.
Η τελευταία ελπίδα της Ελλάδας που η κυβέρνηση της υπερφορολογεί και ληστεύει τους Πολίτες της, για να αλλάξει το χρεοκοπημένο οικονομικό της μοντέλο, ήταν τα ευρωπαϊκά χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης – τα 36 δις € που λήγουν τον Αύγουστο του 2026. Όχι μόνο δεν έχουν εισπραχθεί όλα, αφού λείπουν ακόμη 12,5 δις €, αλλά τα σχεδόν 10 δις € από αυτά που εισπράχθηκαν, παρέμεναν αδιάθετα έως τα τέλη Δεκεμβρίου του 2025 – αυξάνοντας πλασματικά τα ταμειακά διαθέσιμα του δημοσίου. Με δεδομένο δε το ότι, ο ρυθμός ανάπτυξης στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό σε αυτά τα χρήματα, οι μελλοντικές προοπτικές είναι δυσοίωνες – ακόμη και εάν σταματήσει σύντομα ο πόλεμος του Ιράν ή δεν υπάρξει θερμό επεισόδιο με την Τουρκία, με τον κίνδυνο να είναι μεγαλύτερος από ποτέ.
.
Ανάλυση
Η Eurostat δημοσίευσε τα στοιχεία του 2025 (πηγή), όσον αφορά το μηχανισμό ή Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ ή RRF) – όπου από τα βασικά ευρήματα για την Ελλάδα, διαπιστώνεται ένα συνεχιζόμενο χάσμα μεταξύ των κεφαλαίων που διανέμονται από την ΕΕ και εκείνων που φτάνουν στην πραγματική οικονομία. Ειδικότερα τα εξής:
(α) Οι συνολικές εκταμιεύσεις είναι υψηλές – με την Ελλάδα να κατατάσσεται στο μέσον όρο της ΕΕ, ως προς τα συνολικά κεφάλαια που έλαβε σε σχέση με το ΑΕΠ της, επωφελούμενη σε μεγάλο βαθμό από τις αρχικές επιχορηγήσεις.
(β) Η Ελλάδα υστερεί, σε σχέση με την αξιοποίηση των χρημάτων – με την έννοια ότι, ενώ ένα σημαντικό μέρος των δανείων και των επιχορηγήσεων έχει εκταμιευτεί στο κράτος, το πραγματικό ποσοστό απορρόφησης, δηλαδή τα κεφάλαια που καταλήγουν στους τελικούς αποδέκτες ή ολοκληρώνουν τα ορόσημα (=προαπαιτούμενα) του έργου, υστερούν σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ.
(γ) Ο ρυθμός απορρόφησης για το σκέλος των δανείων ήταν αισθητά βραδύτερος – γεγονός που έχει αποδοθεί από την ελληνική κυβέρνηση στον «οπισθοβαρή» χαρακτήρα του εθνικού σχεδίου. Δηλαδή, η κυβέρνηση ισχυρίζεται πως οι περισσότερες σημαντικές δαπάνες και οι ολοκληρώσεις έργων, έχουν προγραμματιστεί για τα τελικά στάδια της διαδικασίας – κάτι που φυσικά δεν πείθει.
Η σημερινή εικόνα
Περαιτέρω, σε γενικές γραμμές η Ελλάδα είχε λάβει έως το τέλος του 2025 το 66,1% των πόρων που της αναλογούν (γράφημα) – μία επίδοση που την κατατάσσει στην 9η θέση της ΕΕ και σχεδόν στο μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Εν τούτοις, η αξιοποίηση των πόρων έφτανε μόλις στο 48,8% του συνόλου – κατατάσσοντας την Ελλάδα στην 20η θέση, μεταξύ των 27 κρατών μελών. Αναλυτικότερα τώρα τα παρακάτω:
(1) Η Ελλάδα δικαιούται 18,22 δις € επιδοτήσεις και 17,73 δις € χαμηλότοκα δάνεια – άρα συνολικά 35,95 δις €.
(2) Έως τα τέλη του 2025, η Ελλάδα είχε εισπράξει από την ΕΕ 12,04 δις € επιδοτήσεις και 11,41 δις € δάνεια – επομένως συνολικά 23,45 δις €.
(3) Από το σύνολο των εκταμιεύσεων έως τις 31.12.25, κατανεμήθηκαν στους τελικούς αποδέκτες 8,89 δις € επιδοτήσεων και 5,2 δις € δανείων – δηλαδή μόλις 14,09 δις €, από τα συνολικά 23,45 δις €.
(4) Συμπερασματικά από τα δύο παραπάνω, παρέμειναν στα ταμεία του κράτους 9,36 δις € χωρίς να χρησιμοποιούνται – εκ των οποίων 3,15 δις € επιδοτήσεις (12,04-8,89) και 6,21 δις € δάνεια (11,41-5,2).
(5) Έως το τέλος του ΤΑΑ, η Ελλάδα προβλέπεται να εισπράξει ακόμη 12,5 δις € (35,95-23,45), εκ των οποίων 6,18 δις € επιδοτήσεις (18,22-12,04) και 6,32 δις δάνεια (17,73-11,41) – ενώ ο χρόνος που έχει στη διάθεση της, είναι έως τα τέλη Αυγούστου του 2026. Δηλαδή, έως τότε θα πρέπει όλες οι διαδικασίες να ολοκληρωθούν, έστω λογιστικά – ενώ τα δάνεια προς τους δικαιούχους να έχουν συμβασιοποιηθεί.
(6) Αθροίζοντας τα δύο παραπάνω μεγέθη, από τον Ιανουάριο του 2026 έως τον Αύγουστο, η Ελλάδα θα πρέπει να διανείμει 21,86 δις € (9,36 δις € που είναι αδιάθετα και 12,5 δις € που θα εισπράξει ακόμη) – εκ των οποίων 9,33 δις € επιδοτήσεις (3,15 + 6,18) και 12,53 δις € δάνεια (6,21 + 6,32). Προφανώς, εάν πραγματοποιήσει η κυβέρνηση την υπόσχεση της να εκμεταλλευθεί το σύνολο της ευρωπαϊκής στήριξης – κάτι για το οποίο πολύ αμφιβάλουμε.
(7) Σύμφωνα με κυβερνητικές δηλώσεις, από τα δάνεια των 12,53 δις €, τα 2 δις € θα δοθούν στην Αναπτυξιακή Τράπεζα – με στόχο τη χρηματοδότηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων έως το 2029.
(8) Επομένως, τα υπόλοιπα δάνεια των 10,53 δις € θα πρέπει να συμβασιοποιηθούν έως τον Αύγουστο του 2026 – δηλαδή να δοθούν ως δάνεια σε επιχειρήσεις και να εκτελεσθούν έργα συνολικού ύψους 21,06 δις €. Διπλάσιου ύψους, επειδή τα χρήματα του ΤΑΑ καλύπτουν μόνο το 50% της συνολικής αξίας των έργων – ενώ το 30% καλύπτεται από τραπεζικό δανεισμό και το 20% από τα ίδια κεφάλαια του δικαιούχου.
Στην ουσία, θα μπορούσαν να πάρουν αυτά τα χρήματα μόνο οι μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν επαρκή ίδια κεφάλαια και πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό – ενώ μάλλον θα είναι αδύνατη η υπερκοστολόγηση, αφού πρόκειται για ευρωπαϊκά χρήματα που θα ελεγχθεί η χρήση τους, ιδίως μετά το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Συμπερασματικά, όσα και αν λέει ο υπεύθυνος υπουργός, ο Ν. Παπαθανάσης, η πλήρης απορρόφηση των χρημάτων του ΤΑΑ είναι σχεδόν αδύνατη – αφού δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν ούτε το κράτος με αυτά που πρέπει να κάνει (ορόσημα ή προαπαιτούμενα), ούτε οι τράπεζες, ούτε ο ιδιωτικός τομέας. Εκτός εάν φυσικά επιχειρηθούν «αλχημείες» ή/και εξασφαλισθεί κάποιου είδους ανοχή της ΕΕ – κάτι που θα φανεί.
Η άλλη όψη του νομίσματος
Συνεχίζοντας, ένα από τα βασικά θέματα είναι να διαπιστώσει κανείς πώς αξιοποιήθηκαν αυτά τα χρήματα και τι ακριβώς προσέφεραν στην ελληνική οικονομία – ξεκινώντας από το ότι, η πραγματική ανάπτυξη το 2025 ήταν 2,1%, με τις συνιστώσες της στο γράφημα που ακολουθεί:
Όσον αφορά δε τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, το 41,2% αφορούσε τις κατοικίες (γράφημα, πηγή) που ασφαλώς δεν πρόκειται για παραγωγικές επενδύσεις – ενώ το μηχανολογικό και μεταφορικό εξοπλισμό μόλις το 14,0% (26,5% ο μεταφορικός εξοπλισμός, –10,4% ο εξοπλισμός τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνίας, ενώ 18,7% ο μηχανολογικός εξοπλισμός και οπλικά συστήματα).
Περαιτέρω τώρα στα χρήματα του ΤΑΑ, το σύνολο των πόρων που διοχετεύθηκε το 2025 στους τελικούς αποδέκτες, ήταν στο 2,6% του ΑΕΠ – εκ των οποίων το 1,6% του ΑΕΠ σε επιδοτήσεις και το 1% σε δάνεια.
Το ποσοστό για τα δάνεια τώρα, αφορούσε τις συμβασιοποιήσεις – όχι υποχρεωτικά τις εκταμιεύσεις που μπορούν να γίνουν αργότερα, έως τα τέλη Αυγούστου του 2026 και προφανώς θα συνοδεύονται από αντίστοιχα παραστατικά. Το 1% αυτό, διπλασιάζει τις επενδύσεις – αφού ένα άλλο 1% προέρχεται από τραπεζικό δανεισμό και από τα ίδια κεφάλαια των τελικών αποδεκτών. Στη συνέχεια τα εξής:
(α) Από το παραπάνω συμπεραίνεται ότι, η άμεση επίπτωση των χρημάτων του ΤΑΑ στο ΑΕΠ 2025 της χώρας μας, ήταν μεταξύ 1,5% και 3,5% του ΑΕΠ – υποθετικά κατά μέσον όρο 2,5% (η Capital Economics εκτιμάει ότι το πρόγραμμα NGEU, το οποίο περιλαμβάνει το RRF ή ΤΑΑ, ενισχύει το ΑΕΠ των χωρών της Νότιας Ευρώπης κατά 1-1,5% κατά τη διάρκεια της εξαετούς λειτουργίας του, πηγή).
Με δεδομένο λοιπόν το ότι, ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2,1%, καθώς επίσης τις παραπάνω συνιστώσες του ΑΕΠ, φαίνεται πως ένα μεγάλο μέρος της προήλθε από το ΤΑΑ – «ένα μεγάλο μέρος της», επειδή εξαρτάται από το πόσα χρήματα έχουν κατανεμηθεί σε ενδιάμεσους φορείς πριν τον τελικό αποδέκτη και από τις εισπράξεις ΤΑΑ προηγουμένων ετών που έχουν μείνει αδιάθετες.
Όπως και να είναι, εύλογα αναρωτιέται κανείς σχετικά με το τι θα συμβεί όταν ολοκληρωθεί το ΤΑΑ – καθώς επίσης εάν δεν απορροφηθεί εξ ολοκλήρου, όπως είναι πολύ πιθανόν, εάν όχι σίγουρο.
(β) Όπως αναφέραμε παραπάνω, στα τέλη του 2025 παρέμειναν στα ταμεία του κράτους 9,36 δις € χωρίς να χρησιμοποιούνται – δηλαδή περίπου το 3,77% του πληθωριστικού ΑΕΠ των 248,4 δις €. Με δεδομένο δε το ότι, τα ταμειακά διαθέσιμα του κράτους ήταν 39,6 δις € (πηγή), τα πραγματικά διαθέσιμα ήταν 30,24 δις € (39,6-9,36) – ενώ υπάρχει θέμα με το «μαξιλάρι» (ανάλυση), καθώς επίσης με τα δανεικά των ασφαλιστικών, συνταξιοδοτικών και λοιπών ταμείων ή οργανισμών του δημοσίου (ανάλυση).
Επίλογος
Ολοκληρώνοντας, με βάση τα παραπάνω και εφόσον δεν υπάρξουν παρατάσεις από την ΕΕ για το ΤΑΑ ή νέος μηχανισμός στήριξης, ο ρυθμός ανάπτυξης το 2026 θα επιβραδυνθεί σημαντικά – πόσο μάλλον εάν συνεχισθεί το κλείσιμο του Στενού του Hormuz, με το πετρέλαιο να παραμένει πανάκριβο.
Φυσικά δε, το 2027 η χώρα θα κινδυνεύσει να βυθιστεί στην ύφεση, με εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες για την οικονομία της – ενώ είναι ανεύθυνο να αποπληρώνει πρόωρα δάνεια χαμηλού επιτοκίου, με κριτήριο τις σημερινές συνθήκες διεθνώς (πηγή) και τις εγχώριες που ήδη αναλύσαμε. Αν μη τι άλλο, έπρεπε να επενδυθούν στην παραγωγή – όπου όμως ούτε τα χρήματα του ΤΑΑ δεν επενδύθηκαν παραγωγικά, με αποτέλεσμα να μην έχει αλλάξει ούτε στο ελάχιστο το χρεοκοπημένο οικονομικό μας μοντέλο.
