Οι κίνδυνοι διεθνώς
Η Ευρωζώνη, στην καλύτερη περίπτωση, θα παραμείνει στάσιμη, με μηδενικό ρυθμό ανάπτυξης – απειλούμενη με ένα καθοδικό σπειροειδή κύκλο πτωτικών τιμών, επενδύσεων και θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με μία νέα δημοσκόπηση, οι απαισιόδοξοι έχουν ανέλθει στο 38% των ερωτηθέντων – ένας διπλάσιος αριθμός, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, πολλοί περισσότεροι δε από το 2012.
Μία ανάλογη κατάσταση προβλέπεται και για τις οικονομίες των αναπτυσσομένων κρατών – της Ινδίας, της Κίνας, της Βραζιλίας και της Ρωσίας. Περαιτέρω τα εξής:
.
(α) Η Ρωσία: H χώρα «δοκιμάζεται» από την υποτίμηση του ρουβλίου, η οποία θα προκαλέσει μεγάλο πληθωρισμό, εάν δεν αυξηθούν ξανά τα βασικά επιτόκια εκ μέρους της κεντρικής της τράπεζας – επίσης, από την κατάρρευση των τιμών του πετρελαίου. Η μαζική πώληση δολαρίων εκ μέρους των επιχειρήσεων της χώρας, από την αρχή της εβδομάδας, συγκράτησε την πτώση του νομίσματος – κάτι που όμως δεν είναι βέβαιο πως θα συνεχιστεί.
Ο πρόεδρος της Ρωσίας έχει ουσιαστικά δύο μόνο δυνατότητες στη διάθεση του: είτε να φροντίσει να χαλαρώσει την πολιτική που ακολουθεί στην περίπτωση της Ουκρανίας, έτσι ώστε να αναιρεθούν οι δυτικές κυρώσεις, είτε να σκληρύνει τη στάση του, ενισχύοντας τον εθνικισμό των συμπολιτών του – με στόχο να αποσπασθεί η προσοχή τους από την κρίση. Το γεγονός όμως της αύξησης της κατανάλωσης εκ μέρους των Ρώσων σε εισαγόμενα είδη, λόγω της προβλεπόμενης αύξησης των τιμών τους, θυμίζει συνθήκες μεσοπολέμου – κάτι που είναι μάλλον ανησυχητικό.
Σε κάθε περίπτωση, τυχόν σκλήρυνση της στάσης του κ. Putin θα μπορούσε να προκαλέσει την επιβολή ακόμη περισσότερων κυρώσεων εκ μέρους της Δύσης – με καταστροφικά αποτελέσματα τόσο για το ρυθμό ανάπτυξης της Ρωσίας, όσο και για την Ευρώπη.
.
(β) Η Κίνα: Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη – όπου οι τιμές των ακινήτων ευρίσκονται σε ελεύθερη πτώση, με αποτέλεσμα να έχουν καταρρεύσει οι τιμές του σιδήρου (-50% το 2014), ενώ η παροχή πιστώσεων εκ μέρους των τραπεζών μειώθηκε κατά -30% τον Οκτώβρη. Η εξέλιξη αυτή παρομοιάζεται με μία «καρδιακή προσβολή» της οικονομίας, η οποία θα αφήσει σημάδια στο ρυθμό ανάπτυξης της χώρας.
Το προηγούμενο χρονικό διάστημα, οι πιστώσεις αυξάνονταν πολύ πιο γρήγορα από την πραγματική οικονομία – με αποτέλεσμα να έχει συσσωρευτεί ένα βουνό προβλημάτων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τα οποία πολύ δύσκολα θα επιλυθούν. Η πτώση δε των τιμών των ακινήτων θα επιδεινώσει ακόμη περισσότερο την παροχή δανείων, ενώ πιθανότατα θα αυξηθούν τα επιτόκια, αφού η ζήτηση θα είναι μεγαλύτερη της προσφοράς – οπότε δεν αποκλείεται μία μεγάλη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης.
.
(γ) Το πετρέλαιο: Η μείωση της τιμής του κατά -30% από τα μέσα Ιουνίου, αποτελεί αναμφίβολα ένα επόμενο σήμα κινδύνου – αφού δεν έχει σχέση μόνο με την οικονομική επίθεση εναντίον της Ρωσίας ή με την αυξημένη παραγωγή (εξόρυξη) στις Η.Π.Α. και την Αφρική, αλλά, κυρίως, με το ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εδώ διαπιστώνεται στις αμερικανικές εταιρείες εξόρυξης πετρελαίου από σχιστόλιθο – οι οποίες λειτουργούν ζημιογόνα, όταν οι τιμές του πετρελαίου είναι χαμηλότερες από 75 $ το βαρέλι. Επειδή έχουν δανεισθεί δε τεράστια ποσά λόγω των χαμηλών επιτοκίων, για να «ανοίξουν» γρήγορα νέα κοιτάσματα, ευρίσκονται σήμερα σε πολύ δύσκολη θέση – αφού οι τιμές μειώνονται, η ζήτηση επίσης, ενώ τα βασικά επιτόκια αναμένεται να αυξηθούν.
Σύμφωνα τώρα με μεγάλη τράπεζα, εάν οι τιμές του πετρελαίου μειωθούν ακόμη κατά 20% στα 60 $ το βαρέλι, κάτι που δεν είναι μη αναμενόμενο, τότε το 30% των πιστώσεων των τραπεζών στις ενεργειακές εταιρείες θα είναι επισφαλές – γεγονός που θα αποτελούσε σοκ για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
.
(δ) Η Ιταλία: Γνωρίζοντας τα τεράστια οικονομικά προβλήματα της χώρας, καθώς επίσης αυτά του χρηματοπιστωτικού της τομέα, τα οποία ήλθαν «εν μέρει μόνο» στην επιφάνεια μετά τα καθόλου ακραία τεστ αντοχής της ΕΚΤ (άρθρο), έχουμε την άποψη πως δεν έχει καμία άλλη επιλογή, εκτός από την επιστροφή της στη λιρέτα – κάτι που θα προκαλούσε ίσως τη διάλυση της Ευρωζώνης, ενώ θα έφερνε σε πολύ δύσκολη θέση το μεγαλύτερο δανειστή της: τη Γαλλία, η οποία επίσης σκέφτεται την επιστροφή στο φράγκο.
Η χώρα είναι βυθισμένη στην ύφεση για περίπου τρία χρόνια, ο νέος πρωθυπουργός της δεν είναι σε θέση να την κυβερνήσει σωστά, ενώ ο πρώην αναπληρωτής υπουργός οικονομικών (S. Fassina) την είχε παρομοιάσει με τον πραγματικό Τιτανικό της Ευρωζώνης – ο οποίος ευρίσκεται σε πορεία σύγκρουσης με το παγόβουνο, εάν δεν αλλάξει ριζικά κατεύθυνση.
Ο ίδιος πολιτικός, ο οποίος είναι σημαντικό στέλεχος του κυβερνώντος δημοκρατικού κόμματος, προτείνει σήμερα «εν ανάγκη» την έξοδο της Ιταλίας από τη νομισματική ένωση – αφού διαφορετικά η χώρα δεν θα αποφύγει τη χρεοκοπία, ενώ δεν πρόκειται να αποδεχθεί την Τρόικα στο εσωτερικό της, όπως η Ελλάδα.
.
Επίλογος
Όπως όλα δείχνουν, ο πρωθυπουργός της Μ. Βρετανίας έχει περισσότερες πιθανότητες να επαληθευτεί, σε σχέση με το διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Εν τούτοις, οι κίνδυνοι δεν τρομάζουν καθόλου τις πολυεθνικές, οι οποίες συνεχίζουν να συγχωνεύονται ή να εξαγοράζουν τις μικρότερες, εκμεταλλευόμενες ουσιαστικά την κρίση – με τη βοήθεια της οποίας μπορούν να δανείζονται τεράστιες ποσότητες χρημάτων, με μηδενικό κόστος.
Όπως φαίνεται λοιπόν από το γράφημα που ακολουθεί, το 2014 ήταν πολύ ισχυρό για τις πολυεθνικές – αφού ο συνολικός όγκος των εξαγορών και συγχωνεύσεων (Μ&Α) ξεπέρασε τα 3 τρις $ (3,1 τρις $ παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 1,5 τρις $ στις Η.Π.Α.). Στο κάτω μέρος της εικόνας αναγράφονται οι κορυφαίες συγχωνεύσεις – με κριτήριο τα ποσά που διατέθηκαν.
.
Πολυεθνικές – ο συνολικός όγκος των εξαγορών και συγχωνεύσεων (Μ&Α).
.
Κανένας λοιπόν δεν αμφιβάλλει σχετικά με το ποιόν έχουν εξυπηρετήσει τα τρία διαδοχικά πακέτα της Fed – ενώ δικαιολογείται απόλυτα η επιμονή των Η.Π.Α. για την υπογραφή των δύο συμφωνιών (TTIP, TISA).
Συμπεραίνεται δε πολύ εύκολα πως η κρίση εκτρέφει τους ισχυρούς, όπως τη Γερμανία στην Ευρωζώνη ή τις πολυεθνικές παγκοσμίως – γεγονός που σημαίνει πως δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν εύκολα ως «θεωρίες συνομωσίας» όλες εκείνες οι αναφορές, με βάση τις οποίες το κραχ του 2008 προκλήθηκε σκόπιμα.
Για την Ελλάδα πάντως, στη «γέφυρα» της οποίας βασιλεύει επίσης το χάος, τα πράγματα πλησιάζουν στο «απροχώρητο» – σε ένα οδυνηρό τέλος, το οποίο θα καταστήσει αφόρητη τη ζωή της πλειοψηφίας των Πολιτών της. Ευχόμαστε και ελπίζουμε βέβαια να μην επαληθευτούμε, καθώς επίσης να αλλάξει πορεία, αποφεύγοντας τη σύγκρουση με το δικό της παγόβουνο – όπως εύχονται και οι Ιταλοί.
.
Βασίλης Βιλιάρδος, για το Analyst.gr
Επισκεφθείτε το Blog του συγγραφέα. Πατήστε εδώ.
Βρείτε μας στο Facebook & Twitter:
.
