(γ) Η περίοδος μετά το Bretton–Woods
Μετά την κατάργηση του κανόνα του χρυσού-δολαρίου το 1971, έπαψε ουσιαστικά να υπάρχει κάποιος τρόπος αντικειμενικής μέτρησης της σωστής ή μη διαχείρισης των οικονομικών μίας χώρας – με αποτέλεσμα, ο δανεισμός πολλών χωρών της «Δυτικής Τρόικας» (Η.Π.Α., Ευρώπη, Ιαπωνία), να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
Στη συνέχεια ο δανεισμός, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, προκάλεσε διαδοχικές υπερβολές (φούσκες), καταλήγοντας στη σημερινή, τεράστια κρίση – δημοσίου χρέους, νοικοκυριών επιχειρήσεων και τραπεζών. Ο Πίνακας Ι, από τον οποίο φαίνεται η εξέλιξη του αμερικανικού χρέους, είναι χαρακτηριστικός:
.
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: Εξέλιξη του δημοσίου χρέους των Η.Π.Α. σε τρις $, δημόσιο χρέος σε ποσοστά του ΑΕΠ, έλλειμμα (πλεόνασμα) σε τρις $
| Έτος |
Δημόσιο Χρέος |
Δημόσιο Χρέος/ΑΕΠ |
Έλλειμμα |
| 1981 |
1,0 |
32,5% |
-0,08 |
| 1985 |
1,8 |
43,8% |
-0,21 |
| 1990 |
3,2 |
55,9% |
-0,22 |
| 1995 |
4,9 |
67,0% |
-0,16 |
| 2000 |
5,6 |
57,3% |
+0,24 |
| 2005 |
7,9 |
63,5% |
-0,32 |
| 2009 |
11,9 |
83,4% |
-1,41 |
| 2010* |
13,8 |
94,0% |
-1,42 |
| 2011* |
15,1 |
100,0% |
-1,27 |
* Πρόβλεψη της αμερικανικής κυβέρνησης
Πηγή: Spiegel
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
.
Όπως αναφέραμε, την ίδια πορεία με τις Η.Π.Α., με μεγαλύτερη ή μικρότερη «ένταση», ακολούθησαν και όλες οι άλλες χώρες της Δυτικής Τρόικας – κυρίως δε η Ιαπωνία, το δημόσιο χρέος της οποίας ξεπερνάει πλέον το 230% του ΑΕΠ της (επιβιώνει λόγω του εσωτερικού δανεισμού – μία από τις πολλές λύσεις κάποτε της Ελλάδας, εάν οι πολίτες δάνειζαν το κράτος τους με χαμηλά επιτόκια, έχοντας εμπιστοσύνη στους Θεσμούς του).
Ο Πίνακας ΙΙ, στον οποίο καταγράφονται τα συνολικά χρέη, δημόσια και ιδιωτικά αρκετών χωρών, τεκμηριώνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το που μας οδήγησε η έξοδος από τον κανόνα του χρυσού – η «υιοθέτηση του χάους» καλύτερα.
.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ: Συνολικά χρέη 2011, δημόσια και ιδιωτικά, ως ποσοστό επί του ΑΕΠ
| Χώρα |
Σύνολο |
Τράπεζες |
Επιχειρήσεις |
Νοικοκυριά |
Δημόσιο |
| Ιρλανδία |
1.166 |
689 |
245 |
123 |
109 |
| Μ. Βρετανία |
847 |
547 |
118 |
101 |
81 |
| Ιαπωνία |
641 |
188 |
143 |
77 |
233 |
| Ισπανία |
457 |
111 |
192 |
87 |
67 |
| Γαλλία |
449 |
151 |
150 |
61 |
87 |
| Βέλγιο |
435 |
112 |
175 |
53 |
95 |
| Πορτογαλία |
422 |
61 |
149 |
106 |
106 |
| Ιταλία |
377 |
96 |
110 |
50 |
121 |
| Η.Π.Α. |
376 |
94 |
90 |
92 |
100 |
| Ελλάδα |
333 |
22 |
74 |
71 |
166 |
| Γερμανία |
321 |
98 |
80 |
60 |
83 |
Πηγή: MM (IMF)
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
.
Με δεδομένο τώρα το ότι, καμία χώρα δεν έχει αντίκρισμα των χρημάτων της σε χρυσό, η εξόφληση των χρεών της μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της πώλησης της δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας της – της «μεταφοράς» της δηλαδή από τις ελλειμματικές, προς τις πλεονασματικές χώρες (όπως επιχειρείται σήμερα).
Οι πλεονασματικές χώρες κέρδιζαν στο παρελθόν αφενός μεν από την πώληση των προϊόντων τους, αφετέρου από τον έντοκο δανεισμό των πλεονασμάτων τους – των καθαρών κερδών τους δηλαδή (εάν φυσικά καταφέρουν να εισπράξουν τα δάνεια τους – κάτι που φαίνεται πάρα πολύ δύσκολο πλέον, ακατόρθωτο ίσως, όσον αφορά τις Η.Π.Α.). Σήμερα δε, θέλουν να κερδίσουν ακόμη περισσότερα – από την εξαγορά, σε εξευτελιστικές τιμές, της δημόσιας περιουσίας των οφειλετών τους(ιδιωτικοποιήσεις).
Παράλληλα, οι πλεονασματικές χώρες αποσύρουν πλέον σταδιακά τα κεφάλαια τους (δάνεια) από τις ελλειμματικές, λόγω του μεγάλου ρίσκου – τοποθετώντας τα σε πιο επικερδείς και ασφαλείς περιοχές. Για παράδειγμα, η Γερμανία προσπαθεί να εξοφληθούν τα δάνεια των τραπεζών της προς τον ευρωπαϊκό Νότο – με τον πιστωτικό κίνδυνο να μεταφέρεται στην ΕΚΤ.
Ειδικά όσον αφορά τις Η.Π.Α., για παράδειγμα, η Κίνα έχει αγοράσει ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου αξίας περίπου 1 τρις $ – έχει ουσιαστικά δανείσει στην υπερδύναμη αυτό το ποσόν. Εάν ήθελε τώρα να εξαργυρώσει ένα μικρό μόνο μέρος τους, υποθετικά 100 δις $, ζητώντας από τις Η.Π.Α. χρυσό, θα έπρεπε να παραλάβει περί τους 2.840 τόνους (με μία μέση τιμή της τάξης των 1.000 δολαρίων ανά ουγγιά) – ποσότητα που ισοδυναμεί με το 35% περίπου των αποθεμάτων της υπερδύναμης.
Προφανώς λοιπόν οι Η.Π.Α. είναι αδύνατον να αποπληρώσουν την Κίνα με χρυσό, αφού χρωστούν (μόνο στην Κίνα), το υπερδιπλάσιο των αποθεμάτων τους, με τη σημερινή τιμή του – πόσο μάλλον την Ιαπωνία (χρέος περί τα 800 δις $) και τον υπόλοιπο πλανήτη.
