να τα επιλύσει δηλαδή ορθολογικότερα, ευκολότερα και καλύτερα.

Όσον αφορά το πρώτο σύστημα, αν και από τα τέλη του 19ου αιώνα έχει επιτευχθεί πολλές φορές σημαντική πρόοδος στην κατεύθυνση της εξάλειψης των πολύ μεγάλων ανισοτήτων πλούτου και εισοδημάτων, μέσω των εργαλείων της άμεσης φορολογίας (φόροι εισοδήματος, φόροι κληρονομίας κλπ.), το πρόβλημα επανέρχεται ξανά και ξανά. Η αιτία είναι το ότι, η συγκεκριμένη διαδικασία εμποδίζεται από δύο «θεωρήματα»:

 .

(α)  από το φόβο της αύξησης της σημασίας της φοροδιαφυγής – αφού όσο αυξάνονται οι φορολογικοί συντελεστές, τόσο πιο «ελκυστική» γίνεται η αποφυγή της πληρωμής φόρων και

(β)  από τη μείωση των κινήτρων για ανάληψη επιχειρηματικού κινδύνου – άρα για επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, χωρίς τις οποίες αυξάνεται η ανεργία.    

.

Όσον αφορά το δεύτερο σύστημα, μετά την παταγώδη αποτυχία του στην πρώην Σοβιετική Ένωση, μετεξελίχθηκε στον κρατικό καπιταλισμό της σημερινής Κίνας – ο οποίος λύνει μέχρι στιγμής το πρόβλημα της ανεργίας αποτελεσματικά (εις βάρος βέβαια της ελευθερίας και με τη βοήθεια της παγκοσμιοποίησης), αλλά όχι αυτό της ίσης διανομής του πλούτου. Την ίδια στιγμή έχει τροφοδοτήσει μία τεράστια χρηματοπιστωτική φούσκα, ειδικά στον τομέα των σκιωδών τραπεζών και των ακινήτων, με άγνωστη ακόμη κατάληξη.

Υπάρχει βέβαια και ένα τρίτο σύστημα, το εθνικοσοσιαλιστικό – το οποίο αποτελεί μία «παραλλαγή», κατά κάποιον τρόπο, του κρατικού καπιταλισμού. Το σύστημα αυτό λειτουργεί σε κάποιο βαθμό στη Γερμανία – με θετικά αποτελέσματα τόσο στον τομέα της απασχόλησης, όσο και σε αυτόν της αναδιανομής των εισοδημάτων, με τη βοήθεια μίας αυστηρότατης φορολογικής νομοθεσίας.

Η αποτελεσματικότητα του όμως δεν οφείλεται τόσο στην αυστηρότητα της φορολογικής νομοθεσίας, όσο στους ελεγκτικούς και κατασταλτικούς μηχανισμούς – ο βασικότερος των οποίων είναι η αμείλικτη οικονομική αστυνομία, η οποία πολλές φορές λειτουργεί με ναζιστικές μεθόδους. Οφείλεται επίσης στη «μερκαντιλιστική», επεκτατική του δομή, μέσω της οποίας εξασφαλίζει την εισαγωγή θέσεων εργασίας και πλούτου, εις βάρος των εμπορικών εταίρων του (πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών).

Το σύστημα όμως αυτό έχει ένα πολύ μεγάλο εγγενές πρόβλημα: δεν είναι καθόλου ευνοϊκό για την ειρήνη. Παραμένοντας λοιπόν στην οικονομία της ελεύθερης αγοράς, έχουμε την άποψη ότι, τα κράτη μπορούν να μάθουν να εξασφαλίζουν τη δίκαιη διανομή των εισοδημάτων. Επίσης, μπορούν να  επιτυγχάνουν την πλήρη απασχόληση, με την εσωτερική τους πολιτική – όχι εις βάρος της ελευθερίας και χωρίς να χρειαστεί να στρέψουν το συμφέρον τους, ενάντια στο συμφέρον των γειτόνων τους (Keynes με πολλές προσθήκες και παρεμβάσεις)».

.

Ανάλυση

Προφανώς οι αγορές έχουν πλημμυρίσει από χρήματα, κυρίως επειδή οι τράπεζες, τόσο οι κεντρικές, όσο και οι εμπορικές, δημιουργούν όσο περισσότερα μπορούν από το πουθενά, για να αντιμετωπίσουν την κρίση – ενώ τα κράτη χρειάζονται συνεχώς μεγαλύτερες ποσότητες, αφενός μεν για να καλύπτουν τα ετήσια ελλείμματα τους, αφετέρου για να εξυπηρετούν τα υπέρογκα χρέη τους.

Στα πλαίσια αυτά είναι εύλογοι οι φόβοι που διαπιστώνονται, κυρίως σχετικά με το εάν η χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία οδήγησε στην κρίση υπερχρέωσης των κρατών, καταλήξει τελικά σε μία ευρύτερη κρίση του χρήματος. Εάν δηλαδή οι άνθρωποι, οι οποίοι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους τόσο στις τράπεζες, όσο και στα κράτη, πάψουν να εμπιστεύονται το νομισματικό σύστημα: τα χρήματα.

Το μεγάλο πρόβλημα που θα μπορούσε να δημιουργηθεί στην προκειμένη περίπτωση πηγάζει από το ότι, τα χρήματα σήμερα βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά και μόνο στην εμπιστοσύνη των ανθρώπων – αφού δεν έχουν κανένα απολύτως αντίκρισμα, μετά την έξοδο από τον κανόνα του χρυσού και το Bretton Woods (τη δεκαετία του 1970). Από τότε άλλωστε χρονολογείται η τεράστια αύξηση των χρεών σε ολόκληρη τη Δύση – η οποία οδήγησε στη σημερινή «κρίση των κρίσεων».

Η εμπιστοσύνη αυτή θα μπορούσε να χαθεί ξαφνικά, σαν αποτέλεσμα της συνεχούς εκτύπωσης νέων χρημάτων χωρίς αντίκρισμα – εάν φυσικά δεν δρομολογηθεί μία ριζική μεταρρύθμιση του υπάρχοντος νομισματικού συστήματος. Υπάρχουν δε δύο διαφορετικοί, αντικρουόμενοι μεταξύ τους φόβοι:

(α)  Ο πρώτος φόβος είναι μήπως οι κεντρικές τράπεζες χάσουν τον έλεγχο της ποσότητας του χρήματος που κυκλοφορεί – παύοντας να την επηρεάζουν, με τη νομισματική τους πολιτική.

(β)  Ο δεύτερος φόβος, αντικρουόμενος με τον πρώτο, είναι μήπως οι πανίσχυρες σήμερα κεντρικές τράπεζες, γίνουν επικίνδυνες για τον πλανήτη – χρησιμοποιούμενες για την επίτευξη (γεω)πολιτικών στόχων.

To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×