Η ΥΠΕΡΧΡΕΩΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ
Σε σχέση τώρα με το τεράστιο πρόβλημα της υπερχρέωσης, το οποίο αντιμετωπίζει ολόκληρη η «δύση» και όχι μόνο η Ελλάδα, οι παρακάτω δύο Πίνακες (ΙΙ, ΙΙΙ) από την πρόσφατη έκθεση του Ταμείου είναι χαρακτηριστικοί:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: ΑΕΠ 2007 σε δις δολάρια, Ώριμο (ληξιπρόθεσμο) χρέος προς ΑΕΠ 2010, ‘Έλλειμμα προς ΑΕΠ 2010 και συνολικά απαιτούμενη χρηματοδότηση (Ώριμο χρέος + Έλλειμμα) προς ΑΕΠ 2010
| Χώρα | ΑΕΠ 2007 | Ώριμο χρέος* | Έλλειμμα** | Συν. χρηματοδότησης |
| Ιαπωνία |
5.103,0 |
43,4% |
9,6% |
53,0% |
| Ιρλανδία*** |
219,7 |
6,5% |
31,9% |
38,4% |
| Η.Π.Α. |
13.750,0 |
15,4% |
11,1% |
26,5% |
| Ιταλία |
1.862,0 |
20,3% |
5,1% |
25,4% |
| Βέλγιο |
388,4 |
17,8% |
4,8% |
22,6% |
| Γαλλία |
2.244,0 |
14,3% |
8,0% |
22,3% |
| Ισπανία |
1.153,0 |
10,8% |
9,3% |
20,1% |
| Πορτογαλία |
184,2 |
11,6% |
7,3% |
18,9% |
| Ελλάδα |
237,9 |
10,3% |
7,9% |
18,2% |
| Καναδάς |
1.144,0 |
13,1% |
4,9% |
18,0% |
| Μ. Βρετανία |
2.472,0 |
5,3% |
10,2% |
15,5% |
| Γερμανία |
3.024,0 |
8,5% |
4,5% |
13,0% |
| Φιλανδία**** |
210,5 |
9,1% |
3,4% |
12,5% |
| Σουηδία |
394,5 |
4,1% |
2,2% |
6,3% |
| Αυστραλία |
687,9 |
1,5% |
4,6% |
6,1% |
| Μεσοστ. Όρος |
17,0% |
9,1% |
26,1% |
Πηγή: IMF – ΑΕΠ 2007 IQ
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
* Προβλέψεις Bloomberg από τον Ιανουάριο του 2010
** Προβλέψεις (WEO) από τον Οκτώβριο του 2010
*** Το έλλειμμα του προϋπολογισμού της Ιρλανδίας είναι αυξημένο, σύμφωνα με τις δηλώσεις της χώρας για διάσωση των τραπεζών της (bank recapitalization), την οποία η κυβέρνηση τοποθέτησε στα 30 δις € ή στο 20% του ΑΕΠ της.
**** Μείωση του ΑΕΠ κατά 8% το 2009, ενδεχομένως ξανά ύφεση το 2010 (πηγή:MM)
Σύμφωνα με τον Πίνακα ΙΙ, η Ιαπωνία θα χρειασθεί για ολόκληρο το 2010 συνολική χρηματοδότηση (ληξιπρόθεσμα χρέη συν ελλείμματα προϋπολογισμού) ίση με το 53% του ΑΕΠ της – ένα πραγματικά τεράστιο ποσόν (κυριολεκτικά και ποσοστιαία), αφού είναι σχεδόν τριπλάσιο (ποσοστιαία) από το αντίστοιχο της Ελλάδας. Επομένως, η χώρα θα αντιμετωπίσει σύντομα μεγάλα προβλήματα, παρά το ότι έχει θετικό ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών.
Ακολουθεί η Ιρλανδία, μετά την (ατυχή κατ’ εμάς για τους δύστυχους Πολίτες της) διάσωση των τραπεζών της, με 38,4% του ΑΕΠ. Κατά την άποψη μας δε, η διάσωση των τραπεζών της θα κοστίσει τελικά πολύ περισσότερα, από τα 30 δις € που ανακοίνωσε η κυβέρνηση της, εκτός εάν απαιτήσει διαγραφή μεγάλου μέρους των χρεών τους – ενώ η προσφυγή της στο μηχανισμό στήριξης (ΔΝΤ) φαίνεται μάλλον αναπόφευκτη. Στη συνέχεια έρχονται οι Η.Π.Α. με 26,5% του ΑΕΠ – ένα μάλλον «αστρονομικό» ποσόν, κρίνοντας από το ύψος του ΑΕΠ της υπερδύναμης. Η Ιταλία είναι η αμέσως επόμενη στον Πίνακα, με το Βέλγιο, την Γαλλία, την Ισπανία (ο οικονομολόγος κ.Rogoff θεωρεί ότι θα χρεοκοπήσει, με πιθανότητα 95%) και την Πορτογαλία να ακολουθούν «κατά πόδας».
Τουλάχιστον από εδώ βλέπουμε τις τεράστιες αδυναμίες της Γαλλίας, σε σχέση με τη Γερμανία, γεγονός που επεξηγεί τους ουσιαστικά συνεχείς συμβιβασμούς της στα ευρωπαϊκά θέματα. Απορούμε όμως με την αλαζονεία της, όταν γνωρίζει πολύ περισσότερο από κάθε άλλον (άρθρο μας) ότι, δυστυχώς, δεν έχει καμία απολύτως δυνατότητα να ανταγωνισθεί τη Γερμανία. Όπως βλέπουμε, η Ελλάδα είναι κάπου στο μέσον, ενώ ο Πίνακας ΙΙΙ που ακολουθεί απεικονίζει τα ίδια μεγέθη για το 2011:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙIΙ: ΑΕΠ 2007 σε δις δολάρια, Ώριμο (ληξιπρόθεσμο) χρέος προς ΑΕΠ 2011, ‘Έλλειμμα προς ΑΕΠ 2011 και συνολικά απαιτούμενη χρηματοδότηση (Ώριμο χρέος + Έλλειμμα) προς ΑΕΠ 2011
| Χώρα | ΑΕΠ 2007 | Ώριμο χρέος* | Έλλειμμα** | Συν. χρηματοδότησης |
| Ιαπωνία |
5.103,0 |
48,9% |
8,9% |
57,8% |
| Ιρλανδία |
219,7 |
6,1% |
11,8% |
17,9% |
| Η.Π.Α. |
13.750,0 |
18,1% |
9,7% |
27,8% |
| Ιταλία |
1.862,0 |
18,2% |
4,3% |
22,5% |
| Βέλγιο |
388,4 |
18,4% |
5,1% |
23,4% |
| Γαλλία |
2.244,0 |
16,0% |
6,0% |
22,0% |
| Ισπανία |
1.153,0 |
11,0% |
6,9% |
17,9% |
| Πορτογαλία |
184,2 |
15,5% |
5,2% |
20,7% |
| Ελλάδα |
237,9 |
16,5% |
7,3% |
23,8% |
| Καναδάς |
1.144,0 |
13,3% |
2,9% |
16,2% |
| Μ. Βρετανία |
2.472,0 |
7,5% |
8,1% |
15,6% |
| Γερμανία |
3.024,0 |
9,1% |
3,7% |
12,8% |
| Φιλανδία |
210,5 |
9,3% |
1,8% |
11,1% |
| Σουηδία |
394,5 |
4,5% |
1,4% |
5,9% |
| Αυστραλία |
687,9 |
2,0% |
2,5% |
4,5% |
| Μεσοστ. Όρος |
Πηγή: IMF – ΑΕΠ 2007 IG
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
* Προβλέψεις Bloomberg από τον Ιανουάριο του 2010
** Προβλέψεις (WEO) από τον Οκτώβριο του 2010
Από τον Πίνακα ΙΙΙ είναι σαφές ότι, τόσο η ανάγκες χρηματοδότησης της Ιαπωνίας, όσο και αυτές των Η.Π.Α. παραμένουν σε τρομακτικά επίπεδα, για τα μεγέθη των οικονομιών τους, όπως επίσης αυτές των υπολοίπων χωρών. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι, το 2011 θα είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο έτος για πάρα πολλά κράτη, με την πιθανότητα μίας νέας παγκόσμιας ύφεσης σημαντικά αυξημένη. Ενδεχομένως δε να οδηγήσει στο δεύτερο, πολύ πιο καταστροφικό στάδιο, τον πρώτο παγκόσμιο οικονομικό πόλεμο.
Κάτι τέτοιο θα είχε φυσικά αντίκτυπο τόσο στα χρηματιστήρια, όσο και σε πολλές άλλες χώρες – ειδικότερα στη Γερμανία, η οποία φαίνεται να ανησυχεί, παρά την ανάπτυξη στο περίπου 3% που υπολογίζεται για την οικονομία της το 2010. Έχει άλλωστε ήδη καταγράψει τα πρώτα ανησυχητικά δείγματα, αφού υποχωρούν οι παραγγελίες στη βιομηχανία της από την ΕΕ (λόγω των μέτρων λιτότητας που έχουν υιοθετήσει οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες), όπου η Γερμανία πραγματοποιεί το 70% των εξαγωγών της. Με την Κίνα δε στις παρυφές της ΕΕ (άρθρο μας), όπου η Ελλάδα διαδραματίζει έναν σημαντικότατο ρόλο, καθώς επίσης μετά την απόβαση του ΔΝΤ, όπου ξανά η Ελλάδα πρωταγωνιστεί, τα πράγματα δεν φαίνονται τόσο αισιόδοξα για την ηγέτιδα δύναμη της Ευρωζώνης.
Φυσικά, για τις υπερχρεωμένες χώρες του ευρωπαϊκού νότου οι οποίες, μαζί με τα μεγάλα ελλείμματα των προϋπολογισμών τους, την ανεργία, την κρίση σημαντικών τομέων των οικονομιών τους (τράπεζες, ακίνητα κλπ), αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα τεράστια προβλήματα στα εμπορικά τους ισοζύγια, κυρίως λόγω της χαμηλής ανταγωνιστικότητας τους, η κατάσταση θα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη – ενώ η χρηματοδότηση των ληξιπρόθεσμων ομολόγων τους αρκετά επίπονη, γεγονός που φαίνεται από τον Πίνακα ΙV που ακολουθεί:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙV: Λήξη Ομολόγων, με ημερομηνία καταγραφής 29.04.2010*, σε δις €
| Έτος |
Ελλάδα |
Ιταλία |
Ισπανία |
Πορτογαλία |
Ιρλανδία |
| 2010* |
15,80 |
251,50 |
76,50 |
17,90 |
8,60 |
| 2011 |
31,30 |
192,20 |
84,00 |
15,90 |
4,60 |
| 2012 |
31,70 |
168,20 |
61,20 |
8,60 |
6,00 |
| 2013 |
24,90 |
100,40 |
51,50 |
8,20 |
6,00 |
| 2014 |
31,60 |
89,10 |
46,80 |
13,60 |
10,00 |
| 2015 |
21,10 |
85,40 |
24,70 |
9,90 |
0,20 |
| 2016 |
15,10 |
51,10 |
16,10 |
5,60 |
8,60 |
| 2017 |
22,10 |
64,40 |
29,80 |
6,20 |
0,00 |
| 2018 |
9,80 |
46,20 |
16,50 |
6,50 |
8,20 |
| 2019 |
24,70 |
86,50 |
28,70 |
7,90 |
14,50 |
| 2020 |
5,30 |
52,70 |
8,30 |
5,00 |
16,70 |
| Σύνολο |
233,40 |
1.187,70 |
444,10 |
105,30 |
83,40 |
Πηγή: Bloomberg
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
Όπως φαίνεται από τον Πίνακα ΙV, τα ληξιπρόθεσμα ομόλογα όλων των χωρών του νότου και ειδικά της Ιταλίας, δεν είναι αμελητέα – πολύ περισσότερο εάν δεχθούμε ότι οι «αγορές», κατανοώντας πλήρως τόσο το πρόβλημα, όσο και την ισχύ τους, θα αυξήσουν δραματικά τα επιτόκια δανεισμού (Spreads, CDS κλπ). Φυσικά η φυγή των κεφαλαίων προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες υπόσχονται αυξημένη κερδοφορία, είναι ήδη δεδομένη – οπότε η τοκογλυφική «αφαίμαξη» της δύσης (συνεχώς αυξανόμενα επιτόκια δανεισμού) φαίνεται σαν την πλέον κερδοφόρα χρηματοπιστωτική στρατηγική του «κτήνους».
Το πρόβλημα αυτό (φυγή κεφαλαίων) φαίνεται ιδιαίτερα στις Η.Π.Α. όπου, παρά το ότι η Fed τυπώνει αδιάκοπα χρήματα, δεν κατευθύνονται στην πραγματική οικονομία από τις επιχειρήσεις που τα λαμβάνουν, αλλά «προωθούνται» είτε στις εξαγορές μικρότερων εταιρειών, είτε επενδύονται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Ο Πίνακας V που ακολουθεί είναι χαρακτηριστικός:
ΠΙΝΑΚΑΣ V: Δάνεια επιχειρήσεων στις Η.Π.Α., με μηδαμινά επιτόκια.
| Εταιρεία |
Δάνειο |
Επιτόκιο |
Χρήση |
| Wal-Mart |
5,00 δις $ |
0,75% |
Εξαγορά της Massmart στη Ν. Αφρική |
| Microsoft |
4,75 δις $ |
0,87% |
Εξαγορά εταιρειών εκτός Η.Π.Α. |
| Pepsi |
2,25 δις $ |
Εξαγορά εταιρειών εκτός Η.Π.Α. |
|
| E-Bay |
1,00% |
Εξαγορά εταιρειών εκτός Η.Π.Α. |
Πηγή: Reuters
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
* Σύμφωνα με την Moody’s, οι υπόλοιπες εταιρείες στις Η.Π.Α. εκτός του χρηματοπιστωτικού κλάδου, διατηρούν χρηματικά αποθέματα (ταμείο) ύψους 1 τρις $, για εξαγορές ανταγωνιστών τους – κυρίως εκτός Αμερικής.
Την ίδια στιγμή βέβαια διαφαίνεται μία νέα τάση στις Η.Π.Α., όπου τα νοικοκυριά μειώνουν δραστικά τις τοποθετήσεις τους στη Wall Street, ενδεχομένως σαν αποτέλεσμα της τελευταίας κρίσης και των τεράστιων απωλειών που υπέστησαν – αλλά και της μειωμένης πλέον εμπιστοσύνης τους στις χρηματαγορές.
