Οι αρχιερείς της δύναμης (δ) – Σελίδα 3 – The Analyst

Οι αρχιερείς της δύναμης (δ)

1,025 total views, 5 views today

.

Η ΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΤΕΚΙΛΑΣ

Η ονομαζόμενη «Κρίση της τεκίλας» ξέσπασε τα έτη 1993 και 1994, ως αποτέλεσμα μίας συναλλαγματικής και τραπεζικής κρίσης – η οποία κατέληξε σε μία ευρύτερη οικονομική κρίση που συνοδεύθηκε από εσωτερική πολιτική αστάθεια. Η «γενεσιουργός αιτία» ήταν η σύνδεση του αδύναμου  νομίσματος του Μεξικού με το δολάριο, η οποία δεν μπορούσε να διατηρηθεί – ενώ ξέσπασε με τη μαζική εκροή των ξένων κεφαλαίων, κυρίως των αμερικανικών, η οποία οδήγησε πολλές τράπεζες που είχαν δανεισθεί σε ξένο συνάλλαγμα, στα όρια της χρεοκοπίας (φόβος που, μεταξύ άλλων, συναντάται σήμερα στην Τουρκία).

Στη συνέχεια το «Peso» άρχισε να υποτιμάται (έως και 50% την ημέρα), με αποτέλεσμα οι υπερχρεωμένες μεξικανικές τράπεζες να εξαγορασθούν «ακαριαία» και σε εξευτελιστικές τιμές από τις διεθνείς. Ακολούθησαν οι επιχειρήσεις, οι οποίες είχαν υπερχρεωθεί, κυρίως λόγω των υψηλών επιτοκίων δανεισμού στις τοπικές τράπεζες και επομένως στις διεθνείς που τις εξαγόρασαν – κάτι που συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα, εν μέρει εν αγνοία μας.

Ως συνέπεια των παραπάνω, το μεξικανικό κράτος βυθίστηκε στα προβλήματα – μεταξύ άλλων επειδή τα υψηλότοκα ομόλογα, με τα οποία χρηματοδοτούταν από τις εγχώριες τράπεζες, κατέληξαν στα χέρια των αγοραστών τους ξένων τραπεζών, οι οποίες όμως έπαψαν να το δανείζουν.

Στη συνέχεια (Ιανουάριος του 1995), αντιμετωπίσθηκε η κρίση με ένα διεθνές πρόγραμμα συνεργασίας, ύψους 47,8 δις $, εκ των οποίων τα 20 δις $ προέρχονταν από τις Η.Π.Α. – με αποτέλεσμα ως συνήθως να διασωθούν οι διεθνείς τράπεζες, καθώς επίσης τα ξένα κερδοσκοπικά κεφάλαια, ενώ τα χρέη του Μεξικού αυξήθηκαν όσο ποτέ μέχρι τότε στην ιστορία του.

.

Η ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ

Το 2001/02, μετά από αρκετά χρόνια δραστηριοποίησης του ΔΝΤ, η Αργεντινή ανέστειλε την πληρωμή των χρεών της – όπως ενδεχομένως να συμβεί και στην Ελλάδα (ανάλυση). Η χώρα πάγωσε τις καταθέσεις και υποτίμησε το νόμισμα της – με αποτέλεσμα εκατομμύρια καταθετών να χάσουν όλα τους τα χρήματα, να καταστραφεί ολοσχερώς η μεσαία τάξη, καθώς επίσης να διαδηλώνουν οι πολίτες καθημερινά με το σύνθημα «Que se vayan todos» (Εξαφανιστείτε), απευθυνόμενοι στο ΔΝΤ και στους πολιτικούς τους.

Το ΔΝΤ είχε βέβαια εγκρίνει νέα δάνεια, παρά το ότι φαινόταν πως η χώρα θα χρεοκοπούσε (147 δις $ εξωτερικό χρέος το 2000), επειδή είχε ιδιωτικοποιήσει την αεροπορική της εταιρεία, τον τεράστιο κρατικό ενεργειακό όμιλο YPF και διάφορες άλλες κοινωφελείς, κερδοφόρες επιχειρήσεις – τις οποίες εξαγόρασαν σε εξευτελιστικές τιμές οι εντολείς του, χωρίς να μειωθεί καθόλου το δημόσιο χρέος της Αργεντινής. 

Εν τούτοις, το 2002 το ΔΝΤ ανακοίνωσε ότι, “Με το νέο πρόγραμμα μας δεν είχαμε καμία επιτυχία” και αποχώρησε – ενώ η χώρα άρχισε να αναπτύσσεται με έντονους ρυθμούς, καταλήγοντας σήμερα ξανά στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Ακριβώς το ίδιο συνέβη και στην Τουρκία, η οποία όμως εξόφλησε το ΔΝΤ – με την έννοια ότι σήμερα βαδίζει ξανά προς τη χρεοκοπία.

Η εξήγηση είναι απλή, με κεντρικό σημείο το ότι, μετά από την εκάστοτε εισβολή του ΔΝΤ ληστεύεται κυριολεκτικά ο ιδιωτικός και δημόσιος πλούτος της χώρας-θύμα του. Στη συνέχεια, καταστρέφεται ολόκληρος ο εθνικός του παραγωγικός ιστός – οπότε αυξάνονται τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, καταρρέει το νόμισμα, διαφεύγουν τα ξένα κεφάλαια στο εξωτερικό, χωρίς τα οποία είναι αδύνατη η χρηματοδότηση των ελλειμμάτων κοκ.  

Έχοντας αναφερθεί με λεπτομέρεια σε προηγούμενες αναλύσεις μας στην Αργεντινή, στη Βραζιλία, στην Παραγουάη και αλλού, στη δεύτερη κατά σειρά κρίση τους (δεκαετία του 1990), θεωρούμε πως είναι οι χώρες (όχι τόσο η Παραγουάη) που έχουν πληρώσει πιο ακριβά από κάθε άλλη την εισβολή του ΔΝΤ – ενώ θα μπορούσαν κάλλιστα να την αποφύγουν, διαθέτοντας τεράστιο πλούτο σε ενεργειακές πηγές, μεταλλεύματα κοκ. ‘Άλλωστε αυτό προσπαθούν πλέον, με την ίδρυση της «Τράπεζας του Νότου» (Banco del Sur), με την πολιτική ένωση 12 χωρών που διαδέχθηκε τη «Mercosur», με τη νομισματική ένωση που επιδιώκεται έως το 2025 κοκ.      

 .

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ολοκληρώνοντας τη σημερινή αναφορά μας στην πρώτη κυρίως κρίση της Λατινικής Αμερικής, το μεγαλύτερο ίσως θύμα μέχρι τώρα του ΔΝΤ, θεωρούμε σκόπιμη την επανάληψη μέρους της σχετικής με τη Βραζιλία ανάλυσης μας, όσον αφορά τη δεύτερη κρίση της, το 1998  – έτσι ώστε να δοθεί μία καλύτερη εικόνα.

Το 2001 λοιπόν, λιγότερο από τρία χρόνια μετά την παροχή του δανείου εκ μέρους του ΔΝΤ, στις μεγαλουπόλεις της νοτιοανατολικής πλευράς και του κέντρου της Βραζιλίας, είχε ξεσπάσει ένας απίστευτος «ταξικός» πόλεμος, ένας εμφύλιος πόλεμος δηλαδή τεραστίων διαστάσεων – με 40.000 θύματα συμπλοκών και πολυάριθμους βίαιους θανάτους. Το 90% της βίας, η οποία είχε καταλάβει τη χώρα, ήταν το αποτέλεσμα της εξτρεμιστικής φτώχειας, στην οποία είχε «υποχρεωθεί» ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού – μόλις το 10% καταλογιζόταν στο οργανωμένο, διεθνές έγκλημα.

Στο Sao Paulo, οι πάμπλουτοι επιχειρηματίες μετακινιόντουσαν μόνο με ελικόπτερα, ενώ οι απλά ευκατάστατοι πολίτες, με αλεξίσφαιρες λιμουζίνες. Ιδιωτικοί αστυνομικοί, με στρατιωτική εκπαίδευση και οπλισμό, καθώς επίσης τείχη ύψους τουλάχιστον τεσσάρων μέτρων, προστάτευαν τις πολυτελείς κατοικίες – ενώ ακόμη και η πρόσκληση επίσκεψης ενός φίλου της ανώτερης εισοδηματικής τάξης της χώρας, ισοδυναμούσε με πολεμική εκστρατεία.

Για να φτάσει δηλαδή κανείς στο σπίτι κάποιου φίλου του, για να χρησιμοποιήσει τον ανελκυστήρα ή για να εισέλθει σε κάποιον όροφο, ήταν απαραίτητη η γνώση και η χρήση μίας σειράς μυστικών κωδικών, μέσω των οποίων προστατευόταν οι χώροι διαμονής των ευκατάστατων πολιτών. Όλες οι πόρτες των σπιτιών ήταν ειδικά ασφαλισμένες, καλυμμένες με ανθεκτικά μέταλλα και πολλαπλές κλειδαριές, ενώ ακόμη και η μεσαία εισοδηματική τάξη ζούσε σε διαμερίσματα που θύμιζαν χρηματοκιβώτια (πηγή: J.Ziegler).

Το 2002, έτος χρεοκοπίας της Αργεντινής  σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις της κυβέρνησης, από τα 173 εκ. των Βραζιλιάνων, τα 22 εκ. ζούσαν σε συνθήκες πλήρους εξαθλίωσης (με βάση την αντιπολίτευση 45 εκ., ενώ κατά την εκκλησία 55 εκ. πολίτεςπάνω από το 30% του πληθυσμού!). Εξαθλίωση σήμαινε χρόνιο, «βαρύ» υποσιτισμό, ο οποίος οδηγούσε στην ανικανότητα, στην πλήρη αναπηρία και στο θάνατο. Στη Βραζιλία ίσχυε τότε η παροιμία: «Η πείνα κυριαρχεί στα Βόρεια της χώρας – όχι στο Νότο, επειδή εκεί βρίσκονται τα σκουπίδια των πλουσίων».

Στο κέντρο του Sao Paulo, στα σκαλοπάτια του καθεδρικού ναού, συναντούσε κανείς εκατοντάδες φτωχούς και πεινασμένους οι οποίοι, με το άδειο βλέμμα του χρόνια άνεργου, έψαχναν απεγνωσμένα στα σκουπίδια, βυθίζοντας το κεφάλι και τα χέρια τους στις βρώμικες πλαστικές σακούλες, για να βρουν ένα κομμάτι ξερό ψωμί, σαπισμένα λαχανικά, κόκαλα ή άλλα υπολείμματα τροφών. Η ανώτερη «τάξη» της μεγαλύτερης πόλης της Βραζιλίας έγινε ακόμη πιο πλούσια, με αποτέλεσμα οι τενεκέδες των σκουπιδιών της να είναι γεμάτοι – επιτρέποντας στην πληθώρα των φτωχών να αναζητούν εκεί έναν τρόπο παραμονής τους στη ζωή.

Εκείνη την εποχή, το έτος 2001, το εξωτερικό χρέος της χώρας αντιστοιχούσε στο 52% του ΑΕΠ (στην Ελλάδα σήμερα μάλλον ξεπερνάει το 170% του ΑΕΠ), ενώ οι ληξιπρόθεσμοι τόκοι ήταν της τάξης του 9,5% επί του ΑΕΠ. Τον Αύγουστο του 2001, η κυβέρνηση της Βραζιλίας παρακάλεσε γονατιστή ακόμη μία φορά το ΔΝΤ για τη χορήγηση ενός νέου δανείου. Το αίτημα της έγινε αποδεκτό από το «συνδικάτο του διαβόλου», το οποίο της χορήγησε, για δεύτερη φορά μετά το 1998, 15 δις $ με επιτόκιο 7,5%.

Στη συνέχεια, ο υπουργός οικονομικών της Βραζιλίας εμφανίσθηκε χαρούμενος σε όλα τα ΜΜΕ, ανακοινώνοντας την «επιτυχή» έκβαση των διαπραγματεύσεων με το ΔΝΤ και ζητώντας από τους πολίτες νέες θυσίες – απαραίτητες για να ξεφύγει η χώρα από τη χρεοκοπία. Το ΔΝΤ φυσικά, απαίτησε ακόμη μία φορά μεγάλες περικοπές στις δαπάνες του προϋπολογισμού, στους τομείς της Παιδείας, και της Υγείας – οι φορολογικές ελαφρύνσεις των υψηλών εισοδηματικών τάξεων παρέμειναν ως είχαν.

Στην περίπου οκταετή «θητεία» μίας κυβέρνησης (1994-2002), αποτελούμενης χωρίς καμία αμφιβολία από τα ικανότερα άτομα της προικισμένης με τεράστιο ορυκτό και λοιπό πλούτο χώρας, εκποιήθηκε σχεδόν το σύνολο των κερδοφόρων, δημοσίων επιχειρήσεων της. Μοναδική εξαίρεση η εθνική εταιρεία Petrobras, η οποία παρέμεινε στην ιδιοκτησία του κράτους, χάρη στις τεράστιες «αμυντικές» προσπάθειες των εργαζομένων της.

Η πολιτική ηγεσία της χώρας, αιτιολόγησε ως εξής τις ιδιωτικοποιήσεις των δημοσίων επιχειρήσεων: “Οι κρατικές εταιρείες μας είναι υγιείς και εξαιρετικά κερδοφόρες. Θα χρησιμοποιήσουμε τα έσοδα από την πώληση τους, για να ελαφρύνουμε τα βάρη του λαού της Βραζιλίας, οδηγώντας τον στην ανάπτυξη”.

Το αποτέλεσμα ήταν να πουληθούν πράγματι όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις, σε σχετικά συμφέρουσες τιμές για το κράτος. Όμως, τα δισεκατομμύρια δολάρια που εισπράχθηκαν, χάθηκαν στην κυριολεξία στον αέρα.

Όπως υποθέτουν οι ειδικοί, ένα μέρος από αυτά χρησιμοποιήθηκε πράγματι για να καλύψει τα «παραδοσιακά» ελλείμματα του προϋπολογισμού. Ένα άλλο μεγάλο μέρος όμως, κατευθύνθηκε στο εξωτερικό – στους ιδιωτικούς λογαριασμούς υπουργών, δικαστών, στρατιωτικών, υψηλόβαθμων δημοσίων λειτουργών και τραπεζιτών.

.

Βασίλης Βιλιάρδος, για το Analyst.gr

Επισκεφθείτε το Blog του συγγραφέα. Πατήστε εδώ.

.

Σχετικά άρθρα:

– Οι αρχιερείς της δύναμης (α)

– Οι αρχιερείς της δύναμης (β)

– Οι αρχιερείς της δύναμης (γ)

.

Advertisements

Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.
Don`t copy text!