
Άποψη
– του Παναγιώτη Χατζηπλή
Ναι η Κλιματική Αλλαγή είναι κάτι που ακούγεται ωραίο και ηθικό αλλά υπολογίζεται ότι η αντιμετώπισή της θα κοστίσει ως και 50 τρις δολάρια διεθνώς. Ποιος ξέρει, ίσως ο «κλιματικός» αυτός πυρετός επενδύσεων για αλλαγή μορφών ενέργειας και τρόπων διαβίωσης είναι η καινούργια φούσκα για το διεθνές χρηματοοικονομικό κεφάλαιο, κάτι σαν τα στεγαστικά και τα παράγωγα την δεκαετία του 2000 στην Αμερική ή τις εταιρίες dot.com πριν από αυτά, σε μια εποχή που η παγκοσμιοποίηση και το διεθνές εμπόριο είναι σε κρίση, τα επιτόκια αρνητικά και άρα μικρότερες οι δυνατότητες επίτευξης κέρδους. Ίσως όμως είναι και κάτι περισσότερο από οικονομική φούσκα. Πιο ανησυχητικό είναι ότι η πολιτική της Κλιματικής Αλλαγής αγγίζει όλες τις πλευρές την ανθρώπινης ύπαρξης όπως τι τρώμε, τι καλλιεργούμε, τι παράγουμε, πως μετακινούμαστε, πως αναπαραγόμαστε και άλλα. Για αυτό και κάποιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να παρθούν εξουσίες από εθνικά κράτη έτσι ώστε οι διεθνείς οργανισμοί να μπορούν ανενόχλητα να εφαρμόζουν τις αποφάσεις τους για την σωτηρία του πλανήτη! Φανταστείτε τι σημαίνει αυτό και που μπορεί να φτάσει…
Εκπομπές Ελλάδας
Μέσα σε αυτό το πνεύμα οι «ιδεολόγοι» της κλιματικής αλλαγής προωθούν μέτρα μείωσης εκπομπών στην χρεοκοπημένη Ελλάδα… Η Ελλάδα όμως που δεν έχει τις υψηλές εκπομπές τόσο κατά κεφαλή όσο και συνολικά σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ. Έχει σίγουρα χαμηλότερες εκπομπές από την βιομηχανοποιημένη Γερμανία αν και υψηλότερες από την Γαλλία που όμως χρησιμοποιεί πυρηνική ενέργεια.
Επιπτώσεις Απολιγνιτοποίησης- Ενεργειακή Εξάρτηση
Κι όμως τα τελευταία χρόνια προωθείται η απολιγνιτοποίηση. Προωθούνται οι μονάδες φυσικού αερίου ή ΑΠΕ ανταγωνιστών της ΔΕΗ που οδηγούν σε απαξίωση της ΔΕΗ αλλά και ενεργειακή εξάρτηση και αύξηση του κόστους! Τουλάχιστον αρχικά οι ΑΠΕ ήταν πολύ πιο ακριβές και ίσως είναι ακόμα. Η αιολική ενέργεια κόστιζε περί τα 90€/ΜWh και τα φωτοβολταϊκά πάνω από 200 €/ΜWh αρχικά όταν η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη ήταν κάτω από 60€/ΜWh. Αλλά επιδοτούνταν..
Πλέον οι δημοπρασίες για φωτοβολταϊκούς ή αιολικούς σταθμούς είναι στα 54-55€/MWh δηλ. συγκρίσιμοι με τις τιμές από θερμικές μονάδες Όμως οι τιμές για ενεργειακές κοινότητες και αγρότες ορίζονται στα 79,3€/Mwh και για τα μικρά φωτοβολταϊκά σε στέγες στα 143,87! €/Mwh. Ήταν και αυτό μια φούσκα που είχε πλήξει την γεωργία κάποια στιγμή όταν οι εγγυημένες τιμές ήταν πολύ υψηλότερες αλλά πλέον έχουν μειωθεί και δεν συμφέρει. Παρόλα αυτά αυτή τη στιγμή με εκτιμήσεις ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ υπάρχουν 2.269 ΜW από Φ/Β στους αγρούς και 375 ΜW στις στέγες το οποίο αντιστοιχεί στο ήμισυ της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ το 2018 η παραγωγή των οποίων έφτασε συνολικά τα 12,2 TWh σε σύγκριση με 14,9 TWh για τον λιγνίτη! Συνεπώς πολύ σημαντικό μέρος της χρησιμοποιούμενης ενέργειας και πολύ κοστοβόρο που επιδοτείτο. Παράγουμε δηλαδή κάτι πιο ακριβό καθορίζοντας διοικητικά την τιμή. Πώς λέγεται αυτό; Σίγουρα όχι ελεύθερη οικονομία. Μήπως είναι συγκρίσιμο με τις επιχορηγήσεις εταιριών; Μήπως αν επιχορηγούνταν μια άλλη επιχείρηση πχ δημόσια για να παρέχει μια υπηρεσία κάτω του κόστους ή με κόστος 100€ έναντι 20€ που το παρέχει η αγορά, τότε μήπως οι διάφοροι ιερείς της λεγόμενης ελεύθερης αγοράς και οι επιτροπές των Βρυξελλών θα επέβαλλαν πρόστιμα (όπως πχ κάναν ή κάνουν με τα Ναυπηγεία, τον ΟΣΕ, την Ολυμπιακή, την Λάρκο).
Από την άλλη και η ΕΕ στο σύνολό της εξαρτάται όλο και περισσότερο ενεργειακά, από εισαγόμενους ενεργειακούς πόρους, κατά μέσο όρο 53,6% του συνόλου το 2016 από 43% το 1995. Από τις χαμηλότερες ενεργειακές εξαρτήσεις στο σύνολο της ενέργειας έχει η Πολωνία (30%) που αντιστέκεται στην απόσυρση των μονάδων εγχώριου άνθρακα και λογικά δεν θα θέλει να εξαρτάται από την Ρωσία ή την Γερμανία, ή αν το κάνει αυτό θα θέλει να πάρει κάποια ανταλλάγματα από τις πλουσιότερες χώρες της ΕΕ. Επίσης χαμηλή εξάρτηση έχουν η Ρουμανία (22%) και η Τσεχία (32%). Η Πολωνία χρησιμοποιεί επίσης κατά 92% εγχώριους πόρους για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας (78% στερεά καύσιμα, 14% ΑΠΕ και υδροηλεκτρικά). Αλλά ούτε και η Γερμανία δεν πρόκειται να αποσύρει τις λιγνιτικές της μονάδες πριν το 2038. Σίγουρα όλες οι ΑΠΕ είναι ακόμα αρκετά ακριβότερες των θερμικών μονάδων λιγνίτη ή άνθρακα.
Η Τουρκία με την μεγάλη οικονομική και δημογραφική ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών αλλά και βιομηχανική παραγωγή είχε 45% παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριες πηγές στο κοντινό παρελθόν αλλά την αυξάνει ταχύτατα. Φυσικά, αφού πως μπορείς να έχεις ανεξάρτητη πολιτική και να προσπαθείς να γίνεις περιφερειακή δύναμη όταν φοβάσαι μήπως κάποιος σου κλείσει τους διακόπτες; Για αυτό πιστεύουμε ότι είναι σημαντικά για την Τουρκία τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην Μεσόγειο. Ήδη η Τουρκία χρησιμοποιεί κατά 60% εγχώριες πηγές ενέργεια και σχεδιάζει και κατασκευή τουλάχιστον ενός πυρηνικού εργοστασίου στο Ακουγιου. Δεν φαίνεται να είναι επίσης υπό καμιά πίεση να αποσύρει και τις λιγνιτικές μονάδες της όπως η Ελλάδα. H παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Τουρκία από άνθρακα ανέρχεται στο 37% των αναγκών με 20 GW εγκατεστημένη ισχύ η οποία καλύπτεται κατά το ήμισυ από εγχώριο λιγνίτη και κατά το άλλο μισό από εισαγόμενο άνθρακα.
Κι ενώ γίνονται σημαντικές επενδύσεις στην Ελλάδα με αγωγούς φυσικού αερίου (TAP) και εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου από την μονάδα FSRU δεν αναφέρεται ότι και το φυσικό αέριο είναι υδρογονάνθρακας, αν και με μικρότερες εκπομπές. Και παρόλο που εξαρτόμαστε από το φυσικό αέριο, έναν εισαγόμενο υδρογονάνθρακα, αλλά έχουμε κοιτάσματα να εκμεταλλευτούμε οι λεγόμενοι «οικολόγοι» αντιδρούν και σε αυτό. Το καταλάβαμε που το πάνε…
Επίσης μιλάμε για ΑΠΕ αλλά δεν λέμε ότι η εκμετάλλευσή τους εξαρτάται από την εισαγωγή μηχανημάτων από την Κίνα (φωτοβολταϊκά υπό υποψία dumping), τη Γερμανία (πχ Siemens-Gamesa) την Δανία (ανεμογεννήτριες Vestas) όταν ο δικός μας τομέας φωτοβολταϊκών είναι σε κρίση και ο τομέας ανεμογεννητριών στα σπάργανα. Ναι είχαμε μια σημαντική παραγωγή φωτοβολταϊκών αλλά πολλές εταιρίες χρεοκόπησαν ενώ δύο, οι Silcio και Piritium A.E. αγοράστηκαν από Τούρκους και ο εξοπλισμός της μίας θα μεταφερθεί στην Τουρκία! Όπως υπάρχει μια μικρή ιδιωτική εταιρία που παράγει ανεμογεννήτριες στην Ελλάδα ενώ και η ΕΜΠ/ΠΥΡΚΑΛ είχε αναπτύξει επίσης ανεμογεννήτρια από το 2002! Τέλος δεν αναφέρεται επίσης ότι υπάρχει και αυξανόμενο πρόβλημα με την ανακύκλωση των ανεμογεννητριών για να μην πούμε για την περιβαλλοντική διάσταση της τοποθέτησης σε καμένες εκτάσεις ή δάση. Κάτι που διαφεύγει όπως διαφεύγει και η παράμετρος της δεντροφύτευσης από τα διάφορα προγράμματα κατά της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα. Περίεργο;
Φυσικά δεν μας ενδιαφέρουν οι αντιδράσεις του WWF που υποστηρίζει την απολιγνιτοποίηση όταν δεν ενδιαφέρεται για την οικολογική καταστροφή από την μεταφορά του αεροδρομίου Ηρακλείου στο Καστέλι (με παράλληλη σκανδαλώδη μερική ιδιωτικοποίηση), παρά τις συνεχείς οχλήσεις όπου θα καταστραφούν 22.000 στρέμματα ελαιόδεντρων και θα μολυνθεί το σύνολο της παραγωγής στην πεδιάδα 294.000 στρεμμάτων. Ούτε ενδιαφέρονται για την μόλυνση από το τουρισμό από τις εκπομπές αεροπλάνων και υπερωκεάνιων και πως αυτό επιβαρύνει τις τοπικές κοινωνίες αν και σίγουρα κάποιοι ισχυροί ωφελούνται από τα κέρδη του τουριστικού real estate περισσότερο από τις χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας σε υπηρεσίες που δημιουργούνται…. Ασχολούνται μόνο με τα καλαμάκια και τα πλαστικά κάτι που είναι πιο εύκολο ίσως να αντιμετωπιστεί και με καλύτερες δυνατότητες για διαφημιστικές καμπάνιες. Εξάλλου το WWF και τα άλλα «οικολογικά» ΜΚΟ δεν αντιπροσωπεύουν τα συμφέροντα μιας χώρας ούτε και κανενός κοινωνικού συνόλου. Είναι διεθνείς οργανισμοί με δική τους ατζέντα και χρηματοδότες που ποιος ξέρει ποιους αντιπροσωπεύουν. Το θέμα όμως είναι πολύ μεγάλο για να αφήνεται εκτός της δημοκρατικής διαδικασίας.
Να συμπληρώσουμε επίσης για τους οικολόγους φίλους είτε καλοπροαίρετους είτε υποβολιμαίους ότι είναι τεχνικά δυνατό να λειτουργήσουν μονάδες άνθρακα με μικρές εκπομπές CO2 με χρήση τεχνολογιών διαχωρισμού (carbon sequestration) και αποθήκευσης ή επαναχρησιμοποίησης του. Είναι κάτι που έχει μελετηθεί και στην Ελλάδα από το ΕΜΠ και την ΔΕΗ και είναι δυνατό αλλά με μεγάλο κόστος. Ενδεχομένως όμως θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί επιτρέποντας την λειτουργία των μονάδων κάτω από τους περιορισμούς του κινήματος της Κλιματικής Αλλαγής αν θέλουμε να διατηρηθεί η ενεργειακή ανεξαρτησία της χώρας. Όπως και με τις καινούργιες λιγνιτικές μονάδες (όπως η νέα Πτολεμαΐδα 5) μπορεί να επιτευχθεί υψηλότερος βαθμός απόδοσης και περιορισμός των εκπομπών. Αλλά φυσικά τέτοιου είδους επενδύσεις δεν ενδιαφέρουν. Είπαμε, το καταλάβαμε που το πάνε…
Κόστος Αντικατάστασης Λιγνίτη
Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε 81,000 στρέμματα αντιστοιχεί σε περίπου 0,3% της γεωργικής γης (την εκτιμούμε στα 32 εκατ στρέμματα αν και υπάρχουν και υψηλότερες εκτιμήσεις). Αυτό για να υποψιαστούμε γιατί μπορεί να μπήκε στο Νομοσχέδιο της ΔΕΗ όριο 1% επί της γης υψηλής αγροτικής παραγωγικότητας για ανάπτυξη φωτοβολταϊκών. Φυσικά διαφωνούμε κάθετα με την χρήση της αγροτικής γης για φωτοβολταϊκά για λόγους αρχής, αισθητικής αλλά και λογικής. Είναι κάτι ανάλογο με την χρήση γεωργικής γης για καλλιέργεια ενεργειακών φυτών (για παραγωγή) κάτι που έχει κατακριθεί από οικολόγους επειδή είναι ανταγωνιστική με την γεωργία και αυξάνει τις τιμές των τροφίμων. Πάντως φαίνεται ότι υπάρχει ήδη ενδιαφέρον από διάφορους κατασκευαστές και ξένα fund για φωτοβολταϊκά σε χωράφια.Γιατί αυτή η κυβέρνηση (ή εταιρία όπως την αποκάλεσε ο Χατζηδάκης) συχνά βλέπουμε κατόπιν εορτής ότι δρα όταν υπάρχει και κάποιο αίτημα «της αγοράς» από πίσω…
Με βάση τους υπολογισμούς μας (δεκτές οι όποιες παρατηρήσεις και διορθώσεις επί αυτών) θα απαιτούνταν από €5-10 δις σε επενδύσεις αναλόγως αν είναι από φωτοβολταϊκά ή ανεμογεννήτριες για την αντικατάσταση του λιγνίτη. Και αυτό χωρίς να υπολογίζουμε το κόστος των μπαταριών, λόγω του ότι η ενέργεια των ΑΠΕ θα πρέπει να αποθηκεύεται για τις ώρες που δεν παράγεται..) ή του αναπροσανατολισμού του δικτύου μεταφοράς. Μόνο για την σύνδεση Κρήτης-Αττικής (Αριάδνη Interconnection) που γίνεται μάλλον για αυτόν τον λόγο της μεταφοράς της παραγόμενης εκεί ενέργειας ΑΠΕ, απαιτούνται περί τα 900 εκατ €. Ο κ. Χατζηδάκης δε εξήγγειλε και την χρηματοδότηση από το εθνικό σκέλος του αναιμικού ήδη προγράμματος εθνικών επενδύσεων των 750 εκ € μιας που το’κοψε η ΕΕ από τα ΕΣΠΑ, για να εξυπηρετήσει τι; Βλέπε περισσότερα εδώ.
Νέο ΕΣΕΚ (Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα)
Και αφού τα κάνει όλα αυτά χωρίς να διεκδικήσει κάτι, ζητά και επικρότηση ως χρήσιμος…Υποπτευόμαστε ότι όλες αυτές οι επενδύσεις που ταυτίζονται με «Ευρωπαϊκούς» ευγενείς στόχους για την σωτηρία του πλανήτη, θα είναι και πολύ καλές πράσινες μπίζνες για «Ευρωπαίους» κατασκευαστές μηχανημάτων παραγωγής ενέργειας (πχ GE/Alstom, Siemens κλπ) ή πωλητές φυσικού αερίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Πολλοί από αυτούς έχουν και οικονομικά προβλήματα όπως πχ η Alstom που εξαγοράστηκε από την GE προς μεγάλη απογοήτευση της Siemens, οπότε σίγουρα θα είναι καλά νέα.. Άραγε στις χρηματοδοτήσεις και επιδοτήσεις της ΕΕ για την αντικατάσταση των λιγνιτικών μονάδων θα περιληφθούν και εγχώρια παραγωγή ή μόνο των ήδη υπαρχόντων μεγάλων Ευρωπαίων κατασκευαστών;
Με τον νέο δε νόμο για την ΔΕΗ αποκλείει και τον ΔΕΔΔΗΕ από την εγκατάσταση φορτιστών, ο οποίος είχε ήδη έτοιμους 150 για εγκατάσταση στα νησιά και 1.500 για την ενδοχώρα. Έτσι με αυτές τις ρυθμίσεις προβλέπονται τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα να ανέρχονται τελικά μόνο στο 5-6% του συνόλου του στόλου αυτοκινήτων μέχρι το 2030 από 10% με το προηγούμενο ΕΣΕΚ. Δηλαδή περίπου 280.000-330.000 πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκίνητών σωρευτικά μέχρι το 2030 σε σχέση με 500.000-550.00 με το προηγούμενο. Αναλυτικά για τις προοπτικές της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα, το πρόγραμμα της ΝΔ μπορείτε να δείτε εδώ.
Δηλαδή τα ντιζελοκίνητα που αποσύρει η Γερμανία και κάποιοι «επιχειρηματίες» ίσως θεώρησαν ότι είναι καλή ιδέα να τα «ξεφορτώσουν» στην Ελλάδα καθιστώντας την νεκροταφείο αυτοκινήτων. Την ίδια χώρα που το μεταπρατικό-εισαγωγικό κατεστημένο και το παλαιοκομματικό δυναμικό λοιδορεί ή αποθαρρύνει την εγχώρια παραγωγή οχημάτων αφήνοντας της Ελλάδα μόνη ουραγό σε αυτό στην Ευρώπη. Κάτι με το οποίο συμφωνεί και το Ευρωπαϊκό κατεστημένο που παρ όλες τις «μεταρρυθμίσεις» που επέβαλλαν με τα μνημόνια δεν έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν συνθήκες για να επενδύσουν. Και μιλάμε για την μόνη χώρα στην ΕΕ (μαζί με Τσεχία και Λιθουανία) που δεν έχει καν διεκδικήσει αποζημιώσεις για το Dieselgate όπως έχει κάνει και η Γερμανία και όπως υποχρεώνει να κάνουμε η ΕΕ! Αντίθετα στην Ελλάδα η σχετική έρευνα τέθηκε στο αρχείο και δεν ευαισθητοποιείται να επανεξετάσει παρά συνεχείς οχλήσεις στην Βουλή. Πάλι καταλάβαμε….
Επίλογος
Ακούμε για κλιματική αλλαγή λοιπόν αλλά λίγοι αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει ή το κόστος της. Είναι κάτι σαν ιεροσυλία θα πείτε να τεθούν τέτοια θέματα, σε αυτές τις κρίσιμες ώρες που χάνεται ο πλανήτης…., όπως λένε. Πρέπει να πιστεύουμε λοιπόν τους μεσσίες του κλίματος, κάτι σαν το γιατρό που συνταγογραφεί ακριβές θεραπείες για τον αναίσθητο ασθενή. Με τι κουράγιο να αμφισβητήσεις…Πράσινη οικονομία, πράσινες επενδύσεις και πράσινες μπίζνες λοιπόν… Μιλάμε για πολλά λεφτά, όχι πράσινα άλογα…