Ποσιμπιλισμός (α) – The Analyst

Ποσιμπιλισμός (α)

Email this page.

Ποσιμπιλισμός

Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν απλοϊκά πως όποιος εργάζεται περισσότερο, έχει τύχη ή είναι ικανός και δημιουργικός, μπορεί να φτάσει στην κορυφή της εισοδηματικής ιεραρχίας – πως όλοι έχουν τις ίδιες ευκαιρίες για να πετύχουν αυτά που φιλοδοξούν

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

.

«Ο πόλεμος των παιδιών του Σικάγου εναντίον του «κράτους πρόνοιας» και των δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων, υποσχόταν στην παγκόσμια ελίτ μία νέα πηγή πλουτισμού – μόνο που αυτή τη φορά, αντί για νέες περιοχές, το καινούργιο έδαφος που θα έπρεπε να κατακτηθεί ήταν το ίδιο το κράτος: με τις δημόσιες υπηρεσίες και την κρατική περιουσία να εκποιούνται, με αντίτιμο πολύ μικρότερο της αξίας τους.

Για τους «κυρίαρχους του παιχνιδιού» οι οικονομικές καταστροφές, τεχνητές ή φυσικές, δεν αποτελούν προβλήματα προς επίλυση – αλλά πολύτιμες ευκαιρίες επέκτασης των συνόρων της δικής τους θρησκείας: του νεοφιλελευθερισμού” (Klein).

.

Ανάλυση

Σε γενικές γραμμές ο «ποσιμπιλισμός» (possibilism) είναι μία θεωρεία, σύμφωνα με την οποία οι άνθρωποι μάχονται για να επιτύχουν το καλύτερο δυνατόν –  μέσα στα όρια όμως του εφικτού. Στην Οικονομία αυτός που εισήγαγε την έννοια, η οποία ήταν εναντίον των μέχρι τότε παραδοσιακών απόψεων, τοποθετώντας τις βάσεις για τη δική του θεωρεία της ανάπτυξης, ήταν ο Hirschman (1915-2012, Εβραίος γερμανικής καταγωγής, εγκατεστημένος στις Η.Π.Α.).

Στο έργο του ασχολήθηκε με τα διάφορα φαινόμενα της οικονομικής συμπεριφοράς – όπως, για παράδειγμα, με τη «Δέσμευση και απογοήτευση», όπου επεξηγείται το «κυκλικό ενδιαφέρον» των ανθρώπων για την πολιτική. Με την έννοια «κυκλικό» εννοείται εδώ το αρχικό ενδιαφέρον (δέσμευση) και η ενασχόληση με τα κοινά το οποίο, μετά από μία ενδεχόμενη «απογοήτευση», οδηγεί τους ανθρώπους να αποσυρθούν ξανά στην ιδιωτική τους σφαίρα.

Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη θεωρεία, η απογοήτευση των καταναλωτών οδηγεί σε μία αλλαγή των μετά-προτιμήσεων (Meta-preferences), από τις οποίες αναπτύσσεται ενδιαφέρον για πολιτικές δραστηριότητες. Ασχολούμενοι λοιπόν με τα κοινά μπορεί είτε να εθιστούν, είτε να απογοητευθούν ξανά – επιλέγοντας τότε την απόσυρσή τους (είτε εθίζονται όπως οι μανιώδεις καπνιστές, μετατρεπόμενοι σε αρρωστημένες «φιγούρες», είτε «κλείνονται στο καβούκι τους»).

Ο οικονομολόγος είχε την πεποίθηση πως αφενός μεν τα προβλήματα, αφετέρου οι «ελαττωματικές προσδοκίες», αυτές που κατά κάποιον τρόπο στηρίζονται σε εσφαλμένα δεδομένα ή/και δεν εκπληρώνονται, αποτελούν τους σημαντικότερους παράγοντες της ανθρώπινης εξέλιξης (ανάπτυξης), καθώς επίσης της δημιουργικότητας (creativity).

Ειδικότερα, συνέκρινε μεταξύ τους τις «προκλήσεις» των Ευρωπαίων αποίκων στη Β. Αμερική, οι οποίοι έπρεπε να πολεμήσουν τους Ινδιάνους, με τις αντίστοιχες αυτών που εγκαταστάθηκαν στην έρημη (χωρίς ανθρώπους) Βραζιλία.

Κάτω από τη μεγάλη πίεση των αυτοχθόνων Ινδιάνων, οι Η.Π.Α. υποχρεώθηκαν να υιοθετήσουν σταθερούς Θεσμούς και να κατασκευάσουν σοβαρότατες εθνικές υποδομές – ενώ οι αποικιοκράτες στη Βραζιλία κατέλαβαν τεράστιες εκτάσεις γης, χωρίς να συνεργάζονται στενά μεταξύ τους, επειδή δεν υπήρχαν εντόπιοι «εχθροί».

Όπως είναι δε γνωστό, οι Η.Π.Α. «αναρριχήθηκαν» στην κορυφή ενώ, αντίθετα, η Βραζιλία ευρίσκεται συνεχώς στα όρια της χρεοκοπίας – παρά τον τεράστιο φυσικό πλούτο της.

Τη σύγκριση αυτή ο οικονομολόγος τη μετέφερε αυτούσια στην «αναπτυξιακή πολιτική», απορρίπτοντας την παροχή εξωτερικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες (κατασκευή υποδομών, κεφάλαια, δάνεια κλπ.), για να ξεπεράσουν τα οικονομικά τους προβλήματα. Έναντι αυτής πρότεινε την απ’ ευθείας βοήθεια των ανθρώπων, τους οποίους ήθελε να διδάξει πώς θα μπορούσαν να επιλύσουν τα συγκεκριμένα προβλήματα τους επί τόπου.

Εδώ μας θυμίζει σε κάποιο βαθμό την Ελλάδα, μετά την είσοδο της στην ΕΕ – όπου όλες οι ενισχύσεις που έλαβε προκάλεσαν ή εξέθρεψαν, μεταξύ άλλων, την τεράστια πολιτική διαφθορά, τη διαπλοκή, καθώς επίσης την αναξιοκρατία που «μεσουράνησε».

Επίσης τα αποτελέσματα της υπαγωγής της στην Ευρωζώνη (αποβιομηχανοποίηση, αύξηση του βιοτικού επιπέδου επί πιστώσει, χρεοκοπία), όπως και της «διάσωσης» της με τη διάθεση μεγάλων ποσών (άρθρο) – τα οποία όμως δεν άλλαξαν καθόλου τα δεδομένα της οικονομίας της και δεν την οδήγησαν στην έξοδο από την κρίση ή σε βιώσιμα οικονομικά μεγέθη (ανάπτυξη, διατηρήσιμα πλεονάσματα κλπ.).

Ολοκληρώνοντας την εισαγωγή μας, ο Hirschman θεωρείται μαζί με τον Σουηδό Myrdal «συνιδρυτής» της οικονομικής θεωρίας της «χωρικής πόλωσης» – η οποία επικρίνει τα μοντέλα της ισορροπίας της νεοκλασικής θεωρίας, προτείνοντας κάποιο άλλα (θα επανέλθουμε σε μελλοντικό κείμενο).

.

Το παράδοξοι της σήραγγας (Tunnel effect

Τα παραπάνω έχουν «εμπνεύσει» έναν άλλο οικονομολόγο (Pikerty), ο οποίος αναφέρεται μεταφορικά στο παράδοξο της σήραγγας (Tunnel effect).

Αναλυτικότερα, όταν οι άνθρωποι είναι εγκλωβισμένοι μέσα στο αυτοκίνητο τους σε ένα μεγάλο τούνελ, λόγω ενός μποτιλιαρίσματος, διαπιστώνοντας πως η διπλανή τους λωρίδα κυκλοφορίας αρχίζει σιγά-σιγά να κινείται, νιώθουν αρχικά ένα συναίσθημα ευφορίας να τους κυριεύει – προσδοκώντας πως και η δική τους λωρίδα θα κινηθεί με τη σειρά της, οδηγώντας τους στην έξοδο από τη σκοτεινή σήραγγα.

Όταν όμως μετά από κάποιο χρονικό διάστημα διαπιστώνουν ότι, μόνο η διπλανή τους λωρίδα κινείται, ενώ η δική τους παραμένει μποτιλιαρισμένη, η ευχάριστη προσδοκία μεταβάλλεται σε απογοήτευση – η οποία με τη σειρά της τους δημιουργεί το συναίσθημα πως εξαπατήθηκαν, με αποτέλεσμα η απογοήτευση να μετατρέπεται σε έναν συνεχώς κλιμακούμενο θυμό (σε κοινωνικές εξεγέρσεις όταν συνεχίζει να υποφέρει μία χώρα, παρά τα μέτρα που λήφθηκαν, χωρίς όμως να αποδώσουν ή όταν αυξάνεται η ανισότητα κοκ.).

To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε; Συντάξτε την άποψή σας

Απόψεις και σχόλια

/* ]]> */