.
Η αντιπαράθεση της ΕΕ με τις ΗΠΑ, είναι απίθανο να διαρκέσει για πάντα, ούτε αυτή τη φορά – αφού οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για την ενεργειακή και αμυντική τους πολιτική, οπότε το να ενεργήσουν μόνες τους είναι εντελώς αδιανόητο. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους της – αφού το κόστος της παγκόσμιας ηγεμονίας, το οποίο ήδη απειλεί να «καταπιεί» την υπερδύναμη, θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο. Εκτός αυτού, θα υπάρξουν εκλογές τον επόμενο Νοέμβριο – όπου πιθανότητα οι Ρεπουμπλικάνοι θα χάσουν την πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αν μη τι άλλο, επειδή το κυβερνών κόμμα σχεδόν πάντοτε τιμωρείται στις ενδιάμεσες εκλογές – ενώ το γεγονός αυτό θα σηματοδοτήσει το τέλος της επανάστασης Trump.
.
Άποψη
Στις 16 Νοεμβρίου του 1973 , ο Γάλλος πρόεδρος G. Pompidou συναντήθηκε μυστικά με τον Βρετανό πρωθυπουργό E. Heath στην εξοχική του κατοικία – ενώ θέμα της συνάντησης ήταν η πετρελαϊκή κρίση, η οποία είχε προκαλέσει πανικό στις δυτικές χώρες. Η τιμή του πετρελαίου είχε εκτοξευθεί κατά 70% μέσα σε λίγες εβδομάδες, από 3 δολάρια σε περισσότερα από 5 δολάρια ανά βαρέλι – ενώ στις 9 Νοεμβρίου, η κυβέρνηση της Δυτικής Γερμανίας είχε θεσπίσει την πρώτη Κυριακή χωρίς αυτοκίνητα.
Μπορεί δε να νομίζουμε ότι, τα 3 ή 5 δολάρια ανά βαρέλι πετρελαίου δεν είναι υψηλή τιμή, αλλά απλά δεν υπολογίζουμε τον πληθωρισμό έκτοτε και τη σημαντική υποτίμηση του δολαρίου – όπου με την τιμή του βαρελιού περί τα 100/120 $, είναι φθηνότερο σήμερα από τότε.
Οι δύο πολιτικοί δεν συζήτησαν μόνο οικονομικά προβλήματα – αφού ήταν πολύ πιο προβληματισμένοι από την πολιτική κατάσταση. Ο Pompidou ήταν απογοητευμένος με το γεγονός ότι, η Ευρώπη είχε καταντήσει αόρατη στη διεθνή σκηνή – όπως τόνισε, «με σχεδόν ταπεινωτικό τρόπο». Είπε δε πως απαιτείται κοινή προσπάθεια για την αντιμετώπιση της αμερικανικής ηγεμονίας – τασσόμενος ταυτόχρονα κατά των υπερβολικά υψηλών προσδοκιών. Υπήρχε ο κίνδυνος, όπως προειδοποίησε, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων να φωνάζουν απλώς «Ευρώπη, Ευρώπη» – ενώ «το μόνο αποτέλεσμα θα ήταν η αβεβαιότητα και η ασάφεια».
Στη συνέχεια, η Γαλλία κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποδείξει την ανεξαρτησία της από τις ΗΠΑ – καθώς επίσης να πείσει τα άλλα μέλη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, όπως ονομαζόταν τότε η ΕΕ, να υιοθετήσουν μια νέα πορεία. Αντί να αντιμετωπίσει λοιπόν το αραβικό καρτέλ πετρελαίου, τον ΟΠΕΚ, ο Pompidou αναζήτησε τρόπους συμβιβασμού – με αποτέλεσμα το 1974 να συνάψει η Γαλλία συμφωνίες με την Αλγερία, το Ιράν, το Ιράκ, τη Λιβύη, τη Συρία και τη Σαουδική Αραβία
Οι συμφωνίες αυτές περιλάμβαναν μακροπρόθεσμες συμβάσεις πετρελαίου – καθώς επίσης την παράδοση γαλλικών όπλων και πυρηνικής τεχνολογίας. Η στρατηγική δε, ήταν να κατευναστεί η αντίπαλη πλευρά – προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές κρίσεις και κυρώσεις.
Τελικά το σχέδιο του Pompidou απέτυχε, ενώ η κυβέρνηση της Δυτικής Γερμανίας απέρριψε την ειδική γαλλική προσέγγιση – υποστηρίζοντας την πολιτική του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Χ. Κίσινγκερ που ήθελε να μειώσει την ισχύ του αραβικού καρτέλ πετρελαίου, με τη δημιουργία ενός καταναλωτικού καρτέλ.
Για τον σκοπό αυτό, ιδρύθηκε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ως μέρος του ΟΟΣΑ – με τη Γαλλία να ήταν η μόνη δυτική χώρα που αρνήθηκε να ενταχθεί, με αποτέλεσμα να βρεθεί εντελώς απομονωμένη. Το σχέδιο για μια κοινή ενεργειακή πολιτική και πολιτική ασφαλείας της ΕΟΚ, ήταν πλέον άχρηστο – ενώ οι φόβοι του Pompidou θα αποδεικνύονταν βάσιμοι.
Η επιστροφή στο παρελθόν
Σήμερα ευρισκόμαστε σε ένα παρόμοιο σημείο – ενώ, παρά το ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει, η παλαιά διατλαντική σύγκρουση έχει ξεσπάσει ξανά. Η γαλλική κουλτούρα πάντως έχει επινοήσει μια ταιριαστή φράση για το γεγονός αυτό – σύμφωνα με την οποία «Όσο περισσότερο αλλάζουν τα πράγματα, τόσο περισσότερο μένουν τα ίδια».
Εν προκειμένω, οι ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να παραμείνουν ουδέτερες λέγοντας ότι, «Αυτός δεν είναι ο πόλεμός μας» – ενώ το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιλέγουν την αντιπαράθεση. Όπως και ο προκάτοχός του Pompidou, έτσι και ο Γάλλος πρόεδρος E. Macron επιδιώκει το συμβιβασμό – υποστηρίζοντας την κατάπαυση του πυρός και τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Όπως δηλώνει, «Το Στενό του Hormuz, μπορεί να ανοίξει ξανά μόνο σε συνεννόηση με το Ιράν».
Για ακόμη μια φορά όμως, από ιστορικής πλευράς, μπορεί να ειπωθεί το εξής: «Η αντίληψη ότι, η σχέση μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ δεν ήταν ποτέ τόσο επισφαλής όσο σήμερα, είναι απλώς λανθασμένη. Τέτοιες κινδυνολογικές διαγνώσεις είναι δυνατές μόνο επειδή όσοι τις κάνουν αγνοούν, σκόπιμα ή μη, την ιστορία – ενώ μόνο εάν αγνοηθεί το παρελθόν, όλα όσα συμβαίνουν σήμερα είναι πράγματι εντελώς καινούργια».
Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ είναι αλληλεξαρτώμενες
Κλείνοντας, μια αναδρομή στην πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970 δείχνει επίσης ότι, η περίοδος της διατλαντικής διχόνοιας δεν χρειάστηκε να διαρκέσει πολύ – αφού το Νοέμβριο του 1975, οι αρχηγοί κρατών των ΗΠΑ, των μεγαλυτέρων χωρών της Δυτικής Ευρώπης και της Ιαπωνίας, συναντήθηκαν για πρώτη φορά σε μια σύνοδο κορυφής, στο Κάστρο Ραμπουγιέ έξω από το Παρίσι.
Η συνάντηση συγκλήθηκε από το νέο Γάλλο Πρόεδρο, V. Giscard d’Estaing, μαζί με το Γερμανό Καγκελάριο H. Schmidt – όπου σε εμπιστευτικό περιβάλλον, συζήτησαν με εποικοδομητικό τρόπο την ενεργειακή πολιτική, τη νομισματική αναταραχή και την παγκόσμια ύφεση, κάτι που οδήγησε στις ετήσιες συναντήσεις των G7 που συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Συμπερασματικά λοιπόν, η αντιπαράθεση της ΕΕ με τις ΗΠΑ είναι απίθανο να διαρκέσει για πάντα, ούτε αυτή τη φορά – αφού οι ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται από τις ΗΠΑ για την ενεργειακή και αμυντική τους πολιτική, οπότε το να ενεργήσουν μόνες τους είναι εντελώς αδιανόητο.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους της – αφού το κόστος της παγκόσμιας ηγεμονίας, το οποίο ήδη απειλεί να «καταπιεί» την υπερδύναμη, θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο.
Εκτός αυτού, θα υπάρξουν εκλογές τον επόμενο Νοέμβριο – όπου πιθανότητα οι Ρεπουμπλικάνοι θα χάσουν την πλειοψηφία τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Αν μη τι άλλο, επειδή το κυβερνών κόμμα σχεδόν πάντοτε τιμωρείται στις ενδιάμεσες εκλογές – ενώ το γεγονός αυτό θα σηματοδοτήσει το τέλος της επανάστασης Trump.
