.
Το χαστούκι της Moody’s στην κυβέρνηση ήταν απόλυτα σωστό – αφού το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μας υπερέβη τα 14 δις € το 2023, παρά τα αυξημένα τουριστικά μας έσοδα. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας υποχωρεί, παρά τους χαμηλούς μισθούς – με τον διάμεσο να είναι χαμηλότερος των 1.000 € μηνιαία. Δηλαδή, έχουμε μισθούς Βουλγαρίας και κόστος διαβίωσης Σουηδίας – οπότε ας μην αναρωτιόμαστε γιατί συνεχίζεται το brain drain και γιατί επιδεινώνεται το δημογραφικό μας. Η άμεση συνέπεια του ελλείμματος αυτού, είναι η άνοδος του εξωτερικού μας χρέους – το οποίο υπερβαίνει ήδη τα 553 δις €. Ήταν δε αποτέλεσμα του εμπορικού μας ελλείμματος, υψηλότερου των 32 δις € – το οποίο μειώνει αντίστοιχα το ΑΕΠ μας.
.
Κοινοβουλευτική Εργασία
Το παρόν νομοσχέδιο, σε γενικές γραμμές πολύπλοκο και τεχνικό, αφορά την υιοθέτηση μίας κοινοτικής νομοθεσίας – η οποία συμπληρώνει το πλαίσιο του ΟΟΣΑ, ενάντια στη φοροαποφυγή των πολυεθνικών, μέσω της μεταβίβασης κερδών διασυνοριακά, μεταξύ των εταιριών τους.
Ορισμένοι συνάδελφοι τώρα πιστεύουν πως όσοι είναι Ευρωπαϊστές, πρέπει να ψηφίζουν με κλειστά μάτια τις οδηγίες – ενώ εμείς έχουμε αντίρρηση, αφού πρόκειται για νόμους που έχουν δρομολογηθεί από κόμματα της ΕΕ, με τα οποία μπορεί να μην συμφωνούμε.
Σε κάθε περίπτωση, θέσαμε μία σειρά ερωτήσεων στις επιτροπές, χωρίς να πάρουμε καμία απάντηση – ενώ η δικαιολογία του υφυπουργού για την άρνηση απαντήσεων, ήταν πως επρόκειτο για τεχνικές ερωτήσεις.
Εκτός του ότι όμως δεν ήταν όλες τεχνικές, τι είδους ερωτήσεις μπορεί να θέσει κανείς σε ένα τεχνικό νομοσχέδιο, εάν όχι τεχνικές; Από την άλλη πλευρά, πώς είναι δυνατόν να ψηφίσει ένα νομοσχέδιο, χωρίς να έχουν απαντηθεί οι ερωτήσεις του;
Περαιτέρω, λόγω της παγκοσμιοποίησης, το μέγεθος αυτών των εταιριών έχει αυξηθεί σημαντικά – επίσης η φοροαποφυγή, αφού τα κεφάλαια μετακινούνται πολύ εύκολα σε φορολογικούς παραδείσους.
Ως εκ τούτου, σε δεύτερο στάδιο, το νομοσχέδιο αποσκοπεί σε μία φορολογική ενοποίηση – έτσι ώστε να μπορούν να παρακολουθηθούν αυτές οι εταιρίες.
Θεωρούμε όμως πως δύσκολα θα αποδώσει, αφού υπάρχουν επί πλέον χώρες εκτός της ΕΕ, στις οποίες δραστηριοποιούνται – οπότε τελικά ίσως απλά στερήσει από τα εθνικά κοινοβούλια την αυτονομία τους, όσον αφορά την είσπραξη των φόρων.
Το σωστό θα ήταν να εφαρμοσθεί ο ψηφιακός φόρος στις συναλλαγές, όπως στη Γαλλία, με συντελεστή 3%. Υπάρχει και σε άλλες χώρες της ΕΕ, αλλά έχει τεθεί σε αναστολή με σκοπό την εφαρμογή του παρόντος πλαισίου, στον Πυλώνα 1 – κακώς κατά την άποψη μας.
Σημειώνοντας τώρα ότι, δεν γνωρίζουμε πώς θα εφαρμοσθεί η παρούσα οδηγία από χώρες που δεν θέλουν να φορολογήσουν, όπως η Ιρλανδία, θεωρείται πως στην Ελλάδα υπάρχουν 19 ελληνικοί όμιλοι και 900 έως 950 θυγατρικές πολυεθνικών που ξεπερνούν σε ενοποιημένο τζίρο τα 750 εκ. – όπου ο πρόσθετος φόρος που θα επιβληθεί, αναμένεται μόλις στα 75 εκ. σύμφωνα με τον υφυπουργό, εκ των οποίων τα περισσότερα θα προέλθουν από ελληνικές εταιρίες.
Εύλογα λοιπόν δεν θεωρούμε πως είναι προσχηματικό, αφού τα ποσά που προβλέπεται ότι θα εισπραχθούν είναι ελάχιστα; Από την άλλη πλευρά, γιατί να επιβάλλεται στους ελεύθερους επαγγελματίες κεφαλικός φόρος, με τα τεκμήρια κερδοφορίας ή στις μικρομεσαίες 22%, ενώ στις πολυεθνικές με τζίρο άνω των 750 εκ. μόλις 15%, σύμφωνα με το παρόν σχέδιο νόμου;
Συνεχίζοντας, εκτιμάται από τον ΟΟΣΑ πως η φοροαποφυγή λόγω BEPS, δηλαδή λόγω διάβρωσης βάσης και μετατόπισης κερδών, ανέρχεται στα 100 έως 240 δις $ – ή στο 4 έως 10% των παγκοσμίων εσόδων από φόρους εταιριών.
Τα φορολογικά έσοδα δε, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΟΟΣΑ από το 2020, είναι μεταξύ 2 και 5% του ΑΕΠ – ενώ η Ελλάδα ευρίσκεται στις χαμηλότερες θέσεις, τόσο ως ποσοστό του ΑΕΠ, όσο και ως προς τα συνολικά έσοδα, με 1% και 3% αντίστοιχα.
Εδώ ρωτήσαμε πού οφείλεται η διαχρονική αυτή διαφορά εις βάρος της Ελλάδας, χωρίς να πάρουμε απάντηση – ενώ ασφαλώς δεν πρόκειται για μία τεχνική ερώτηση.
Περαιτέρω, πολλές εταιρίες διεθνώς επιλέγουν να εμφανίσουν τα κέρδη τους εκτός της κύριας χώρας δραστηριοποίησης τους – όπως στις ΗΠΑ, όπου επί Τραμπ μειώθηκε ο συντελεστής φόρου από το 35% στο 21% για να επιστρέψουν, ενώ το 60% έχει μέσο πραγματικό συντελεστή 16%.
Συμβαίνει επίσης στην Ελλάδα, με εταιρίες που έχουν εγκαταλείψει τη χώρα μας, όπως η ΦΑΓΕ ή η ΒΙΟΧΑΛΚΟ και με μικρότερες με προορισμό τη Βουλγαρία ή την Κύπρο, λόγω χαμηλότερων φορολογικών συντελεστών – όπου ρωτήσαμε εάν υπάρχει σκέψη επιβολής προστίμων ή άλλων μέτρων επιστροφής, όπως στις ΗΠΑ.
Ούτε εδώ πήραμε απάντηση – ενώ προφανώς δεν είναι μία τεχνική ερώτηση.
Από την άλλη πλευρά η κυβέρνηση, με τις πολιτικές της, στηρίζει ουσιαστικά την ασυδοσία των πολυεθνικών και την αισχροκέρδεια – όπως με την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Πώς τις στηρίζει; Επειδή το πλαφόν είναι προς όφελος των πολυεθνικών που μπορούν μεν να αγοράζουν φθηνά στο εξωτερικό, αλλά με τριγωνικές συναλλαγές να αφήνουν το κέρδος εκτός Ελλάδας – θέτοντας επί πλέον σε δυσμενή ανταγωνιστική θέση τις εγχώριες εταιρίες.
Πρόσφατο παράδειγμα η Μπάρμπα Στάθης, θυγατρική της CVC, η οποία εισάγει πρώτες ύλες από χώρες φθηνής παραγωγής, όπως η Τουρκία ή η Αίγυπτος και η Αίνος που παράγει εγχώρια, έχοντας παρ’ όλα αυτά φθηνότερες τιμές λιανικής – όπου τελικά επιβλήθηκε πρόστιμο 742.000 στην Αίνος, πέραν κάθε λογικής.
Επομένως, είναι λάθος ο υπολογισμός με βάση το περιθώριο κέρδους – επειδή τελικά ωφελεί τις πολυεθνικές και οδηγεί στην αποψίλωση της εγχώριας παραγωγής.
Ένα άλλο παράδειγμα που αφορά την ασυδοσία των πολυεθνικών ειδικά στην Ελλάδα που μάλλον δεν θα καλύψει η παρούσα οδηγία, είναι οι τράπεζες – με το σκάνδαλο Ηρακλής και Hive Down.
Σε γενικές γραμμές αυτό που συνέβη είναι το ότι, οι τράπεζες χρησιμοποίησαν το πρόγραμμα Ηρακλής για να πουλήσουν σε offshore κελύφη με χαμηλή φορολόγηση και με ζημία – αφού με το Hive Down δεν είχαν τον κίνδυνο ενεργοποίησης του αναβαλλόμενου φόρου των 19,5 δις τότε.
Τι θα προσφέρει αλήθεια εδώ η σημερινή οδηγία; Απολύτως τίποτα – ενώ κάτι ανάλογο συνέβη με το πακέτο Cairo των 7,5 δις της Eurobank που πάρκαρε σε τρεις ιρλανδικές εταιρίες κελύφη, με τις ονομασίες Cairo 1, 2 και 3.
Με βάση τα σημεία 31 και 32 της εισαγωγής της οδηγίας τώρα, το παρών φορολογικό μέτρο εντάσσεται στην πολιτική του ΟΟΣΑ και των G20 για τη μεταφορά κερδών BEPS – ενώ περιλαμβάνει τους εξής δύο πυλώνες:
(α) την ελάχιστη φορολόγηση του παρόντος – τον Πυλώνα 2 και
(β) την επανακατανομή του δικαιώματος φορολόγησης – τον Πυλώνα 1.
Ο Πυλώνας 1 αποτελεί θέμα με σημαντική πολιτική σημασία – ενώ υπάρχουν αντιρρήσεις από κάποια κράτη μέλη, επειδή θα παρεμβαίνει στη φορολογική πολιτική κινήτρων.
Για παράδειγμα από την Πολωνία, υπό την προηγούμενη διακυβέρνηση της – ενώ για αυτόν ακριβώς το λόγο εισήχθη στο παρόν, με το άρθρο 57 της οδηγίας, η προϋπόθεση να έχει αξιολογηθεί η εφαρμογή του ελαχίστου φόρου του Πυλώνα 2 έως την 30η Ιουνίου του 2023, πριν υιοθετηθεί ο Πυλώνας 1.
Επίσης, να αξιολογείται η εφαρμογή του Πυλώνα 1 ανά εξάμηνο, με αρχή την 1η Ιουλίου του 2022 – στο σημείο 32 της εισαγωγής. Το ερώτημα μας εδώ ήταν εάν έχει γίνει κάποια τέτοια αξιολόγηση έως σήμερα και με τι ενδείξεις – χωρίς να πάρουμε καμία απάντηση.
Στα περιεχόμενα του νομοσχεδίου τώρα, το Μέρος Α είναι η εισαγωγή, στην οποία ήδη αναφερθήκαμε – ενώ το Μέρος Β περιλαμβάνει την ενσωμάτωση της οδηγίας ΕΕ 2022/2523, σχετικά με την εξασφάλιση παγκοσμίου ελαχίστου επιπέδου φορολογίας 15% των ομίλων πολυεθνικών επιχειρήσεων και των εγχώριων ομίλων μεγάλης κλίμακας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο Μέρος Γ περιλαμβάνονται μερικές άλλες ρυθμίσεις του Υπουργείου Οικονομικών – όσον αφορά τελωνειακούς ελέγχους και τη διάθεση των κατασχεμένων στα άρθρα 55-57, τη βεβαίωση του επιστρεπτέου ή αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού της επιστρεπτέας προκαταβολής της πανδημίας στο άρθρο 59, ενώ με το άρθρο 60 ορίζεται η αρχή παρακολούθησης του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα.
Το άρθρο 61 καθορίζει τις κατηγορίες υπαλλήλων που έχουν δικαίωμα αίτησης για θέσεις προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών Υπουργείου – ενώ με το άρθρο 62 παρέχεται η δυνατότητα να αναστέλλεται μετά από απόφαση του Υπουργού, σε περιπτώσεις θεομηνιών, η είσπραξη οφειλών στο Δημόσιο για περίοδο ως 12 μηνών και η ρύθμιση σε 24 δόσεις.
Ειδικά πάντως στη Θεσσαλία, δεν έχουν αποζημιωθεί εγκαταστάσεις και σε κάποιες περιπτώσεις, όπως στη λίμνη Κάρλα, δεν μπορούν να καλλιεργηθούν οι εκτάσεις. Εν προκειμένω, ρωτήσαμε εάν έχει δοθεί αναστολή για υποχρεώσεις στο δημόσιο τουλάχιστον – χωρίς να πάρουμε απάντηση.
Τέλος, το άρθρο 63 αφορά την αμαρτωλή ΕΤΑΔ του αμαρτωλού Υπερταμείου. Συγκεκριμένα, η ΕΤΑΔ δεν υπάγεται στο Δημόσιο παρά το ότι το Δημόσιο έχει τις μετοχές – ενώ λειτουργεί υπό το καθεστώς ΑΕ, εκτός εάν διευκρινίζεται από τις διατάξεις που ρυθμίζονται από παρόν νομοσχέδιο.
Σε σχέση με το ΓΛΚ, δεν έχει δοθεί ως συνήθως καμία ποσοτικοποίηση των συνεπειών της ρύθμισης – παρά το ότι δεν φαίνεται να είναι δύσκολη η εκτίμηση, αφού βασίζεται σε γνωστά δεδομένα.
Συμπερασματικά, το νομοσχέδιο αποτελεί μεν μια Ευρωπαϊκή υποχρέωση, επίσης του ΟΟΣΑ, αλλά είμαστε επιφυλακτικοί ως προς τον τρόπο που θα εφαρμοσθεί – λόγω πολυπλοκότητας.
Αυτό που χρειάζεται η Ελλάδα δεν είναι τέτοια νομοσχέδια, αλλά μια φορολογική και χρηματοδοτική πολιτική που θα στηρίξει την παραγωγή στην Ελλάδα – όχι την επέλαση καρτέλ και πολυεθνικών.
Ένα απλό σύστημα εσόδων-εξόδων με οριζόντιο συντελεστή 15%, οπότε χωρίς τις αναπροσαρμογές του παρόντος – έτσι ώστε να αναπτυχθούν οι εταιρίες, χωρίς περιττή γραφειοκρατική επιβάρυνση.
Επί πλέον, ένα ευνοϊκό καθεστώς για τις οικογένειες – ειδικά για τις πολύτεκνες, λόγω του δημογραφικού μας προβλήματος.
Κλείνοντας με την οικονομία, το χαστούκι της Moody’s στην κυβέρνηση ήταν απόλυτα σωστό – αφού το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μας υπερέβη τα 14 δις € το 2023, παρά τα αυξημένα τουριστικά μας έσοδα.
Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας υποχωρεί, παρά τους χαμηλούς μισθούς – με τον διάμεσο να είναι χαμηλότερος των 1.000 € μηνιαία.
Δηλαδή, έχουμε μισθούς Βουλγαρίας και κόστος διαβίωσης Σουηδίας – οπότε ας μην αναρωτιόμαστε γιατί συνεχίζεται το brain drain και γιατί επιδεινώνεται το δημογραφικό μας.
Η άμεση συνέπεια του ελλείμματος αυτού, είναι η άνοδος του εξωτερικού μας χρέους – το οποίο υπερβαίνει ήδη τα 553 δις €. Ήταν δε αποτέλεσμα του εμπορικού μας ελλείμματος, υψηλότερου των 32 δις € – το οποίο μειώνει αντίστοιχα το ΑΕΠ μας.
Το δεύτερο μεγάλο μειονέκτημα της οικονομίας μας είναι τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος – όπου οι τράπεζες μπορεί μεν να κέρδισαν σχεδόν 7,5 δις € τη διετία 22/23, αλλά τα έσοδα τους δεν αποκτήθηκαν με ανάλογους τρόπους, όπως στην ΕΕ.
Αντίθετα, ήταν το αποτέλεσμα της αισχροκέρδειας, αφενός μεν από την «ψαλίδα» μεταξύ επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων, αφετέρου από τις υπέρογκες προμήθειες που χρεώνουν και της έμμεσης στήριξης τους από την κυβέρνηση – με τις υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές, με τα POS κοκ.
Επί πλέον, ο αναβαλλόμενος φόρος ύψους 13,4 δις € αποτελεί το 51% των συνολικών ιδίων κεφαλαίων τους – οπότε η οικονομική τους κατάσταση δεν είναι τόσο ρόδινη, πόσο μάλλον όταν αρχίσουν να υποχωρούν τα βασικά επιτόκια της ΕΚΤ και το Euribor.
Εκτός αυτού, ο αναβαλλόμενος φόρος που είχε δοθεί για τους προηγούμενους Έλληνες μετόχους το 2014, με το νόμο Χαρδούβελη, μειώνει την φορολόγηση για τους σημερινούς μετόχους που πήραν τις τράπεζες με ελάχιστα χρήματα. Για τον ίδιο λόγο είχαμε απορία τι θα συμβεί με τον αναβαλλόμενο φόρο στο άρθρο 52 – λόγω της μεταφοράς των κόκκινων δανείων στην Ιρλανδία. Δεν πήραμε απάντηση.
Τα κόκκινα δάνεια δε στους Ισολογισμούς τους αυξάνονται ξανά, αφού η οικονομική κατάσταση των δανειοληπτών τους επιδεινώνεται – με την Ελλάδα να έχει αρνητικό ποσοστό αποταμιεύσεων, στη χειρότερη θέση της ΕΕ.
Όσον αφορά τώρα το λόγο χρέους/ΑΕΠ, μειώθηκε μεν, αλλά κυρίως λόγω της κατακόρυφης ανόδου των τιμών και της υπερφορολόγησης μέσω του πληθωρισμού, των Ελλήνων – κάτι που έχει ημερομηνία λήξης.
Το δημόσιο χρέος δε στα 406,5 δις € συνεχίζει να αυξάνεται – ενώ η εξυπηρέτηση του είναι εφικτή μόνο επειδή έχουν παγώσει τα 96 δις € δάνεια του EFSF και τα 25 δις € τόκοι που στην ουσία αποτελούν κρυφό χρέος, μαζί με τις εγγυήσεις του Ηρακλή και τις υπόλοιπες κρατικές.
Επόμενο πρόβλημα οι φυσικές καταστροφές, όπως στον Έβρο και στη Θεσσαλία, οι οποίες αφενός μεν έχουν κόστος για την αντιμετώπιση τους, αφετέρου μειώνουν την εγχώρια παραγωγή – ενώ θα υπάρξει επί πλέον το κόστος πρόληψης, υπό τις νέες κλιματολογικές συνθήκες.
Αυτό που οφείλει επίσης να επισημάνει κανείς, είναι το συνταξιοδοτικό πρόβλημα που θα εμφανισθεί το 2032 – όταν την ίδια στιγμή ο προϋπολογισμός μας επιβαρύνεται ήδη, από τις δαπάνες χρηματοδότησης της μετάβασης στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα επικουρικής ασφάλισης που δρομολόγησε η σημερινή κυβέρνηση.
Από την άλλη πλευρά, οι άμεσες ξένες επενδύσεις υποχώρησαν κατά 40% – ενώ η αύξηση των επενδύσεων ήταν μόλις 4,1% το 2023, όταν η κυβέρνηση τις προϋπολόγιζε στο 15,5%.
Γενικότερα δε είναι μόλις στο 13,9% του ΑΕΠ – έναντι 22,2% του μέσου όρου της ΕΕ.
Λόγω ακριβώς αυτής της αστοχίας που οφείλεται κυρίως στη μειωμένη απορρόφηση των χρημάτων του Ταμείου Ανασυγκρότησης της ΕΕ, ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας περιορίσθηκε στο 2% αντί 2,4% που ήταν στον προϋπολογισμό – ενώ η ΤτΕ μείωσε τις προβλέψεις της για το 2024, από 2,5% στο 2,3%.
Τέλος, μεγάλο πρόβλημα παραμένει η χαμηλή παραγωγικότητα των εργαζομένων, από την οποία εξαρτώνται οι μισθοί, στο 55% του μέσου της Ευρωζώνης και σε ώρες εργασίας στο 43% – εξαιτίας της μη διεξαγωγής παραγωγικών επενδύσεων στον πρωτογενή τομέα, στη μεταποίηση και στη βιομηχανία.
Μέσα στα χρόνια διακυβέρνησης της ΝΔ πάντως, έκλεισαν ακόμη 10 μεγάλες βιομηχανίες – με τελευταία τη Γιούλα.
Επίσης μεγάλο πρόβλημα είναι το δημογραφικό που έχει σοβαρές συνέπειες τόσο όσον αφορά το ΑΕΠ, όσο και τις συντάξεις – αφού σε κάθε συνταξιούχο αντιστοιχούσαν το 2020 μόλις 1,5 εργαζόμενοι, από 1,9 το 2005, με την τάση να επιδεινώνεται.
Όλα αυτά και όχι μόνο, τεκμηριώνουν πως η ελληνική οικονομία βαδίζει από το κακό στο χειρότερο – με την επόμενη χρεοκοπία να φαίνεται δυστυχώς στον ορίζοντα.
