(Το άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
Ανάλυση
του Παναγιώτη Χατζηπλή
Αυτού του είδους τους «επιχειρηματίες» που ο γνωστός διανοητής και οικονομικός αναλυτής Νασιμ Νίκολας Τάλεμπ αποκαλεί Rent-Seekers (εισοδηματίες). Δεν είναι όμως κάτι σαν εισοδηματίες ενοικίων καθώς για τον Τάλεμπ το έσοδό τους είναι πιο εξασφαλισμένο από την εκμετάλλευση ακινήτων (τα οποία έχουν ρίσκο από ζημιές, απώλεια ενοικίων κλπ). Γιατί για τον Τάλεμπ χρησιμοποιώντας το κράτος μέσω επαφών και νόμων εξάγουν εισόδημα χωρίς ρίσκο. Η διαφορά λοιπόν για τον Ταλεμπ είναι ότι ο εισοδηματίας (rent-seeker) είναι στην κορυφή της πυραμίδας και έτσι δεν ρισκάρει κάτι. Δεν έχει δηλαδή αυτό που αποκαλεί “Skin in the Game” (να ρισκάρει κάποιος το τομάρι του), μια έννοια που βασίζεται και ομώνυμο βιβλίο του (πηγή)
Οι κρατικοδίατοι εισοδηματίες δραστηριοποιούνται σε ολιγοπωλιακές ή μονοπωλιακές αγορές που μπορούν να ελέγχουν είτε από μόνοι ή μέσω ενός καρτέλ. Είναι κάτι που λέγεται και παρεοκρατικός καπιταλισμός (crony capitalism). Οι συμμετέχοντες μπορεί να τοποθετούν τα λεφτά του ή ακόμα καλύτερα να μην τοποθετούν τίποτα αφού μπορούν να εξασφαλίζουν μια πλουτοπαραγωγική πηγή με εγγυημένο έσοδο στο όνομα των μεταρρυθμίσεων και της «αξιοποίησης» έναντι ενδεχομένως σταδιακής αποπληρωμής. Αυτό μπορεί να είναι μια κοινωφελής επιχείρησης με απαραίτητες υπηρεσίες ή ένα μονοπώλιο που είναι σε θέση να ορίζει τις αυθαίρετα τιμές και να καθορίζει ελεύθερα την κερδοφορία του.
Είναι αλληλένδετη η σχέση της ελίτ με την πολιτική εξουσία βέβαια οπότε έχουμε και αυτό που λέγεται επιχειρηματική δικτατορία (corporatocracy) και δεν διαφέρει πολύ από τον σοσιαλιστικό ολοκληρωτισμό. Βέβαια για να είμαστε δίκαιο το corporatocracy σχετίζεται περισσότερο με τον έλεγχο του πολιτικού συστήματος από μεγάλες εταιρίες που ενδεχομένως έχουν δημιουργηθεί ανεξάρτητα όπως πχ στη ΗΠΑ και μέσω κάποιων έστω νόμιμων διεργασιών όπως των λόμπι και της φανερής χρηματοδότησης καμπάνιων εκλογής βουλευτών και προέδρων.
Παρασιτισμός και αποβιομηχανίση
Οι Αμερικανοί του μεταπολεμικού Σχεδίου Μάρσαλ όμως που ήθελαν να αναπτυχθεί η χώρα για να σταθεροποιηθεί φέραν μεταρρυθμίσεις που είχαν για πολλά χρόνια προβλεφθεί όπως η παραγωγή ενέργειας με την δημιουργία της ΔΕΗ και τελικά στην ανάπτυξη της βιομηχανίας και της οικονομίας με το οικονομικό θαύμα μεταπολεμικά που το ΑΕΠ αναπτύχθηκε με ταχείς ρυθμούς (πηγή) Μεταξύ 1953-1973 το ΑΕΠ αναπτύχθηκε κατά μέσο όρο με 6,7% και η βιομηχανία (δευτερογενής τομέας) με 9,8% (Ο Πλούτος της Ελλάδας, Κώστας Κωστής, 2018).
Όμως στα νεότερα χρόνια μετά την μεταπολίτευση με την είσοδο στην ΕΟΚ/ΕΕ και την παγκοσμιοποίηση η ενδογενής παραγωγής δεν είναι σημαντική για την συντήρηση της οικονομίας Αντίθετα είναι και επιζήμια αφού περιορίζει τις ροές κεφαλαίου και την εξάρτηση.
Έτσι είχαμε την αποβιομηχάνιση και την εξάρτηση από κάθε λογής εισαγόμενα προϊόντα ως και τρόφιμα, επιδοτούμενη γεωργία που οδήγησε σε τροφική ανεπάρκεια και αδράνεια των εκμεταλλεύσεων… Η βιομηχανία έπεσε στο 8% του ΑΕΠ , κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ (15%) και το εμπορικό έλλειμα εκτινάχθηκε. Αυτό κάπως έπρεπε να χρηματοδοτηθεί και έγινε με φθηνό χρήμα από τα διεθνή επενδυτικά κεφάλαια και την ΕΕ.
Οι μεταπρατικές ελίτ προσέφυγαν στην εύκολη λύση: Κατασκευές με ΕΣΠΑ για έργα με προβληματική χρησιμότητα και τουρισμός για να απασχολείται ο κόσμος με δουλειές μερικής απασχόλησης. Είναι κάτι που ο εξαγωγικός βορράς καλωσόρισε. Και έτσι η χώρα προσδέθηκε στον Ευρωπαϊκό μονόδρομο, είναι κάτι που εξυπηρετεί ΕΕ και ελίτ.
Ένταξη ΕΕ- Κεφαλαιακές Ροές
Τελικά τι επιτυγχάνουν αυτές οι εισροές από την ΕΕ:
- ΕΣΠΑ: τα κεφάλαια που έχουν εισρεύσει με τα διάφορα κοινοτικά προγράμματα μέχρι το 2020 εκτιμώνται σε 95 δις € και καταναλώθηκαν σε κατασκευαστικά έργα πολλά από τα οποία είναι ζημιογόνα και επιδοτούμενα για να αποπληρώσουν τα δάνειά τους. Από τα 20,4 δισ. € των ΕΣΠΑ της περιόδου 2007-2013 κατασκευαστικά ήταν τα 12,9 δισ. € από τα οποία σύμφωνα με δημοσιεύματα οι τρεις μεγάλοι εργολάβοι απορρόφησαν 9,5 δις €… δηλαδή το 50% (πηγή) Κάποιοι εξ αυτών με ισχυρές σχέσεις με ΜΜΕ τα οποία φυσικά υπερθεμάτιζαν για την «Ευρώπη». Τα έργα αυτά παρέχουν κάποια εργασία και προβολή μιας εικόνας «εκσυγχρονισμού» σε όλη την χώρα. Κάτι ανάλογο με την δημιουργία autobahn από το καθεστώς του Χίτλερ όταν ανέλαβε την εξουσία. Και παντού τοποθετούνται οι ταμπέλες που να υπογραμμίζουν την χρηματοδότηση της ΕΕ έστω και αν μεγάλο μέρος των κεφαλαίων είναι με δημόσια συμμετοχή ή δάνεια.
- Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ): οι περίφημες επιδοτήσεις της γεωργίας αναλώθηκαν σε αντιπαραγωγικές εκμεταλλεύσεις και τελικά επιδοτούμενη αδράνεια. Το μεγαλύτερο μέρος των αγροεφοδίων εισάγεται όπως και οι προμήθειες στον τουρισμό εξάλλου, έτσι μεγάλο μέρος των εισροών γυρίζει πίσω. Κατά έναν υπολογισμό η Ελλάδα έλαβε από την ένταξή της στην Ε.Ε. 120 δισ. € επιδοτήσεις. Από τα λεφτά αυτά τα 51,3 δισ. € επέστρεψαν στις εταιρείες της Δ. Ευρώπης, που προμηθεύουν με εξοπλισμό, μηχανήματα και πρώτες ύλες (πηγή) Πολλές από τις επιδοτήσεις κατασπαράσσονται από επιτήδειους που η χώρα συχνά καλείται να επιστρέψει μετά με πρόστιμο. Όμως αυτές οι επιδοτήσεις, το «τσάμπα χρήμα» είναι μια ακόμα διαφήμιση της ΕΕ «χωρίς αυτή θα πεινάσουμε» λένε στην επαρχία είτε υστερόβουλοι νομείς είτε άβουλοι εξαρτημένοι. Στην τρέχουσα περίοδο (2021-2027) τα ποσά της ΚΑΠ ανέρχονται σε 19,3 δις € όσο περίπου και την προηγούμενη. Από αυτά τα 14 δις € είναι ενισχύσεις με ένα μέρος εξαρτώμενα από πράσινες δράσεις και άρα αμφίβολα και τα άλλα για έργα στην επαρχία με επίσης αμφιλεγόμενη χρήση.
- Μεταπρατισμός: αποβιομηχάνιση και φρενήρης άνοδος στις εισαγωγές εκτίναξαν το εμπορικό έλλειμα. Η παραγωγικότητα της εργασίας μειώθηκε λόγω της απώλεια παραγωγής υψηλής προστιθέμενης αξίας που κατά την προβαλλόμενη άποψη έπρεπε να πάει στις χώρες του βορρά ενώ στον νότο να μείνει ο τουρισμός. Μόνο που οι χώρες του βορρά δεν μοιράζονταν πλεόνασμα. Δηλαδή ανταλλάσσεται υψηλή προστιθέμενη αξία με χαμηλή υποστηρίζοντας την παραγωγή του βορρά με την υποτιμημένη ψυχαγωγία στο νότο. Εκτός αυτού υπάρχουν και καθαρές επιστροφές κερδών. Ο διάσημος οικονομολόγος Piketty έχει υπολογίσει ότι η Ανατολική Ευρώπη με τους χαμηλότερους μισθούς που έχει προσελκύσει υπεργολαβική εργασία της παραγωγικής αλυσίδας της γερμανικής βιομηχανίας, τελικά χάνει αν συνυπολογιστούν οι επιστροφές μερισμάτων στις μητρικές των εργοστασίων (πηγή) Τα ίδια και στην Ελλάδα με το ξεπούλημα μονοπωλιακών δημόσιων επιχειρήσεων δήθεν ως «ιδιωτικοποιήσεις» βλέπε Fraport που ανέλαβε τα 14 αεροδρόμια της Ελλάδας σε τιμή έξι φορές πιο κάτω από ότι δίνει για το αεροδρόμιο της Αττάλειας στην Τουρκία ενώ λαμβάνει και αποζημίωση για απολεσθέντα κέρδη, (πηγή) ενώ η Τραινοσε επιδοτείται!
- Απώλεια πληθυσμού: αυτό συμβαίνει τόσο μέσα από την φτώχεια που πυροδοτεί το δημογραφικό, την μείωση των δαπανών υγείας ειδικά με τα μνημόνια και την υπερβάλλουσα θνησιμότητα όπως και με την πανδημία αλλά και της πιο οδυνηρής, εκείνης από την μετανάστευση των πτυχιούχων για εργασία, του Οι Έλληνες πτυχιούχοι σύμφωνα με μια μελέτη της Endeavor δημιουργούν 12,9 δις € κάτι που χάνει η χώρα. Μαζί έχουν χαθεί και 8 δις € από την πανεπιστημιακή δωρεάν μόρφωση ενώ αν συνυπολογίσουμε το σύνολο της δαπάνης για το μεγάλωμα το ποσό ανεβαίνει στα 100 δις € από κάποιος. Σε αντίθεση δε με το παρελθόν δεν δημιουργούνται έτσι εισροές συναλλάγματος αφού μόνο 1 στους 5 (18%) ξενιτεμένους στέλνει εμβάσματα πίσω στην Ελλάδα σε σχέση με 2 στους 3 (το 67%) στην δεκαετία του ’60. Και όλα αυτά παρέχουν και ένα πρόσθετο όφελος για την ελίτ: αποσυμπίεση της κοινωνικής πίεσης και του ανταγωνισμού για περιορισμένες ευκαιρίες που πηγαίνουν σε λιγότερους, τους έμπιστους και όχι πάντα τους καλύτερους. Συμβαίνει στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Όπως είπε και κάποιος αναιδής πολιτικάντης που έχει καταφέρει να ανεβεί σε υψηλά κυβερνητικά πόστα σε μια στιγμή ειλικρίνειας: «και αν γυρίσουν αυτοί με τα πτυχία, εγώ τι θα κάνω;»
Τελικά το μόνο που κατάφερε η ΕΕ είναι να εδραιώσει την μεταπρατική ελίτ της χώρας, να την πλουτίσει και τώρα να την παράσχει ένα προκάλυμμα για ασυδοσία στο όνομα των μνημονίων, κάτι που είναι όμηρος πια και η ΕΕ λόγω της αποτυχίας της όποιας λογικής είχε η «διάσωση» των μνημονίων.
Από την άλλη η ελίτ είναι σε μια πολύ ευάλωτη θέση εξάρτησης αφού τυχόν κυρώσεις είτε είναι κλείσιμο τραπεζών είτε δέσμευση κεφαλαίων στο εξωτερικό όπως γίνεται με την ελίτ της Ρωσίας θα της κόστιζε τρομερά δεδομένου ότι δεν έχει παραγωγική δυνατότητα. Ας μην ξεχνάμε ότι η εξαρτημένη από την ΕΕ, ΑΑΔΕ, δεν έχει κάνει τίποτα ως σήμερα για την Λίστα Λαγκάρντ, Λίστα Μπόργιανς, Panama Papers. Λαθρεμπόριο κ.α. (πηγή)
Έτσι μπορεί να κυβερνάται μια χώρα από λίγους με οικονομική εξάρτηση, οικονομική ασφυξία, εκβιασμό και παροχή αντίδωρων-στην μορφή πχ κοινοτικών επιδοτήσεων για δήθεν ανακούφιση (όπως το Ταμείο Ανάκαμψης τώρα), έλεγχο των ΜΜΕ και του πολιτικού δυναμικού. Πολύ σημαντικό να καλλιεργείται ο φόβος η αίσθηση της αδυναμίας ώστε να μπορεί ο «προστάτης» να δώσει την λύση.
Συνεχίστε στη 2η σελίδα (…)
Φόροι ελίτ και Καταθέσεις
Ας μην ασχοληθούμε καθόλου για τους εφοπλιστές με ελληνικό επίθετο που ανέκαθεν δρούσαν ως οι σημερινές πολυεθνικές (ή πειρατές αν σχκεφθεί κανείς ότι τους αρέσει να δρουν σε διεθνή ύδατα πέρα από νόμους και σε φορολογικούς παραδείσους). Λίγο έχουν συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας ειδικά οι μεγάλοι των διεθνών κοσμοπολίτικων κύκλων ή στους απελευθερωτικούς αγώνες εκτός λίγων φωτεινών εξαιρεσεων. Ούτε καν την πολυδιαφημισμένη εθελοντική εισφορά δεν δώσανε (πηγή) .
Χρεωκοπία Ελλάδας
Μετά την χρεωκοπία της χώρας και την υπαγωγή στα μνημόνια, με την ανοχή ή σύμπραξη της ελίτ, αυτή τελικά αποκόπηκε από πολλές επιχειρηματικές δραστηριότητες και κυρίως τις τράπεζες (που ανήκουν στον ΤΧΣ). Οι τράπεζες που χωρίς αυτές δεν υπάρχει χρηματοδότηση και οικονομία, τεμαχίστηκαν και στερήθηκαν έσοδα από συμπληρωματικές δραστηριότητες (ΑΧΕ, ΑΕΔΑΚ, Ασφάλειες κλπ) ενώ το πιο σημαντικό, υποχρεώθηκαν σε αποχώρηση από τα ανερχόμενα Βαλκάνια, υποσχόμενη περιοχή τόσο οικονομικά όσο και γεωπολιτικά. Δεν έμειναν παρά σαν χαρτοφυλάκια προβληματικών δανείων μη επιτελώντας τον ρόλο της χρηματοδότησης. Πολλοί μεγάλοι επιχειρηματίες χρεωκόπησαν, οι εργολαβίες μειώθηκαν, όπως και η βιομηχανία που συνέχισε την μακρά πορεία αποβιομηχάνισης της μεταπολίτευσης.
Κι όμως, παρά την εμφανή πια αλλαγή στο διεθνές περιβάλλον και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα τα χρήματα που κατάφερε να δανειστεί η χώρα από την ΕΚΤ παρότι υπερχρεωμένη χωρίς επενδυτική αξιολόγηση αλλά κατά ευτυχή ή ατυχή συγκυρία λόγω της επίκλησης της πανδημίας και των lockdown, δόθηκαν για να διατηρηθεί ακριβώς αυτό το παρωχημένο οικονομικό μοντέλο με επιδότηση του τουρισμού. Μόνο εκεί οι ενισχύσεις δεν είναι αντιοικονομικές. Περίπου 37 δις € δάνεισε η ΕΚΤ με το PEPP από τα 44δις € που ξοδεύτηκαν με την πανδημία από τα οποία τα 15 δις€ πήγαν για ενίσχυση επιχειρήσεων (επιστρεπτέα και αναστολές θέσεων) που μεγάλο μέρος θα εισέπραξε ο τουρισμός με την μεγάλη πτώση τζίρων.
Η ΕΕ συνεχίζει να «παράγει» εισαγωγές και προμήθειες, κρατικές συμβάσεις, ΣΔΙΤ και «ιδιωτικοποιήσεις» με μειοψηφική συμμετοχή κάποιων ημεδαπών εισοδηματιών του 5%. Μετά την απώλεια πολλών πλουτοπαραγωγικών πηγών όπως και των τραπεζών η ημεδαποί ολιγάρχες μείναν με τα εισοδήματα της ενέργειας που στηρίζονται με τα πράσινα πακέτα και τετελεσμένα της ΕΕ και ο κυκλικός και εξαρτώμενος από το εξωτερικό τουρισμός οι υπόλοιποι μικρομεσαίοι. Μέρος πια από τα κονδύλια της ΕΕ δίνονται εκτός από τις επιδοτήσεις της ΚΑΠ, και για κοινωνικά επιδόματα μέσα από τα ΕΣΠΑ, για να υποκαταστήσει η ΕΕ το ρόλο του κράτους και να συντηρηθεί η αδρανοποιημένη κοινωνία με ελεημοσύνες.
Η πράσινη μετάβαση, μετά την απαλλοτρίωση μεγάλου μέρους της οικονομίας από ξένα συμφέροντα αποτελεί για τους ολιγάρχες πρόσφορη διέξοδο. Κάτω από ένα ηθικολογικό μανδύα περί προστασίας του περιβάλλοντος όταν η ΕΕ και η Ελλάδα δεν εκπέμπουν παρά ένα πολύ μικρό των παγκόσμιων ρύπων (πηγή) , «αγιάζουν» το υψηλότερο κόστος της ενέργειας μέσα από τα ελεγχόμενα ΜΜΕ. Η είσπραξη εσόδων μέσα από το χρηματιστήριο ενέργειας που τις τιμές ελέγχει μια μικρή ομάδα, είναι σαν να σηκώνουν λεφτά από το ΑΤΜ. Όμως η ενεργειακή ελίτ είναι δέσμια των προμηθευτών ενέργειας, εν προκειμένω του φυσικού αερίου, των εισαγόμενων και επιδοτούμενων εξοπλισμών ΑΠΕ και των κανόνων της ΕΕ που τα επιβάλλουν.
Μαζί ξένα και εγχώρια ενεργειακά συμφέροντα ελέγχουν την αποικία (οι 4 ολιγάρχες ελέγχουν μεταξύ τους 3 κανάλια και έναν μεγάλο εκδοτικό όμιλο τουλάχιστον). Και έτσι θα πάνε μέχρι τέλους. Τα λεγόμενα υπερκέρδη χρηματοδοτούν τις νέες επενδύσεις χωρίς κόστος για τους ολιγάρχες όπως γινόταν και με τα ΝΟΜΕ. Σε αυτό το περιβάλλον δεν περισσεύει χώρος για λιγνίτη ή υδροηλεκτρικά που θα μειώσουν το κόστος. Γιατί άραγε παρά την γενική παραδοχή ότι είναι οικονομική πια η χρήση λιγνίτη και παρά τις εξαγγελίες κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει;
Τίποτα από όλα αυτά δεν θα ήταν δυνατό χωρίς το κατάλληλο αφήγημα, την δημιουργία και συντήρηση μιας ομάδας διανοητών σε διορισμένες θέσεις ισχύος (οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους κατά τον Αλτούσερ), την πριμοδότηση των υποστηρικτών και την καταστολή των αντιφρονούντων. Χωρίς τους επωφελούμενουα και εξαρτημένους, τα παπαγαλάκια των επιχορηγούμενων ΜΜΕ, τα golden boys ολιγαρχών και τους διορισμένους των κομμάτων.
Επικροτούν τα ξεπουλήματα που αποκαλούν «μεταρρυθμίσεις» και προσυπογράφουν τις ύβρεις περί τεμπέληδων, διεφθαρμένων Ελλήνων που δεν μπορούν….. Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται για απολιτικ αφελείς που νομίζουν ότι υπηρετούν την ελεύθερη οικονομία και στην χειρότερη αδίστακτους απατεώνες με γραβάτα και χρήση εταιρικού αυτοκίνητο. Ένα lifestyle δανεικό. Και στις δυο περιπτώσεις ναρκισσιστές, απορροφημένοι από τις αδυναμίες του καταναλωτισμού και εξαρτημένοι από τις κοινωνικές δεσμεύσεις τους.
Μετρούν την επιτυχία σε μηδενικά και λαμπυρίζουν την κάλπικη επιτυχία ανερυθρίαστα στους υπολοίπους. Άνθρωποι με ναρκισσιστική ψυχοπάθεια (πηγή) η άλλες παθήσεις όπως Ασπέργκερ με αδιαφορία για το σύνολο θα μπορούσαν να εκτελέσουν αντικοινωνικές πολιτικές ασυναίσθητα. Όπως οι «σελεμπριτις» και οι καλλιτέχνες που υποστηρίζουν το σύστημα σε κάθε ευκαιρία που τους ζητηθεί (το αντίθετο θα σήμαινε ότι θα χάνανε την δημοσιότητα από το σταρ σιστεμ και τα ΜΜΕ του συστήματος. Ή όπως τώρα η διοίκηση της ΔΕΗ και του ΔΕΔΔΗΕ που φτιάχνει βίλες (πηγή) και μοιράζεται μπόνους με σκανδαλώδεις τακτικές (πηγή) για να δούμε μόνο τις δήθεν δημόσιες εταιρίες (στην πραγματικότητα ανήκουν στο Υπερταμείο) που ευνοήθηκε η πρόσληψη golden boys όπως στην ΔΕΗ με τις «μεταρρυθμίσεις» Χατζηδάκη (πηγή). Δεν θα εκπληττόμασταν αν όλοι αυτοί είναι και ψηφοφόροι στην Β’ Αθηνών που εκλέγεται και επικροτούν τις μεταρρυθμίσεις με τις ωραίες διαφημίσεις της ΔΕΗ στα ΜΜΕ της συστήματος.
Καμιά συζήτηση δεν θα γίνει σε αυτά τα ΜΜΕ για τα golden boys όπως γινόταν με τους συνδικαλιστές και το φθηνό ρεύμα των υπαλλήλων που ήταν σπατάλη.. Όποιος αντιδράσει στις «μεταρρυθμίσεις» του συστήματος θα είναι λαϊκιστής και κομπλεξικός… Και που να πάμε στους παρατρεχάμενους των ολιγαρχών του δήθεν ιδιωτικού τομέα αλλά στην πραγματικότητα κρατικοδίαιτου παρασιτικού. Το κόλπο δουλεύει καλύτερα αν οι θέσεις τους να είναι αρκετά υψηλότερα από τις ικανότητές τους αλλά χαμηλότερα από τις ναρκισσιστικές τους επιδιώξεις. Και θα κάνουν το πάν για να το διατηρήσουν σε βάρος των πολλών όπως και οι εργοδότες τους. Όπως τώρα με την ενέργεια.
Εξυπνάκηδες
Αυτή η αδιαφορία και η εκμετάλλευση του συνόλου είναι αυτό που ο κοινοτιστής οικονομολόγος Καραβίδας αποκαλεί «διαλυτική εξυπνάδα» («τον εξυπνακισμό» σε συνδυασμό με τον ατομικισμό, την ιδιοτέλεια και την επιδειξιομανία). Αυτά λέει πρέπει να είναι αποβλητέα, «ειδικά στις φτωχές χώρες, που θέλουν την αξιοπρέπεια και την ελευθερία τους, δεν υπάρχουν περιθώρια για διατάραξη της αλληλεγγύης από ναρκισσιστικές ψυχοπαθείς συμπεριφορές…. η εξυπνάδα πρέπει να διαπομπεύεται βαλμένη ανάποδα καβάλα στο γάιδαρο». (Κοινοτισμός, Το έργο του Κωνσταντίνου Καραβίδα και οι συγγενείς προσεγγίσεις, Μελέτης Μελετόπουλος, Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2013).» Αυτή ήταν μια παλιά τιμωρία στις αγροτικές κοινότητες, το λεγόμενο «συγύρισμα».
Οι εξυπνακιδισμός δεν είναι γνώρισμα των Ελλήνων μόνον. Ο οικονομολόγος Μανκουρ Ολσον και άλλοι τους αποκαλούν free-riders και είναι ο λόγος για τον οποίο αποτυγχάνουν οι συλλογικές δράσεις και τελικά οι κοινωνίες. Εκφυλίζονται σε έναν ανταγωνισμό από παρτάκιες και καταλήγουν σε εθελοντική δουλεία όταν πλέον οι υπόλοιποι βλέπουν ότι δεν υπάρχει σωτηρία. Είναι η νέα κανονικότητα όπου είχε μιλήσει ο Μητσοτάκης μετά τον «λαϊκισμό» των αντιδράσεων των πρώτων χρόνων των μνημονίων που μετά και την προδοσία του δημοψηφίσματος από τον ΣΥΡΙΖΑ, επισφραγίστηκε.
Η λύση που προτείνεται από την διανόηση αλλά και την πράξη είναι η αναβάθμιση της ελίτ είτε μέσα από της επιμόρφωση της είτε την επικράτηση μιας ελίτ που από αλτρουισμό ή ακόμα καλύτερα από συμφέρον έχει «skin in the game» για την ανάπτυξη της εγχώριας οικονομίας (μιλάμε δηλαδή για εθνοκαπιταλιστες και όχι μεταπράτες της παγκοσμιοποίησης, όπως οι συνεργοί των μνημονίων και οι οικονομικοί δολοφόνοι- που σαν πειρατές σκοπό έχουν το ρεσάλτο και την απαλλοτρίωση.
Είναι αυτό που κάνει η Γερμανική ελίτ αδιαλείπτως τα τελευταία εκατό χρόνια και που παρά την υποστήριξη στον Χίτλερ (Siemens, VW, Deutshce Bank κλπ) διατήρησε τον ρόλο της και ακόμα δεν διεκδικούμε αποζημειώσεις από αυτή την οικονομία που της χαρίστηκαν τα χρέη (πηγή) . Αυτό που κάνει η ελίτ στην Τουρκία σε μια χώρα που ακολουθεί ανεξάρτητη πολιτική ακροβατώντας μεταξύ ανατολής και δύσης που αποτελεί στην ουσία μέλος της ΕΕ αφού έχει πρόσβαση στην κοινή αγορά αλλά δεν υπόκειται σε πολιτικά τετελεσμένα. Μια χώρα που όσο και αν η ελίτ είναι δυτικογενής αντιλαμβάνεται την θέση της στην χώρα και τα οφέλη που προσδίδει η βάση της όποια και αν είναι.
Επίλογος
Η «φωτισμένη» ελίτ που τα συμφέροντά της να συνδέονται με την χώρα δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Μάταια ο κόσμος ζητά μια λύση έναν ηγέτη. Το αν θα αναδειχθεί από την ελίτ είναι αμφισβητήσιμο (ποιον λόγο αλήθεια θα είχε να το κάνει αν αυτό σημαίνει να αντικρούσει τους ξένους εταίρους της;).
Το να αναδειχθεί από την βάση είναι εξίσου δύσκολο λόγω της καταστολής και της αδυναμίας συλλογικής δράσης αλλά και της απώλειας από το braindrain. Αν γίνει όμως θα έχει αναδειχθεί αξιοκρατικά, μέσα από τις πράξεις του καθενός, όπως ο Κολοκοτρώνης και οι άλλοι αρματολοί, και όχι από αυτόκλητους σωτήρες που υπόπτως εμφανίζονται και λαμβάνουν το χρίσμα από ξένους εταίρους (βλέπε Μαυροκορδάτος για να μην πάμε στους πιο πρόσφατους).
Όμως ακόμα και αν δεν μπορούν οι πολλοί να συνδυαστούν σίγουρα μπορούν να εξαφανίσουν την διαλυτική δράση των εξυπνάκηδων, ξεσκεπάζοντάς την, περιφέροντάς την δηλαδή ανάποδα στον γάιδαρο για να ξέρουν όλοι. Μπορεί να μην είναι τόσο βίαιη πράξη όπως η Γαλλική Επανάσταση ή αυτή των Χωρικών Αγγλίας (1381) αλλά ίσως εξίσου καθαρτική και χρήσιμη υποθήκη για το μέλλον.