Ο τραπεζικός τομέας
Η έξοδος από την Ευρωζώνη δεν έχει μόνο συνέπειες για την πραγματική οικονομία, οι οποίες είναι ανυπολόγιστες, αλλά επηρεάζει επίσης τον τραπεζικό τομέα της χώρας. Πριν από κάθε τι άλλο, τοποθετείται η στενότητα ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών – σε συνδυασμό με τα αρνητικά υπόλοιπα λογαριασμών της Τράπεζας της Ελλάδας, στο ευρωπαϊκό σύστημα συναλλαγών (Target 2).
Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους (2009 – 2012), τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς επίσης οι επιχειρήσεις απέσυραν καταθέσεις ύψους 72 δις € – όπως φαίνεται από το γράφημα που ακολουθεί (πηγή: ΤτΕ).
Περαιτέρω, η στενότητα ρευστότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος ισοσκελίζεται, εντός της νομισματικής ένωσης, από το σύστημα μικτών συναλλαγών Target 2. Ειδικότερα, τα υπόλοιπα λογαριασμών των εθνικών κεντρικών τραπεζών στο σύστημα Target 2, εκφράζουν ουσιαστικά το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων – όπου, όταν είναι αρνητικά, ισοσκελίζονται από τα αντίστοιχα θετικά μίας άλλης κεντρικής τράπεζας.
Για παράδειγμα, το υπόλοιπο λογαριασμού της Τράπεζας της Ελλάδας στο σύστημα Target 2 το Μάρτιο του 2012 ήταν της τάξης των -100 δις €, ενώ της γερμανικής κεντρικής τράπεζας ήταν +600 δις €.
Εάν τώρα η Ελλάδα βγει από την Ευρωζώνη, θα πρέπει όλες οι άλλες εθνικές κεντρικές τράπεζες, ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα των λογαριασμών τους στο σύστημα, να καλύψουν από κοινού, με κριτήριο τη συμμετοχή τους στο κεφάλαιο της ΕΚΤ, τυχόν ζημίες της – οπότε, εάν συνέβαινε το 2012, θα έπρεπε να πληρώσουν αυτές τα 100 δις €. Στο γράφημα που ακολουθεί, φαίνεται η εξέλιξη των υπολοίπων των εθνικών κεντρικών τραπεζών στο ευρωπαϊκό σύστημα (επάνω από τη γραμμή τους χρωστάει η ΕΚΤ, κάτω από τη γραμμή χρωστούν στην ΕΚΤ).
.
.
Περαιτέρω, το αρνητικό υπόλοιπο της Τράπεζας της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό σύστημα, συνοδεύεται από μία ανάλογη αύξηση του ισολογισμού της, καθώς επίσης από την κλιμάκωση των απαιτήσεων της απέναντι στις εμπορικές τράπεζες. Η αιτία είναι κυρίως το ότι, η ελληνική κεντρική τράπεζα παρέχει στις εμπορικές έκτακτη ρευστότητα στα πλαίσια του ELA (άρθρο), έναντι εγγυήσεων – οι οποίες όμως δεν είναι αποδεκτές από την ΕΚΤ, λόγω της χαμηλής ποιότητας τους (πρόκειται συνήθως για καταναλωτικά δάνεια, επιχειρηματικά, δάνεια πιστωτικών καρτών κλπ.).
Ολοκληρώνοντας, μετά το PSI, απαιτήθηκε η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, κυρίως με χρήματα του ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (EFSF). Τυχόν έξοδος της Ελλάδας λοιπόν από την ΕΕ ή/και την Ευρωζώνη, με την ταυτόχρονη αθέτηση πληρωμής των ομολόγων του δημοσίου, θα οδηγούσε πρακτικά στη χρεοκοπία του τραπεζικού συστήματος – οπότε θα έπρεπε υποχρεωτικά να κρατικοποιηθούν όλες οι σημαντικές τράπεζες, ενώ θα χάνονταν τα χρήματα του EFSF.
.
Επίλογος
Όπως συμπεραίνεται από τα παραπάνω, η έξοδος μίας χώρας από την Ευρωζώνη δεν είναι καθόλου εύκολη ή απλή – ενώ θα μπορούσε να είναι πολύ επικίνδυνη για μία μικρή χώρα στην οποία, μετά από έξι χρόνια ύφεσης, έχει καταστραφεί εντελώς ο παραγωγικός της ιστός, με αποτέλεσμα να εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές προϊόντων.
Με δεδομένη δε την υποτίμηση του νέου νομίσματος της πάνω από 50% (έως και 90%), σε μικρό χρονικό διάστημα, οι εισαγωγές τροφίμων, ενέργειας, φαρμάκων κοκ. θα ήταν πανάκριβες – ο πληθωρισμός θα εκτοξευόταν στα ύψη, ενώ η Πολίτες της χώρας θα εξαθλιωνόταν σε βαθμό που είναι δύσκολο να φαντασθεί κανείς.
Είναι αρκετοί βέβαια αυτοί που θεωρούν πως η Αργεντινή, η κρίση της οποίας έχει πολλές ομοιότητες με την ελληνική, θα μπορούσε να αποτελέσει «υπόδειγμα προς μίμηση» – όσον αφορά τον τρόπο, με τον οποίο διαχειρίσθηκε την κρίση του 2001/02. Παρά το ότι όμως η οικονομική ανάκαμψη της Αργεντινής παρουσιάστηκε στην κοινή γνώμη ως το αποτέλεσμα της υποτίμησης του νομίσματος της, η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική.
Ουσιαστικά στηρίχθηκε στις ισχυρές εξαγωγές αγροτικών προϊόντων στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας, ενώ η ανάπτυξη της μετά την κρίση «αγοράσθηκε» με πολύ υψηλούς ρυθμούς πληθωρισμού, της τάξης του 20% ετησίως – λόγω των οποίων επανήλθε σήμερα ο κίνδυνος μίας επόμενης χρεοκοπίας της, ενώ η μεσαία και η κατώτερη εισοδηματική της τάξη έχουν υποφέρει σε μεγάλο βαθμό.
Επομένως, δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση παράδειγμα προς μίμηση για την Ελλάδα – η όποια κυβέρνηση της οποίας εκλεγεί, θα πρέπει να είναι πάρα πολύ προσεκτική με τις επιλογές και τις διαπραγματεύσεις της. Κυρίως δεν πρέπει να ξεχνάει πως η Ελλάδα έχει ακόμη την πολυτέλεια των εκλογών και της «επανάστασης εναντίον της Ευρώπης», ενώ δεν έχει χρεοκοπήσει οριστικά και αμετάκλητα, μόνο και μόνο επειδή είναι μέλος της Ευρωζώνης. Στην αντίθετη περίπτωση, εάν δεν ήταν δηλαδή μέλος της Ευρωζώνης, τα πράγματα θα ήταν εντελώς διαφορετικά – σε έναν βαθμό που είναι καλύτερα να μην περιγράψω.
