ΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Οι «οικονομικές ασυμμετρίες» δεν περιορίζονται στην Ευρώπη, αλλά απειλούν και τον υπόλοιπο πλανήτη (άρθρο μας), με τον κίνδυνο μίας δίδυμης πυρηνικής έκρηξης (δημοσίου και τραπεζικού χρέους) να είναι μεγαλύτερος από ποτέ – μεταξύ άλλων,κινδυνεύει να καταρρεύσει ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα.
Ειδικά όσον αφορά την υπερδύναμη (ο τρίτος «πυλώνας» της Δύσης, η Ιαπωνία, είναι βυθισμένη στην ύφεση, με ένα εξαιρετικά υπερχρεωμένο δημόσιο τομέα), παρά τις προσπάθειες της Fed, η κατάσταση της επιδεινώνεται καθημερινά – ενώ τα όπλα της κεντρικής τράπεζας (επιτόκια, ενέσεις ρευστότητας με τα πακέτα QE κλπ.) θα έχουν εκμηδενισθεί, τουλάχιστον έως τις αρχές του 2014.
Ακόμη και αν αποφευχθεί λοιπόν ο δημοσιονομικός γκρεμός στις αρχές του 2013, ο οποίος απειλεί με ύφεση την αμερικανική οικονομία (περιορισμός της κατανάλωσης λόγω της αυτόματης κατάργησης φορολογικών ελαφρύνσεων, καθώς επίσης της μείωσης των δημοσίων δαπανών κατά περίπου 1 τρις $ – ένα ενδεχόμενο που φυσικά θα πυροδοτήσει μία αλυσιδωτή αντίδραση στην παγκόσμια οικονομία), η φούσκα των ομολόγων του δημοσίου των Η.Π.Α. (treasuries) αργά ή γρήγορα θα εκραγεί – εάν δεν αποφευχθεί το μοιραίο, σε συνεργασία με την Ευρωζώνη και με τις υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες του πλανήτη.
Επομένως, το διεθνές περιβάλλον ευνοεί τη χώρα μας – αφού το μικρό μέγεθος της οικονομίας της δεν επιτρέπει την ανάληψη κανενός κινδύνου, εκ μέρους των υπολοίπων (όσο και αν ελάχιστοι το αποδέχονται επίσημα).
Για παράδειγμα, καμία χώρα δεν θα ήθελε να «δοκιμάσει» τις συνέπειες μίας ενδεχόμενης χρεοκοπίας της Ελλάδας, όσον αφορά την ευρωπαϊκή και την παγκόσμια οικονομία – επειδή όλα τα κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας (φούσκα ακινήτων) και της Ρωσίας (απόλυτη εξάρτηση από τις εξαγωγές ενέργειας, οι οποίες προϋποθέτουν διεθνή ανάπτυξη) είναι βυθισμένα στα δικά τους προβλήματα, αναζητώντας με απόγνωση δρόμους εξόδου από την κρίση.
.
Η ΕΛΛΑΔΑ
Από όλα τα παραπάνω είναι μάλλον εμφανές ότι, η λύση της Ελλάδας είναι εντός των πλαισίων μίας ευρύτερης λύσης για την Ευρώπη και τον πλανήτη, η οποία θα την συμπεριλαμβάνει. Ανεξάρτητα λοιπόν από τις όποιες «αντιπαραθέσεις» σε σχέση με την συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωζώνη ή μη (απώτερος σκοπός είναι προφανώς η μετάλλαξη της γερμανικής Ευρώπης των τραπεζών και του καρτέλ, σε μία Ευρώπη των πολιτών της, στην οποία θα συμμετέχουν ισότιμες χώρες μεταξύ τους), η σημερινή μας κατάσταση δεν επιτρέπει, καλώς ή κακώς, κανενός είδους «μονομερείς στρατηγικές».
Οφείλουμε λοιπόν, σε συνεργασία με το δυνατόν περισσότερες άλλες χώρες, τόσο με αυτές του ευρωπαϊκού Νότου, όσο και με τις υπόλοιπες, να επιδιώξουμε την «ορθολογική εξέλιξη» της Ευρώπης – μέσα από τη οποία θα επιλυθούν τα προβλήματα όλων των κρατών-μελών της, μαζί με τα δικά μας.
Από την πλευρά μας βέβαια, πρέπει απαραίτητα να ασχοληθούμε με την καταπολέμηση των «δομικών» προβλημάτων της οικονομίας μας – μεταξύ άλλων με την έλλειψη επιχειρηματικού και φορολογικού πλαισίου, με τη διαπλοκή, με τη διαφθορά, με την απίστευτη γραφειοκρατία και με τη φοροδιαφυγή (στην οποία συμπεριλαμβάνουμε την πολύ μεγαλύτερη μάστιγα της φοροαποφυγής).
Ειδικά όσον αφορά τη φοροδιαφυγή, ο Πίνακας ΙΙΙ που ακολουθεί δίνει μία αμυδρή εικόνα, σε σχέση με το μέγεθος της – αν και είναι ουσιαστικά αδύνατη η μέτρηση της αφού, εάν μπορούσαμε να την μετρήσουμε, θα ήταν μάλλον αυτονόητη η καταπολέμηση της.
.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ: Το κόστος της φοροδιαφυγής, σύμφωνα με μελέτη (2011) του δικτύου φορολογικής δικαιοσύνης
| Χώρα |
Σκιώδης οικονομία (% ΑΕΠ) |
Συνολική φορολόγηση (% ΑΕΠ) |
Δαπάνες προϋπολογισμού (% ΑΕΠ) |
Μέγεθος σκιώδους οικονομίας (δις $) |
Απώλειες φόρων (δις $) |
| Αργεντινή |
25,3% |
26,1% |
24,7% |
93,28 |
24,34 |
| Αυστραλία |
14,0% |
30,8% |
34,3% |
129,48 |
39,88 |
| Αυστρία |
9,7% |
42,9% |
49,0% |
36,49 |
15,65 |
| Βραζιλία |
39,0% |
34,4% |
41,0% |
814,28 |
280,11 |
| Κύπρος |
28,0% |
39,2% |
42,8% |
7,01 |
2,75 |
| Δανία |
17,7% |
49,0% |
51,8% |
54,94 |
26,92 |
| Γαλλία |
15,0% |
44,6% |
52,8% |
384,0 |
171,26 |
| Γερμανία |
16,0% |
40,6% |
43,7% |
529,55 |
214,99 |
| Ελλάδα* |
27,5% |
35,1% |
46,8% |
83,84 |
29,43 |
| Ινδία |
22,2% |
18,6% |
27,2% |
383,84 |
71,39 |
| Ιταλία |
27,0% |
43,1% |
48,8% |
553,88 |
238,72 |
| Ιαπωνία |
11,0% |
28,3% |
37,1% |
604,76 |
171,14 |
| Κίνα |
12,7% |
18,0% |
20,8% |
746,58 |
134,38 |
| Η.Π.Α. |
10,8% |
24,1% |
34,0% |
1.876,75 |
452,83 |
* Υπολογισμός με προηγούμενο ΑΕΠ, περί τα 240 δις €, σε δολάρια
Πηγή: The Tax Justice Network
Πίνακας: Β. Βιλιάρδος
.
Όπως φαίνεται από τον Πίνακα ΙΙΙ, η σκιώδης οικονομία (παραοικονομία), το σύνολο του τζίρου δηλαδή όσων φοροδιαφεύγουν, είναι σημαντική σε όλες τις χώρες – ενώ εξαρτάται σχετικά λιγότερο από το ποσοστό της φορολόγησης και περισσότερο από τις μεθόδους καταπολέμησης της (ανασταλτικές, όπως η εδραίωση φορολογικής συνείδησης και κατασταλτικές, όπως η εισπρακτική δράση της οικονομικής αστυνομίας).
Περαιτέρω οφείλουμε να τονίσουμε ότι, σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Γερμανία και στις Η.Π.Α.,τόσο η σκιώδης οικονομία, όσο και φοροδιαφυγή, διατηρούνται μεν περιορισμένες, αλλά «εξισορροπούνται» σε μεγάλο βαθμό από τη φοροαποφυγή.
Ειδικά οι πολυεθνικές επιχειρήσεις εξασφαλίζουν, μέσω των «λόμπι» τους, καθώς επίσης του «γενναιόδωρου» χρηματισμού των πολιτικών, τεράστιες φοροαπαλλαγές – με αποτέλεσμα να πληρώνουν ελάχιστους φόρους επί του τζίρου τους, μειώνοντας συνεχώς τη φορολογική βάση (εις βάρος δυστυχώς των εργαζομένων και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίοι καλούνται να αναπληρώσου τη διαφορά).
Σε σχέση τώρα με τη φοροδιαφυγή, η έλλειψη Κράτους Δικαίου, καθώς επίσης η εγκληματική ατιμωρησία ορισμένων επίορκων πολιτικών, αφενός μεν «παράγει» φοροφυγάδες, αφετέρου δεν προάγει τη φορολογική συνείδηση των πολιτών – χωρίς την οποία είναι μάλλον αδύνατη η καταπολέμηση της.
Τέλος, εάν υποθέσουμε ότι η σκιώδης οικονομία στην Ελλάδα περιορίζεται στο ύψος της γερμανικής (κατά 11,5% δηλαδή), γεγονός που δεν πρόκειται ποτέ να συμβεί, εάν δεν αποκατασταθεί το Κράτος Δικαίου, τα έσοδα του δημοσίου θα αυξάνονταν το ανώτατο κατά 8 δις € – κάτι που φυσικά δεν θα επιλύσει από μόνο του τα προβλήματα της οικονομίας μας, όπως ισχυρίζονται όλοι όσοι «διασπείρουν ψευδείς ελπίδες» στους πολίτες (αν και η παραοικονομία πλησιάζει τα 84 δις $, τα συνολικά έσοδα που διαφεύγουν είναι ίσα με την φορολόγηση της, εάν δηλωνόταν – οπότε με το 35,1% του συνολικού ποσού).
Περιττό δε να τονίσουμε ότι, η υπερβολική φορολόγηση και ιδίως η άδικη, «εκτρέφουν» τη φοροδιαφυγή – με όλα όσα δεινά κάτι τέτοιο συνεπάγεται για το μέλλον της πατρίδας μας.
.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Έχουμε την άποψη πως η ελληνική κυβέρνηση, όσο «ανεπαρκή» και αν την θεωρήσει κανείς, δεν είχε την πρόθεση να οδηγήσει την πατρίδα μας στο «ικρίωμα» – αλλά να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο, αποφεύγοντας την επώδυνη χρεοκοπία και την εθνική κατάρρευση.
Πιθανολογούμε δε πως ευελπιστεί ότι, θα δημιουργηθούν κάποιες συνθήκες στην Ευρώπη, οι οποίες θα μας βοηθήσουν να ανταπεξέλθουμε με τα οικονομικά μας προβλήματα – τα οποία μάλλον πιστεύει πως είναι αδύνατον να επιλυθούν με τις δικές μας δυνάμεις.
Από την άλλη πλευρά δεν μπορούμε να πεισθούμε ότι, υπάρχει πράγματι η δυνατότητα μονομερούς άρνησης του χρέους ή/και επιστροφής στη δραχμή, ακόμη και αν θα το επιθυμούσαμε – μία «προοπτική» που έχει πλέον χαθεί, το αργότερο μετά την υπογραφή του PSI και της «δρακόντειας» δανειακής σύμβασης, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του (των) μνημονίου (σχεδόν κυριολεκτικά, δεν μας επιτρέπεται πια ούτε να χρεοκοπήσουμε).
Εκτός αυτού, εμείς τουλάχιστον δεν βλέπουμε εκείνα τα ικανά στελέχη στην αντιπολίτευση, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν από μόνα τους την πατρίδα μας στην έξοδο από την κρίση – εμπνέοντας σιγουριά και εμπιστοσύνη στους πολίτες, η οποία θα προκαλούσε ενδεχομένως την επιτυχημένη επανεκκίνηση της οικονομίας μας.
Αυτό λοιπόν που οφείλουμε να κάνουμε, χωρίς καμία απολύτως καθυστέρηση, είναι η ένωση όλων των πολιτικών δυνάμεων, κομμάτων και πολιτών μαζί, απέναντι στους τεράστιους κινδύνους που απειλούν την πατρίδα μας – χωρίς να αναλωνόμαστε σε αλληλοκατηγορίες, σε κενά λόγια και σε ουτοπικά «σχέδια επί χάρτου», τα οποία θα μας οδηγήσουν στην απόλυτη καταστροφή.
Ο «εχθρός» είναι δυστυχώς «εντός των πυλών» και εμείς δεν επιτρέπεται να συζητάμε ακόμη τις αιτίες που του επέτρεψαν να διαβεί ανενόχλητος τα σύνορα μας – αλλά να τον αντιμετωπίσουμε πρακτικά, ουσιαστικά, με όλες μας τις δυνάμεις, αναβάλλοντας τις εσωτερικές μας διαμάχες, καθώς επίσης την απονομή δικαιοσύνης για τα χρόνια που θα ακολουθήσουν την απελευθέρωση της πατρίδας μας.
Θεωρώντας τώρα δεδομένο πως η λύση μας σήμερα ευρίσκεται, καλώς ή κακώς, εντός της Ευρωζώνης, η οποία όμως πρέπει να αλλάξει ριζικά (και με τη δική μας συμμετοχή), καθώς επίσης γνωρίζοντας ότι δεν πρέπει κανείς να συνθηκολογεί, οφείλουμε να διώξουμε την απαισιοδοξία και να δραστηριοποιηθούμε άμεσα – χωρίς να απαιτούμε καμία απολύτως εγγύηση για την επιτυχία των προσπαθειών μας.
Μόνο τότε έχουμε την ελπίδα πως θα καταφέρουμε να ξεφύγουμε από την καταστροφή – καταναλώνοντας παράλληλα ελληνικά προϊόντα, εξάγοντας όσο περισσότερα μπορούμε, αναπτύσσοντας τη γεωργία μας, εκμεταλλευόμενοι τη ναυτιλία, «αριστοποιώντας» τον τουρισμό και επαναφέροντας τις καταθέσεις μας από το εξωτερικό (όπου τα χρήματα μας «εργάζονται» εις βάρος μας και προς όφελος των «ανταγωνιστών» μας).
Φυσικά, πρέπει να αντισταθούμε με κάθε τρόπο στην αποκρατικοποίηση των κοινωφελών επιχειρήσεων της πατρίδας μας (ειδικά της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ), αφού μάλλον δεν θα καταφέρουμε να διατηρήσουμε τις κερδοφόρες, καθώς επίσης τις στρατηγικές, στην ιδιοκτησία του δημοσίου – αν και ποτέ δεν πρέπει κανείς να καταθέτει τα όπλα, σε όσο δύσκολη κατάσταση και αν βρίσκεται.
Σε κάθε περίπτωση οφείλουμε να βιαστούμε, αφού η αντίστροφη μέτρηση για την Ελλάδα έχει ήδη ξεκινήσει, με πιθανότερη ολοκλήρωση της στα τέλη του επομένου έτους – όπου, είτε θα χρεοκοπήσουμε εξερχόμενοι από το ευρώ, είτε θα έχουμε δημιουργήσει τις προϋποθέσεις επιστροφής μας στις αγορές, σε συνεργασία με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης.
ΥΓ: Δανειακή Σύμβαση (εφαρμοστέο δίκαιο και δικαιοδοσία): “Το Δικαιούχο Κράτος Μέλος (Ελλάδα), η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ, παραιτούνται με την παρούσα αμετάκλητα και ανεπιφύλακτα από κάθε δικαίωμα ασυλίας που ήδη έχουν ή μπορεί να δικαιούνται σε σχέση με τους ίδιους και τα περιουσιακά τους στοιχεία, έναντι δικαστικών ενεργειών σχετικά με την παρούσα Σύμβαση Τροποποίησης,συμπεριλαμβανομένων ενδεικτικά, από κάθε δικαίωμα ασυλίας έναντι άσκησης αγωγής, έκδοσης δικαστικής απόφασης ή άλλης διάταξης, κατάσχεσης, εκτέλεσης ή ασφαλιστικού μέτρου και έναντι κάθε εκτέλεσης ή αναγκαστικού μέτρου σε βάρος των περιουσιακών τους στοιχείων, στο μέτρο που τα ανωτέρω δεν απαγορεύονται από αναγκαστικό νόμο”.
….Για να εκταμιεύεται κάθε ποσόν που θα καλύπτει εθνικές ανάγκες, θα πρέπει να προηγείται αίτημα χρηματοδότησης της Ελλάδας, το οποίο θα συνοδεύεται από «πιστοποιητικό συμμόρφωσης»……… Για να αποφανθεί το EFSF, θα πρέπει προηγουμένως να λάβει γνωμοδοτήσεις από τις συνεργαζόμενες (ξένες!) δικηγορικές εταιρείες, σχετικά με το κατά πόσον η Ελλάδα συμμορφώνεται με τους όρους εκταμίευσης.
Ίσως οφείλουμε να σημειώσουμε εδώ ότι, η επίκληση των «εθνικών δικαιωμάτων» που ενδεχομένως απορρέουν από τον «αναγκαστικό νόμο» (δυστυχώς δεν έχουμε νομικές γνώσεις για να είμαστε σίγουροι), είναι μάλλον δύσκολη, όταν ένα κράτος ευρίσκεται στο έλεος των «αντισυμβαλλομένων» δανειστών του, χωρίς καμία δυνατότητα «προσφυγής» στις διεθνείς αγορές. Στα πλαίσια αυτά η οποιαδήποτε, νόμιμη έστω, «άρνηση υποταγής του στους κανόνες της δανειακής σύμβασης», θα είχε σαν πιθανότερο αποτέλεσμα τη χρεοκοπία του – αφού δεν θα είχε καμία δυνατότητα πληρωμής των υποχρεώσεων του.
.
