Το τέλος της ανάπτυξης – The Analyst

Το τέλος της ανάπτυξης

Email this page.
Κρίση-Χρέους-και-Ανάπτυξης

Βιώνουμε τη σύγκρουση μεταξύ της ελλιπούς ανάπτυξης στην πραγματική οικονομία και της ανάγκης για ανάπτυξη στο χρηματοπιστωτικό τομέα – μια κατάσταση που ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

.

Με πολύ απλά λόγια, το πρόβλημα σήμερα είναι πως εμείς ως άνθρωποι παύουμε πλέον να αυξάνουμε τον πλούτο μας (ανάπτυξη). Αντιθέτως, γινόμαστε όλο και πιο φτωχοί, όπως αυτό είναι φανερό από το γεγονός πως όλο και περισσότεροι νέοι αδυνατούν να βρουν εργασία. Το αποτέλεσμα είναι να δυσκολευόμαστε όλο και περισσότερο να αποπληρώσουμε χρέη και τόκους. Η κατάσταση αυτή, αποτελεί στην ουσία τη σύγκρουση μεταξύ της ελλιπούς ανάπτυξης στην πραγματική οικονομία (μεγαλύτερη παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών) και της ανάγκης για ανάπτυξη στο χρηματοπιστωτικό τομέα (περισσότερα δάνεια) – μια κατάσταση που ενδέχεται να οδηγήσει σε κατάρρευση του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

Ο λόγος που γινόμαστε όλο και πιο φτωχοί, είναι επειδή μη φανερά μέρη της οικονομίας απορροφούν πλέον όλο και περισσότερους πόρους, αφήνοντας λιγότερους διαθέσιμους για την παραγωγή των προϊόντων που εμείς έχουμε συνηθίσει να αγοράζουμε. Ο λόγος που τα μη φανερά αυτά μέρη λειτουργούν κατά αυτόν τον τρόπο, είναι η εξάντληση των φυσικών πόρων. Για παράδειγμα, η εξόρυξη πετρελαίου απαιτεί πλέον αυξημένους πόρους (υποθαλάσσια κοιτάσματα κλπ.) σε σχέση με το παρελθόν και αυτός είναι ένας λόγος που οι τιμές του πετρελαίου έχουν τριπλασιαστεί από το 2002 έως και σήμερα.  Απαιτούνται επίσης αυξημένοι πόροι για τη παραγωγή πόσιμου νερού (με τη χρήση της τεχνικής αφαλάτωσης), καθώς και αυξημένες ενεργειακές απαιτήσεις για τηn παραγωγή μετάλλων από χαμηλής ποιότητας ορυκτά.

.

Διάγραμμα 1: Η εξέλιξη της τιμής του πετρελαίου (Brent)

.

Όσο οι ανάγκες αυτές αυξάνονται, δημιουργείται ταυτόχρονα έλλειψη φυσικού επενδυτικού κεφαλαίου (πχ. πετρέλαιο, μέταλλα κλπ). Και μολονότι υπάρχει η δυνατότητα για αύξηση της εξόρυξης φυσικών πόρων, μερικά εξ αυτών, όπως για παράδειγμα το πετρέλαιο,  χρησιμοποιούνται σε πολλές περιπτώσεις και μορφές για την κάλυψη κενών που έχουν προκληθεί από εξάντληση διαφόρων άλλων φυσικών πόρων-πρώτων υλών. Καταλήγουμε λοιπόν σε υπερβολική ζήτηση για το πετρέλαιο, ενώ δεν υπάρχει η δυνατότητα για την ταυτόχρονη (1) κάλυψη των αναγκών που έχουν προκληθεί από την εξάντληση διαφόρων άλλων φυσικών πόρων, καθώς και την (2) προσθήκη επιπλέον εργοστασίων και  αύξησης των δυνατοτήτων εξόρυξης, έτσι ώστε να συνεχισθεί η ανάπτυξη.

Η υψηλή αυτή ζήτηση για το πετρέλαιο, αποτελεί τελικά το φρένο για την περαιτέρω «ανάπτυξη». Χώρες που λαμβάνουν ένα μεγάλο ποσοστό των ενεργειακών τους αναγκών από το πετρέλαιο, είναι αυτές που επηρεάζονται άμεσα από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου, κάνοντας την παραγωγή των προϊόντων τους μη δυνατή.  Αντίθετα, σε χώρες με μακροπρόθεσμη μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου, όπως για παράδειγμα ισχύει στις ΗΠΑ, την Ε.Ε. και την Ιαπωνία, κυριαρχούν οικονομικές συγκυρίες ύφεσης ή εξαιρετικά χαμηλών επιπέδων ανάπτυξης.

.

Μακροπρόθεσμη τάση κατανάλωσης πετρελαίου σε διάφορες χώρες

Διάγραμμα 2: Μακροπρόθεσμη τάση κατανάλωσης πετρελαίου σε διάφορες χώρες σύμφωνα με την Έκθεση κατανάλωσης πετρελαίου της BP για το 2013 (Review of World Energy)

.

Δυστυχώς, το πρόβλημα που φαίνεται να δημιουργείται, είναι η κατάρρευση του οικονομικού μας συστήματος. Το πρόβλημα είναι η σύνδεση του όλου συστήματος με το χρέος. Το χρέος μπορεί να αποπληρωθεί πολύ πιο εύκολα σε περιόδους ευημερίας και ανάπτυξης, από ότι σε περιόδους συρρίκνωσης της οικονομίας και ο λόγος είναι γιατί ο δανεισμός εκτελείται βάση των μελλοντικών προσδοκιών (τα επιτόκια κινούνται σε χαμηλά επίπεδα όταν προβλέπεται μελλοντική ανάπτυξη). Όταν λοιπόν οι ελπίδες ανάπτυξης εξανεμίζονται, η εξυπηρέτηση του χρέους γίνεται δυσκολότερη.

Δεν θα μπορούσε φυσικά να αναπτυχθεί η οικονομία, χωρίς τη χρήση χρέους. Το χρέος είναι ισοδύναμο με την ανάπτυξη μιας οικονομίας. Οι καταναλωτές μπορούν και αγοράζουν αυτοκίνητα, κατοικίες κα. χωρίς την πρωτύτερη ανάγκη εξοικονόμησης. Οι επιχειρήσεις, μπορούν και στήνουν εργοστάσια και προχωρούν στην εξόρυξη ορυκτών, χωρίς την ανάγκη χρηματοδότησης των εργασιών τους με κέρδη του παρελθόντος. Η χρήση του χρέος λοιπόν, επιτρέπει να γίνονται επενδύσεις σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, από ότι στη περίπτωση που οι επενδύσεις πραγματοποιούνταν μονάχα με έσοδα του παρελθόντος.

Στη περίπτωση τώρα που αποφασίζαμε τον τερματισμό του οικονομικού μας συστήματος που βασίζεται στο χρέος, θα χάναμε τη δυνατότητα ακόμη και της εξόρυξης πετρελαίου και άλλων φυσικών πόρων – πόρων που τώρα μας φαίνονται ως εύκολα προσβάσιμοι. Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε μια μικρή τοπική οικονομία, που ως κύρια πηγή ενέργειας θα είχε την ξυλεία. Υπό τέτοιες συνθήκες, η ύπαρξη μιας παγκόσμιας οικονομίας, ικανής να προσφέρει τροφή και στέγη σε 7.2 δις ανθρώπους, μάλλον θα ήταν αδύνατον να υπάρξει.

Ο λόγος που η παρούσα κατάσταση είναι ανησυχητική, είναι επειδή βιώνουμε μια χρηματοπιστωτική κρίση. Το χρέος, πλην του κρατικού, έχει εμφανίσει μικρή ανάπτυξη από το 2008 και μετά (ειδικά στις ΗΠΑ). Τα κράτη, στη προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό, διατήρησαν τα επιτόκια σε χαμηλά επίπεδα και ενεργοποίησαν πακέτα ρευστότητας (QE). Τώρα, τα κράτη (πχ. ΗΠΑ) αντιστρέφουν ξανά την πολιτική τους και στη περίπτωση που τα επιτόκια αυξηθούν σημαντικά, η ύφεση θα επέλθει ανεξέλεγκτη – ακολουθούμενη από μαζικές πτωχεύσεις, τον εκμηδενισμό του δανεισμού και τη πιθανότητα κατάρρευσης πολλών κρατιδίων.

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε; Συντάξτε την άποψή σας

Απόψεις και σχόλια

/* ]]> */