.
Η κυβέρνηση της ΝΔ ξεπούλησε μέσω του ΤΧΣ τις συστημικές τράπεζες, με ένα ποσόν της τάξης των 3,5 δις € συνολικά, οπότε με ζημία περί τα 42,5 δις € – όταν σήμερα η χρηματιστηριακή αξία των τεσσάρων συστημικών υπερβαίνει τα 50 δις €, ενώ μόνο τα τέσσερα τελευταία χρόνια είχαν καθαρά κέρδη σχεδόν 17 δις €! Δηλαδή η ΝΔ τις ξεπούλησε για 3,5 δις € και σήμερα θα μπορούσε με πάνω από 50 δις € – άρα χάθηκαν πάνω από 46,5 δις €, ενώ χάθηκαν επιπλέον καθαρά κέρδη 17 δις €! Δεν είναι ανοησία να ρωτάει πού θα βρεθούν χρήματα για παροχές στους Πολίτες, όταν μόνο από τις τράπεζες έχασε η ΝΔ τα τελευταία χρόνια άνω των 60 δις €; Δεν πρόκειται λοιπόν για το μακράν μεγαλύτερο σκάνδαλο της κυβέρνησης Μητσοτάκη; Εκτός αυτού, παραχωρήθηκαν στις συστημικές τράπεζες τα 23 δις € περίπου των προγραμμάτων Ηρακλής για τα κόκκινα δάνεια, δηλαδή η εγγυημένη πώληση τους, τα 20 δις € του αναβαλλόμενου φόρου και τους εγκρίθηκε το «hive down» – οπότε στην ουσία στηρίχθηκαν με πάνω από 80 δις €. Τέλος, ένα άλλο σκάνδαλο της κυβέρνησης είναι το ότι, στήριξε με τέτοια ποσά τις τράπεζες, χωρίς κανένα αντάλλαγμα – όπως θα ήταν η ανάληψη εκ μέρους ενός κρατικού οργανισμού όλων των κόκκινων δανείων έναντι, ειδικά των εγγυημένων με τα Ηρακλής.
.
Ανάλυση
Για την ερμηνεία του αναβαλλόμενου φόρου των τραπεζών, οφείλει να ξεκινήσει κανείς από το ότι, όλες οι εταιρίες έχουν το δικαίωμα να συμψηφίζουν ζημίες παρελθόντων ετών, με μελλοντικά κέρδη – εντός όμως πέντε φορολογικών ετών όπου, εάν δεν υπάρξουν κέρδη, η δυνατότητα χάνεται. Δηλαδή, οι εταιρίες επιτρέπεται να μην πληρώνουν φόρους για τα κέρδη τους, αφαιρώντας τις παρελθούσες ζημίες – ενώ πρόκειται στην ουσία για μία λογιστική απαίτηση που ονομάζεται «αναβαλλόμενος φόρος» ή deferred tax asset (DTA).
Εν προκειμένω, υπάρχουν αρκετές ζημιογόνες εταιρίες που εξαγοράζονται από άλλες κερδοφόρες, ακριβώς επειδή διαθέτουν αυτήν τη δυνατότητα – η οποία, σε μία τέτοια περίπτωση, θεωρείται ως η κρυφή αξία τους.
Όσον αφορά τώρα τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, το κράτος δεν τους παρείχε μόνο αυτό το δικαίωμα (για 30 έτη αν δεν κάνουμε λάθος), με τροπολογία που ψηφίσθηκε από τη ΝΔ (Χαρδούβελης) και το ΠΑΣΟΚ (πηγή) – αλλά, επιπλέον, μετέτρεψε ένα μέρος του DTA σε «πίστωση αναβαλλόμενου φόρου (deferred tax credit ή DTC), με εγγύηση του δημοσίου.
Ενδεχομένως πάντως επειδή όλοι ασχολούνται με το DTC όσον αφορά τον αναβαλλόμενο φόρο και όχι επιπλέον με το DTA, δεν μπορέσαμε να βρούμε με πόση ακριβώς αναβαλλόμενη φορολογική αξία ευνοήθηκαν οι τράπεζες. Δηλαδή με DTC και με DTA συνολικά – κάτι που φυσικά θα ερευνήσουμε αργότερα.
Η δικαιολογία για αυτήν την ειδική παροχή στις τράπεζες, ήταν οι ζημίες τους από το PSI ύψους 37,5 δις €, τα 4,5 δις € τόκους που πλήρωσαν για τον ELA (*) και οι απώλειες τους από τα κόκκινα δάνεια – όπου όμως αφενός μεν καμία άλλη επιχείρηση δεν έλαβε αυτή τη βοήθεια, ούτε βέβαια οι ιδιώτες ομολογιούχοι, αφετέρου ανακεφαλαιοποιήθηκαν οι τράπεζες από τους Έλληνες φορολογουμένους με 46 δις €, κυρίως οι συστημικές (πηγή).
Εκτός αυτού, παραχωρήθηκαν στις συστημικές τράπεζες τα 23 δις € περίπου των προγραμμάτων Ηρακλής για τα κόκκινα δάνεια, δηλαδή η εγγυημένη πώληση τους (ανάλυση), ενώ τους εγκρίθηκε το «hive down» (ανάλυση) – οπότε στην ουσία στηρίχθηκαν με πάνω από 80 δις €. Ακόμη περισσότερο, αυτοί που ευνοήθηκαν από τον αναβαλλόμενο φόρο (DTC και DTA), δεν ήταν οι παλαιοί μέτοχοι των τραπεζών που καταστράφηκαν, αλλά οι καινούργιοι – οι οποίοι τις εξαγόρασαν σε εξευτελιστικές τιμές από το δημόσιο που τις ξεπούλησε, ακριβώς όταν άρχισαν να αυξάνονται οι τιμές των μετοχών τους και να κερδίζουν τεράστια ποσά.
Ειδικότερα, τις ξεπούλησε μέσω του ΤΧΣ, της θυγατρικής του Υπερταμείου, με ένα ποσόν της τάξης των 3,5 δις € συνολικά (πηγή), οπότε με ζημία περί τα 42,5 δις € – όταν σήμερα η χρηματιστηριακή αξία των τεσσάρων συστημικών υπερβαίνει τα 50 δις €, ενώ μόνο τα τέσσερα τελευταία χρόνια είχαν καθαρά κέρδη σχεδόν 17 δις €! Δεν πρόκειται λοιπόν για το μακράν μεγαλύτερο σκάνδαλο της κυβέρνησης Μητσοτάκη;
Τι σημαίνει το DTC
Συνεχίζοντας, η «πίστωση αναβαλλόμενου φόρου» ή DTC με εγγύηση του δημοσίου σημαίνει ότι, εάν οι τράπεζες δεν θα έχουν κέρδη στο μέλλον που θα μπορούν να συμψηφιστούν με τις ζημίες τους, το κράτος θα καλύψει τη διαφορά – με αποτέλεσμα αυτή η εγγύηση να επιτρέπει στα DTC να προσμετρούνται στα εποπτικά κεφάλαια των τραπεζών «CET1». Δηλαδή, να εμφανίζεται ο αναβαλλόμενος φόρος ως κεφάλαιο στους ισολογισμούς τους – ενώ τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί όπως στο παρακάτω γράφημα του ΚΕΠΕ (πηγή).
Προφανώς, το γεγονός αυτό αποτελεί μία ακόμη προνομιακή ενίσχυση των τραπεζών – αφού καμία άλλη επιχείρηση στη χώρα μας δεν έχει κρατική εγγύηση για τις φορολογικές της ζημίες. Επειδή όμως τότε οι τράπεζες ανήκαν στο δημόσιο, δεν χρειάστηκαν άλλη ενίσχυση και το τραπεζικό σύστημα σταθεροποιήθηκε, οι ενέργειες αυτές ήταν αρχικά προς όφελος της οικονομίας – ενώ, αντίθετα, εγκληματικές, μετά το ξεπούλημα των μετοχών του κράτους σε ιδιώτες. Φαίνεται άλλωστε από το γεγονός ότι, η αποκρατικοποίηση στις ΗΠΑ έγινε με κέρδος 13,7% για το δημόσιο – όταν οι ζημίες του κράτους στην Ελλάδα ήταν τεράστιες.
Ακόμη χειρότερα, δεν φτάνει που οι τράπεζες πληρώνουν ελάχιστους φόρους λόγω των DTC και DTA (στην ουσία αισχροκερδούν αφορολόγητα), ενώ καλούνται στην ουσία οι Έλληνες Πολίτες να καλύψουν τη διαφορά των φορολογικών εσόδων με τη δική τους υπερφορολόγηση αλλά, επιπλέον, οι τράπεζες υποχρεώνονται να αισχροκερδούν εις βάρος μας – για να μη χάσουν το DTC! Αυτή η «extra» επιβάρυνση των Ελλήνων δεν είναι έμμεσα ένας επιπλέον φόρος, καθώς επίσης μία ακόμη τροχοπέδη για τη διενέργεια παραγωγικών επενδύσεων στη χώρα μας;
Από την άλλη πλευρά, η άμεση κατάργηση του υπολοίπου αναβαλλόμενου φόρου είναι δυστυχώς επικίνδυνη – επειδή θα μειωνόταν ανάλογα η κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών που θα μπορούσε να προκαλέσει τραπεζική αστάθεια. Κυρίως επειδή οι νέοι μέτοχοι τους είναι σίγουρο πως θα «τιμωρούσαν» ανάλογα την κυβέρνηση – όπως έχει συμβεί σε άλλες χώρες, όταν προσπάθησαν να φορολογήσουν τα τραπεζικά υπερκέρδη.
Επίλογος
Ολοκληρώνοντας, η μοναδική λύση σε αυτήν την κατάφωρη αδικία εις βάρος των Ελλήνων και υπέρ των αφελληνισμένων τραπεζών (ανάλυση), θα ήταν να μην είχε ξεπουλήσει το δημόσιο τις μετοχές των τραπεζών, πόσο μάλλον αφού εγγυήθηκε για τα εποπτικά τους κεφάλαια – ενώ σήμερα να αναζητηθεί κάποιος τρόπος ανάκτησης τραπεζικών μετοχών από το δημόσιο, ανάλογης αξίας με το DTC που έχει απομείνει (περί τα 11,5 δις € στις 31.12.2025).
Εναλλακτικά να μην μοιράζουν οι τράπεζες μερίσματα, έτσι ώστε με τα κέρδη τους να αυξήσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια – οπότε να μην χρειάζονται σύντομα το DTC και μετά να δίνουν μερίσματα. Δεν είναι δυνατόν να δίνουν τόσο μεγάλα μερίσματα στους μετόχους τους, με φόρο μόλις 5% και να συνεχίσουν να στηρίζονται από τους Έλληνες – αποτελεί ένα ακόμη σκάνδαλο της κυβέρνησης.
Τέλος, ένα άλλο σκάνδαλο της κυβέρνησης είναι το ότι, στήριξε με τέτοια ποσά τις τράπεζες, χωρίς κανένα αντάλλαγμα – όπως θα ήταν η ανάληψη εκ μέρους ενός κρατικού οργανισμού όλων των κόκκινων δανείων έναντι, ειδικά των εγγυημένων με τα Ηρακλής.
Βέβαια, η απαγόρευση διανομής μερισμάτων, θα οδηγούσε σε απότομη πτώση των τιμών των μετοχών των τεσσάρων συστημικών τραπεζών, αφού οι διεθνείς επενδυτές πάντοτε εκδικούνται – κάτι που όμως δεν ενδιαφέρει καθόλου τους Έλληνες οι οποίοι, σε ποσοστό 71%, έχουν καταθέσεις κάτω των 1.000 € (πηγή), αρνητικές αποταμιεύσεις, πανάκριβο και δύσκολο δανεισμό από τις τράπεζες, σχεδόν μηδενικά επιτόκια καταθέσεων, εξαιρετικά υψηλές προμήθειες κοκ.
Άλλωστε σήμερα δεν υπάρχουν μόνο οι συστημικές τράπεζες, αλλά αρκετές καινούργιες – οπότε δεν εξαρτάται η Ελλάδα μόνο από αυτές. Σε κάθε περίπτωση, είναι κοροϊδία να ισχυρίζονται οι κυβερνήσεις πως στήριξαν με τέτοια ποσά και με τόσο υπερβολικές παροχές τις τράπεζες, χωρίς κανένα αντάλλαγμα, για να μη χαθούν οι καταθέσεις – όταν το 85% των Ελλήνων έχει καταθέσεις κάτω των 5.000 €
.
Σημείωση (*) Το ELA στις ελληνικές τράπεζες άρχισε να δίνεται το 2011. Κορυφώθηκε στα 123 δις € τον Νοέμβριο του 2012, το 2014 υποχώρησε αισθητά (λόγω της γενικότερης βελτίωσης της ελληνικής οικονομίας) και εκτινάχθηκε και πάλι το 2015 – με κορύφωση στα περίπου 90 δις € τον Ιούνιο του 2015. Απαιτήθηκαν 4 ακόμα χρόνια – ενώ στο πρώτο εξάμηνο του 2019, είχαν εξοφληθεί όλα τα υπόλοιπα ELA από τις τράπεζες.
Το συνολικό κόστος για τις τράπεζες όλη αυτή την περίοδο, δηλαδή οι τόκοι που κατέβαλαν στην Τράπεζα της Ελλάδος για το ELA, υπολογίζονται στα 4,5 δις €. Αυτά τα 4,5 δις είναι τα παραπάνω χρήματα που πλήρωσαν οι τράπεζες, επειδή αντλούσαν χρηματοδότηση από την ΕΚΤ.
Οι τόκοι αυτοί οδήγησαν σε υπερδιπλασιασμό των σχετικών εσόδων της ΤτΕ. Τα καθαρά έσοδα τόκων της ΤτΕ, από 500 – 700 εκ. (2007 – 2008), εκτινάχθηκαν στα 1,45 δις το 2011, στα 2,88 δις το 2012, στο 1,4 δις το 2013 κοκ – λόγω των επιβαρύνσεων του ELA. Έτσι το 2020 έτος, όπου οι τράπεζες δεν έκαναν χρήση του ELA (το ELA μηδενίστηκε τον Ιούνιο του 2019) τα καθαρά επιτοκιακά έσοδα της ΤτΕ «προσγειώθηκαν» στα 515 εκ. €.
Το άλμα των επιτοκιακών εσόδων οδήγησε στον πολλαπλασιασμό της κερδοφορίας της ΤτΕ – η οποία, από το επίπεδο των 225 εκ. (2008) και 284 εκ. (2007) εκτινάχθηκε στα 318 εκ. το 2012, στα 831 εκ. το 2013, στα 654 εκ. το 2014 (έτος σταθεροποίησης και ανάκαμψης της οικονομίας), στα 1,162 δις το 2015, στα 1,092 δις το 2016, στα 941 εκ. το 2017 και στα 657 εκ. το 2018.
Από τα παραπάνω φαίνεται καθαρά πως η κερδοφορία της ΤτΕ δεν ήταν επιτυχία του διοικητή της, αλλά της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε – ενώ το κράτος δεν έφερε αντίρρηση, επειδή εισέπραττε μερίσματα από την ΤτΕ.
