Διεθνής Διαφάνεια Α.Ε. – Σελίδα 3 – The Analyst

Διεθνής Διαφάνεια Α.Ε.

318 total views, 12 views today

Στόχοι και μέθοδοι λειτουργίας της οργάνωσης

Η «Διεθνής Διαφάνεια» δεν λειτουργεί ακριβώς όπως οι υπόλοιπες οργανώσεις (για παράδειγμα η «Διεθνής Αμνηστία»), αφού δεν ασχολείται με εξατομικευμένες υποθέσεις διαφθοράς, αλλά με τα αδύνατα σημεία στους Θεσμούς, στους Νόμους και στα «Συστήματα» των διαφόρων χωρών – τα οποία προσπαθεί να ανακαλύψει και να αναμορφώσει, συνεργαζόμενη με τις κρατικές υπηρεσίες και τους φορείς τους.

Τα «εθνικά» γραφεία της (για παράδειγμα, τα εντός Γερμανίας), είναι κατανεμημένα σε περιοχές και σε ομάδες εργασίας, οι οποίες δρουν αυτόνομα, ανάλογα με την κάθε περίπτωση. Η οργάνωση δημοσιεύει ετήσια τις παρακάτω τρείς «εργασίες» για το θέμα της διαφθοράς:

.

(α)  Τη λίστα της «αντιληπτής» διαφθοράς (Corruption Perceptions Index), η οποία είναι η γνωστότερη όλων – αυτή δηλαδή που κατηγοριοποιεί ετήσια τις διάφορες χώρες, ανάλογα με το μέγεθος της διαφθοράς στην Πολιτική και στη Δημόσια Διοίκηση. Η βαθμολογία της ξεκινάει από το 0 (πλήρης διαφθορά) και φτάνει στο 10 (μηδενική διαφθορά) – ενώ το 2008 περιείχε 180 κράτη.

Η λίστα αυτή, η οποία αφορά όλες τις χώρες, δημιουργείται από ένα γερμανό καθηγητή (Πανεπιστήμιο του Passau – «η αλεπού που φυλάει το κοτέτσι», κατά τη γαλλίδα δημοσιογράφο), ο οποίος αξιολογεί υφιστάμενα ερωτηματολόγια, τα οποία προέρχονται κυρίως από ξένους αναλυτές κρατών, καθώς επίσης από ξένους επιχειρηματίες.

Για παράδειγμα, το 2008 οι χώρες με τη χαμηλότερη διαφορά ήταν, κατά το Γερμανό καθηγητή, η Δανία, η Σουηδία και η Νέα Ζηλανδία (βαθμός 9,3). Η Γερμανία κατέλαβε τη 14η θέση (αν και όλες οι υποθέσεις «βιομηχανικής» διαφθοράς, οι οποίες ανακοινώνονται σχεδόν καθημερινά, αφορούν κυρίως τη χώρα αυτή), ενώ η Ελβετία την 5η (9,0).

(β)  Τη λίστα των υψηλότερων πληρωμών (Bribe Payers Index), η οποία αναφέρει τις χώρες με τον υψηλότερο «χρηματισμό».

(γ)  Το παγκόσμιο βαρόμετρο της διαφθοράς, για το οποίο ερωτώνται ιδιώτες, σε σχέση με το ποιοι κλάδοι και σε ποιο βαθμό «πλήττονται» από τη διαφθορά.

.

Η «Διεθνής Διαφάνεια» προσφέρει επίσης (στην ιστοσελίδα της) υλικό για δωρεάν λήψη, όπως ένα «βιβλίο μαγειρικής» εναντίον της διαφθοράς, μεταφρασμένο σε 25 γλώσσες. Το βιβλίο δίνει απαντήσεις σε σχέση με το πώς ενεργούν οι διαφθορείς, ποια δώρα προσφέρονται συνήθως, πως μπορεί να «αμυνθεί» ο πολίτης, σε ποιόν οφείλει κανείς να καταγγείλει το διαφθορέα ή τον διεφθαρμένο κλπ. Επίσης, εκδίδει έναν κατάλογο με διάφορες περιπτώσεις διαφθοράς, όπως και πληροφορίες για τοπικές εκδηλώσεις.

Μία από τις πλέον σημαντικές «εκδόσεις» ήταν αναμφίβολα η μελέτη σε σχέση με τη διαφθορά στο γερμανικό σύστημα υγείας, η οποία υπολογίσθηκε μεταξύ 6 και 20 δις € (στη Γερμανία υπάρχουν 16 υπουργεία υγείας, ανάλογα με τα κρατίδια και 300 «κοινωνικοί ασφαλιστικοί οργανισμοί», όπως για παράδειγμα το ΙΚΑ στην Ελλάδα).

Ο κυριότερος «διαφθορέας» του τομέα υγείας φαίνεται πως ήταν (είναι) οι φαρμακευτικές εταιρείες – οι οποίες προωθούν τα προϊόντα τους, «ενισχύοντας» γιατρούς, φαρμακοποιούς και άλλους επιστήμονες με τη δωρεάν συμμετοχή τους σε «εκπαιδευτικά» σεμινάρια, με προγράμματα υπολογιστών, με διάφορα δώρα κλπ.

Τέλος, διαπιστώθηκε μία κατακόρυφη σχεδόν αύξηση των μελών που επέλεξαν τη συμμετοχή τους στη γερμανική «τοπική» οργάνωση, αφού από 185 συνολικά το έτος 2000, αυξήθηκαν στα 873 το 2008. Φυσικά, τα ονόματα των επιχειρήσεων που εμφανίζονται στον κατάλογο των μελών, είναι τα πλέον «επώνυμα» στη χώρα – με τη Siemens, την Daimler, την ABB, την Deutsche Bahn, την Fraport κλπ (όλες έχουν κατηγορηθεί για διαφθορά), να συνεχίζουν να είναι ανάμεσα τους.

.

Κριτική στην οργάνωση

Είναι προφανές ότι, παρά τις όποιες «ατασθαλίες», η «Διεθνής Διαφάνεια» έχει κάποια θετικά αποτελέσματα σε σχέση με την καταπολέμηση της διαφθοράς, αφού οι περισσότερες χώρες δεν επιθυμούν να εμφανίζεται το όνομα τους στις πρώτες θέσεις της λίστας των διεφθαρμένων.

Έτσι, ο ΟΟΣΑ ευρίσκεται στο πλευρό της οργάνωσης, ενώ η υπογεγραμμένη από τα περισσότερα μέλη του «σύμβαση» προβλέπει αυστηρότατες ποινές τόσο για τον ενεργητικό, όσο και για τον παθητικό χρηματισμό. Όσο θαυμαστή και να είναι όμως η προσπάθεια της οργάνωσης, καθώς επίσης η βοήθεια που της παρέχει ο ΟΟΣΑ, η διαφθορά δεν φαίνεται να ανθεί λιγότερο.

Για παράδειγμα, οι Η.Π.Α. προωθούν σταθερά κάθε εθνική και διεθνή πρωτοβουλία για την καταπολέμηση της διαφθοράς – επομένως και τη «Διεθνή Διαφάνεια». Εκτός αυτού, διαθέτουν έναν ομοσπονδιακό νόμο, με την ονομασία «Federal Corrupt Practice Art», ο οποίος «ανάγει» το χρηματισμό ενός υπαλλήλου ή μίας ξένης δημόσιας υπηρεσίας, σε μία «παράβαση» κατά την αμερικανική νομοθεσία (με βάση τη συγκεκριμένη νομοθεσία, κατηγορείται σήμερα από τις Αμερικανικές Αρχές η Mercedes).

Από την άλλη πλευρά όμως (γεγονός που συμβαίνει και σε πολλές άλλες βιομηχανικές χώρες), οι Η.Π.Α. επιδιώκουν την αύξηση των εξαγωγών τους με κάθε μέσον. Υπάρχει λοιπόν ένας «διεθνής ανταγωνισμός διαφθοράς», καθώς επίσης μία εσωτερική «σύγκρουση συμφερόντων» – μία αντίφαση δηλαδή, η οποία επιζητεί την επίλυση της.

Στα πλαίσια αυτά, η κυβέρνηση της Ουάσινγκτον (άλλες επίσης), «αναγκάστηκε» να εφεύρει ένα τέχνασμα, με τη βοήθεια του οποίου κατάφερε να εξισορροπήσει τα αντιμαχόμενα συμφέροντα. Απλούστατα, επέτρεψε στη «διαπλανητική» βιομηχανία της, στο πολυεθνικό εμπόριο και στους χρηματοπιστωτικούς διεθνείς ομίλους, να εγκατασταθούν σε έναν αμερικανικό φορολογικό παράδεισο (Virgin Islands of the USA), ιδρύοντας τις ονομαζόμενες «εταιρείες διεθνών πωλήσεων» (foreign sales corporations). Οι εταιρείες λοιπόν αυτές, ουσιαστικά υποκαταστήματα των εγκατεστημένων στις Η.Π.Α., είναι εκείνες που χρηματίζουν τους διεθνείς «συνεργάτες» τους – προφανώς από «Μαύρα Ταμεία», εμβάζοντας τα απαιτούμενα ποσά από το φορολογικό παράδεισο που έχουν την έδρα τους.

Κατ’ επέκταση, όλα λειτουργούν εντός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου, αφού ο ομοσπονδιακός νόμος ισχύει μόνο για τις αμερικανικές εταιρείες και όχι για τα υποκαταστήματα τους στα Virgin Islands, τα οποία υπάγονται στην τοπική νομοθεσία. Εκτός αυτού, στη λίστα διαφθοράς της «Διεθνούς Διαφάνειας» δεν εμφανίζονται «ενισχυμένα» οι Η.Π.Α., έχοντας υιοθετήσει την παραπάνω πρακτική – μέσω της οποίας «εξήγαγαν» τη διαφθορά, χωρίς να χρειαστεί καν να την καταπολεμήσουν: πιστοί στη νομοθεσία τους, αλλά όχι εις βάρος των εξαγωγικών τους επιδόσεων.

Οι Ευρωπαίοι φυσικά (Γερμανοί, Βρετανοί κλπ) συμπεριφέρονται αντίστοιχα, με τη «βοήθεια» των φορολογικών παραδείσων, όπως των Bahamas, του Curacao και του Jersey. Στους «παραδείσους» αυτούς ιδρύουν δήθεν αυτόνομες offshore εταιρείες, καταστρατηγώντας τις αναληφθείσες υποχρεώσεις τους απέναντι στον ΟΟΣΑ, καθώς επίσης στην «εθνική» τους φορολογική νομοθεσία – η οποία, όπως έχουμε πολλές φορές τονίσει αναλύοντας την έννοια της φοροαποφυγής, «αναγκάζεται» να επιβαρύνει όλο και περισσότερο τους μισθωτούς εργαζομένους, καθώς επίσης τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (τα ποντίκια που αρκούνται στο καλαμπόκι), οδηγώντας το σύστημα, αργά αλλά σταθερά, σε πλήρη εκτροχιασμό.

Το παράδειγμα που ακολουθεί (πηγή: J.Ziegler) είναι χαρακτηριστικό της παραπάνω «μεθοδολογίας»:

Ένα γαλλικό δικαστήριο όφειλε να αποφασίσει για την περίπτωση ενός γενικού διευθυντή της εταιρείας «Dumez-Nigeria», ο οποίος εμφανιζόταν σαν ύποπτος για τη «διοχέτευση» 60.000.000 $, μέσω ενός φορολογικού παραδείσου, με στόχο το χρηματισμό κάποιων Νιγηριανών στρατηγών και υψηλόβαθμων δημοσίων υπαλλήλων.

Ο εισαγγελέας, καθώς επίσης ο ιδιώτης-κατήγορος, είχαν την άποψη ότι, η «DumezNigeria» ήταν μέρος της «DumezFrance», ότι η Γαλλία είχε συνυπογράψει τη συνθήκη του ΟΟΣΑ εναντίον της διαφθοράς και πως το «έμβασμα» του γενικού διευθυντή, μέσω της θυγατρικής γαλλικής στο Λάγκος, ήταν παράνομο.

Εν τούτοις, το δικαστήριο αποφάσισε διαφορετικά, επειδή ο κατηγορούμενος «απέδειξε» ότι η «Dumez-Nigeria» ήταν μία αυτόνομη, ανεξάρτητη εταιρεία, η οποία λειτουργούσε σε μία χώρα που δεν είχε υπογράψει τη συνθήκη εναντίον της διαφθοράς. Επομένως, ο αποδεδειγμένος «χρηματισμός» δεν συνιστούσε παράβαση του ισχύοντος γαλλικού νόμου, οπότε η κατηγορία ήταν ανυπόστατη.

Ο γενικός διευθυντής αθωώθηκε από το Γαλλικό δικαστήριο, ενώ η υπόθεση της διαφθοράς καταλογίσθηκε στη Νιγηρία και όχι στη Γαλλία – φυσικά το ίδιο ισχύει και για τη θέση των δύο χωρών στη λίστα της διαφθοράς, την οποία εκδίδει η «Διεθνής Διαφάνεια» από το Βερολίνο.

Δηλαδή, επειδή η Γαλλία ή οι άλλες «οργανωμένες» χώρες έχουν την τεχνική δυνατότητα να «εξάγουν» τη διαφθορά μέσω θυγατρικών εταιρειών σε άλλες χώρες, θεωρούνται λιγότερο διεφθαρμένες από τα υπόλοιπα κράτη (όπως για παράδειγμα την Ελλάδα), τα οποία δεν διαθέτουν αυτούς τους «εκλεπτυσμένους» εξαγωγικούς μηχανισμούς διεφθαρμένων συνειδήσεων.