.

Προγραμματιζόμενες Αποκρατικοποιήσεις Επιχειρήσεων

ΔΕΗ

ΔΕΗ (Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.) είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής και παροχής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα με περίπου 7,2 εκατομμύρια πελάτες (86%). Είναι επίσης η 3^η μεγαλύτερη Ελληνική επιχείρηση με βάση πωλήσεις του 2016. Το μονοπώλιο και ο κρατικός χαρακτήρας της ΔΕΗ άρχισε να «σπάει» από την δεκαετία του 1990 με την απελευθέρωση του τομέα παραγωγής και τη δημιουργίας σταθμών παραγωγής ηλεκτρισμού από ιδιώτες πρώτα, μετά με την μετοχοποίηση της και τελικά το 2011 με την διάσπαση της ΔΕΗ σε ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ ενώ συνεχίζει με την υποχρέωση για πώληση μονάδων της και περιορισμού του μεριδίου αγοράς της (ενδιάμεσα είχε το 2014 ψηφιστεί και μια διαδικασία τεμαχισμού της σε «Μικρή ΔΕΗ» που δεν εφαρμόστηκε τελικά).

Εννοείται ότι ένα από τα ζητούμενα του ανοίγματος της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι η μείωση του κόστους για τους ιδιώτες και την βιομηχανία. Το κόστος αυτή τη στιγμή (περίπου €0.19/kWh) είναι πολύ χαμηλότερο της Γερμανίας ή Δανίας καθώς και του μέσου όρου της ΕΕ (€0.20/kWh) και μένει να δούμε αν προχωρήσει η διαδικασία αν θα αυξηθεί ή θα μειωθεί…

Μένει να δούμε αν η ΔΕΗ θα παραμείνει και δημόσια ή θα επανέλθουμε στις παλιές εποχές των ιδιωτικών εταιριών (όταν ήταν και περιορισμένη η κάλυψη του πληθυσμού της Ελλάδας σε ηλεκτρισμό) και αν κάτι τέτοιο θα μειώσει και το κόστος το οποίο λέγεται ότι είναι το ζητούμενο. Να σημειωθεί ότι η ΔΕΗ και η ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας μεταπολεμικά με φθηνό κόστος για χρήση στην βιομηχανία και ηλεκτροφωτισμό όλης της Ελλάδας.

Τιμές Ηλεκτρικής Ενέργειας στην Ευρώπη το 2017 (σε Σεντ/kWh μετά από φόρους και τέλη)

Σήμερα η ΔΕΗ διαθέτει και εκμεταλλεύεται ορυχεία λιγνίτη, μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και διανομής (μέσω της 100% θυγατρικής της ΔΕΔΔΗΕ (Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας) που εκμεταλλεύεται το δίκτυο χαμηλής τάσης).

Η παραγόμενη από τη ΔΕΗ ηλεκτρική ισχύς καλύπτει πάνω το περίπου 60% της εγχώριας ζήτησης. Οι μονάδες παραγωγής της ΔΕΗ συνίστανται σε θερμικές, υδροηλεκτρικές και ανανεώσιμης ενέργειας. Οι θερμοηλεκτρικοί σταθμοί χρησιμοποιούν λιγνίτη (καύσιμο χαμηλότερης ποιότητας) και πετρέλαιο (κυρίως για μονάδες στα νησιά που είναι ανεξάρτητα από το δίκτυο). Οι μονάδες Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας λειτουργούν υπό τη ΔΕΗ Ανανεώσιμες Α.Ε. που διαθέτει 20 αιολικά πάρκα, 17 μικρά υδροηλεκτρικά και 28 μονάδες φωτοβολταϊκών με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 153 MW ή περίπου το 7% της αγοράς. Είναι από τους μεγαλύτερους εργοδότες στην Ελλάδα με 18.000 υπαλλήλους αλλά εμμέσως και άλλες θέσεις εξαρτώνται από αυτή σε υπεργολάβους ή σε τριτογενή τομέα ειδικά στις περιοχές παραγωγής (πχ Πτολεμαΐδα, Φλώρινα, Μεγαλόπολη κ.α.)

Εγνατία

Αυτοκινητόδρομος Εγνατία: με μήκος 670 χλμ διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα δημιουργώντας την ταχύτερη, συνεχή διαδρομή διαμέσως των Βαλκανίων συνδέοντας την Ασία και την Τουρκία στα ανατολικά με την Ιταλία και τη Δυτική Ευρώπη στη Δύση. Αποτελεί βασικό τμήμα του ευρωπαϊκής διαδρόμου E90. Συνδέει τέσσερα μεγάλα Ελληνικά λιμάνια (Ηγουμενίτσα – Θεσσαλονίκη – Καβάλα – Αλεξανδρούπολη), έξι αεροδρόμια (Ιωάννινα – Καστοριά – Κοζάνη – Θεσσαλονίκη – Καβάλα – Αλεξανδρούπολη) μεγάλους βιομηχανικούς, τουριστικούς, γεωργικούς και αστικούς χώρους (11 μεγάλες ελληνικές πόλεις, 36% του πληθυσμού και 33% του ΑΕΠ της χώρας). Συνδέεται επίσης με τις γειτονικές χώρες της ΠΓΔΜ, την Αλβανία και τη Βουλγαρία και μέσω του οδικού τους δικτύου με τη Βόρεια Ευρώπη (ευρωπαϊκές διακρατικές διαδρομές IV, IX, X).

Έργο με πολλές κατασκευαστικές δυσκολίες λόγω του ανάγλυφου της Ηπείρου, η Εγνατία κατασκευάστηκε μεταξύ 1994-2009 με συνολικό κόστος τα €6 δις (χωρίς το ΦΠΑ). Το κόστος αυτό καλύφθηκε από Εθνικούς Πόρους, συμμετοχή της ΕΕ, και δάνεια από την ΕΤΕ. Μένει να δούμε αν με την προτεινόμενη ιδιωτικοποίηση θα καλυφθεί το ποσοστό συμμετοχής του Δημοσίου και να θα καλύπτονται τα έξοδα αποπληρωμής των δανείων που έχουν συναφθεί για τον σκοπό αυτό και αν θα υπάρξει περαιτέρω άνοδος του κόστους των διοδίων. Να σημειωθεί ότι η Εγνατία ως εταιρία έχοντας εμπειρία από την εκτέλεση του πολύ απαιτητικού αυτοκινητόδρομου ασχολείται με μελέτες και κατασκευές έργων σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

ΔΕΠΑ

Η ΔΕΠΑ (Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Α.Ε) δραστηριοποιείται στην αγορά χονδρικής, εμπορίας και προμήθειας φυσικού αερίου σε μεγάλους καταναλωτές και πελάτες λιανικής, παρέχοντας περίπου το 90% του αερίου που καταναλώνεται στη χώρα. Η ΔΕΠΑ επίσης κατέχει το 50% του αγωγού IGI Poseidon (που θα μελλοντικός συνδέει Ελλάδα και Ιταλία) και του αγωγού ICBG (αγωγός που μελλοντικά θα συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία).  Κατατάσσεται ως η 24^η μεγαλύτερη επιχείρηση της Ελλάδα με στοιχεία 2016.

Επίσης θυγατρικές της είναι οι εταιρίες διανομής φυσικού αερίου, Ε.Δ.A. Αττικής, Φυσικό Αέριο Αττικής Α.Ε., η Ε.Δ.Α. Θεσσαλονίκης-Θεσσαλίας και η Εταιρία Διανομής Αερίου Λοιπής Ελλάδας (ΔΕΔΑ – Δίκτυα Εταιρίας Διανομής Αερίου). Η ανακοίνωση της πρόθεση αποκρατικοποίησης της ΔΕΠΑ έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον αρκετών εταιριών στο παρελθόν. Μεταξύ αυτών η Ρωσική Gazprom που όμως αποσύρθηκε στην πορεία από την διαδικασία επεισοδιακά.

10 Λιμάνια

Το ΤΑΙΠΕΔ εξετάζει ενδεχόμενο ιδιωτικοποίησης 10 περιφερειακών λιμένων: Βόλου, Ραφήνας, Ηγουμενίτσας, Πάτρας, Αλεξανδρούπολης, Ηρακλείου, Ελευσίνας, Λαυρίου, Κέρκυρας και Καβάλας. Το ΤΑΙΠΕΔ κατέχει το 100% των μετοχών στις λιμενικές εταιρείες που έχουν το δικαίωμα εκμετάλλευσης των λιμένων αυτών έως το 2042. Όπως έχει αναφερθεί το ΤΑΙΠΕΔ προβλέπει σε μερική παραχώρηση τμημάτων και λειτουργιών αυτών των λιμένων (για παράδειγμα κρουαζιερόπλοια, εμπορευματοκιβώτια κ.λπ.) παρά του συνόλου τους.

Μαρίνες

Προς παραχώρηση αποτελούν και ορισμένες μαρίνες. Μέσα σε αυτές είναι η Μαρίνα Αλίμου που αποτελεί την μεγαλύτερη στην Αττική και στην Ελλάδα (1.100 θέσεις και 250 στρέμματα) και την μοναδική μαρίνα στη Θεσσαλονίκη, στην Αρετσου. Ενώ η μαρίνα Πύλου γειτνιάζει με το διεθνούς φήμης ξενοδοχειακό συγκρότημα Costa Navarino. Ήδη το 2019 παραχωρήθηκε η Μαρίνα Χίου, έναντι €6,2 εκατ στην κοινοπραξία AVLUM (Όμιλος Τσακου)- Ι. και Η. Δ. ΤΕΦΑΣ Α.Ε.Β.Ε – ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ ΜΑΡΙΝΑ Α.Ε. και ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΛΙΜΕΝΑΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ.

Αεροδρόμιο Ηρακλείου -Καστέλι

Το αεροδρόμιο Ηρακλείου (Διεθνής Αερολιμένας Νίκος Καζαντζάκης) είναι το 2^ο σε κίνηση στην Ελλάδα και το πρώτο σε κίνηση charter με 7,5 εκατομμύρια επιβάτες το 2017. Δημιουργήθηκε σε μια περιοχή κοντά στην πόλη του Ηρακλείου (5 χλμ) αρχικά το 1947 και για αρκετά χρόνια μοιραζόταν τις εγκαταστάσεις του με την εκεί αεροπορική βάση. Σιγά-σιγά μεγάλωσε ενώ σταμάτησε και η στρατιωτική χρήση του. Τώρα για λόγους όχλησης της περιοχής κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες που εντοπίζεται η μεγάλη τουριστική κίνηση συζητιέται η μετακίνηση του σε μια παρθένα αγροτική περιοχή παραγωγής ελαιόλαδου, 38 χιλιόμετρα μακριά από την τωρινή τοποθεσία, μέσα στην ενδοχώρα, στην περιοχή Καστέλι. Για τον σκοπό αυτό θα καταστραφούν 22.000 στρέμματα πανίδας και χλωρίδας ενώ το σύνολο της καλλιέργειας που μπορεί να επηρεαστεί από την ρύπανση παράγει περίπου το 10% του ελαιόλαδου της Ελλάδας!

Η μετακίνηση και κατασκευή του νέου αεροδιαδρόμου συνδέεται με την απόκτηση του δικαιώματος χρήσης του νέου αεροδρομίου για 32 χρόνια δηλ. μια ιδιωτικοποίηση της αεροπορικής εξυπηρέτησης. Το τίμημα που δόθηκε για το δικαίωμα παροχής των αεροπορικών υπηρεσιών είναι €480 εκατ αν και αρχικά είχε υπολογιστεί σε €850 εκατ. Για την αξιολόγηση του τιμήματος σε σχέση με αυτό που δίνεται για το Ελ.Βενιζέλος ή τα 14 αεροδρόμια βλέπε Σύγκριση Δεικτών. Στο χαμηλό τίμημα έχει συντείνει κατά τα δημοσιεύματα και το υψηλό κόστος κατασκευής του νέου αεροδρομίου που πιθανολογείται ότι μπορεί να φτάσει και τα €1.5δις (μπορεί να γίνει ανάλογη σύγκριση με το κόστος κατασκευής του Αεροδρομίου Ελ. Βενιζέλου στα Σπάτα(€ 2,2 δις το 1996-2000).

Το τίμημα των €480 εκατ καλύπτει την συμμετοχή και του Δημοσίου και του κατασκευαστή (46% δηλ €220 εκατ). Επίσης το κράτος αναλαμβάνει τις απαλλοτριώσεις στην καινούργια έκταση που εκτιμώνται ότι μπορούν να φτάσουν στο ποσό των €100 εκατ. (από €40 εκατ αρχικά). Δηλ. το Δημόσιο θα καταβάλλει €320 εκατ για να πάρει €260 εκατ από την παραχώρηση; Θα εισπράττει επίσης ποσοστό του 46% στα μελλοντικά κέρδη όταν σήμερα έχει το 100% και χωρίς να αυξηθεί η χρέωση ανά επιβάτη όπως προβλέπεται με το νέο αεροδρόμιο….! (από €15-16 στα €20). Τέλος για την κάλυψη της συμμετοχής του κατασκευαστή-παραχωρησιούχου (€260 εκατ) δόθηκε δάνειο από την Εθνική Τράπεζα ύψους €161 εκατ.

23 αεροδρόμια

Το ΤΑΙΠΕΔ μελετά την παραχώρηση και των υπολοίπων 23 Ελληνικών αεροδρομίων που λειτουργεί σήμερα η ΥΠΑ:

• Αλεξανδρούπολης, Αράξου, Ιωαννίνων, Καλαμάτας, Καστοριάς, Κοζάνης, Νέας Αγχιάλου στην ηπειρωτική χώρα,
• Σητείας στην Κρήτη και
• στα νησιά Αστυπάλαιας, Χίου, Ικαρίας, Καλύμνου, Καρπάθου, Κάσου, Καστελόριζου, Κυθήρων, Λέρου, Λήμνου, Μήλου, Νάξου, Πάρου, Σκύρου και Σύρου.

Το ενδεχόμενο ανάληψης και των αεροδρομίων της Αλεξανδρούπολης, Αράξου, Καλαμάτας, Νέας Αγχιάλου, Λήμνου, Χίου, Καρπάθου είχε προταθεί αρχικά ως προαιρετικά στην παραχώρηση των 14 αεροδρομίων αλλά δεν προχώρησε στη φάση του διαγωνισμού τελικά.

Η συνολική κίνηση των αεροδρομίων αυτών έχει πέσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια σε περίπου 1εκατ σε σχέση με 1,5 εκατ το 2015 κυρίως στην Βόρεια Ελλάδα. Ίσως αυτό να οφείλεται στην οικονομική κρίση αλλά και την δημιουργία των αυτοκινητόδρομων με την οποία η μετακίνηση μπορεί να γίνει πλέον σε ανταγωνιστικούς χρόνους. Στην δεύτερη τάση θα συντείνει και η βελτίωση των σιδηροδρομικών μεταφορών που είναι σε πλήρη εξέλιξη. 

ΕΛΒΟ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ (ΕΛΒΟ) είναι η μοναδική βιομηχανία που παράγει ερπυστριοφόρα οχήματα στην Ελλάδα, ενώ παράγει και τροχοφόρα. Η εργοστάσιό της βρίσκεται στη Σίνδο στη βιομηχανική περιοχή Θεσσαλονίκης και απασχολεί 345 άτομα (από 650 την προηγούμενη δεκαετία). Αν και η μονάδα είναι σε αδράνεια καταβάλλονται €350.000/μήνα (προ εισφορών) για την μισθοδοσία των υπαλλήλων.

Τα παραγόμενα οχήματα στην ΕΛΒΟ είναι ξένα σχέδια με προστιθέμενη αξία στην Ελλάδα ή δικά της σχέδια για στρατιωτικές και ορισμένες πολιτικές χρήσεις (πχ επιβατικό αυτοκίνητο Aletis, ΤΟΜΑ Κένταυρος). Η εταιρεία παρέχει επίσης συντήρηση, ανακατασκευή και ανταλλακτικά για τα οχήματα αυτά.

Είδη οχημάτων που έχουν παραχθεί από την ΕΛΒΟ περιλαμβάνουν:

• Αυτοκίνητα εκτός δρόμου: Mercedes, Humvee (HMMWV) για στρατιωτικές χρήσεις
• Ελαφρά, Μεσαία και Βαριά Φορτηγά: Steyr, Unimog, σύστημα μεταφοράς Patriot, πυροσβεστικά, μεταφορικά τανκς, βαρέα ανατρεπόμενα φορτηγά, απορριμματοφόρα, βυτιοφόρα, ασθενοφόρα, τρακτέρ (γεωργικοί ελκυστήρες Stayer)
• Θωρακισμένα οχήματα: άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ), τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (ΤΟΜΑ)
• Λεωφορεία και Τρόλεϊ: πχ των Scania, Mercedes, Volvo

Το ελληνικό δημόσιο κατέχει το 86% του μετοχικού της κεφαλαίου. Έχει ήδη προσκαλέσει προσφορές για πλειστηριασμό των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας το 2017 βάσει σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η αρχική προσφορά είχε οριστεί σε €10 εκατομμύρια και είχαν υποβληθεί 2 προσφορές (Γερμανία(KMW, Νοτ. Αφρική(Paramount)) αλλά δεν προχώρησε η διαδικασία. Το 2019 επαναπροκυρήσσεται νέος διαγωνισμός πώλησης.

30% Αεροδρομίου Ελ. Βενιζέλος

Πρόκειται για το εναπομείναν 30% στην εταιρία διαχείρισης του αεροδρομίου Ελ.Βενιζέλος που κατέχει το ΤΑΙΠΕΔ. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει πρόσφατη ένδειξη της αξίας του ποσοστού αυτού με βάση την αξία επέκτασης της υπάρχουσας σύμβασης το 2018 με τους υπάρχοντες μετόχους (που διπλασιάστηκε μετά από παρέμβαση των υπηρεσιών της ΕΕ). Να σημειώσουμε ότι οι αφίξεις στο Ελ.Βενιζέλος αυξάνονται σταθερά, υπάρχει σε εξέλιξη οικοδόμηση για μια μικρή αύξηση της δυναμικότητας. Ενδεχομένως θα γίνει μεγαλύτερη αύξηση της δυναμικότητας μελλοντικά εάν συνεχιστεί η τάση. Η Fraport ενδιαφερόταν για το αεροδρόμιο από το 2010.

ΕΥΔΑΠ

ΕΥΔΑΠ (Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Αθηνών Α.Ε.) είναι η εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης για την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας με αποκλειστική σύμβαση παραχώρησης (η σημερινή λήγει το 2019). Η Ελληνική Δημοκρατία κατέχει το 34% της εταιρίας, το ΤΑΙΠΕΔ το 27,3%, ο Αμερικανός επενδυτής Paul Paulson το 10% και το υπόλοιπο είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμο στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

ΕΥΑΘ

Η ΕΥΑΘ (Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης Α.Ε.) είναι η εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης για την περιοχή Θεσσαλονίκης με 30ετή αποκλειστική σύμβαση παραχώρησης που λήγει το 2029. Το ΤΑΙΠΕΔ κατέχει το 74% του μετοχικού κεφαλαίου, το 5% ανήκει στην εταιρεία Suez Environment Company και το υπόλοιπο είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμο στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

ΕΛΤΑ

Η ΕΛΤΑ (Ελληνικά Ταχυδρομεία) είναι ο κύριος πάροχος ταχυδρομικών υπηρεσιών στην ελληνική αγορά. Διαθέτει δίκτυο 1.400 ταχυδρομικών γραφείων που παρέχουν εκτός από τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, χρηματοοικονομικές και τραπεζικές υπηρεσίες, προϊόντα λιανικής, καθώς και τις υπηρεσίες ταχυμεταφορών. Έχει εισέλθει στην αγορά λιανικής ηλεκτρικής ενέργειας, προσφέροντας πακέτα ηλεκτρικού ρεύματος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Το Ελληνικό κράτος κατέχει το 90% του μετοχικού κεφαλαίου της ΕΛΤΑ, ενώ το υπόλοιπο 10% ανήκει στον όμιλο Eurobank. Το κράτος εξετάζει διάφορες επιλογές για την ανάπτυξη των ΕΛΤΑ και για το μερίδιό του.

Άλλες Εταιρίες

Άλλες εταιρίες που κατά καιρούς έχουν αναφερθεί ως υποψήφιες για αποκρατικοποίηση (αν και είναι αμφίβολο αν θα υπάρξει ενδιαφέρον) περιλαμβάνουν τις:

• ΣΤΑΣΥ A.Ε. (Σταθερές Συγκοινωνίες Α.Ε. Εταιρεία Δημοσίων Μεταφορών της Αθήνας) που περιλαμβάνει τις:
  • ΟΑΣΑ A.Ε. (αστικά μέσα μαζικής μεταφοράς Αθήνας δηλ. λεωφορεία και τρόλεϊ)
  • ΟΣΥ A.Ε (αστικές σιδηροδρομικές μεταφορές Αθήνας δηλ. τραμ και μετρό)
• Ολυμπιακό Αθλητικό Συγκρότημα (ΟΑΚΑ): περιλαμβάνει γήπεδο ποδηλασίας, κλειστό αθλητικό κέντρο, γήπεδα τένις, πισίνα, ποδηλατοδρόμιο, κοινόχρηστους χώρους
• Αποθήκευση Φυσικού Αερίου Νότιας Καβάλας: μετατροπή του εξαντλημένου πετρελαϊκού πεδίου στην θαλάσσια περιοχής Νότια της Καβάλας στην πρώτη υπόγεια αποθήκευσης φυσικού αερίου της χώρας.