Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο- Η «ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙΔΑΣ» – The Analyst

Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο- Η «ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΙΔΑΣ»

Email this page.

Τα καλά νέα είναι ότι πάντα μπορεί να γεννηθεί  μια νέα ιδέα.  Το καινούργιο που αναγράφεται στον τίτλο  είναι μια καλλιτεχνική ιδέα  και  ταυτόχρονα μια κοινωνική ευκαιρία.

`               Η γράφουσα ξεκίνησε το έργο που παράγεται αυτόν τον καιρό στο Άλσος Λοιμωδών στο Αιγάλεω και έχει τη μητρότητα της ιδέας,  ωστόσο την πατρότητα την έχει αυτός που έγραψε πρώτος με σπρέυ τον τοίχο της κερκίδας. Δεν τον έχει συναντήσει ποτέ, δεν συνευρέθηκαν -εξ ού και η παρθενογέννεση του καλλιτεχνικού κοινωνικού πειράματος που εκτελείται στο δημόσιο χώρο (με άδεια από το Δήμο, τον οποίο ευχαριστώ θερμά).

Τι είναι αυτή η καλλιτεχνική αναζήτηση, τι εκφράζει, πως περιγράφεται? Και πως συνδέεται με την κοινωνία, με το γίγνεσθαι της γειτονιάς?

Αρχικά, αντανακλά  μια εσωτερική ανάγκη για αποκατάσταση της τάξης από την αισθητική αταξία που χαρακτηρίζει τον περίγυρο της γειτονιάς μας.  Την αταξία που μαρτυρούν οι  βανδαλισμένοι τοίχοι, μουτζουρωμένοι με ασυνάρτητα συνθήματα, κατακερματισμένες  σκέψεις της στιγμής,  φευγαλέα συναισθήματα ανθρώπων που δεν κατάφεραν να ενταχθούν ή απεντάχθηκαν ή μαρτυρούν  τις βαθύτερες , τις μόνιμες πληγές του κατόχου τους.

Η διαδικασία συνιστά μια απάντηση  στο βομβαρδισμό μας από το  πλήθος των κακόγουστων συνθημάτων, μηνυμάτων και  βωμολοχιών, μια απάντηση που όμως διατηρεί και εμπλέκει τον ρυπαίνοντα τους τοίχους της πόλης .

Η διαφορετικότητα της  από άλλες τέχνες του δρόμου είναι ότι δε ζωγραφίζει σε άδειο τοίχο (έτσι, δεν υποδηλώνει κραυγαλέα ανώτερο εγώ), δεν καλύπτει τα γράμματα  για να ξαναγράψει (έτσι, δεν φωνάζει «είμαι ισχυρότερος»), αλλά μοιράζεται τον τοίχο δημιουργικά, ζωγραφίζει μέσα και γύρω από τα γράμματα  και  μετασχηματίζει  το κακόγουστο εντάσσοντας το σε ένα έργο, ένα κοινό έργο του πριν με το μετά.

Η παρέμβαση στα σλόγκαν της κερκίδας είναι μια προσπάθεια αποκατάστασης της ομορφιάς και της αισιοδοξίας και αυτό παραμένει: μια προσπάθεια.

Η ιδιαιτερότητα της είναι ότι δεν χρησιμοποιεί βία.

Δεν διεκδικεί την ηγεσία της μέρας πάνω στη νύχτα με βία, την κατακτά όμως στην πορεία, ως απόρροια φυσικής τάξης,  με ήρεμη αποφασιστικότητα.

Ας την ονομάσουμε τέχνη της κερκίδας ή μετα-καπιταλιστικό ρεαλισμό ή  τέχνη της νέας τάξης / Precariatism ή Conversionism  που περιγράφει καλύτερα τη διαδικασία της μετάβασης, της μεταστροφής  ή pactism ή bondism,  αν στοχεύουμε να δώσουμε έμφαση στα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Η ιδέα συνοπτικά:

  • Σέβομαι τη θέληση του βάνδαλου να υποδηλώσει ότι υπάρχει, γι’ αυτό κρατάω κάτι από τα γράμματα του, τα ίχνη του
  • Προσπαθώ να εκφράσω το μήνυμα μου με σκίτσο αντί με λόγια
  • Μετασχηματίζω κατά το δοκούν το ακατάστατο ή/και προσβλητικό σε κάτι οργανωμένο, που εντάσσεται σε ενότητα-πίνακα
  • Υποδηλώνω στον καταστροφέα ότι δεν είναι μόνος του, ζουν κι άλλοι στον ίδιο χώρο και του ζητώ αποφασιστικά να μαζευτεί

Η κατανόηση του άλλου- ανάλυση προφίλ

Τι βιώνει ο προκάτοχος  του βρωμισμένου τοίχου; Κάνουμε κάποιες σκέψεις για να ξεκινήσουμε με μια υπόθεση εργασίας .

Γράφοντας, εκτονώνει αυτό που τον πνίγει, την ήττα.

Ο τοίχος τον ακούει υπάκουα, όταν δεν τον ακούν οι άνθρωποι, είναι βωβός και δεν τον απορρίπτει, δεν φέρνει αντιρρήσεις και δεν κάνει κριτική.

Με τον τοίχο μοιράζεται τη νύχτα,  γιατί η νύχτα επίσης τον αποδέχεται όταν η κοινωνία κοιμάται.

Το σπρέυ είναι η συνέχεια του χεριού του και το ακουμπάει στον τοίχο για να αφήσει το στίγμα του.  Την ώρα που σημαδεύει με το σπρέυ δεν σκέφτεται τις συνέπειες.

Όσο πιο καθαρός  και μεγάλος ο τοίχος, τόσο περισσότερο προσφέρεται για άπλωμα του τσαλακωμένου του εγώ. Γιατί, το εγώ του έχει συρρικνωθεί ανείπωτα και μάλιστα αντιστρόφως ανάλογα με το εγώ των άλλων που βλέπει να διαστέλλεται ασυγκράτητα και ορμητικά.

Το  ατελές και άτεχνο μήνυμα του ατομικού του αδιέξοδου απευθύνεται κυρίως στο σύνολο της κοινωνίας την οποία θέλει ενσυνείδητα ή ασυνείδητα να καταστήσει συλλογικά υπεύθυνη για τα δεινά του.

Αντιθέτως, η  χαρά που νοιώθει για την καταστροφή , αφού την προκάλεσε,  είναι εστιασμένη στο κάθε άτομο μεμονωμένα, αυτό που συναντάει καθημερινά στο δρόμο.

Εν κατακλείδι, δεν θέλει να στείλει  ένα συγκεκριμένο μήνυμα, αλλά να φωνάξει θρασύδειλα την αυτολύπησή του, καθιστώντας συνυπεύθυνη την κοινωνία για τα δεινά του με αφηρημένη έλλειψη ρεαλισμού.

Τι προτείνουμε:

Ένα κοινωνικό συμβόλαιο για συνδιαχείριση του κοινού χώρου. Ρεαλιστική αποδοχή της ύπαρξης του «αλήτη που βρώμισε τον τοίχο»  και την κατάθεση μιας πρότασης ενταγμένης στη φωτεινή πλευρά του φεγγαριού.

Μια συνομιλία με κατανόηση και αυστηρότητα: Ωραία, κάτι ήθελες να πεις, το είπες και το ακούσαμε.  Άκουσε όμως κι εσύ, ένας προς έναν: Διάλεξες το χειρότερο τρόπο. Η μιζέρια είναι ο πολλαπλασιαστής της ασχήμιας και παρασύρει στον αφανισμό  τον ξενιστή της, εσύ διαλέγεις.  Δεν ανέχομαι να συμπαρασύρεις κι εμένα μαζί σου.

Κοινωνικός διάλογος:

Η αποκατάσταση αυτή στοχεύει πρώτον να καταστήσει την  επιφάνεια του τοίχου σεβαστή από τον αρχικό κάτοχο του σπρέυ. Όταν αντικρύσει το οικείο του αναβαθμισμένο, συγκροτημένο, εγκιβωτισμένο  σε πίνακα, η πρώτη αντίδραση υποθέτουμε ότι θα είναι το παραξένεμα. Μετά,  καλείται να κάνει μια ανασκόπηση και μια δεύτερη σκέψη.

Δεύτερον, η αναβάθμιση στοχεύει στην ανακούφιση των ανθρώπων που εκόντες- άκοντες  έρχονται σε οπτική επαφή με τον βρώμικο τοίχο καθημερινά.

Τοίχος= Συμβόλαιο

Θα μπορούσε να γίνει ένα κίνημα κοινωνικού διαλόγου ανάμεσα σε δύο μέρη , αυτόν που καταστρέφει και αυτόν που προσπαθεί να επαναεφεύρει το ωραίο.

Αυτόν που γράφει τη νύχτα και αυτόν που ζωγραφίζει τη μέρα.

Ο τοίχος της κερκίδας είναι ο μάρτυρας σε μια εν δυνάμει ζωντανή συνομιλία, ένα Συμβόλαιο για ειρηνική συνύπαρξη.

Τέχνη

Η προσπάθεια, ως έχει, δεν χαρακτηρίζεται ως τέχνη  γιατί δε φέρει κάτι το οποίο θα μπορούσε να προσκομίσει  χρηματικό κέρδος μέσα από την εμπορευσιμότητα της ιδέας. Το σίγουρο όμως είναι ότι η  γράφουσα, ελπίζει  κάτι καινούργιο να εκδηλωθεί και στον τομέα της τέχνης.  Η τέχνη έχει την ικανότητα να γίνει  πολλαπλασιαστής της σκέψης στη νιοστή δύναμη, ώστε προβάλλοντας τις γέφυρες ανάμεσα στους εμφανείς και τους αφανείς  να βοηθήσει να γίνει η ζωή καλύτερη και κυρίως, για να συνεχίσει η ζωή αποτρέποντας την αποκαθήλωση , την ομογενοποίηση και την κατάρρευση που προκαλεί η αταξία ως έκφραση της εντροπίας.

Η προσπάθεια αυτή, εάν και εφόσον ενταχθεί στην τέχνη, θα μπορούσε να αποτελέσει  μια ευκαιρία για την αποκατάσταση της σχέσης  του δημιουργού καλλιτεχνικού έργου και του αποδέκτη του, για τη δημιουργία μιας πιο σύνθετης σχέσης με διάρκεια. Μια ευκαιρία διαλόγου θα αποτελέσει η δευτερογενής  παρέμβαση στα αρχικά μηνύματα, μια προσπάθεια κάθαρσης και βουβής απρόσωπης επικοινωνίας με αυτόν που έγραψε επιθετικά την αρχική φράση .

Το εγχείρημα θα μπορούσε να ενταχθεί από κάποιους εμπνευσμένους δημιουργούς, ίσως  και  με τη χρήση νέων τεχνολογιών στο σύστημα που ονομάζουμε τέχνη, ως τμήμα της- και θα ήταν μάλλον κοινωνικά χρήσιμο, εκτός από δημιουργικό και αποδοτικό.

Σαν πιθανή μελλοντική τέχνη έχει ένα αδιαμφισβήτητο προνόμιο: ο καλλιτέχνης  συνομιλεί, αν όχι με τον κάθε ένα θεατή, τουλάχιστον όμως γίνεται αντιληπτός από ένα ακόμα άτομο, τον συνδημιουργό της. Αυτό αποκαθιστά το ρήγμα στη σχέση καλλιτέχνη- θεατή  που κατά την άποψη μας  χαρακτηρίζει την τέχνη στη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων μέχρι τις μέρες μας, από τότε που η τέχνη αποκόπηκε  σταδιακά από την αισθητική και το ωραίο, πέρασε διάφορους δαίδαλους,  τεχνοτροπίες  και παραδοξολογίες ,                  ( πολλούς -σμούς) μέχρι την υιοθέτηση του φρικαλέου.

Θεωρούμε ότι οι καλλιτέχνες έχουν να επιδείξουν αξιόλογο έργο αν εμπνευστούν από  το νέο (- ισμό)  και οι δήμοι, ως κοινότητες, θα έχουν όφελος  αν αγκαλιάσουν τους καλλιτέχνες για να δώσουν με φαντασία μια καινοτόμο λύση με ανθρωποκεντρική στόχευση στο αδιέξοδο της καταστροφής της δημόσια περιουσίας. Γιατί, η αντιμετώπιση του προβλήματος εδώ διαφέρει από την κάλυψη της επιφάνειας  του τοίχου με χρώμα αντιγκράφιτι, δηλαδή αντικολλητική επιφάνεια που αποτρέπει την πρόσφυση οποιουδήποτε χρώματος σε αυτή. Η τεχνολογία και η χρήση της από τους δημόσιους φορείς αναντίρρητα είναι χρήσιμη για την αποτροπή και την αναχαίτιση  της ενέργειας του βανδαλισμού, αλλά μόνο η τέχνη έχει τη δύναμη να οδηγεί στην αυτοσυγκράτηση, ώστε το υποκείμενο να αυτενεργεί οικειοθελώς σε όφελος , δηλαδή μη βλαπτικά για το σύνολο.

Χρειάζεται να  αφουγκραζόμαστε τον τοίχο με προσοχή και να αντιδράμε στοχευμένα, αν θέλουμε να ανακόψουμε την ασχήμια και να επιστρέψει η ομορφιά. Μόνο με τη συμμετοχή του κρυμμένου « άλλου»  θα αποτρέψουμε τις βίαιες κοινωνικές εντάσεις που προμηνύουν οι τοίχοι με τις άκομψες και ακαλαίσθητες καρικατούρες. Αλλιώς στην γωνία του τοίχου παραμονεύει η βαρβαρότητα.

 Στις 20 μέρες από τότε που ξεκίνησε το έργο, ο τοίχος δεν έχει βανδαλιστεί.

Καλά τα  πάμε  !!!

Κατερίνα Μπερλή

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε; Συντάξτε την άποψή σας

Απόψεις και σχόλια

/* ]]> */