Αποτελέσματα Εκλογών στο Εξωτερικό
Για να δούμε όμως και πως ψήφισαν οι του εξωτερικού και κατά πόσο οι ανησυχίες κάποιων είναι δικαιολογημένες… Βέβαια η μόνη δυνατότητα για να εξαχθούν συμπεράσματα είναι από τις Ευρωεκλογές, όπου επιτρέπεται η ψήφος από το εξωτερικό.
Στις τελευταίες ευρωεκλογές λοιπόν ψήφισαν περίπου 13.000 με εγγεγραμμένους 14.900 δηλ. περίπου το 80%. Καθόλου παράξενο αφού για να μπει κάνεις στον κόπο να εγγραφεί, γιατί για κόπο πρόκειται, πρέπει να πάει στο προξενείο τις περιορισμένες ώρες που είναι ανοιχτό και να χάσει χρόνο από την δουλειά του και χρήματα για εισιτήρια, μάλλον είναι αποφασισμένος. Όμως αυτοί οι 14.900 αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό συμμετοχής, γύρω στο 2-3%, λαμβάνοντας υπόψη τους 600.000 μόνο των νεομεταναστών από τους οποίους ίσως το 80% είναι στην ΕΕ. Τελικά η αποχή ήταν συντριπτική. Και στις προηγούμενες Ευρωεκλογές του 2014 εγγράφηκαν 14.944 να ψηφίσουν και τελικά ψήφισαν 10.096 (ποσοστό επί των εγγεγραμμένων 68%). Μήπως εγγράφονται ή ψηφίζουν οι ίδιοι και οι ίδιοι;
Ο μεγαλύτερος αριθμός των εγγεγραμμένων ήταν στην Γερμανία (όπου και οι περισσότεροι μετανάστες και νεομετανάστες) και ακολούθησαν Μ. Βρετανία, Κύπρος, Γαλλία, Δανία, Ολλανδία. Μα σημειωθεί ότι άλλες Ευρωπαϊκές χώρες έδωσαν το δικαίωμα ψήφου και από εκτός της ΕΕ π.χ. στις ΗΠΑ (λογικό αφού παρέχουν δυνατότητα ψήφου από το εξωτερικό). Αυτό δεν έγινε για τους Έλληνες πχ της Αμερικής. Θα μπορούσαν μήπως να το διεκδικήσουν και οι Έλληνες εκεί ή να ψήφιζαν μέσω προξενείων άλλων Ευρωπαϊκών χωρών σε τρίτες χώρες (πχ προξενεία της Σουηδίας στις ΗΠΑ); Ελπίζουμε να έχει λυθεί το θέμα σύντομα ώστε να μη χρειαστεί να το εξετάσουμε.
Για τους λόγους της «αποχής» κάποιοι από τους διαμένοντες στο εξωτερικό επικαλέστηκαν την δύσκολη διαδικασία, ότι δηλαδή έπρεπε να πάνε γραφτούν αυτοπροσώπως στα προξενεία (εκεί όπου ψηφίζανε κιόλας). Από την άλλη κάποιοι εγράφησαν και ψήφισαν σαν «Ευρωπαίοι». Ίσως ήταν ευκολότερο, ίσως νιώθανε πιο κοντά στην χώρα που μένουν. Ίσως νομίζουν ότι σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οι βουλευτές θα κυνηγήσουν ανάλογες θέσεις που θα επηρεάσουν και την Ελλάδα κατά τον ίδιο τρόπο ανεξαρτήτως της καταγωγής. Δηλαδή ο σοσιαλιστής Ισπανός θα ψηφίσει μέτρα που θα αυξήσουν το κοινωνικό κράτος στην Ελλάδα ή ότι ο συντηρητικός Γερμανός θα ψηφίσει μέτρα για την ελάττωση της φορολογίας στην Ελλάδα. Αν μόνο λειτουργούσαν έτσι οι οικονομίες ή η ΕΕ…. Δεν είναι έτσι όμως.
Εν πάσει περιπτώσει, όσο αφορά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών στο εξωτερικό δεν είναι πολύ διαφορετικά από αυτά στην Ελλάδα. Το 80% ψήφισε τα επτά πρώτα κόμματα σε σχέση με το 82% στην Ελλάδα (συμπεριλαμβάνουμε αυτά που εξέλεξαν Ευρωβουλευτές μαζί με το ΜΕΡΑ25 που το έχασε για λίγο). Υπήρξε μικρότερο ποσοστό σε σχέση με την Ελλάδα στον ΣΥΡΙΖΑ και ανάλογο στην ΝΔ. Σε σχέση με τις εκλογές του 2014 υπήρξε άνοδος, αλλά μικρότερη για τη ΝΔ και πτώση του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι ότι τρίτο κόμμα ήταν το ΚΚΕ και μάλιστα με μεγαλύτερο ποσοστό από την Ελλάδα. Αυτό εξηγείται, σύμφωνα με δημοσιεύματα, από την μεγάλη παρουσία ψηφοφόρων του ΚΚΕ στην Γερμανία για κάποιο λόγο. Επίσης το ΠΟΤΑΜΙ πήρε μεγαλύτερο ποσοστό στο εξωτερικό απ’ότι στην Ελλάδα. Μήπως λόγω φιλο-ευρωπαϊσμού λόγω εργασίας ή της διαβίωσης στο εξωτερικό; Από εκεί και πέρα η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ πήρε μικρότερο ποσοστό από την επικράτεια αλλά δεν είχε κάλυψη στο εξωτερικό και μπήκε τελευταία στιγμή στην εκλογική μάχη για την Ευρωβουλή.
Ένα άλλο αξιοπρόσεχτο συμπέρασμα είναι ότι υπήρξε μικρότερο ποσοστό στο συστημικό-μνημονιακό δίπολο μαζί με τους συνεργάτες του (δηλ ΝΔ, ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝΕΛ): 57% στο εξωτερικό σε σχέση με 65% στην Ελλάδα (ή 62% με 66% αν συμπεριληφθεί και το μνημονιακό ΠΟΤΑΜΙ). Άρα σίγουρα οι ψήφοι στο εξωτερικό είναι πιο αντισυστημικοί/ανεξάρτητοι.
Πάντως δεν μπορούμε να βγάλουμε κάποια αξιόπιστα συμπεράσματα από αυτές τις ψηφοφορίες λόγω της μεγάλης αποχής. Όμως ίσως είναι δυνατό να κάνουμε μερικές υποθέσεις αν δούμε και τα αποτελέσματα των εκλογών στην Ελλάδα.
Βλέπουμε έτσι ότι στο σύνολο των ψήφων τα ποσοστά των συστημικών-μνημονιακών κόμματων, των κατά καιρούς κομμάτων του διπόλου της διακυβέρνησης να πέφτουν αλλά να πέφτει και ο αριθμός των ψήφων τους. Αυτό μπορεί να οφείλεται στους Έλληνες του braindrain που φεύγουν σταδιακά. Αυτό μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα:
- Ότι οι Έλληνες τουλάχιστον στην Ελλάδα γίνονται σταδιακά πιο αντισυστημικοί
- Αυτοί που φύγαν είναι συστημικοί οπότε για αυτό μειώθηκαν οι αντίστοιχοι ψήφοι.
Αν αυτοί που φεύγουν είναι κυρίως συστημικοί, ίσως το κάνουν γιατί πιστεύουν ότι τα μνημόνια είναι η ενδεδειγμένη λύση αλλά δεν μπορούν να τα υπομένουν ή έχουν καλύτερες επιλογές; Αυτό μπορεί να ακούγεται ωφελιμιστικό ή ηττοπαθές. Ίσως κάποιοι πιστεύουν ότι «φταίνει οι άλλοι», αυτοί που μείναν, που ίσως είναι αυτοί που πρέπει να «πληρώσουν». Μπορεί να υπάρχουν τέτοιες απόψεις. Αν αυτοί που τις εκφέρουν επιδεικνύουν γενιτσαρικές ή εθνικά αγνωστικιστικές αντιλήψεις, δηλαδή ότι πρώτα είναι Ευρωπαίοι και μετά Έλληνες ή ταύτισης με την «Ευρώπη» και την χώρα που τους φιλοξενεί και όχι την Ελλάδα, αυτοί ίσως έχουν πάψει να ενδιαφέρονται, να έχουν κόψει συναισθηματικούς ή άλλους δεσμούς οπότε να μην μπουν καν στον κόπο να ψηφίσουν. Από την άλλη η πτώση των συστημικών μπορεί να οφείλεται στις μεγαλύτερες ηλικίες που μειώνονται επίσης σταδιακά και οι οποίες κατά τις δημοσκοπήσεις είναι περισσότερο συστημικές και οπαδοί των μεγάλων κομμάτων.
Από την άλλη θα ήταν λογικό οι Έλληνες του εξωτερικού να είναι περισσότερο αντισυστημικοί ή ριζοσπαστικοί στην ψήφου τους επειδή δεν έχουν κάποιο άμεσο «λαμβάνειν» από τα κόμματα του κατεστημένου που ελέγχουν το κράτος στην μεταπολίτευση και εν πολλοίς κυβερνούν με το ρουσφέτι. Κατά την προσωπική μου άποψη ο Ελληνικός λαός, παρά τις κατηγόριες ότι άγεται και φέρεται, έχει καλή αντίληψη των γεγονότων και της αδυναμίας αλλαγής των «πραγμάτων». Ξέρει τους περιορισμούς που θέτει η κυριαρχία του συστημικού δίπολου (κόμματα καρτέλ κατά τους Katz, Mair). Απλά ίσως δεν είναι πεπεισμένοι ότι οι αντισυστημικοί είναι ειλικρινείς ή αποτελεσματικοί ή ότι θα τους αφήσουν να δράσουν οπότε εξαργυρώνουν την ψήφο τους για το ρουσφέτι ή ίδιο όφελος (άμεσο ή έμμεσο μέσω μιας συγκεκριμένης πολιτικής) που μπορούν να δώσουν τα μεγάλα κόμματα εξουσίας ή επηρεάζονται από καλύτερες πρακτικές πολιτικού μάρκετινγκ (αναφερόμαστε δηλαδή στη θεωρία περί Μεταδημοκρατίας του Crouch ή τα περί ολιγαρχικού καπιταλισμού όπου τα κόμματα και η ηγετική κοινωνική κάστα ελέγχουν τον πολιτικό γίγνεσθαι μέσω των συμμετεχόντων στο διάλογο και συγκέντρωσης της άδηλης εξουσίας στους κύκλους της ελίτ). Τελικά μπορεί να είναι μια συναλλαγή: οι πολιτικοί υποκρίνονται ότι θέλουν να σώσουν τον λαό και ο λαός υποκρίνεται ότι τους πιστεύει και στην πορεία εισπράττουν οι μεν την καρέκλα και οι δε το αντίδωρο του ψήφου…. Αντίθετα οι ξενιτεμένοι δεν πρέπει να έχουν ανάγκη το ρουσφέτι (εκτός από περιπτώσεις διορισμού για επάνοδο, ή ρουσφετιού για συγγενείς και φίλους στην Ελλάδα).
Σε περίπτωση που οι νεομετανάστες είναι αντισυστημικοί είτε γιατί βλέπουν ότι τα κόμματα αυτά χρεοκόπησαν την χώρα είτε γιατί δεν έχουν ανάγκη το ρουσφέτι τότε το δίπολο της διακυβέρνησης έχει λόγο να μην τους θέλει να εμπλακούν….. Αν μη τι άλλο η ψήφος στο εξωτερικό θα αυξήσει το κόστος των εκλογών και της πολιτικής διαδικασίας (πχ υποστήριξη ΜΜΕ στο εξωτερικό κλπ) για τα ηγεμονεύοντα πολιτικά συμφέροντα.
Προτάσεις
Προσωπικά υποστηρίζω το δικαίωμα της ψήφου από το εξωτερικό εκτιμώντας ότι αυτό θα ενισχύσει τις σχέσεις με την μητέρα πατρίδα αλλά το βλέπω και ως βάση για ΜΜΕ, επιχειρήσεις συνεργασία που θα δυναμώνει μέσα από ΜΜΕ, εταιρίες, επιτροπές άρα και άνοιγμα της αγοράς για την Ελλάδα και της απασχόληση (μέσω κοινών προγραμμάτων και ανταλλαγής εργαζομένων και προγράμματα εργασιακής εμπειρίες (secondement) ακόμα και εκτός της ΕΕ (είναι δυνατό με τις ΗΠΑ).
Υποστηρίζω την ψήφο με αναλογικότητα, χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Ένα θέμα που αξίζει να μελετηθεί είναι το πως θα μπορούν να αντιπροσωπεύονται μεγάλες συγκεντρώσεις μακροχρόνια εγκατεστημένων ομογενών μέσω τοπικών βουλευτών (πχ σε μεγάλα κέντρα της ομογένειας όπως Νέα Υόρκη, Γερμανία, Καναδάς, Αυστραλία). Βέβαια θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι αυτοί οι εκπρόσωποι θα είναι ανεξάρτητοι από παρεμβολές τρίτων χωρών. Επίσης θέμα προς μελέτη είναι αν θα ψηφίζουν οι υπόλοιποι μέσα από ξεχωριστή λίστα επικρατείας (για να έχουν μεγαλύτερη αντιπροσώπευση) ή στους καταλόγους που είναι εγγεγραμμένοι στην Ελλάδα (το οποίο είναι το πιο εύκολο). Από την άλλη είναι και θέμα προς διερεύνηση. Αν κάτι δεν λειτουργήσει σωστά βέβαια, μπορεί να αλλάξει η νομοθεσία.
Όμως όποια και να είναι η διαδικασία αυτή η τόνωση της συνεργασίας και των ουσιαστικών σχέσεων και διαλόγου με την ομογένεια και το braindrain θα είναι και το μεγαλύτερο όφελος. Περισσότερο από την συμμετοχή που ίσως να είναι μικρή πιστεύω τελικά. Παράλληλα μαζί με άλλα μέτρα για την ομογένεια στη σύσφιξη των σχέσεων, στην αλληλοκατανόηση πέρα από προσχηματικές φιλοφρονήσεις ή καταπιεσμένα παράπονα, στην ανταλλαγή εμπειριών στην εμπορική, ακαδημαϊκή συνεργασία, στην περιφρούρηση της Ελληνικής ταυτότητας και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς στο εξωτερικό. Και τέλος ίσως αυτό βοηθήσει και στην επιστροφή στην πατρίδα κάποια στιγμή μια που είναι κάτι που χρειάζεται για την ανάπτυξη αλλά και για να επουλώσει τις πληγές στις οικογένειες, την κοινωνία και σε προσωπικό επίπεδο.
Εν κατακλείδι είναι θέμα ηθικό, πατριωτικό και δημοκρατίας.
——————————————————————————-
Ο Παναγιώτης Χατζηπλής είναι χρηματοοικονομικός αναλυτής και σύμβουλος επιχειρήσεων σε εξαγορές, συγχωνεύσεις, επιχειρηματικό σχεδιασμό και άντληση κεφαλαίων. Έχει ζήσει για πολλά χρόνια στην Νέα Υόρκη εργαζόμενος στο συμβουλευτικό τμήμα των Deloitte και PriceWaterhouseCoopers και ανεξάρτητα. Μέσα από αυτή την εμπειρία έχει δραστηριοποιηθεί έντονα στην Ελληνοαμερικανική ομογένεια.
