Τα ένοχα μυστικά του μεταπολεμικού συστήματος – Σελίδα 2 – The Analyst
ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΑ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Τα ένοχα μυστικά του μεταπολεμικού συστήματος

.

Η Ελληνική διεκδίκηση

Αξίζει να αναλογιστούμε τις συνθήκες και τους λόγους που φτάσαμε σε αυτή τη κατάσταση να μην έχει εισπραχθεί ή απαιτηθεί αποζημίωση. Το 1953 όταν διακανονίστηκε το Γερμανικό χρέος και αναβλήθηκε η αποπληρωμή των αποζημιώσεων στην Ελλάδα η Ελλάδα ήταν σε ασθενή οικονομική κατάσταση, ανέκαμπτε ακόμα από την Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον εμφύλιο και βρισκόταν υπό την προστασία των ΗΠΑ και ενώ ελάμβανε και βοήθεια μέσα από το Σχέδιο Μάρσαλ. Την κυβέρνηση Παπάγου την περίοδο αυτή (1952-1955) διαδέχτηκε η κυβέρνηση Καραμανλή (1955-1958) κατά την διάρκεια της οποίας τέθηκε σε ισχύ η Συμφωνία του Λονδίνου του 1953 (στις 21-4-1956 με τον Ν. 3480/1956) μέχρι αμνηστεύθηκαν Γερμανοί εγκληματίες της Κατοχής και έλαβε χώρα η υπόθεση ή σκάνδαλο Μερτεν. Άρα το περιβάλλον δεν ήταν ενδεχομένως το καταλληλότερο για μια δυναμική διεκδίκηση.

Ενδεικτικό τι λέει ο Πωλ Πόρτερ (για να μην πούμε κανένας επαναστάτης), ο οποίος ήταν εκπρόσωπος της Αμερικανική αποστολής βοηθείας στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο, για τις βουλήσεις της ηγετικής τάξης στην Ελλάδα

«…Απ’ ό,τι μπόρεσα να διαπιστώσω, η Ελληνική κυβέρνηση δεν έχει καμιάν άλλη πολιτική από το να εκλιπαρεί για ξένη βοήθεια ώστε να διατηρηθεί στην εξουσία απαριθμώντας θορυβωδώς τις θυσίες της Ελλάδος και τον υπερμεγέθη αντικομουνισμό ως λόγους για την παροχή ξένης βοηθείας σε απεριόριστες ποσότητες. Στόχος της κυβέρνησης είναι, κατά την άποψή μου, να χρησιμοποιήσει την ξένη βοήθεια ως μέσο για τη διαιώνιση των προνομιών μίας μικρής κλίκας εμπόρων και τραπεζιτών, οι οποίοι αποτελούν την αόρατη εξουσία στην Ελλάδα». Και συνεχίζει

«Μετά πίσω από την κυβέρνηση υπάρχει μια μικρή κλίμα εμπόρων και τραπεζιτών, η οποία κατευθύνεται από τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Πεσματζόγλου έναν πανούργο και αποτελεσματικό χειριστή. Η κλίκα αυτή είναι αποφασισμένη να υπερασπίσει με κάθε μέσο τα οικονομικά της συμφέροντα και δεν ενδιαφέρεται καθόλου για το τι μπορεί να στοιχίσει αυτό στην οικονομία της χώρας. Τα μέλη αυτής της κλίκας επιθυμούν να διατηρήσουν άθικτο ένα φορολογικό σύστημα που τους ευνοεί, με αληθινά σκανδαλώδη τρόπο. Αντιτίθενται στον έλεγχο συναλλάγματος, γιατί αυτό θα τους εμποδίσει να εξάγουν τα κέρδη τους στις τράπεζες του Καΐρου και της Αργεντινής. Δεν διανοήθηκαν ποτέ να επενδύσουν τα κέρδη τους στη δική τους χώρα για να βοηθήσουν στην αναστήλωση της οικονομίας της» Από το άρθρο «Ζητείται: Ένα Θαύμα στην Ελλάδα (Περιοδικό Collier’s, 20 Σεπ. 1947)

Αν αναλογιστούμε με τα δεδομένα της εποχής θα δούμε ότι ήταν σχετικά πρόσφατη η εμπειρία της συνεργασίας μεγάλου μέρους της επιχειρηματικής και πολιτικής τάξης με τους Γερμανούς που κάποιοι προσπαθούν να επαναξιολογήσουν σήμερα ως μια απλά ρεαλιστική ή οπορτουνιστική ενέργεια. (βλέπε πχ «Εμφύλια Πάθη», εκ των συνεργατών των think tank Διανέοσις, ΕΛΙΑΜΕΠ, Στ. Καλύβα, Ν. Μαραντζίδη, 2016). Κάποιοι από αυτούς που συνεργάστηκαν ή απόγονοί τους συμμετείχαν ακολούθως στην μεταπολεμική ηγετική πολιτική και κοινωνική ομάδα της χώρας.

Το 1990 όταν υπογράφηκε η συμφωνία «2 συν 4» με την οποία κατά τους Γερμανούς η Ελλάδα αμέλησε να διεκδικήσει τις αποζημιώσεις που είχαν παγώσει έως ότου επανενωθεί, κυβέρνηση στην Ελλάδα είχε η ΝΔ υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.  Κατά την Γερμανία η Ελλάδα δεν έγειρε αξιώσεις τότε άρα το θέμα έχει κλείσει εξού και ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γκάμπριελ αποκάλεσε τις Ελληνικές διεκδικήσεις ως «βλακώδεις». Αυτή είναι η ίδια Γερμανία και ο ίδιος πολιτικός που κατακρίνουν τους ναζιστές και χύνουν σπαραξικάρδια δάκρυα υποκρισίας για το Δίστομο και την Κατοχή προσφέροντας απλόχερα συγνώμες χωρίς αντίκρισμα (δηλ. τσάμπα). Βέβαια η Ελληνική πλευρά διατείνεται ότι κάτι τέτοιο δεν έγινε τουλάχιστον όσο αφορά το Κατοχικό Δάνειο.

Σήμερα που ανακινείται ξανά το θέμα ο σημερινός πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είναι γιος του κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ενώ αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ο συνταξιούχος ανώτατος δικαστικός κ Παναγιώτης Πικραμμένος γιος συνεργάτη Γερμανικών συμφερόντων κατά την κατοχή, Οθων Πικραμμένου (Otto Pikrammenos) οι οποίοι είχαν ιδρύσει από κοινού την εκδοτική εταιρία «Ένωσις Ελληνικού και Ξένου Τύπου».

Ο κύριος Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι το 1990 είχε συμφωνηθεί η διεκδίκηση του κατοχικού δανείου κάτι το οποίο αποτελεί προτεραιότητα (δηλ περί τα 10 δις ευρω) ενώ η διεκδίκηση των λοιπών αποζημιώσεων είναι δύσκολη και περίπλοκη….  Όπως είδαμε η ΝΔ δεν προσυπόγραψε και τα ευρήματα της Διακομματικής Επιτροπής το 2016… Αν και ο κ. Μητσοτάκης επαίρεται ότι ήταν η ΝΔ που είχε υποκινήσει την πρώτη ατελέσφορη προσπάθεια συγκρότησης της επιτροπής, να σημειώσουμε ότι αυτό είχε γίνει επί πρωθυπουργίας Σαμαρά…. Ενώ το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα διαμηνύει ότι οι οφειλές είναι αδιαίρετες και αντιτίθεται στην «σαλαμοποίησή» τους.

Το επιχείρημα ότι η Ελλάδα ωφελήθηκε ήδη αρκετά και ότι το θέμα είναι άνευ αντικειμένου και εκτός χρόνου

Μετά το τέλος του πολέμου, τις δεκαετίες του 1950 και 1960 η Ελλάδα, αναπτύχθηκε ταχέως όπως και η Γερμανία όσο αφορά το ΑΕΠ. Παρέμενε όμως η διαφορά ως προς την αφετηρία. Μετά το 1960 και οι δυο χώρες αυξήθηκαν όπως και άλλες στην Ευρώπη όμως ο συσχετισμός των δυο ΑΕΠ έχει μείνει σχετικά σταθερός, αυξήθηκε προς όφελος της Ελλάδας στα χρόνια της εισαγωγή του Ευρώ για να κατακρημνιστεί και πάλι με την κρίση κάτω από τα επίπεδα της δεκαετίας του ’60 και παράλληλα να επωμιστεί ένα υπέρογκο χρέος που κατά πολλούς είναι μη βιώσιμο αν όχι παράνομο και επονείδιστο.

Την περίοδο της υπαγωγή στην ΕΕ αν και η Ελλάδα ελάμβανε και λαμβάνει κάποια δάνεια και επιχορηγήσεις από το σύνολο του Κοινοτικού προϋπολογισμού όπου η Γερμανία αποτελεί τον πιο σημαντικό ίσως τροφοδότη και πρωταγωνιστή αυτό που λέγεται «Ευρώπη», τα οποία έχουν υπερπροβληθεί. Αποτελούν χαμηλό σχετικά ποσό σε σχέση με το ΑΕΠ της (καθαρές εισροές στα επίπεδα 2-3% του Ελληνικού ΑΕΠ) ενώ η χρησιμότητά τους είναι αμφιλεγόμενη αφού δεν προάγουν την παραγωγή.

Επίσης τα €95δις συνολικά από τα ΕΣΠΑ και τα προγενέστερα πακέτα (Ντελόρ, ΜΟΠ κλπ) το οποίο αθροιστικά ανέρχεται περίπου στο 2% του ΑΕΠ και τα οποία προωθήθηκαν σε έργα που ανέλαβαν κυρίως ορισμένες μεγάλες εργολαβικές με σχέσεις με ΜΜΕ και τράπεζες που παρείχαν δάνεια ενώ κάποια απ’τα τα έργα αυτά σήμερα υπολειτουργούν και επιχορηγούνται (πχ αυτοκινητόδρομος Μωρέας αν και εισπράττει και διόδια). Ωραία ευεργεσία!

Την ίδια περίοδο η Ελλάδα έχει χάσει €150 δις από ΑΕΠ σε ετήσια βάση σε σχέση με την υψηλότερη επίδοση του 2008. Επίσης υπήρξε και είναι χώρα προορισμού των Γερμανικών προϊόντων με ανάλογο όφελος για τις βιομηχανίες. Μόνο κατά τα πρώτα χρόνια της εισόδου στο Ευρώ οι πωλήσεις αυτοκινήτων τριπλασιάστηκαν μεγάλο μέρος των οποίων προέρχονταν από τη Γερμανία.

Ότι ποσοστό του χρέους που δεν ακυρώθηκε, απομειώθηκε μέσα από την ανάπτυξη, τους φόρους και τον πληθωρισμό. Η Γερμανία το 1945 είχε χρέος προς ΑΕΠ περί το 200% και 10 χρόνια μετά μειώθηκε στο 20%.  (Βλέπε: Thomas Piketty: ‘Germany Has Never Repaid its Debts. It Has No Right to Lecture Greece’, Συνέντευξη TheWire, 8/7/2015)

Παράλληλα η Γερμανία δημιούργησε (ή τη βοήθησαν να δημιουργήσει) ένα οικονομικό θαύμα ανάπτυξης μονοπωλώντας τελικά την βιομηχανική βάση της Ευρώπης και το εξωτερικό εμπόριο. Τελικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι ίσως και ο διακανονισμός χρέους να ωφέλησε την Γερμανία με βάση την σημερινή της κατάσταση. Οι εξαγωγές των ίδιων εταιριών που συνυπήρξαν, αν μη τι άλλο, με το ναζιστικό καθεστώς προωθήθηκαν μέσω των παραγωγικών ρητρών του διακανονισμού του χρέους.

Οι παραγωγικές συνθήκες για αυτές τις εταιρίες να ήταν και καλύτερες απ’ότι πριν τον πόλεμο αφού στην περίοδο της «ανοικοδόμηση» οι απεργίες σχεδόν εκμηδενίστηκαν ενώ η οικονομία αναπτύσσονταν ταχέα από ένα πολύ χαμηλότερο επίπεδο. Πολλοί τελικά αποδίδουν το «Γερμανικό Οικονομικό Θαύμα» σε όλες αυτές τις συνθήκες αφήνοντας αιχμές για μια εκκωφαντική αποδόμησή του.

.

Μνημόνια έως Σήμερα: οι «Μεταρρυθμίσεις» και η «Αλληλεγγύη» της Γερμανίας

Δεν θα μπορεί ακόμα και κάποιος υποστηρικτής των μνημονίων ότι επέτυχαν ή ότι δεν ήταν καταστροφικά για την οικονομία και την Ελληνική κοινωνία. Με τα Μνημόνια, τα οποία αποκάλεσε «success story» ο Γερμανός Υπουργός Οικονομικών Σολτς ή πολύ επιεική ο προκάτοχός του Σόιμπλε ή πολύ αυστηρά όπως κάποιοι στον Γερμανικό τύπο η Ελλάδα έφτασε να έχει 1 εκατομμύριο και πλέον ανέργους, ποσοστό ανεργίας 27% που μετά από 10 χρόνια έχει πέσει στο 18%, μακράν το υψηλότερο στην ΕΕ, αλλά και με 600.000 νέων και μορφωμένων που έχουν φύγει.

Ο αριθμός αυτός είναι ανάλογος των απωλειών πληθυσμού για την οικονομία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την κατοχή. Ακόμα και αυτή η μείωση της ανεργίας έχει γίνει κυρίως μέσω χαμηλόμισθων θέσεων εργασίας, μερικής απασχόλησης. Πλείστα είναι τα αρνητικά αποτελέσματα στο βιοτικό επίπεδο και στην μείωση των γεννήσεων επίσης.

Η Ελλάδα συνεχίζει να έχει τεράστιο και αυξανόμενο εξωτερικό χρέος, μεγαλύτερο από πριν την κρίση ως ποσοστό του ΑΕΠ (180%), μικρή βιομηχανική παραγωγή στο 8% του ΑΕΠ όταν στην Ευρώπη είναι 15% και αυξανόμενο εμπορικό έλλειμμα. Ενώ και το σύνολο σχεδόν της δημοσίας περιουσίας έχει υποθηκευτεί στο Υπερταμείο ενώ όση έχει πωληθεί έχει αποφέρει αμελητέα έσοδα σε σχέση με το χρέος και αναμένονται περίπου €6 δις έως το τέλος του προγράμματος, δηλαδή κατά πολύ χαμηλότερα των €50 δις που αναφέρονταν σε διαπραγματεύσεις με τους «δανειστές» έως και το 2015 (Βλέπε Το μεγάλο κόλπο των ιδιωτικοποιήσεων).  Η πλειοψηφία δε του πληθυσμού της Ελλάδας, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, είναι δυσαρεστημένοι από την οικονομική κατάσταση και απαισιόδοξοι για το μέλλον τους.

Η Ελλάδα επίσης ζημιώθηκε από σκάνδαλα δωροδοκίας που εμπλέκονται Γερμανικές εταιρίες όπως της Siemens για το οποία δεν έχουν συμπληρωθεί ακόμα οι διαδικασίες, της Rheinmental, της Ferrostaal (υποβρύχια) καθότι η Γερμανία αποτελεί κύριο προμηθευτή εξοπλισμών της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια. Επίσης μεγάλο μέρος του πληθυσμού της μετανάστευσε στη Γερμανία κατά τα χρόνια των μνημονίων, μεταξύ αυτών πολλοί ιατροί και μηχανικοί τομείς με ελλείψεις στη Γερμανία. Ίσως και το ήμισυ των εξερχόμενων του λεγόμενου braindrain έχει βρεθεί στην Γερμανία. Έχει υπολογιστεί από την endeavor με στοιχεία 2015 (δηλ. με βάση αριθμό εξερχόμενων έως εκείνη τη στιγμή 350.000-427.000) ότι τα απολεσθέν έξοδα μόρφωσης είναι 8 δις ευρώ και η προσφορά των Ελλήνων μεταναστών στο ΑΕΠ των χωρών υποδοχής 12,9 δις ευρώ.

Παράλληλα η Γερμανία έχει κέρδος από τα δάνεια που χορήγησε στην Ελλάδα στο πλαίσιο των μνημονίων κάτι που πρόκειται να συνεχιστεί αφού δανείζεται με χαμηλότερα επιτόκια. Αυτή τη στιγμή μάλιστα η Γερμανία έχει αρνητικά δεκαετή επιτόκια ενώ η Ελλάδα κοντά στο 2%.

Και φυσικά η Ελλάδα αποτελεί όπως είδαμε αγοραστή Γερμανικών προϊόντων (έχοντας εμπορικό έλλειμμα) και δημοφιλή προορισμό τουρισμού για τους Γερμανούς με σχετικά μικρό κόστος δεδομένης τη διαφορά στο κατά κεφαλή ΑΕΠ και της συγκριτικά χαμηλής και μειούμενης κατά κεφαλή τουριστικής δαπάνης. Τελικά δεν φτάσουν για να εξισορροπήσουν το ισοζύγιο πληρωμών με την Γερμανία.

Ταυτόχρονα ο τουρισμός αυτός είναι και σημαντική πηγή εσόδων για Γερμανικές εταιρίες του χώρου του τουρισμού με δραστηριότητες στην Ελλάδα όπως η Fraport (14 αεροδρόμια), η TUI, η Lufthansa, ΟΤΕ (Deutsche Telekom), αλλά και γενικότερα μέσω των σημαντικών εισαγωγών σε τρόφιμα που καταναλώνονται στον τουρισμό. Εκτιμάται ότι μόνο ένα 15% των προμηθειών του Ελληνικού τουρισμού είναι εγχώριας παραγωγής. Εξάλλου θεωρείται και φυσικό κάποιοι από τους 3,5 εκατ Γερμανών, αλλά και άλλοι Ευρωπαίοι να τρώνε τα φαγητά της πατρίδας τους στα all inclusive τουριστικά πακέτα.

Τελικά αποδεικνύεται ότι η Γερμανία που προκάλεσε δυο παγκοσμίους πολέμους, αθέτησε την πληρωμή αποζημιώσεων μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και πλήρωσε μικρό μέρος των χρεών και καταστροφών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εισέπραξε ως αντάλλαγμα την οικονομική ανάπτυξη, ένα σύγχρονο «οικονομικό θαύμα» που διεκδικείται δικαιωματικά και αλαζονικά ως ενδεχομένως προϊόν κάποιου είδους Γερμανική υπεροχής, μέσα σε μια Ευρώπη με μεγάλες προκλήσεις (για να μην χρησιμοποιήσουμε άλλες λέξεις όπως πχ ανισότητα, εκμετάλλευση, υπερδανεισμό και αδικία).

Θυμίζει κάτι που γράφει ο Ρωμαίος ιστορικός Τάκιτος για πιο παλιές εποχές: «στον Γερμανό δεν είναι εύκολο να επιβληθεί το να καλλιεργήσει τη γη περιμένοντας υπομονετικά τον θερισμό σε σχέση με το να αναμετρηθεί με έναν αντίπαλο και να εισπράξει πληγές ως ανταμοιβή. Λογαριάζει ως άτολμο και αδιάφορο να συσσωρεύσει με τον ιδρώτα του προσώπου του αυτό που μπορεί να αποκτήσει γρήγορα με την απώλεια λίγου αίματος» (Τακιτος, Germania)

Επίλογος-Ερωτήματα

Σήμερα ενώ ήδη έχει επιδοθεί η ρηματική διακοίνωση το θέμα είναι αν η ΝΔ θα συνεχίσει την διαδικασία, αν πραγματικά αποδέχεται το συνολικό ποσό της μελέτης της Διακομματικής Επιτροπής ή αν προχωρήσει μόνο στην διεκδίκηση του μικρού τμήματος του κατοχικού δανείου για το οποίο φαίνεται να υπάρχει και μια δεκτικότητα από την πλευρά των Γερμανικών ΜΜΕ. Και γιατί όχι άλλωστε, θα είναι μια ακόμα φτηνή εξαγορά ή κατευνασμός συνειδήσεων.

Φυσικά και το ποσό αυτό είναι μικρό αλλά από την άλλη μια τέτοια προσέγγιση ή παζάρι αποτελεί προσβολή για τους τόσους νεκρούς και τις τόσες ζημιές. Το άλλο ερώτημα είναι αν συμφωνεί η ΝΔ με το δίκαιο της αποζημίωσης. το πως θα την διεκδικήσει, αν δηλαδή γίνει μέσα από δικαστήρια, διεθνείς συνεργασίες ή κατασχέσεις. Γιατί ο τρόπος διεκδίκησης από μόνο του είναι πιο δηλωτικός των δηλώσεων. Όπως λέει και ο λαός μας μπορεί να συμβεί το «όποιος δε θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινάει» ή το «στρίβειν δια του αρραβώνος» αν βλέπετε παλιές Ελληνικές ταινίες.

Το θέμα επίσης είναι τι θα υποστηρίξει αυτή η αμφιλεγόμενη ελίτ της χώρας, αυτό που λέμε διανόηση, τα άλλα κόμματα και ο απλός λαός σχετικά με το θέμα μέσα στα γενικότερα αδιέξοδα και αβεβαιότητες για το μέλλον της χώρας. Αυτά τα προβλήματα τα οποία δεν έχουν επιλύσει ούτε καν κουκουλώσει βέβαια τα μνημόνια και ο δήθεν τερματισμός τους μετά από δέκα χρόνια οδυνηρών θυσιών μέσα στα οποία λέγεται ότι ηττήθηκε η εξαλείφθηκε ή όποια διάθεση αντίδρασης του αντισυστημικού ή αντιμνημονιακού ή λαϊκιστικού ή αντιδραστικού αισθήματος του Έλληνα (διαλέξτε την λέξη που σας ικανοποιεί ή σας εκφράζει) και επήλθε η «νέα κανονικότητα». Επίσης θέμα είναι το τι θα κάνει και η διεθνής κοινότητα, αν θα υποστηρίξει το αίτημα των Ελλήνων ή των Πολωνών ή αν ισχύει αυτό που λένε οι κυνικοί ότι το διεθνές δίκαιο είναι το δίκαιο του ισχυρότερου.

Και τέλος το θέμα είναι αν οι πληγές του παρελθόντος. τα ένοχα μυστικά, τα πρόσωπα και πράγματα του που ενεπλάκησαν στο μεταπολεμικό κατεστημένο και οδήγησαν στην σημερινή οικονομική κατάσταση αν όχι την αμέλεια διεκδίκησης αποζημιώσεων ακόμα μακροημερεύουν. Τελικά ίσως είναι αυτά που θα πρέπει να επιλυθούν πρώτα και τα προσκόμματα που πρέπει να παραμεριστούν, όχι μόνο για να διεκδικηθούν οι αποζημιώσεις αλλά για να πάει και μπροστά ο τόπος 200 χρόνια μετά την πιο επιτυχή από τις επαναστάσεις του και την ανακήρυξη μιας επιβλεπόμενης και ήδη υπερχρεωμένης ανεξαρτησίας υπό τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής (Γαλλία, Ρωσία, Αγγλία) και την κηδεμονία των Βαβαρών εστεμμένων. Ένας θρόνος και μια κυβέρνηση αργότερα που θα έμελλε να είναι το μήλον της έριδας γεωστρατηγικών ισορροπιών. Ίσως τελικά το θέμα των αποζημιώσεων είναι πιο πολύπλοκο και πιο σημαντικό απ’ όσο φαίνεται.


Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.

Συντάξτε την άποψή σας

Σχόλια

Don`t copy text!