.
Η επίσκεψη του προέδρου Trump στη Σαουδική Αραβία, είχε κυρίως στόχο μία νέα συμφωνία για τα πετροδολάρια – χωρίς τα οποία οι ΗΠΑ θα κινδύνευαν να χάσουν το βασικό στήριγμα του δολαρίου, με αποτέλεσμα τον υπερπληθωρισμό και κάποια στιγμή τη χρεοκοπία τους, αφού είναι ήδη υπερχρεωμένες, παράγοντας θηριώδη δίδυμα ελλείμματα και χρέη. Όσον αφορά δε το κοινό νόμισμα των BRICS, άρα αυτό που θα τις βοηθούσε να απεξαρτηθούν από το δολάριο, υπάρχει ήδη – απλά δεν γίνεται κατανοητό.
.
Ανάλυση
Όταν ο Νίξον εγκατέλειψε μονομερώς τον κανόνα του χρυσού το 1971, με τον οποίο όλα τα νομίσματα είχαν αντίκρισμα σε δολάρια και τα δολάρια σε χρυσό, η ισοτιμία του αμερικανικού νομίσματος κατέρρευσε – ενώ δεν γινόταν αποδεκτό σε πολλές χώρες, όπως στην Ιταλία για τις δαπάνες των Αμερικανών τουριστών.
Στην ουσία βέβαια ο Νίξον αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τον κανόνα του χρυσού, επειδή οι ΗΠΑ είχαν τεράστια ελλείμματα ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών – οπότε για να τα καλύψουν ήταν υποχρεωμένες να μεταφέρουν ανάλογα αποθέματα χρυσού στις χώρες, οι οποίες είχαν πλεόνασμα απέναντι τους. Έτσι τα χρήματα έπαψαν να έχουν πλέον αντίκρισμα – δημιουργήθηκαν δηλαδή τα «Fiat Money» (ανάλυση).
Για να στηρίξουν τώρα το δολάριο οι ΗΠΑ, δρομολόγησαν τη συμφωνία των πετροδολαρίων το 1974 (ανάλυση) – κατά την οποία η Σαουδική Αραβία θα πουλούσε πετρέλαιο μόνο έναντι δολαρίων, ενισχύοντας τη ζήτηση για δολάρια ως αποθεματικό και συναλλακτικό νόμισμα, οπότε την ισοτιμία τους.
Ο τρόπος με τον οποίο το πέτυχαν οι ΗΠΑ, το μαστίγιο παραστατικά, ήταν η απειλή εισβολής στη Σαουδική Αραβία και κατάληψης των πηγών παραγωγής πετρελαίου – ενώ το καρότο η παροχή προστασίας στη χώρα, από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Έτσι το δολάριο κατάφερε να αναδειχθεί στο ισχυρότερο παγκόσμιο αποθεματικό και συναλλακτικό νόμισμα – παρά το ότι οι ΗΠΑ παρήγαγαν συνεχή ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, μεταξύ άλλων λόγω του κόστους χρηματοδότησης των πολέμων που διεξήγαγαν και της διατήρησης των 800 περίπου στρατιωτικών βάσεων τους στον πλανήτη.
Σήμερα όμως, έχουν παρουσιαστεί «ρήγματα» στο σύστημα των πετροδολαρίων (ανάλυση) – αφού οι Σαουδάραβες πουλούν πετρέλαιο σε γουάν στην Κίνα, καθώς επίσης σε άλλες χώρες στα δικά τους νομίσματα (αν και οι ποσότητες είναι στην ουσία ελάχιστες σε σχέση με αυτές που πωλούνται σε δολάρια, οι οποίες αντιπροσωπεύουν ακόμη το 80% των παγκοσμίων αγορών ενέργειας).
Ακριβώς λόγω αυτών των «ρηγμάτων» επισκέφθηκε ο Trump τη Σαουδική Αραβία – για να «σφραγίσει» δηλαδή μία συμφωνία «Πετροδολαρίων 2.0». Ενισχύοντας έτσι τη σχέση της χώρας με τις ΗΠΑ και ανανεώνοντας τη συμφωνία των πετροδολαρίων, ο σκοπός του ήταν αφενός μεν η στήριξη του δολαρίου, αφετέρου η άσκηση πιέσεων στην Κίνα – με στόχο να μειώσει τους δασμούς που επέβαλε και να υποκύψει στις απαιτήσεις του, αφού διαφορετικά δεν θα έχει πηγή δολαρίων για να πληρώνει το πετρέλαιο που εισάγει, καθώς επίσης άλλα εμπορεύματα.
Τα διαπραγματευτικά χαρτιά του Trump, το «μαστίγιο και το καρότο» δηλαδή, δεν έγιναν γνωστά – αλλά το σίγουρο είναι πως οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν να οδηγηθεί η Σαουδική Αραβία στην αγκαλιά της Κίνας με κανέναν τρόπο.
Από την άλλη πλευρά, ενώ όλοι συζητούν για το κοινό νόμισμα που θα κυκλοφορήσουν οι BRICS (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική, ανάλυση), δεν συνειδητοποιούν πως έχουν ήδη ένα: το χρυσό.
Ειδικότερα, εάν για παράδειγμα η Ρωσία έχει εμπορικό πλεόνασμα με την Κίνα και πληρώνεται σε Γουάν, θα συσσωρεύει πλεονάζοντα νομισματικά αποθεματικά σε Γουάν – ενώ εάν η Κίνα έχει πλεόνασμα με τη Βραζιλία, θα συσσωρεύει Ρεάλ. Εν τούτοις, αυτά τα αποθεματικά δεν είναι χρήσιμα – αφού δεν υπάρχουν μεγάλες αγορές ομολόγων σε αυτά τα νομίσματα, όπως στο δολάριο τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου, στις οποίες να μπορούν να επενδυθούν με κέρδος, ρευστότητα και ασφάλεια.
Η μετατροπή τους βέβαια σε δολάρια και η αγορά τίτλων του αμερικανικού δημοσίου είναι μια επιλογή – εκθέτει όμως τον κάτοχο στις αμερικανικές κυρώσεις και στην κλοπή τους, όπως στο παράδειγμα των 300 δις $ της Ρωσίας (ανάλυση).
Εν προκειμένω, η εναλλακτική λύση είναι η μετατροπή των συναλλαγματικών αποθεμάτων των BRICS σε χρυσό – όπου στην πραγματικότητα, ο χρυσός αποτελεί το κύριο αποθεματικό χρηματικό περιουσιακό στοιχείο για τις κεντρικές τράπεζες των BRICS, ενώ είναι ελεύθερα αποδεκτός από όλους.
Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από το ότι, σε σχέση με το 2009, η Ρωσία έχει αυξήσει τα αποθέματά της σε χρυσό από 531 μετρικούς τόνους σε 2.333 μτ – ενώ η Κίνα από 600 μτ σε 2.293 μτ και η Ινδία από 358 μτ σε 880 μτ. Όλα αυτά όμως αφορούν τις κεντρικές τράπεζες – δεν συμπεριλαμβάνουν δηλαδή τον ιδιωτικό τομέα, όπου στο παράδειγμα της Ινδίας εκτιμάται ότι, οι Πολίτες της ενδέχεται να κατέχουν έως και 5.000 μετρικούς τόνους, με τη μορφή κοσμημάτων και ράβδων χρυσού (οι Κινέζοι ακόμη υψηλότερες).
Σημείωση
Η ισοτιμία ενός νομίσματος, εφόσον δεν χειραγωγείται από την κεντρική τράπεζα και δεν έχει τα χαρακτηριστικά του δολαρίου (=παγκόσμιο αποθεματικό κλπ.), εξαρτάται από τα πλεονάσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της χώρας του.
Το 2024 η Κίνα είχε ρεκόρ πλεονασμάτων καταλαμβάνοντας την πρώτη θέση, ύψους 423,9 δις $ – κυρίως λόγω του πλεονάσματος του εμπορικού της ισοζυγίου (768 δις $). Σε ένα ΑΕΠ όμως ύψους 18,8 τρις $, ήταν «μόλις» στο 4,08%.
Η Γερμανία το ίδιο έτος, με πλεόνασμα 248,7 δις €, κατέλαβε τη δεύτερη θέση – όπου όμως, με ΑΕΠ ύψους 4,3 τρις €, το πλεόνασμα της ήταν στο 5,78% οπότε υψηλότερο της Κίνας ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η Ιαπωνία είχε την τρίτη θέση, με πλεόνασμα 208 δις $ – ενώ με ΑΕΠ στα 4,2 τρις $, το πλεόνασμα της ήταν στο 4,95% και άρα επίσης υψηλότερο ως ποσοστό από της Κίνας.
Μπορεί λοιπόν σε απόλυτο μέγεθος το πλεόνασμα της Κίνας να ήταν υψηλότερο, αλλά σε σχετικό με το ΑΕΠ την πρώτη θέση κατέλαβε η Γερμανία, τη δεύτερη η Ιαπωνία και την τρίτη η Κίνα – ενώ την ίδια σειρά θα έπρεπε να έχουν οι ισοτιμίες των νομισμάτων τους.
Η Ελλάδα βέβαια κατέγραψε ρεκόρ ελλείμματος στα 15,1 δις € ή στο 6,36% του πληθωριστικού ΑΕΠ της των 237,5 δις € – οπότε το νόμισμα της θα έπρεπε να υποτιμηθεί ανάλογα, για να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της. Επειδή όμως έχει το ευρώ, δεν υποτιμάται το νόμισμα, αλλά το κόστος εργασίας ανά μονάδα παραγομένου προϊόντος, δηλαδή οι πραγματικοί μισθοί – οι οποίοι είναι ήδη στα τάρταρα.
Με απλά λόγια, όταν υποτιμάται ένα νόμισμα απέναντι σε κάποιο άλλο, οι τιμές των προϊόντων/υπηρεσιών που παράγει η χώρα της υποτίμησης μειώνονται, οπότε αυξάνονται οι εξαγωγές της – ενώ οι τιμές των προϊόντων που εισάγει αυξάνονται, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι εισαγωγές. Έτσι εξισορροπούνται τα εξωτερικά της ελλείμματα (εμπορικό ισοζύγιο, ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών) και παύει να χρεώνεται στο εξωτερικό – σημειώνοντας πως τα κράτη χρεοκοπούν συνήθως από τα εξωτερικά τους χρέη.
Όταν όμως δεν μπορεί να υποτιμηθεί ανάλογα το νόμισμα, όπως στην περίπτωση του ευρώ, για να μειωθούν οι τιμές των προϊόντων/υπηρεσιών έτσι ώστε να ακολουθήσουν τα παραπάνω, «πρέπει» να περιορισθεί το κόστος εργασίας ανά μονάδα παραγομένου προϊόντος (μισθοί) που αποτελεί το βασικό συντελεστή του κόστους των επιχειρήσεων – ειδικά όταν τα άλλα έξοδα τους αυξάνονται, όπως η ενέργεια. Επίσης για να μειωθεί η αγοραστική δύναμη του πληθυσμού της, έτσι ώστε περιορισθεί η ζήτηση για προϊόντα εισαγωγής – όπως συνέβη με τα μνημόνια.
