Οι ζημίες της κρίσης
Στα πλαίσια αυτά οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι, σε μία οικονομία ως σύνολο, μετά από μία κρίση όπως αυτή που ξεκίνησε το 2008, χάνεται η ικανότητα του κεφαλαίου – απλούστερα, η οικονομία οδηγείται σε μία χαμηλότερη παραγωγική δυναμικότητα. Εάν όμως η κρίση διαρκέσει περισσότερο, τότε προκαλούνται πολύ μεγάλες και ανεπανόρθωτες ζημίες στην παραγωγική της ικανότητα – όχι μόνο λόγω της ανεργίας αλλά, επίσης, από άλλες αιτίες. Σύμφωνα με το ΔΝΤ διαπιστώνονται οι εξής επιδράσεις:
.
(α) Ένα μικρότερο «μετοχικό κεφάλαιο»: Εν μέσω μίας οικονομικής κρίσης και όσο περισσότερο διαρκεί, εκλείπουν οι νέες επενδύσεις – επειδή οι επιχειρήσεις, λόγω της περιορισμένης δυνατότητας πώλησης των προϊόντων τους, έχουν μικρότερα κίνητρα, ενώ η δανειοδότηση τους επιδεινώνεται.
Οι χαμηλότερες επενδύσεις οδηγούν σε μείωση του μετοχικού κεφαλαίου τους, συγκριτικά με την αύξηση που θα είχε εάν δεν μεσολαβούσε η κρίση, οπότε σε μία ακόμη χαμηλότερη παραγωγική δυναμικότητα – γεγονός που διαπιστώνεται για μία μεγάλη χρονική περίοδο στην Ελλάδα, όπου η βιομηχανική της παραγωγή συνεχίζει να συρρικνώνεται με τρομακτικούς ρυθμούς.
(β) Μία μικρότερη συνολική παραγωγικότητα της οικονομίας: Η μείωση της παραγωγικότητας (Total Factor Productivity) μπορεί να είναι το αποτέλεσμα του χαμηλότερου μετοχικού κεφαλαίου, των χαμένων δεξιοτήτων των εργαζομένων από τη μακροχρόνια ανεργία ή των περιορισμένων τεχνολογικών εξελίξεων, λόγω της κρίσης.
Εν τούτοις είναι δυνατόν η χρεοκοπία των αδύναμων επιχειρήσεων, καθώς επίσης η επιβίωση των ισχυρότερων, να αυξήσει τη συνολική παραγωγικότητα – γεγονός στο οποίο οφείλεται η περιορισμένη αύξηση της απασχόλησης, όταν η οικονομία επανέλθει.
(γ) Μία μείωση του ποσοστού απασχόλησης, όσον αφορά τον πληθυσμό μίας χώρας σε εργάσιμη ηλικία: Εδώ πρόκειται για τους ανθρώπους που ουσιαστικά θάβονται ζωντανοί (ανάλυση), επειδή λόγω της κρίσης αποσύρονται εντελώς από την αγορά εργασίας – κάτι που συνδέεται και με την απώλεια της παραγωγικής δυνατότητας.
.
Τα αποτελέσματα της κρίσης με αριθμούς
Αμερικανός οικονομολόγος ερεύνησε τις ζημίες από τη χρηματοπιστωτική κρίση, σε 23 επιλεγμένες χώρες του ΟΟΣΑ – διαπιστώνοντας πως η παραγωγική τους ικανότητα το 2015 θα είναι ακόμη μειωμένη κατά 8,2% σε σχέση με την εποχή πριν από την κρίση.
Σε ορισμένες όμως από αυτές, με πρώτη την Ελλάδα, ακολουθούμενη από την Ισπανία και την Ιταλία, διαπίστωσε πως η κατάσταση είναι απελπιστική – όσον αφορά την απώλεια της παραγωγικής τους δυναμικότητας. Στο παράδειγμα της Ελλάδας, οι προοπτικές της φαίνονται από το γράφημα που ακολουθεί:
.
Ελλάδα – η παραγωγική δυναμικότητα της χώρας (πριν και μετά)
.
Όπως φαίνεται από το γράφημα, όπου η μαύρη γραμμή είναι η παραγωγή που έχει πραγματικά επιτευχθεί, η κόκκινη διακεκομμένη η νέα παραγωγική δυναμικότητα της χώρας, ενώ οι πράσινοι κύκλοι περιγράφουν την παραγωγικότητα πριν από την κρίση, η Ελληνική οικονομία θα έχει χάσει το 2015 το 35% της συνολικής αποδοτικότητας της – ένα μέγεθος απολύτως τρομακτικό, το οποίο επιβεβαιώνει τους χειρότερους μας φόβους (ακολουθεί η Ισπανία με 22%).
Στα πλαίσια αυτά, είναι ανόητο να αναφέρεται κανείς στη μείωση της ανεργίας ή στην αναβίωση του παραγωγικού ιστού – αφού κάτι τέτοιο θα απαιτούσε πλέον τεράστια κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, τα οποία είναι αδύνατον να διαθέσει ποτέ η χώρα. Στο επόμενο γράφημα φαίνεται η απώλεια της παραγωγικής δυναμικότητας σε ορισμένες χώρες, λόγω της κρίσης.
.
Η πιθανή απώλεια της παραγωγικής δυναμικότητας σε ορισμένες χώρες το 2015
.
