Αυτό που προβληματίζει είναι το από πού προέρχεται η ιδιωτική κατανάλωση, παρά τους μισθούς πείνας, την υπερφορολόγηση και την ακρίβεια, η οποία στηρίζει σχεδόν αποκλειστικά το ρυθμό ανάπτυξης – αφού οι επενδύσεις και το εμπορικό ισοζύγιο είναι αρνητικά. Πόσο μάλλον όταν αυξάνονται οι εισοδηματικές ανισότητες – με την απόδοση κεφαλαίου να έχει επανέλθει στα προ μνημονίων επίπεδα, όπως στα ακίνητα. Ενδεχομένως οι περισσότεροι Έλληνες πουλούν τα σπίτια τους και καταναλώνουν τις αποταμιεύσεις τους για να επιβιώσουν – ενώ η απόδοση του κεφαλαίου αυξάνεται από την αισχροκέρδεια των καρτέλ, από την κερδοσκοπία με τους πλειστηριασμούς, από το Airbnb, από τη χρυσή βίζα κλπ.
.
Εισήγηση
Θα θέλαμε να ξεκινήσουμε από μία πρόσφατη αναφορά σας κ. Τσουκαλά, σύμφωνα με την οποία υπολογίζετε την παραοικονομία, αφαιρώντας από το σύνολο της ιδιωτικής κατανάλωσης τα δηλωθέντα εισοδήματα των Ελλήνων – δηλαδή από τα 151 δις τα 110 δις, οπότε η παραοικονομία είναι 41 δις κατά την άποψη σας και άρα οι διαφυγόντες φόροι της τάξης του 29% του ΑΕΠ μας, στα 12 δις περίπου.
Μία αντίστοιχη δήλωση είχε κάνει στο παρελθόν και ο διοικητής της ΤτΕ, την οποία είχαμε χαρακτηρίσει από τότε ως ατυχή – μεταξύ άλλων επειδή όλοι οι διεθνείς οργανισμοί λένε ότι, δεν είναι τόσο απλή και εύκολη η μέτρηση της παραοικονομίας.
Με βάση τώρα μία ανάλυση της Eurobank, την οποία ευχαρίστως θα σας παραδώσουμε, υπάρχουν τουλάχιστον οι εξής δύο παράμετροι που πιθανόν εμφανίζουν την παραοικονομία μεγαλύτερη, από όσο πραγματικά είναι:
(α) Για να φτάσει στο μέγεθος της κατανάλωσης που δημοσιοποιεί η ΕΛΣΤΑΤ, εκκινώντας από το μέγεθος της κατανάλωσης που δηλώνουν τα νοικοκυριά, προσθέτει την ανάλωση στεγαστικών υπηρεσιών – δηλαδή, τα έσοδα που λαμβάνουν τα νοικοκυριά από την ενοικίαση κατοικιών και το αντίστοιχο των ενοικίων για τα νοικοκυριά που ιδιοκατοικούν, τα λεγόμενα «τεκμαρτά ενοίκια».
Το μέγεθος αυτό αντανακλάται στο λειτουργικό πλεόνασμα των νοικοκυριών που, όπως φαίνεται, κυμαινόταν τα προηγούμενα έτη μεταξύ 10 και 20 δις – ενώ την τελευταία πενταετία έχει περίπου σταθεροποιηθεί στα 13 δις που επομένως θα έπρεπε να αφαιρεθούν.
(β) Η κατανάλωση που βασίζεται σε νέες, δηλαδή σε επιπλέον έναντι του προηγούμενου έτους, καθαρές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το δημόσιο.
Εδώ πρόκειται για φόρους και εισφορές, επί επισήμου εισοδήματος εσόδων και εργασίας – άρα όχι για προϊόντα παραοικονομίας που όμως τα διακρατούν και τα διαχειρίζονται επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Λογικά λοιπόν θα έπρεπε να αφαιρεθεί και αυτό το ποσόν από τα 41 δις που αναφέρατε – παρακαλώντας σας να ελέγξετε την επίδραση και των δύο παραπάνω παραμέτρων στην παραοικονομία, ενημερώνοντας μας όταν το κάνετε.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη, σε σχέση με το πραγματικό μέγεθος της παραοικονομίας και όχι μόνο που θα θέλαμε να μας πείτε την άποψη σας: οι τουριστικές δαπάνες.
Ειδικότερα, η κατανάλωση των τουριστών πρέπει να καταγράφεται στις εξαγωγές υπηρεσιών, επειδή προέρχεται από μη κατοίκους – σύμφωνα με την ίδια μελέτη.
Εάν όμως μέρος της καταγράφεται ως κατανάλωση των νοικοκυριών, όπως έχει υποστηριχθεί, η τελευταία θα διογκώνεται και θα φαίνεται αρνητική η αποταμίευση – κάτι που θα εμφάνιζε την παραοικονομία επίσης μεγαλύτερη από όσο είναι.
Εν προκειμένω, έχουμε τις εξής παρατηρήσεις:
(α) Η αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών είναι πράγματι αρνητική μετά το 2011 που εδραιώθηκε η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, με εξαίρεση μόνο την περίοδο της πανδημίας – με την Ελλάδα να είναι η μοναδική χώρα της ΕΕ που συμβαίνει σήμερα κάτι τέτοιο.
(β) Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας μας, στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ιδιωτική κατανάλωση – γεγονός που είναι δυσανάλογο με τα εισοδήματα των Ελλήνων και επομένως παράδοξο.
(γ) Γενικότερα η ιδιωτική κατανάλωση, αποτελεί πια το μακράν μεγαλύτερο συντελεστή του ΑΕΠ μας – σε αντίθεση με άλλες χώρες.
(δ) Η μέση κατά κεφαλή τουριστική δαπάνη στην Ελλάδα είναι υπερβολικά χαμηλή και ξεκάθαρα πολύ κάτω του κόστους παροχής της – ξανά πτωτική στα 573 € το 2024 παρά τον πληθωρισμό, όταν στην πάμφθηνη Τουρκία 1.000 $, ενώ στην Πορτογαλία και Ισπανία που υπολογίζουν το κέρδος στο 20% και επομένως το κόστος περί τα 1.000 €, πάνω από 1.200 €.
Ενδεχομένως λοιπόν να μην γίνεται σωστή εγγραφή των τουριστικών δαπανών από την ΕΛΣΤΑΤ – με αποτέλεσμα να είναι υψηλότερη η μέση τουριστική δαπάνη, να διογκώνεται το μέγεθος της παραοικονομίας, να αυξάνεται τεχνητά το ΑΕΠ μας λόγω υψηλότερης ιδιωτικής κατανάλωσης από την πραγματική, καθώς επίσης να είναι χαμηλότερα ο ρυθμός ανάπτυξης και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, από αυτά που αναφέρονται.
Θερμή παράκληση μας λοιπόν να ερευνηθούν τα παραπάνω – ή να μας πείτε εάν μπορείτε, πού κάνουμε λάθος εμείς ή/και η μελέτη.
Στην παρουσίαση σας τώρα, ο ρυθμός ανάπτυξης μας είναι στο 2,2% έναντι 1,6% του μέσου της ΕΕ – κάτι που δεν είναι καθόλου εντυπωσιακό, αφού εμείς έχουμε χάσει 40 δις πραγματικό ΑΕΠ σε σχέση με το 2008, ενώ οι άλλες χώρες έχουν μεγάλες αυξήσεις έκτοτε, με τη Ρουμανία να το έχει σχεδόν διπλασιάσει.
Ακόμη χειρότερα, η ανάπτυξη μας στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά ή κατά 1,9% στην ιδιωτική κατανάλωση και κατά 4,1% στα αποθέματα – όπου αναφέρετε ότι, αποτελούν το σύνολο του σχηματισμού παγίου κεφαλαίου.
Αντίθετα, οι παραγωγικές επενδύσεις είναι αρνητικές κατά -3,2%, παρά το ότι ήταν σταθερά χαμηλότερες από τα άλλα κράτη – ενώ ο μέσος της ΕΕ είναι σήμερα στο +1,7%.
Επίσης αρνητικός είναι ο τελευταίος συντελεστής του ΑΕΠ, το εμπορικό ισοζύγιο – μαζί δε με το έλλειμμα τρεχουσών που στο τετράμηνο εκτοξεύθηκε στα 6,6 δις, πλησιάζουν στην κρίσιμη εποχή 2006/2010.
Αυτό που προβληματίζει επί πλέον είναι το από πού προέρχεται η ιδιωτική κατανάλωση – παρά τους μισθούς πείνας, την υπερφορολόγηση και την ακρίβεια.
Πόσο μάλλον όταν αυξάνονται οι εισοδηματικές ανισότητες – με την απόδοση κεφαλαίου να έχει επανέλθει στα προ μνημονίων επίπεδα, όπως στα ακίνητα.
Ενδεχομένως οι περισσότεροι Έλληνες πουλούν τα σπίτια τους και καταναλώνουν τις αποταμιεύσεις τους για να επιβιώσουν – ενώ η απόδοση του κεφαλαίου αυξάνεται από την αισχροκέρδεια των καρτέλ, από την κερδοσκοπία με τους πλειστηριασμούς, από το Airbnb, από τη χρυσή βίζα κλπ.
Σε σχέση με την ανάλυση σας για την επίδραση των δασμών Τραμπ στο εξωτερικό εμπόριο, συμφωνούμε – ενώ θα έπρεπε να μας απασχολεί περισσότερο η έμμεση επίδραση τους στις συναλλαγές μας με τις χώρες της ΕΕ, τις οποίες θα πρέπει να αναπληρώσουμε με άλλες αγορές, όπως της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.
Ευτυχώς η χώρα μας πραγματοποιεί συγκριτικά μεγάλο μέρος του εμπορίου της εκτός ΕΕ και μάλιστα με ένα νόμισμα σκληρό, το ευρώ – άρα όχι ότι πιο ευνοϊκό.
Δεν έχει δηλαδή ευνοηθεί από την πρόσβαση της στην κοινή αγορά, έτσι ώστε να αυξηθεί το εξαγωγικό της εμπόριο – όπως άλλες χώρες και κυρίως η Γερμανία, καθώς επίσης τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης που κατασκευάζουν για λογαριασμό γερμανικών εταιριών.
Εν προκειμένω, θα πρέπει να διεκδικηθεί μεταφορά παραγωγής στην Ελλάδα, είτε από την Ευρώπη είτε από την Κίνα – σημειώνοντας πως είναι αρνητική η μεταφορά της έδρας της METLEN στο Λονδίνο, ενώ πρόκειται για μία ακόμη μεγάλη εταιρία που, ενώ έχει ευνοηθεί από την Ελλάδα, την εγκαταλείπει.
Εκτός αυτού, ενώ παράτησε την ΕΛΒΟ, θέλει σήμερα να επωφεληθεί από τις κρατικές ενισχύσεις στα εξοπλιστικά – γεγονός που αποτελεί τον ορισμό της απληστίας.
Σε σχέση με τις προτάσεις σας για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της Ελληνικής οικονομίας, εμείς έχουμε αναφερθεί εκτενώς στο πρόγραμμά μας – μεταξύ άλλων στην απαιτούμενη αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής και ειδικά στην αμυντική βιομηχανία, για την οποία αποτελούν μεγάλη ευκαιρία το ReArmEu και το SAFE.
Άλλωστε, χωρίς ανάπτυξη της βιομηχανίας δεν πρόκειται να αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας, η οποία είναι απαραίτητη για την άνοδο των μισθών – κάτι που δεν μπορεί να συμβεί στον τουρισμό, η παραγωγικότητα εργασίας του οποίου είναι καταστροφική.
Προφανώς είναι προϋπόθεση η σύντομη απονομή δικαιοσύνης, η πάταξη της πολιτικής διαφθοράς, ένα σωστό φορολογικό σύστημα και η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας – η οποία έχει απλά μετατραπεί σε ψηφιακή, με την παγκόσμια πρωτοτυπία της σύνδεσης των POS με τις ταμειακές μηχανές, με την κάρτα εργασίας, με την ανοησία του καταλόγου πελατών στα συνεργεία αυτοκινήτων, με την καταγραφή ανελκυστήρων κοκ.
Ειδικά όσον αφορά τη χρηματοδότηση, οι τράπεζες δεν παρέχουν αρκετή – αφού, με βάση στοιχεία του ΔΝΤ, το χρέος του επιχειρηματικού μας τομέα προς το ΑΕΠ ανέρχεται στο 55% στην Ελλάδα, όταν είναι πάνω από 100% στις Σκανδιναβικές προοδευμένες οικονομίες, καθώς επίσης στη Γαλλία.
Όπως φαίνεται δε, ούτε το Ταμείο Ανάκαμψης ή τα ΕΣΠΑ βοηθούν, ειδικά όσον αφορά την καινοτομία και την αύξηση της προστιθέμενης αξίας – αφού σπαταλιούνται σε μία επιδοματική κοινωνική πολιτική ή σε άχρηστα πράσινα έργα, όπως σπαταλιέται και η ΚΑΠ, κρίνοντας από το εξευτελιστικό για τη χώρα μας σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σε ορισμένες ερωτήσεις μας τώρα (σχεδόν καμία δεν απαντήθηκε, αφού το γραφείο προϋπολογισμού της Βουλής φάνηκε να μη γνωρίζει), τα εξής:
(1) Από που προέρχονται τα στοιχεία σας για το ενοποιημένο πρωτογενές Πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης με προσαρμογές στα 4,934 δις, αφού δεν είναι τα ίδια με το Δελτίο Εκτέλεσης Προϋπολογισμού του Απριλίου 2025, στο οποίο αναφέρονται 5,148 δις;
(2) Τι περιλαμβάνεται στους λοιπούς φόρους, όπου υπάρχει μείωση κατά 588 εκ. €; Αναφέρετε μεν ότι, οφείλεται στη δίμηνη παράταση για την πληρωμή των τελών κυκλοφορίας που δεν δόθηκε το 2025, αλλά μήπως οφείλεται και στα διαφυγόντα έσοδα τελωνείων;
Εδώ θα θέλαμε να εξεταστούν, υπό το πρίσμα της εμφάνισης του μεγάλου σκανδάλου Καλυψώ – το οποίο αφορά τους ελέγχους των Ευρωπαϊκών Αρχών στον Πειραιά και αλλού, για μη εκτελωνισμό προϊόντων από την Κίνα, με διαφυγόντα έσοδα της τάξης των 700 εκ.
Ασφαλώς βέβαια δεν είναι το πρώτο σκάνδαλο της ΑΑΔΕ, στην οποία θέλει να μεταβιβάσει και τον ΟΠΕΚΕΠΕ η ΝΔ – υπενθυμίζοντας τους εκτελωνισμούς αυτοκινήτων στη Χαλκίδα.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δε σημείωσε στον Απολογισμό του 2023 που δεν έχει επικυρωθεί ακόμη ότι, δεν υπάρχει κεντρική παρακολούθηση των απαιτήσεων των τελωνείων.
Επίσης πως το 99% των προστίμων θεωρείται ανεπίδεκτο είσπραξης και διαγράφεται – ενώ, όπως αναφέρεται και εσείς στη σελ. 51, αποτελεί το 65% των ανεπίδεκτων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Πως γίνεται αυτό; Δεν θα πρέπει να υπάρχει ενημέρωση από την ΑΑΔΕ;
Εμείς πάντως αναφερθήκαμε στην προϊστορία της Cosco, κατά τη συζήτηση της παραχώρησης του ΟΛΠ – όπου είχαμε σημειώσει τη μείωση των εσόδων, παρά την αύξηση της εμπορευματικής κίνησης.
(3) Βλέπουμε μείωση στις δαπάνες των Μεταβιβάσεων. Τι ακριβώς αφορά;
(4) Στις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών, έχουμε αύξηση ύψους 1,007 δις €. Από πού προέρχεται;
(5) Πού οφείλεται η μείωση της κατηγορίας «Απόκτηση Παγίων Περιουσιακών» κατά 457 εκ. €, σε σχέση με την προϋπολογιζόμενη;
(6) Γιατί δεν υπήρχαν έσοδα από το Ταμείο Ανάκαμψης στο πρώτο τετράμηνο; Το λέμε επειδή στις Μεταβιβάσεις στα Έσοδα που εμείς βλέπουμε υστέρηση 1,388 δις, εσείς αναφέρετε 843 εκ. € και το αποδίδετε στο ότι, δεν εισπράχθηκαν ποσά από το Ταμείο Ανάκαμψης.
(7) Μπορείτε να υπολογίσετε ποιο είναι το έλλειμα τραπεζικής χρηματοδότησης στην ελληνική οικονομία και σε ποιους τομείς, όπως για παράδειγμα στη βιομηχανία, στον πρωτογενή, στα στεγαστικά κλπ.;
(8) Είναι σωστή η δήλωση του κ. Δένδια, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για τα δάνεια SAFE, όπου δεν συμφώνησε η ΤτΕ;
(9) Πόσος είναι ο δημοσιονομικός χώρος με το νέο πλαίσιο της ΕΕ για το ReArmEu, σε σχέση με τα 500 εκ. που εξήγγειλε o κ. Πιερρακάκης; 1,5%;
(10) Γιατί o ΟΔΔΗΧ δεν δανείζεται μακροπρόθεσμα, αφού έχει αναβαθμιστεί η πιστοληπτική μας ικανότητα, αλλά με Repos; Πόσα είναι τα διαθέσιμα στην ΤτΕ; Αφού έχουμε διαθέσιμα, τότε γιατί δανειζόμαστε;
(11) Μπορείτε να μας πείτε πόσο επιδρά στη συγκριτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας η άνοδος του εναρμονισμένου πληθωρισμού κατά 3,3% το Μάιο στην Ελλάδα, έναντι του 1,9% της Ευρωζώνης; Γενικότερα, αφού είναι σταθερά υψηλότερος στην Ελλάδα;
(12) Τέλος, αναφέρετε μία μείωση των δαπανών για τόκους, στα 3,33 δις το τετράμηνο 2025, από 3,55 δις το 2024 – ενώ για το έτος προβλέπονται σε 7,7 δις από 8,3 δις. Πού οφείλεται αυτή η μείωση;
