4. Το βασικό σκεπτικό μιας ριζικής μεταρρυθμιστικής πρωτοβουλίας
Έχοντας κατά νου ότι μπορεί να είναι ήδη πολύ αργά για να διασωθεί το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, θα μπορούσαμε εν τούτοις να περιγράψουμε συντομογραφικά ένα πολιτικό, θεσμικό και στρατηγικό σκεπτικό το οποίο απορρέει από μια οντολογικά συναφή θεώρηση των πραγμάτων. Το σκεπτικό αυτό θα μπορούσε, ενδεχομένως, μεταξύ άλλων, να είναι αφετηριακός άξονας μιας θεμελιακής μεταρρύθμισης (βλ. εκτενέστερη ανάλυση στο Κοσμοθεωρία των Εθνών, κεφ. 6).
1. Η υπερεθνική πολιτική ανθρωπολογία στην Ευρώπη είναι μηδέν! Γι’ αυτό μηδέν θα πρέπει να είναι οι ανεξάρτητες υπερεθνικές αρμοδιότητες των «υπερεθνικών» θεσμών. Για εξαρτημένες (από τα κράτη) αρμοδιότητες, όριο είναι ο ουρανός. Για να το θέσουμε με πολιτικά ορθολογιστικούς όρους η λαϊκή κυριαρχία ασκείται στο επίπεδο των κρατών, εκεί δηλαδή όπου υπάρχει (εθνική) πολιτική ανθρωπολογία και όπου οι αποφάσεις είναι κοινωνικοπολιτικά επικυρωμένες. Εκεί σμιλεύονται κοσμοθεωρητικά, ηθικά και πολιτικά-κανονιστικά κριτήρια της συλλογικής ζωής. Στο επίπεδο της ΕΕ συναλλάσσονται και συμφωνούν κράτη, όχι κοινωνικοπολιτικά ανεξέλεγκτοι ιδιώτες επιρρεπείς στην ιδιωτεία.
2. Έξη δεκαετίες μετά την έναρξη του εγχειρήματος της ολοκλήρωσης καταμαρτυρείται η ύπαρξη ισχυρών κοινωνικών οντοτήτων οργανωμένων σε εθνοκρατική βάση. Τα οικονομικά και πολιτικά κεκτημένα της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι κατάκτηση αυτών των κοινωνιών και δεν μπορούν να συνεχίσουν να αποτελούν αντικείμενο ουτοπικών και ανεδαφικών πειραμάτων ανθρωπολογικής εξομοίωσης και πολιτικής εξίσωσης ή να βρίσκονται στα χέρια κοινωνικοπολιτικά ανεξέλεγκτων γραφειοκρατών, τεχνοκρατών και κερδοσκόπων.
3. Συνεκτιμάται δεόντως και επαρκώς η ύπαρξη αιτιών πολέμου και διλημμάτων ασφαλείας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης. Όχι μόνο θα πρέπει να συζητηθεί αυτό το θέμα αλλά και να υποδειχθεί εμφατικά από τα υπόλοιπα κράτη ότι αποτελεί ακραία στρατηγική ανευθυνότητα εάν οι μεγάλες δυνάμεις δρομολογήσουν ξανά ένα δρόμο σπαρμένο με στρατηγικές αντιθέσεις και θανατηφόρα διλήμματα ασφαλείας. Στοιχειώδης στρατηγικός ορθολογισμός που αφορά την κατανομή ισχύος πλανητικά και περιφερειακά σημαίνει ότι η νέα αρχιτεκτονική απαιτείται να δημιουργεί σταθερή ισορροπία σε τρία αλληλένδετα επίπεδα: i) Μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης, ii) μεταξύ αυτών των μεγάλων δυνάμεων και των λιγότερο ισχυρών κρατών της Ευρώπης και iii) μεταξύ της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου. Μια τέτοια ισορροπία απαιτεί πολιτική και στρατηγική σκέψη βάθους. Χωρίς τέτοια σκέψη τίποτα δεν μπορεί να γίνει και η Ευρώπη θα διολισθήσει ξανά στους ανταγωνισμούς και στα διλήμματα ασφαλείας.
4. Η υπερκρατική τεχνόσφαιρα που δημιουργήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες επιτάσσεται να ελεγχθεί ολοκληρωτικά. Ακόμη και η παραμικρή σκέψη ότι οι εντολοδόχοι «υπερεθνικοί» θεσμοί μπορούν να συνεχίσουν να έχουν εξουσίες ανεξάρτητες των κρατών και των διακυβερνητικών οργάνων είναι ένας ακραία επικίνδυνος πολιτικός παραλογισμός. Τα κράτη και τα διακυβερνητικά όργανα είναι οι φυσικοί εντολείς κάθε είδους υπερεθνικής θέσμισης της Ευρώπη. Τα υπερεθνικά όργανα είναι εντολοδόχοι των εντολέων κρατών τα οποία (κράτη), θα πρέπει να αποφασίζουν τα πάντα συναινετικά-ομόφωνα. Ο έλεγχος των κρατών και των διακυβερνητικών θεσμών πάνω στα τεχνοκρατικά και γραφειοκρατικά όργανα θα πρέπει να είναι ασφυκτικός, αδιάκοπος και εξαιρετικά αυστηρός. Κάθε ανεξάρτητη αρμοδιότητα των υπερεθνικών θεσμών οι οποίοι στερούνται κοινωνικοπολιτικής νομιμοποίησης είναι φασισμός έσχατου είδους. Είναι πολιτική διαστροφή! Εάν υπήρχε κάποια αμφιβολία η συντρέχουσα κρίση το επιβεβαίωσε πλήρως.
5. Θεμέλιο κάθε σκέψης για το πώς πρέπει να είναι η Ευρώπη πλέον απαιτεί να θεωρήσει την εθνοκρατική οντολογία και τις συναρτημένες με αυτή ανθρωπολογικές προϋποθέσεις δεδομένες και πολιτικά ιερές. Παίζει με την φωτιά όποιος σκέφτεται επιπόλαια γύρω από τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις των εθνοκρατικών οντοτήτων. Εύστοχα ο Ντε Γκολ είχε υπογραμμίσει ότι τα ευρωπαϊκά εθνοκράτη συγκροτούνται γύρω από τις εθνικές πολιτικές παραδόσεις και ότι καμιά πολιτική απόφαση δεν μπορεί να παραγνωρίσει ότι στο τέλος «το έθνος επισκιάζει όλες τις άλλες πραγματικότητες» (αναφερόταν τόσο στην πρώην ΕΣΣΔ όσο και στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, βλ. «Διπλωματία και στρατηγική των Μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων, Γαλλία, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία», κεφ. 3).
6. Η εποχή της δουλοπαροικίας όταν γεννήθηκαν τα μοντερνιστικά ιδεολογικά δόγματα με σκοπό να κατασκευάσουν πολίτες είναι πλέον ένα μακρινό παρελθόν. Μέσα στην δημόσια σφαίρα κάθε κράτους αλλά και πανευρωπαϊκά μπορεί να πυροδοτηθεί μια μεγάλη συζήτηση για τους κοσμοθεωρητικούς και πνευματικούς προσανατολισμούς οι οποίοι είναι εξ αντικειμένου συμβατοί με τις οντολογικές και ανθρωπολογικές προϋποθέσεις της Ευρώπης. Τα ιδεολογικά δόγματα της εποχής των δουλοπαροίκων είναι ακατάλληλα για τα συγκροτημένα ευρωπαϊκά έθνη. Χρειαζόμαστε Πολιτική με «Π» κεφαλαίο: Άθλημα κατ’ αλήθειαν βίου εντός των κρατών και άθλημα σύγκλισης των οικονομικών, πολιτικών και στρατηγικών συμφερόντων μεταξύ των εθνοκρατών.
Καμιά ανάλυση και καμιά «φιλοσοφία» (διάβαζε: φιλοσόφημα-ιδεολόγημα) δεν μπορεί να βαίνει αντίρροπα στην οντολογία. Συναφώς, στην Ευρώπη, πλέον, υφίστανται εδραίες εθνοκρατικές υποστάσεις. Τα ευρέως διαδεδομένα ύστερα μεταμοντέρνα θεωρήματα και ιδεολογήματα που τόσο πολύ επηρέασαν την θεσμική συγκρότηση της μεταπολεμικής Ευρώπης, επίσης, αντιβαίνουν στις εθνοκρατικές υποστάσεις. Παρά το γεγονός ότι η μόδια και οι ανάγκες της προπαγάνδας του Ψυχρού Πολέμου δημιούργησαν μια ωραιοποιημένη περιρρέουσα συμβατική αντίληψη για τους φορείς ποικίλων επιστημονικών τίτλων, οι ιδεολογίες και τα συναρτημένα ιδεολογήματα και φιλοσοφήματα δεν είναι επιστήμη! Αποτελεί επικίνδυνη πολιτική παράκρουση –και ασφαλώς όχι επιστημονική άποψη– κάθε θέση που υποστηρίζει πως οι «θεσμοί κατασκευάζουν ανθρώπους» του ενός ή άλλου είδους και της μιας ή άλλης «έμπνευσης» του ενός ή άλλου ιδιώτη.
Πολιτική σκέψη οντολογικά συναφής και συμβατή με τις ατομικές και συλλογικές ανθρώπινες οντότητες μπορεί να παραχθεί μόνο από την Πολιτική. Ότι παράγεται εκτός πολιτικής και δεν είναι αξιολογικά ελεύθερη περιγραφή και ερμηνεία των κοινωνικοοντολογικών γεγονότων είναι εξ αντικειμένου προϊόν φαντασίας και σχεδόν αναπόδραστα αντί-ανθρώπινη πολιτική διαστροφή. Οι ανθρωπολογικά διαμορφωμένες κοινωνικές οντότητες δεν χρειάζονται «ανθρωπολογική ανακατασκευή τους» παρά μόνο Δημοκρατία και Εθνική ανεξαρτησία για να επιδίδονται αδιάκοπα στο δημοκρατικό άθλημα της πολιτικής ελευθερίας, της αναζήτησης κατ’ αλήθειαν συλλογικού βίου, του προσδιορισμού συλλογικού τρόπου ζωής και του προσδιορισμού θεσμών που προσιδιάζουν στην ανθρωπολογική ετερότητα κάθε διακριτής εθνοκρατικής οντότητας. Το εθνοκράτος ως πολιτικός φορέας υποστασιοποιεί τις μακραίωνες πολιτικές παραδόσεις κάθε έθνους. Το εθνοκράτος είναι ο θεσμός ελευθερίας των κοινωνιών και όχι παιχνίδι στα χέρια του ενός ή άλλου φορέα ιδεολογικών δογμάτων κατασκευασμένων εκτός πολιτικής και κατάλληλων, δήθεν, για πολιτική εξίσωση και ανθρωπολογική εξομοίωση του πλανήτη ή περιφερειών.
Κανένα κράτος δεν είναι βιώσιμο εάν δεν διαθέτει μια εύρωστη πολιτική ανθρωπολογία, συνειδητοποιημένους φιλοπάτριδες πολίτες και δημοκρατικούς θεσμούς με ροπή την άμεση δημοκρατία και την πολιτική ελευθερία. Ροκανίζοντας την υπόσταση των εθνικών πολιτικών παραδόσεων –και αυτό επιτελούν τα εθνομηδενιστικά ιδεολογήματα και θεωρήματα– ροκανίζεται ο πολιτικός ορθολογισμός, αποσταθεροποιούνται τα κράτη και δημιουργείται ένας διακρατικός ακταρμάς που ρέπει προς αστάθεια και σύγκρουση. Αυτό είναι ένα μεγάλο πολιτικό ζήτημα και σχετίζεται με το γεγονός ότι πέραν των εξουσιών κοινωνικοπολιτικά ανεξέλεγκτων τεχνοκρατών υπάρχει και ένας μεγάλος επιστημονικά μεταμφιεσμένος κόσμος που αναμασά ανθρωπολογικά ανυπόστατες ιδεολογίες και ιδεολογήματα. Εύλογα και λογικά διερωτάται κανείς, ακριβώς, κατά πόσο αυτό είναι επιστημονικό ζήτημα ή κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα όταν η δέσμευση σπάνιων πόρων οδηγεί όχι στην καλλιέργεια της γνώσης αλλά στην εργολαβική αναπαραγωγή ανυπόστατων ιδεολογιών και ιδεολογημάτων ασεβών προς την ετερότητα του ανθρώπου, τον πολιτικό του πολιτισμό, την οντολογία του και την πολιτική και συλλογική ελευθερία των κοινωνικών οντοτήτων. Προεξάρχουν διεστραμμένα εξισωτικά και εξομοιωτικά ιδεολογικό δόγματα που παραβλέπουν ή παρακάμπτουν την οντολογία και τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις.
Γιατί λοιπόν να δεσμεύονται εθνικοί και Κοινοτικοί πόροι για ιδεολογήματα τα οποία είναι οντολογικά αδιάφορα και κατάλληλα μόνο για την προ-πολιτική εποχή η οποία παρήλθε εδώ και χιλιετίες. Κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αναμφίβολα, τα ιδεολογικά δόγματα ενείχαν κάποια χρησιμότητα ως μεταμφιεσμένη προπαγάνδα. Το μόνο που μπορεί πλέον να προκαλέσει το αναμάσημα ιδεολογημάτων οντολογικά αδιάφορων είναι η παραγωγή πολιτικού ανορθολογισμού και η αποδυνάμωση της ανθρωπολογικής υπόστασης των εθνοκρατών και των πολιτών τους. Τα εθνοκράτη υπενθυμίζεται, δεν προσφέρονται για θυσία στον βωμό ασυνάρτητων ιδεολόγων. Εκτός του ότι διαθέτουν ιερή και απαραβίαστη οντολογία, τα εθνοκράτη κατοχυρώνονται από τις Υψηλές Αρχές του διεθνούς δικαίου. Επιπλέον, οι κοινωνίες τους καθημερινά αξιώνουν εθνική ανεξαρτησία. Μακροχρόνια, η πολιτικοανθρωπολογική ευρωστία τους είναι προϋπόθεση πιθανών περιφερειακών μετά-κρατικών κοσμο-συστημάτων των οποίων η συγκρότηση ποτέ δεν ήταν και ποτέ δεν μπορεί να είναι προϊόν εξισωτικών και εξομοιωτικών ιδεολογικών δογμάτων.
Κανείς πλέον δεν έχει την πολυτέλεια να πιστεύει ότι η ανθρωπολογική εξομοίωση και η πολιτική εξίσωση του πλανήτη αποτελεί κατιτί συμβατό με την διττή πνευματική και αισθητή ετερότητα της ατομικής και συλλογικής ανθρώπινης υπόστασης. Στον βωμό μιας τέτοιας παράκρουσης τους τελευταίους αιώνες είχαμε εκατοντάδες εκατομμύρια νεκρούς ιστορικό γεγονός που καταμαρτυρεί τον αντί-ανθρώπινο και φασιστικό χαρακτήρα των εξισωτικών και εξομοιωτικών φιλοσοφημάτων και ιδεολογημάτων. Συμπερασματικά, κανένα δεν συμφέρει η ανθρωπολογική εκμηδένιση των πολιτών, η υπονόμευση των πατροπαράδοτων τρόπων ζωής, η συνεπαγόμενη πνευματική αποδόμηση των κοινωνιών και η στόχευση των εθνικών πολιτικών παραδόσεων τις οποίες υποστασιοποιούν τα ανεξάρτητα εθνοκράτη.
Υπάρχει δραστηριότητα που να προκαλεί τέτοιες συμφορές και να θεωρείται «επιστήμη»! Μια ριζική μεταρρύθμιση στην Ευρώπη συνεπάγεται μεταξύ άλλων και επανεξέταση των πόρων που διατίθενται για επιστημονικά μεταμφιεσμένες ιδεολογικές δραστηριότητες. Δύσκολα σίγουρο έργο πλην οι εντολείς των σπάνιων δημόσιων πόρων είναι οι πολίτες και κανείς άλλος. Με ποιος πολιτικούς τρόπους θα γίνει αυτό είναι ένα καλό ερώτημα. Επειδή Ηρακλής δεν υπάρχει για να καθαρίσει τους παγκόσμιους και ευρωπαϊκούς «επιστημονικούς στάβλους», μόνο η δημοκρατική συγκρότηση σε όλα τα επίπεδα μπορεί να παράγει πολιτικό ορθολογισμό γι’ αυτό και πολλά άλλα ζητήματα. Ο καθείς βέβαια είναι ελεύθερος να νομίζει ότι έχει φτερά και μπορεί να πετάξει ή να θέλει να ρίξει τις κοινωνίες στα τάρταρα επειδή κάτι τέτοιο ηδονίζει ιδεολογικά σύνδρομα και ατομικές ψυχολογικές αστάθειες. Μπορεί να επιδίδεται σε αυτές τις αποκρουστικές δράσεις σπίτι του και με ίδιους πόρους και όχι εις βάρος πολύτιμων σπάνιων κοινωνικών πόρων.
7. Υπό το πιο πάνω πρίσμα εάν θέλουμε οι θεσμοί στο εθνοκράτος και μεταξύ των εθνοκρατών στην Ευρώπη να είναι συμβατοί με το οντολογικά διαφοροποιημένο εθνοκρατοκεντρικό ανθρωπολογικό υπόβαθρο, απαιτείται η λαϊκή κυριαρχία να ασκείται μόνο εκεί όπου υπάρχουν ανθρωπολογικές προϋποθέσεις, δηλαδή στο εθνοκρατικό επίπεδο. Πιο πάνω τονίσαμε επανειλημμένα ότι προϋπόθεση δημοκρατικών προόδων στην Ευρώπη σημαίνει αφενός εξορθολογισμό της εθνοκρατικής δημοκρατίας –εκεί δηλαδή όπου διαμορφώνονται τα εθνικά συμφέροντα– και αφετέρου διακρατικό εξορθολογισμό στην ΕΕ με την εμπέδωση του διακυβερνητισμού και των αυστηρά ομόφωνων-συναινετικών αποφάσεων. Δημοκρατία μεταξύ κυρίαρχων κρατών, εν τέλει, σημαίνει ισοτιμία-ισότητα και ομόφωνες αποφάσεις. Οι κυβερνήσεις λογοδοτούν και αντλούν νομιμοποίηση από τις κοινωνίες και όχι από γραφειοκράτες και τεχνοκράτες.
Τέλος, στο πλαίσιο μιας δημοκρατικά νοούμενης πολιτικής αντίληψης δεν υπάρχει δίλημμα μεταξύ «αποτελεσματικότητας» και δημοκρατίας. Η αποτελεσματικότητα υποτάσσεται στη δημοκρατία και με βάσανο μεγιστοποιούνται αμφότερα. Ακριβώς, δεσποτισμός εάν όχι φασισμός είναι κάθε επίκληση «αναγκαιότητας» για υπερεθνικότητα στο όνομα της «αποτελεσματικότητας» παραβλέποντας τον άνθρωπο και την θεμελιωδώς διαφοροποιημένη εθνοκρατοκεντρική υπόσταση της Ευρώπης. Οι θηριώδεις τρόικες που οργιάζουν δεσποτικά σε πολλά κράτη του ευρωπαϊκού νότου είναι αποτέλεσμα τέτοιων φασιστικών ιδεολογημάτων.
Οι θεωρήσεις που συνοψίσαμε πιο πάνω αφορούν στρατηγικούς προσανατολισμούς. Το προνόμιο της εξειδίκευσης και της απόφασης ανήκει στα μέλη των κοινωνιών και όχι στους φορείς επιστημονικών τίτλων οι οποίοι και κρίνονται από τα γραφόμενά τους. Στην περίπτωση της ΕΕ είτε αποφασίζεται η συνέχιση της ακάθεκτης διολίσθησης προς τον κρημνό είτε θα υπάρξει αλλαγή προσανατολισμού και θεμελιακές μεταρρυθμίσεις. Εάν η μεταρρύθμιση αποδειχθεί ανέφικτη, η διέξοδος βρίσκεται στην συντεταγμένη αποσυναρμολόγηση του τερατώδους υπεκράτους που δημιούργησαν αβάστακτα λανθασμένες αποφάσεις. Ως προεδρεύουσα χώρα η Ελλάδα μπορεί κάλλιστα να υποδαυλίσει ένα προβληματισμό στο ευρωπαϊκό πολιτικό, στρατηγικό και θεσμικό πεδίο. Έχει το προνόμιο των πρωτοβουλιών ως προεδρεύουσα χώρα, συμφέρει την ίδια και συμφέρει όλους τους άλλους. Για την Ελλάδα ίσως να είναι και ζήτημα επιβίωσης.
.
Καλό νέο έτος και ελεύθερη Ελλάδα το 2014!
.
Υστερόγραφο. Στις παρεμβάσεις μου των τριών τελευταίων ετών που αναρτώνται ευρέως και που αφορούν την συντρέχουσα κρίση, τα σχόλια όσων συμμετέχουν στον «Δήμο του διαδικτύου», όπως είναι λογικό, ποικίλουν. Εκτιμώ ότι χρήζουν οι εξής διευκρινίσεις. 1. Έκταση κειμένων: Ένα δίκοπο μαχαίρι αιωρείται: Ο κίνδυνος ανεπαρκούς τεκμηρίωσης λόγω περιορισμένου χώρου και η επέκταση που δυνατό να αποθαρρύνει όσους συνηθίζουν να διαβάζουν μικρά κείμενα. Η χρυσή τομή δεν είναι εύκολη και πάντα κάποιοι καλόπιστα ή κακόπιστα θα παραπονιούνται. Ο καθείς είναι ελεύθερος να διαβάσει ή να μην διαβάσει ένα εκτενέστερο κείμενο. 2. Οι δικές μου παρεμβάσεις για την συντρέχουσα κρίση συνειδητά αλλά και εξ αντικειμένου δεν είναι πολιτικοπαραταξιακού ή ιδεολογικού χαρακτήρα. Λογικό είναι οι απόψεις να διχάζονται. Όποιος διαβάζει κάτι περιεκτικό που δεν συμβαδίζει με την άποψή του δυσφορεί ή και αντιδρά κακόπιστα, και το αντίστροφο. Αντιδράσεις αυτού του είδους δεν πρέπει να ενδιαφέρουν ένα αναλυτή εάν θέλει να γράφει ουσιαστικά και αξιολογικά ελεύθερα. 3. Ακριβώς, οι αναλύσεις κρίνονται από το εάν είναι αξιολογικά ελεύθερες και γι’ αυτό αντικειμενικές και περιγραφικές/ερμηνευτικές της πραγματικότητας. Ιδανικά, αυτό επιτυγχάνεται, εάν αναλύσεις πληροφορούν και ερμηνεύουν αντικειμενικά χωρίς να διαστρέφουν την αλήθεια. 4. Αναλύσεις όπως η πιο πάνω διαφέρουν από τις δημοσιογραφικές ή προπαγανδιστικές αναλύσεις. Η αξιολογικά ελεύθερη περιγραφή και ερμηνεία αφορά δομικά ζητήματα και στρατηγικούς προσανατολισμούς και όχι συνταγές πρακτικής δράσης. Ο καθείς συνάγει τα συμπεράσματά του και αποφασίζει τι θέλει και πως θα δράσει σύμφωνα με τα συμφέροντά του. Αυτό μπορούμε να το πούμε και διαφορετικά: Γνωρίζοντας την πραγματικότητα όπως είναι και όχι όπως θέλουμε να είναι οι άνθρωποι και τα κράτη κάνουν ότι θέλουν σύμφωνα με τα συμφέροντά τους, ανάλογα με τις δυνατότητες και ικανότητες τους και σε συνάρτηση με τις ανάγκες της ενδοκρατικής και διακρατικής διαπάλης. 5. Μπορεί λόγω κεκτημένης ταχύτητας οι στρεβλώσεις των παρωχημένων εσχατολογικών δογματικών ιδεολογιών του 18ου και 19ου αι. να μπερδεύουν ακόμη πολλούς, πλην υπάρχουν έσχατα, θέσφατα και δεοντολογίες που αφορούν την συλλογική ελευθερία (εθνική ανεξαρτησία), την πολιτική ελευθερία (κορύφωση της Δημοκρατίας) και την οντολογική ετερότητα των ατόμων και των ομάδων. Αυτά είναι Υπαρκτικού χαρακτήρα σύμφυτα με την οντολογική ετερότητα κάθε ανθρώπου και κάθε έθνους. Είναι έσχατες λογικές δεοντολογικά δεσμευτικές. Το πρόβλημα δεν το έχει όχι όποιος έτσι δεσμεύεται αλλά όποιος διαφωνεί με την οντολογικά συναρτημένη και επικυρωμένη συλλογική ελευθερία (εθνική ανεξαρτησία) και με την πολιτική ελευθερία (δημοκρατική ροπή προς άμεση ελευθερία και κατίσχυση των πολιτών ως εντολέων της Πολιτικής).
