ΑΠΟΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ

Ένα από τα σημαντικότερα δυσμενή επακόλουθα της παραπάνω υπερχρέωσης των δυτικών κρατών, είναι αναμφίβολα η δυσκολία στη διάθεση των ομολόγων του δημοσίου, με τα οποία χρηματοδοτούν τα υπέρογκα χρέη τους. Ανεξάρτητα λοιπόν από το πόσο συνεννοούνται μεταξύ τους τα πανίσχυρα πλέον hedge funds (τα τελευταία 10 έτη αυξήθηκαν στα 9.000, με συνολικά κεφάλαια περί το 1,5 τρις $ και ετήσια κέρδη της τάξης του 20%), οργανώνοντας από κοινού επιθέσεις εναντίον κρατών, η λύση του προβλήματος οφείλει να προέλθει από τη μείωση της γενικότερης «δυτικής» υπερχρέωσης.

Φυσικά, θα μπορούσε και θα έπρεπε να θεσμοθετηθούν διεθνώς μέτρα, τα οποία να εμποδίζουν τις «εγκληματικές επιθέσεις» των hedge funds, με τη βοήθεια των πολλών και ποικίλων οικονομικών όπλων μαζικής καταστροφής που διαθέτουν (ανοιχτή πώληση «ακάλυπτων» ομολόγων, κερδοσκοπική ασφάλιση με CDS, πολλαπλές επενδύσεις των ιδίων κεφαλαίων τους – leverage κλπ).

Εν τούτοις, τα κράτη δεν φαίνονται πρόθυμα να επιβάλλουν τέτοιους νόμους, οι οποίοι θα περιόριζαν τους κινδύνους μίας παγκόσμιας οικονομικής καταστροφής (άρθρο μας: ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΒΟΜΒΑ ΜΕΓΑΤΟΝΩΝ: Η επίθεση των κερδοσκόπων στο «σύστημα», η τεράστια απειλή που «ελλοχεύει» για τον πλανήτη, καθώς επίσης η πιθανότητα να εξέλθει η χώρα μας από τη μεγαλύτερη κρίση της Ιστορίας της, χωρίς να υποχρεωθεί σε συμβιβασμό  28/4/2010), οπότε οφείλει να αντιμετωπισθεί διαφορετικά η «απειλή». Έχοντας λοιπόν την άποψη ότι, η γνώση του προβλήματος είναι μία από τις κυριότερες προϋποθέσεις επίλυσης του, παραθέτουμε ένα μικρό παράδειγμα, σε σχέση με τον τρόπο που λειτουργούν οι κερδοσκοπικές επιθέσεις, μέσω των ομολόγων:

ΠΙΝΑΚΑΣ V: Προβλέψεις μεγεθών 2010 σε ποσοστά επί του ΑΕΠ

Χώρα	Δημόσιο Χρέος	Έλλειμμα	Ανεργία	Απόδοση Ομολόγων*
Ελλάδα	124,90	-12,20	12,00	9,80
Ιταλία	116,70	-5,30	9,00	4,00
Πορτογαλία	84,60	-8,00	9,00	5,80
Ιρλανδία	82,90	-14,70	14,00	5,60
Ισπανία	66,30	-10,10	20,00	4,00

Πηγή:  ΕΕ – Thomson Reuters

Πίνακας: Β. Βιλιάρδος

* Πρόκειται για την απόδοση των δεκαετών ομολόγων, στις 28.04.10

Όπως φαίνεται από τον Πίνακα V, οι τέσσερις πρώτες χώρες έχουν ποσοστό δημοσίων χρεών, το οποίο υπερβαίνει το 80% του ΑΕΠ τους. Ταυτόχρονα, εμφανίζουν μεγάλα ελλείμματα στους ετήσιους προϋπολογισμούς τους, τα οποία προστίθενται στα δημόσια χρέη του αμέσως επομένου έτους – γεγονός που οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα, σε σχέση με την μελλοντική «τάση» αύξησης του χρέους τους. Όσον αφορά ειδικά την Ισπανία, τόσο η τεράστια ανεργία, όσο και τα υπόλοιπα προβλήματα της (τράπεζες, οικοδομική δραστηριότητα, ύφεση κλπ), υπολογίζεται ότι τελικά θα «εκβάλουν» στο χρέος της – επιδεινώνοντας το με  γεωμετρική πρόοδο.

Σύμφωνα τώρα με τους οικονομολόγους Rogoff και Reinhart (Harvard), οι οποίοι έχουν μελετήσει ιστορικά όλες τις οικονομικές «αναταράξεις», το «κρίσιμο μέγεθος» του δημοσίου χρέους καθορίζεται στο 80-90% του ΑΕΠ. Όταν ξεπερασθεί αυτό το ποσοστό, τότε οι δυνατότητες ανάπτυξης μίας οικονομίας περιορίζονται στο ήμισυ – σε σχέση με αυτές που είναι πολύ λιγότερο χρεωμένες. Επομένως, η κερδοσκοπία μέσω ομολόγων χωρών που έχουν ξεφύγει από το όριο της χρέωσης, είναι μία αρκετά συμφέρουσα προοπτική για τα hedge funds – τα οποία, διαθέτοντας πλέον τεράστια κεφάλαια προς επένδυση, δεν έχουν ιδιαίτερα πολλές, εναλλακτικές επιλογές τοποθέτησης τους.

Ειδικά σε σχέση με τον τρόπο που επηρεάζουν οι «αγορές», τις αποδόσεις των ομολόγων του δημοσίου, τα εξής:

(α)  Το κράτος εκδίδει ένα ομόλογο στην τιμή των 1.000 €, με σταθερό επιτόκιο 5% επί της τιμής έκδοσης. Αυτό σημαίνει ότι, ο επενδυτής που τα αγοράζει εισπράττει 50 € ετήσιους τόκους ανά ομόλογο.

(β)  Η εμπιστοσύνη των επενδυτών, σε σχέση με τις δυνατότητες αποπληρωμής των ομολόγων από τη χώρα που τα εκδίδει μειώνεται, με αποτέλεσμα οι αγοραστές να τα πουλούν σε χαμηλότερες τιμές. Για παράδειγμα, τα ομόλογα πωλούνται έναντι 900 € το ένα, ενώ ο νέος αγοραστής συνεχίζει να εισπράττει 50 € ετήσιους τόκους. Επειδή όμως τα αγόρασε χαμηλότερα, η απόδοση του είναι 5,56%, αφού υπολογίζεται ο τόκος των 50 € στα 900 €.

Εκτός αυτού, ο επενδυτής εισπράττει κατά την ημερομηνία λήξης των ομολόγων τα 1.000 €, οπότε η απόδοση του δεν αυξάνεται μόνο κατά 5,56%, αλλά πολύ περισσότερο – υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι θα τα διατηρήσει μέχρι τη λήξη τους, ενώ το κράτος δεν θα χρεοκοπήσει. Εάν λοιπόν από την ημερομηνία που τα αγοράζει έναντι 900 € η λήξη τους είναι 3 χρόνια αργότερα, η απόδοση του αυξάνεται στο 9% (ο υπολογισμός γίνεται με έναν περίπλοκο μαθηματικό τύπο).

(γ)  Εφόσον η απόδοση των ουσιαστικά τριετών ομολόγων του κράτους είναι πλέον 9%, με βάση το παραπάνω παράδειγμα, εάν το κράτος επιχειρήσει να εκδώσει νέα ομόλογα, τότε θα πρέπει να προσφέρει απόδοση τουλάχιστον 9%, αντί 5% που προσέφερε μέχρι τότε – αφού οι επενδυτές σε διαφορετική περίπτωση, εάν δηλαδή το κράτος προσέφερε χαμηλότερο επιτόκιο από το 9%, θα αγόραζαν τα παλαιότερα ομόλογα από την ελεύθερη αγορά, τα οποία προσφέρουν 9%.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η έκδοση ομολόγων εκ μέρους ενός αδύναμου κράτους, η δανειοδότηση του δηλαδή από τις «αγορές», επιβαρύνεται συνεχώς με αυξημένα επιτόκια. Τα επιτόκια αυτά δυσχεραίνουν με τη σειρά τους τις προσπάθειες μείωσης των ελλειμμάτων του, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να περιοριστούν – οπότε λειτουργούν αυξητικά στο δημόσιο χρέος, επιδεινώνοντας ξανά την πιστοληπτική του ικανότητα και οδηγώντας το στην πληρωμή ακόμη μεγαλύτερων επιτοκίων.

Εάν, παρά τις αντιξοότητες, το κράτος καταφέρει τελικά να ελέγξει τα ελλείμματα του, τότε συνήθως συμβαίνει εις βάρος της ανάπτυξης – οπότε, μειώνεται το ΑΕΠ του. Παρά την εξοικονόμηση πόρων λοιπόν, τα χρέη του αυξάνονται – ως ποσοστό επί του ΑΕΠ. Έτσι, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο το κράτος, πιεζόμενο από τις «αγορές», υπεισέρχεται σε έναν καθοδικό σπειροειδή κύκλο, σε μία ύπουλη παγίδα καλύτερα, με ελάχιστες πιθανότητες αποφυγής του μοιραίου.

–

Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑΣ ΤΩΝ Η.Π.Α.

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα «δυτικά» κράτη οι Η.Π.Α., διαθέτοντας το μοναδικό ουσιαστικά παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα (το οποίο θα υπερασπισθούν προφανώς «μέχρι θανάτου»), χρεώνονται μόνο σε δολάρια. Από όπου και αν προέρχονται δηλαδή τα δάνεια τους, είναι πάντοτε σε δολάρια – οπότε, ακόμη και όταν δεν διαθέτουν χρήματα για να εξοφλήσουν τις υποχρεώσεις τους, απλά τυπώνουν καινούργια.

Ουσιαστικά λοιπόν, διαθέτουν απεριόριστες ποσότητες χρημάτων τις οποίες, εφόσον διαχειρίζονται «συνετά» (μη πληθωριστικά κλπ), εξάγοντας επιτυχημένα τόσο τα προβλήματα, όσο και τον πληθωρισμό τους διεθνώς, δεν πρόκειται ποτέ να αντιμετωπίσουν οικονομικά προβλήματα – έχοντας βέβαια τη δυνατότητα να αγοράζουν τα πάντα, σε οποιεσδήποτε τιμές.

Εν τούτοις, είναι υποχρεωμένες να διατηρούν τα «προσχήματα» αφού, εάν οι δανειστές τους διακρίνουν κάποιον κίνδυνο (ή εάν ο πλανήτης συνειδητοποιήσει τη «μηδενική αξία» των χαρτονομισμάτων, γενικώς ή ειδικώς – συμπεραίνεται συνήθως από τις διακυμάνσεις της τιμής του χρυσού), η κατάσταση μπορεί να αποβεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Επομένως, είναι προσεκτικές στις κινήσεις τους, επιλέγοντας κάθε φορά την ελάχιστη δυνατή «κατάχρηση» του πανίσχυρου αυτού όπλου που διαθέτουν.