Κρίσεις ισοζυγίου πληρωμών – Σελίδα 2 – The Analyst
ΜΑΚΡΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Κρίσεις ισοζυγίου πληρωμών

Η μεγάλη εικόνα

Όπως διαπιστώνεται σήμερα, η μη συμβατική πολιτική των κεντρικών τραπεζών, μέσω της οποίας «καταπολεμήθηκε» η κρίση του 2008, η μαζική εκτύπωση χρημάτων δηλαδή σε συνδυασμό με τα μηδενικά επιτόκια, θα έχει καταστροφικές συνέπειες – ειδικά όσον αφορά την Κίνα, καθώς επίσης τις υπόλοιπες αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες θα γράψουν στην ιστορία ένα ακόμη θλιβερό παράδειγμα «οικονομικής έκρηξης και κατάρρευσης» (Boom and Bust). Ειδικότερα, φαίνεται πως βιώνουν μία βαριά κρίση ισοζυγίου πληρωμών, η οποία εξελίσσεται κατά τα γνωστά πρότυπα:

(α)  Στην αρχή εισρέουν μαζικά κεφάλαια, είτε λόγω των υψηλών επιτοκίων που υιοθετεί μία χώρα (όπως στην περίπτωση της Ισλανδίας, της Κύπρου, της Ελλάδας κλπ.), είτε επειδή η οικονομία της αναπτύσσεται με μεγάλους ρυθμούς (Κίνα), είτε επειδή συμβαίνουν και τα δύο (Βραζιλία, Τουρκία κοκ.).

(β) Τα κεφάλαια αυτά οδηγούν εν πρώτοις σε μία έκρηξη της οικονομίας – είτε καταναλωτική, είτε επενδυτική, είτε και τα δύο. Η έκρηξη αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία υπερβολών – όπως οι πολύ υψηλές παραγωγικές δυνατότητες (παραγωγή προϊόντων που δεν μπορούν να απορροφηθούν κλπ.), η άνοδος των τιμών των ακινήτων, η υπερχρέωση, η μεγάλη αύξηση των εργαζομένων, οι μισθοί που υπερβαίνουν την παραγωγικότητα κοκ.

(γ)  Ακολουθεί η επιβράδυνση, όπου όλες οι υπερβολές πρέπει να εξαλειφθούν – ενώ το νόμισμα υποτιμάται αρχικά κάτω από το σημείο ισορροπίας (λειτουργεί όπως το εκκρεμές, όπου η αντιστροφή της τάσης δεν σταματάει στο μηδέν), ενώ η οικονομία βυθίζεται στην ύφεση. Στην Ευρωζώνη, λόγω του κοινού νομίσματος, η εξάλειψη των υπερβολών επιδιώχθηκε τεχνητά – με την εσωτερική υποτίμηση, τα μνημόνια κοκ.

Περαιτέρω, το κέντρο βάρους των σημερινών προβλημάτων βρίσκεται στην Κίνα – όπου πολλοί θεωρούσαν ότι, η εντυπωσιακή οικονομική της ανάπτυξη τα τελευταία 25 χρόνια οφειλόταν στο αυταρχικό πολιτικό της σύστημα, το οποίο ήταν πιο αποτελεσματικό από τη Δημοκρατία. Ως απόδειξη δε αναφερόταν ο ετήσιος ρυθμός ανόδου της άνω του 7%, καθώς επίσης τα τεράστια πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της – τα οποία υπερέβαιναν για αρκετά χρόνια τα 300 δις $.

Σήμερα όμως μία προσεκτική εξέταση των μεγεθών της Κίνας τεκμηριώνει ότι, ο ρυθμός ανάπτυξης της δεν υπερβαίνει πλέον το 2% – αν και το μεγαλύτερο πρόβλημα της είναι το γιγαντιαίο έλλειμμα στο ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών που αναφέραμε ήδη, το οποίο εκβάλλει συνήθως σε μία μεγάλη κρίση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Το μέγεθος των υπερβολών της Κίνας αποδεικνύεται από τα τρία πρόσφατα χρόνια της εξτρεμιστικής ανάπτυξης της – όπου κατανάλωσε τόσο τσιμέντο, όσο οι Η.Π.Α. τα τελευταία εκατό χρόνια! Ένα πολύ μεγάλο μέρος της ανάπτυξης δε χρηματοδοτήθηκε με δάνεια – με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μία πιστωτική φούσκα τεραστίων διαστάσεων, η οποία σήμερα υποχωρεί άτακτα (κάτι ανάλογο, αν και σε μικρογραφία, προκλήθηκε και στην Ελλάδα, μετά την είσοδο της στην Ευρωζώνη).

Συνεχίζοντας, κατά τη διάρκεια όλων των προηγουμένων ετών η χώρα συσσώρευσε φυσικά πλούτο – ενώ, όσο διαρκούσε η ανάπτυξη, οι ευκατάστατοι επιχειρηματίες της δεν είχαν κανένα λόγο να διαφοροποιηθούν σε διεθνές επίπεδο, μοιράζοντας τις επενδύσεις τους (diversification).

Σήμερα όμως η κατάσταση έχει αλλάξει ριζικά, αφού ξεκίνησε η εποχή της διόρθωσης των υπερβολών – τα επιτόκια μειώθηκαν, οι τιμές των ακινήτων επίσης, το νόμισμα υποτιμάται και οι δείκτες των χρηματιστηρίων ακολουθούν καθοδική πορεία. Εύλογα λοιπόν οι πλούσιοι της χώρας αναζητούν λύσεις στο εξωτερικό, μεταφέροντας μέρος των χρημάτων, καθώς επίσης των δραστηριοτήτων τους εκτός της Κίνας – με αποτέλεσμα να εκρέουν εγχώρια κεφάλαια, μαζί με αυτά των ξένων (οι ομοιότητες με την Ελλάδα είναι προφανείς).

Η διαδικασία αυτή επιταχύνθηκε μετά τη μερική άρση των ελέγχων στη διακίνηση των κεφαλαίων, την οποία υιοθέτησε η χώρα για να περάσει σε ένα σύστημα ελεύθερης διακύμανσης της ισοτιμίας του γουάν – την οποία προϋπέθετε η συμμετοχή του στο καλάθι νομισμάτων του ΔΝΤ (πολλοί αναρωτούνται εάν επρόκειτο για μια αμερικανική παγίδα, την οποία δεν αντιλήφθηκαν οι Κινέζοι).

Από την άλλη πλευρά, οι κινεζικές επιχειρήσεις έχουν χρέη σε δολάρια της τάξης του 1 τρις $ (1.000 δις) – οπότε η υποτίμηση του γουάν αυξάνει γεωμετρικά τα χρέη τους στους ισολογισμούς τους, αφού πρέπει ουσιαστικά να πουλούν γουάν για να αγοράζουν δολάρια, έτσι ώστε να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους. Ως εκ τούτου, η Κίνα ευρίσκεται σε μία πολύ δύσκολη θέση (ανάλογα οι υπόλοιπες αναπτυσσόμενες οικονομίες), από την οποία πολύ δύσκολα θα μπορέσει να ξεφύγει.

.

Οι εναλλακτικές επιλογές

Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας στα τέλη Δεκεμβρίου του 2015 ήταν της τάξης των 3.300 δις $, από τα οποία υπολογίζεται πως τα 1.300 δις $ δεν είναι ρευστοποιήσιμα. Επομένως, της απομένουν 2.000 δις $ τα οποία, με το σημερινό ρυθμό εκροών ύψους 100 δις $ μηνιαία, θα έχουν αναλωθεί μέσα σε 20 περίπου μήνες. Λογικά η χώρα δεν θα ήθελε να συμβεί κάτι τέτοιο – οπότε, εναλλακτικά, θα έπρεπε να αυξήσει τα βασικά της επιτόκια, για να σταματήσουν οι εκροές (όπως η Βραζιλία, η Τουρκία, η Ρωσία κοκ.).

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο όμως θα αδυνάτιζε ακόμη περισσότερο το ρυθμό ανάπτυξης της, αφού θα μειωνόταν η κατανάλωση και οι επενδύσεις, θα ανατιμούταν το νόμισμα, θα μειωνόταν οι εξαγωγές κοκ. – κάτι που ασφαλώς δεν επιθυμεί, επειδή θα αυξανόταν η ανεργία, με αποτέλεσμα να προκληθούν μεγάλες κοινωνικές αναταραχές στο εσωτερικό της (αποτελεί κυριολεκτικά τον εφιάλτη της αυταρχικής κυβέρνησης της).

Εναλλακτικά, η Κίνα θα μπορούσε να επιβάλλει ελέγχους στην ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων, έτσι ώστε να σταματήσουν οι εκροές – με αποτέλεσμα όμως, σε συνδυασμό με τη στήριξη του υπερχρεωμένου τραπεζικού της συστήματος από το κράτος, μέσω των πακέτων ποσοτικής διευκόλυνσης (QE), να δημιουργηθεί ξανά μία φούσκα στις τιμές των παγίων περιουσιακών της στοιχείων, αφού τα χρήματα που δεν θα μπορούσαν να διαφύγουν στο εξωτερικό θα επενδύονταν εκεί.

Ως εκ τούτου, η απλούστερη λύση είναι να αφήσει το νόμισμα της να διακυμανθεί ελεύθερα – επιτρέποντας στις αγορές να αποφασίσουν ποιό θα είναι το σημείο ισορροπίας της ισοτιμίας του. Αυτό ακριβώς συμβαίνει άλλωστε στις περισσότερες αναπτυσσόμενες οικονομίες στις οποίες, παρά το ότι έχουν ήδη μειωθεί σημαντικά οι ισοτιμίες των νομισμάτων τους (γράφημα), συνεχίζουν την πτωτική τους πορεία.

.

ΓΡΑΦΗΜΑ---Αναπτυσσόμενες-αγορές,-Εξέλιξη-των-ισοτιμιών-των-νομισμάτων

.

Το μειονέκτημα εν προκειμένω είναι επίσης η ύφεση, η οποία συνοδεύει συχνά τις ραγδαίες υποτιμήσεις – γεγονός που, στην περίπτωση της Κίνας, θα ήταν καταστροφικό για ολόκληρο τον πλανήτη, ειδικά για τις χώρες παραγωγής πρώτων υλών, καθώς επίσης για αυτές που στηρίζονται στις εξαγωγές τους (όπως η Γερμανία, κυρίως όσον αφορά την αυτοκινητοβιομηχανία της, η οποία διατηρεί τεχνητά το τζίρο (πηγή), ενώ θα πληγεί από ακόμη περισσότερα σκάνδαλα ρύπων – με πιθανότερη επόμενη τη BMW).

Περαιτέρω, εάν το κινεζικό νόμισμα υποτιμηθεί κατά 15-20%, για παράδειγμα, απέναντι στο δολάριο, τότε οι συνέπειες για τις υπόλοιπες χώρες θα είναι τρομακτικές. Αναλυτικότερα, θα υποτιμηθούν ανάλογα τα νομίσματα των άλλων αναπτυσσομένων οικονομιών – με αποτέλεσμα να μειωθούν οι εισαγωγές τους, αφού θα είναι πιο ακριβές, περιορίζοντας τις εξαγωγές των υπολοίπων.

Παράλληλα, τα προϊόντα εξαγωγής των αναπτυσσομένων οικονομιών θα φθηνύνουν σημαντικά – ειδικά της Κίνας, η οποία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως. Ως εκ τούτου, θα προκληθούν μεγάλες πιέσεις στις τιμές των προϊόντων των άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ανεπτυγμένων – οπότε θα ακολουθήσει ένα αποπληθωριστικό σοκ για ολόκληρο τον πλανήτη.

Αμέσως μετά θα μειωθεί το ΑΕΠ τους, τα έσοδα του δημοσίου τους κοκ. – οπότε θα επιδεινωθεί σημαντικά η κρίση χρέους, στην οποία είναι βυθισμένη η Δύση (Ευρώπη, Η.Π.Α., Ιαπωνία). Θα μπορούσε να τεθεί λοιπόν σε λειτουργία ένα καθοδικό σπιράλ του θανάτου, όπως αυτό που βιώνουμε στην Ελλάδα – για το οποίο δεν είναι προετοιμασμένη καμία χώρα.

.

Επίλογος

Κανένας δεν ισχυρίζεται πως η Ελλάδα και οι Έλληνες δεν είναι οι ίδιοι υπεύθυνοι για το κατάντημα της χώρας τους – ειδικά η πολιτική μας ηγεσία, η ποιότητα της οποίας είναι κυριολεκτικά άθλια, τις τελευταίες δεκαετίες.

Εν τούτοις, ο βασικότερος παράγοντας μίας κρίσης ισοζυγίου πληρωμών, την οποία βιώνει η χώρα μας τα τελευταία χρόνια, εμπλουτισμένης με μία σειρά άλλων, είναι η μακροοικονομική πολιτική που υιοθετείται – για την οποία, στην περίπτωση της Ευρωζώνης, ευθύνεται κυρίως η ΕΚΤ, καθώς επίσης η Κομισιόν (Γερμανία).

Επομένως οι λύσεις για την Ελλάδα, όπως επίσης για ολόκληρη την ευρωπαϊκή περιφέρεια, δεν μπορούν να προέλθουν από την ίδια, όσο παραμένει μέλος της νομισματικής ένωσης – γεγονός που οφείλει να κατανοήσει τόσο η πολιτική μας ηγεσία, όσο και η Ευρωζώνη. Θεωρώντας όμως πως η Γερμανία το γνωρίζει καλύτερα από εμάς, πιθανολογούμε πως έχει εντελώς διαφορετικές, ενδεχομένως ανίερες προθέσεις – στις οποίες έχουμε αναφερθεί με μία σειρά αναλύσεων μας.

Βιβλιογραφία: F&W, DWN, ZULAUF

.


Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.