.
Η ερώτηση μας στον υπουργό οικονομικών, όσον αφορά την απώλεια λόγω διακοπής συμφωνιών παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίου (swap) στα διακρατικά δάνεια του πρώτου μνημονίου (GLF) που σχεδιάζεται να προπληρωθούν. Μεταξύ άλλων, μας επιβεβαίωσε πως οι χρηματοδοτικές ανάγκες του κρατικού προϋπολογισμού του 2026 έχουν εκτοξευθεί στο δυσθεώρητο ύψος των 32,37 δις € – ενώ η κυβέρνηση επιμένει στην πρόωρη αποπληρωμή δανείων, όπως με τα όποια χρήματα έχει συγκεντρώσει από την υπερφορολόγηση μέσω του πληθωρισμού, ισοπεδώνοντας τη μεσαία τάξη και εξαθλιώνοντας εντελώς τη χαμηλότερη. Προφανώς θα αδειάσουν όλα τα ταμεία και το μαξιλάρι – ενώ έχουν ήδη ληστέψει τα αποθεματικά των ασφαλιστικών/συνταξιοδοτικών ταμείων, των δήμων, των πανεπιστημίων κοκ., υποχρεώνοντας τους πάντες να τα καταθέτουν στην ΤτΕ, από την οποία έχουν δανεισθεί ήδη περί τα 65 δις € με repos (δανεικά και αγύριστα). Συμπερασματικά, δεν θα αφήσουν τίποτα όρθιο – σπαταλώντας ότι βρουν. .
.
Κύριε Υπουργέ,
Πρόσφατα, έχετε ανακοινώσει την πρόθεση να προβείτε σε προπληρωμή χρέους – ενώ μεταξύ των επιχειρημάτων είναι η μείωση του χρέους και η εξοικονόμηση εξόδων τόκων. Κάτι τέτοιο, όμως, θα ίσχυε, εάν το χρέος αυτό δεν αντικαθίστατο από νέο δανεισμό – επίσης, εάν ο νέος δανεισμός δεν ήταν υψηλότερου επιτοκίου. Προφανώς, δεν ισχύει τίποτα από τα δύο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, των ως άνω επικείμενων προπληρωμών.
Ειδικότερα, τα δάνεια GLF του πρώτου μνημονίου είναι κυμαινόμενου επιτοκίου. Με κριτήριο την απάντηση του ΟΔΔΗΧ (Α.Π.: 856 / 22.5.25) σε Ερώτησή μας (#5359/14.5.2025), το επιτόκιο εξυπηρέτησης τους έχει ως βάση υπολογισμού το 3Μ Euribor, πλέον περιθωρίου 0,50% – ενώ το ανεξόφλητο υπόλοιπό τους στις 30.04.2025 ήταν 31,605 δις €. Τα δάνεια GLF, όπως και όλο το δημόσιο χρέος με μεταβλητό επιτόκιο, είναι καλυμμένα με συμφωνίες παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίου (swap) με τράπεζες – έτσι ώστε το επιτόκιο να είναι σταθερό. Είναι μια διαδικασία που είχε ξεκινήσει ο ΟΔΔΗΧ από το 2016 για ελάφρυνση του χρέους, σε συνεργασία με τους δανειστές.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του ΟΔΔΗΧ, δεν υπάρχει έκθεση του χαρτοφυλακίου χρέους σε κίνδυνο κυμαινόμενου επιτοκίου (Δείκτης Κυμαινόμενου προς Συνολικό Χρέος, μετά τα παράγωγα 0%). Το δε συνολικό κόστος εξυπηρέτησης του Δημόσιου Χρέους είναι 1,76% με αναβαλλόμενους τόκους και 1,33%, χωρίς. Επομένως, το κόστος των δανείων GLF είναι χαμηλότερο από το κόστος νέου δανεισμού – πχ η έκδοση δεκαετούς ομολόγου του Ιανουάριου 2026 είχε κουπόνι 3,37%.
Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από την απάντηση του ΟΔΔΗΧ (Α.Π.: οικ. 2285/18.12.25) σε Ερώτησή μας (#1632/04.12.2025) – όπου αναφέρεται ότι, ο νέος δανεισμός του 2026, ύψους 8 δις € θα καλύψει, μεταξύ άλλων, την πρόωρη πληρωμή δανείων GLF και EFSF 8,349 δις €, συν χρεολύσια χρέους λήξης, το 2026, ύψους 8,8 δις €, όπως επίσης και έλλειμμα Κρατικού Προϋπολογισμού. Συνεπώς, το νέο ακριβότερο χρέος, προπληρώνει παλαιότερο φθηνότερο Χρέος.
Από όλα αυτά φαίνεται ότι η προπληρωμή θα επιβαρύνει ταμειακά, καθώς επίσης και δημοσιονομικά, τη χώρα. Σημειώνεται δε ότι τα swap που είχαν δρομολογηθεί για την εξισορρόπηση του κινδύνου από ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων, ήταν για μεγάλο διάστημα αρνητικά (δηλαδή καταβολές/επιβάρυνση για το Δημόσιο) – ενώ, μόλις το 2023, γύρισαν θετικά.
Όπως φαίνεται από τα στοιχεία του Προϋπολογισμού, μέχρι σήμερα είναι συνολικά ζημιογόνα – κυρίως εξ’ αιτίας της περιόδου 2015/2022, που αύξαναν τις δαπάνες για τόκους. Εφεξής βέβαια, τις μειώνουν με κέρδος – αν και τα έξοδα τόκων αυξάνονται για άλλους λόγους. Το κόστος από τα swap, το 2015/22 ανήλθε σε 7,5 δις €, ενώ το όφελος για την περίοδο 2023/2025 θα ανέλθει σε 3,6 δις € – μία τάση που ενδεχομένως θα συνεχισθεί, εάν υπάρξουν αυξήσεις των επιτοκίων, διεθνώς, οπότε η διακοπή των swap θα ήταν επιζήμια.
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
- Πόσο είναι η αποτίμηση της αξίας των swap επί των δανείων GLF (εκτιμώμενο όφελος ή κόστος για αντισυμβαλλόμενες τράπεζες μέχρι την λήξη τους) αυτή τη στιγμή;
- Ποιο είναι το κόστος από την αντικατάσταση των δανείων GLF από νέο δανεισμό υψηλότερου επιτοκίου εξυπηρέτησης, λαμβάνοντας υπ’ όψη την εξοικονόμηση από την αποπληρωμή, την απώλεια οφέλους από τα swap και το κόστος εξυπηρέτησης του νέου δανεισμού;
- Με ποιες τράπεζες έχουν συναφθεί οι συμφωνίες swap; Συμμετέχουν αυτές οι τράπεζες και στην αγορά των νέων εκδόσεων ελληνικού χρέους; Επωφελούνται από την αφορολόγητη κερδοφορία λόγω του αναβαλλόμενου φόρου, παρά το ότι έχει καταστρατηγηθεί στην πράξη, μέσω του hive down και της μεταφοράς κόκκινων δανείων σε εξωχώρια fund και ΕΔΑΔΠ;
Η απάντηση του ΟΔΔΗΧ
Σε συνέχεια της παραπάνω σχετικής ερώτησης που υποβλήθηκε από τον βουλευτή κ. Β. Βιλιάρδο, σας πληροφορούμε τα ακόλουθα:
- Η αποτίμηση των παραγώγων πράξεων διαχείρισης (swaps) σε όρους αγοράς (marked to market) γνωστοποιείται από τον ΟΔΔΗΧ στην Ελληνική Στατιστική Αρχή, η οποία ενημερώνει με τη σειρά της την Eurostat, είναι εμπιστευτικού χαρακτήρα για όλες τις χώρες και για αυτό τα σχετικά στοιχεία υποβάλλονται σε συγκεντρωτική μορφή. Επιπλέον, είναι ένα μέγεθος του οποίου η ερμηνεία εξαρτάται από τις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς, την εκκαθάριση των εκάστοτε ταμειακών ροών, αλλά και τις ακυρώσεις/λήξεις πράξεων διαχείρισης ή συνάψεις νέων. Τέλος, οι επιπτώσεις του χαρτοφυλακίου των πράξεων διαχείρισης στο συνολικό χαρτοφυλάκιο δημοσίου χρέους αποτυπώνονται στις σχετικές παραμέτρους κινδύνου χαρτοφυλακίου (https://www.pdma.gr/el/debt-strategy-gr/public-debt-gr/portfolio-risk-parameters-gr).
- Για την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (“Greek Loan Facility” – GLF) που έλαβε χώρα στις 15.12.2025, με την καταβολή από το Ελληνικό Δημόσιο ποσού 5.287 εκατ. ευρώ, έγινε χρήση, όπως και το 2024, μέρους του αποθεματικού προσόδων από τις αγορές κεφαλαίου (cash buffer). Η χρήση του αποθέματος ασφαλείας θα διευκολύνει την Ελλάδα να μειώσει το ανεξόφλητο ποσό του χαρτοφυλακίου χρέους της, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους και βελτιώνοντας περαιτέρω την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των ταμειακών διαθεσίμων της. Η ίδια τακτική για την πρόωρη αποπληρωμή των ευρωπαϊκών δανείων του GLF, ήτοι κάνοντας χρήση του cash buffer, θα συνεχιστεί και το 2026. Κύριος στόχος είναι η αποπληρωμή των εν λόγω διμερών δανείων να ολοκληρωθεί μία δεκαετία νωρίτερα από την τελική ημερομηνία λήξης τους, ήτοι το αργότερο έως το 2031, ούτως ώστε το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης να μειωθεί τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.
- Στο πλαίσιο αυτό, η εκδοτική δραστηριότητα για το 2026 δεν αποσκοπεί αποκλειστικά στην αντικατάσταση των δανείων GLF, καθώς ο νέος δανεισμός για το τρέχον έτος, ύψους 8.000 εκατ. ευρώ, μαζί με την ανάληψη δανείων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε., ύψους 4.300 εκατ. ευρώ, την ανάληψη δανείων από το πρόγραμμα SAFE ύψους 426 εκατ. ευρώ, την ανάλωση ταμειακών διαθεσίμων ύψους 18.442 εκατ. ευρώ, τα έσοδα από πώληση μετοχών ύψους 487 εκατ. ευρώ και τα έσοδα από χρηματοοικονομικά παράγωγα ύψους 618 εκατ. ευρώ, έχουν προϋπολογιστεί για να καλύψουν το σύνολο των χρηματοδοτικών αναγκών κρατικού προϋπολογισμού 2026, ύψους 32.373 εκατ. ευρώ, μέρος των οποίων αποτελούν και οι πρόωρες αποπληρωμές δανείων GLF. Επιπλέον, η συνεχής πρόσβαση στις αγορές με έκδοση ομολόγων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση και επικαιροποίηση της ελληνικής καμπύλης αποδόσεων, δηλαδή των αποδόσεων «μηδενικού κινδύνου» της ελληνικής οικονομικής επικράτειας, προκειμένου να καθίσταται εφικτή η εύρεση της εύλογης αξίας όλων των ελληνικών περιουσιακών στοιχείων (Greek assets).
- Οι συμφωνίες ανταλλαγής επιτοκίου (interest rate swaps) έχουν συναφθεί με τους Βασικούς Διαπραγματευτές Αγοράς (ΒΔΑ), ήτοι εγχώρια και διεθνή χρηματοδοτικά και πιστωτικά ιδρύματα ή επενδυτικοί οίκοι που επιλέγονται ανά έτος βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων για να παρέχουν εξειδικευμένες υπηρεσίες στην αγορά τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου, όπως συμμετοχή στις κοινοπραξίες και δημοπρασίες στην πρωτογενή αγορά και τη διενέργεια πράξεων (αγοράς και πώλησης) στην οργανωμένη Ηλεκτρονική Δευτερογενή Αγορά Τίτλων, σε τιμές που είναι υποχρεωμένοι να ανακοινώνουν. Σήμερα στην αγορά Ελληνικών ομολόγων δραστηριοποιούνται 18 βασικοί διαπραγματευτές, εκ των οποίων τέσσερα ελληνικά και δεκατέσσερα διεθνή πιστωτικά ιδρύματα.
Ο Γενικός Διευθυντής Δ. Τσάκωνας
