.
Ο όρος «ριζοσπαστισμός» υποδηλώνει πολιτικές αρχές, επικεντρωμένες στην αλλαγή κοινωνικών δομών, κυρίως μέσω επαναστάσεων και αλλαγής αξιακών συστημάτων, με θεμελιώδεις τρόπους – όπου, ενώ στο παρελθόν γινόταν λόγος μόνο για μία ριζοσπαστική αριστερά, σήμερα υπάρχουν αναφορές και σε ριζοσπαστική δεξιά. Δεν μπορεί όμως να είναι κανείς αρκετά ριζοσπαστικός, εάν είναι απλά φιλελεύθερος (liberal) ή ελευθεριακός (libertarian) – ενώ, σε μία κοινωνία που αποφεύγει στην ουσία κάθε είδους ριζοσπαστισμό, όπως είναι άλλωστε η κατάργηση των μετρητών και τα ψηφιακά νομίσματα που προωθούνται, ή αξιακά ο γάμος των ομοφυλοφίλων, ο ριζοσπαστικός νεοφιλελευθερισμός αποτελεί για τις ολιγαρχικές ελίτ τουλάχιστον κρυφά αντικείμενο θαυμασμού.
.
Ανάλυση
Εισαγωγικά, υπάρχουν δύο μορφές σήμερα, όσον αφορά την ελεύθερη οικονομία: ο φιλελεύθερος (liberal) και ο «ελευθεριακός» (libertarian). Εν προκειμένω, οι «ελευθεριακοί» επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν την αυτονομία και την πολιτική ελευθερία – δίνοντας έμφαση στην ισότητα ενώπιον του νόμου, στα πολιτικά δικαιώματα, στην ελευθερία του «συναιτερίζεσθαι», στην ελευθερία του λόγου, στην ελευθερία της σκέψης και στην ελευθερία της επιλογής.
Κατά τους ίδιους, αφενός μεν η ελευθερία είναι η πιο σημαντική πολιτική αξία, αφετέρου ελευθερία σημαίνει να είσαι ελεύθερος να έχεις τις δικές σου επιλογές για τη ζωή σου – ενώ αυτά που κάνεις με το σώμα σου και με την περιουσία σου, πρέπει να εξαρτώνται μόνο από εσένα.
Κανένας δεν πρέπει να παρεμβαίνει με τη βία στην ελευθερία σου, ούτε εσύ πρέπει να παρεμβαίνεις με τη βία στη δική του (πηγή) – ενώ ο «ελευθεριακός» έχει περιγραφεί στις ΗΠΑ ως συντηρητικός στα οικονομικά ζητήματα και ως φιλελεύθερος σε σχέση με την προσωπική ελευθερία. Ως χώρα δε, με μία εξωτερική πολιτική μη παρεμβατισμού.
Τέλος, δεν μπορεί να είναι κανείς αρκετά ριζοσπαστικός, εάν είναι απλά φιλελεύθερος ή ελευθεριακός – ενώ σε μία κοινωνία που αποφεύγει στην ουσία κάθε είδους ριζοσπαστισμό, όπως είναι άλλωστε η κατάργηση των μετρητών (ανάλυση) και τα ψηφιακά νομίσματα (ανάλυση) που προωθούνται, ή αξιακά ο γάμος των ομοφυλοφίλων, ο ριζοσπαστικός νεοφιλελευθερισμός αποτελεί για τις ολιγαρχικές ελίτ τουλάχιστον κρυφά αντικείμενο θαυμασμού.
Για να είναι πιο κατανοητό, ο όρος «ριζοσπαστισμός» υποδηλώνει πολιτικές αρχές, επικεντρωμένες στην αλλαγή κοινωνικών δομών κυρίως μέσω επαναστάσεων και αλλαγής αξιακών συστημάτων με θεμελιώδεις τρόπους – όπου, ενώ στο παρελθόν γινόταν λόγος μόνο για μία ριζοσπαστική αριστερά, σήμερα υπάρχουν αναφορές και σε ριζοσπαστική δεξιά, όπως στο παράδειγμα του Trump ή του Milei (η αριστερά και το κέντρο καταρρέουν παντού, επειδή δεν τους έχει αφήσει καμία ατζέντα η δεξιά, ενώ χρησιμοποιεί προς όφελος της όλες τις αντιλήψεις τους).
Ο ριζοσπαστικός νεοφιλελευθερισμός
Συνεχίζοντας, στα παραπάνω πλαίσια ο νέος πρόεδρος της Αργεντινής που πολλοί στη χώρα του αποκαλούν «τρελό», ο Xavier Milei (ανάλυση), έχει μετατραπεί ξαφνικά σε έναν σοβαρό παράγοντα πολιτικής στρατηγικής – με κριτήριο το ότι επαινείται ως δεξιός ριζοσπαστικός μεταρρυθμιστής από εξαιρετικά νεοφιλελεύθερα ΜΜΕ, όπως η γερμανική Handelsblatt ή η ελβετική Neue Zuricher Zeitung.
Το ίδιο ισχύει επίσης για να νεοφιλελεύθερα οικονομικά ινστιτούτα, όπως αυτό του Κιέλου στη Γερμανία ή του FIEL στην Αργεντινή – ενώ όλοι εκθειάζουν το γεγονός ότι, ο Milei έχει καταλήξει σε συμφωνία με το επίσης νεοφιλελεύθερο ΔΝΤ, όσον αφορά την το δάνειο των 44 δις $ που συνάφθηκε το 2018 και είχε μπλοκαριστεί υπό τον προηγούμενο πρόεδρο, με την εκταμίευση 4,7 δις $.
Εξέλιξη δημοσιονομικού ελλείμματος της Αργεντινής
Η επιτυχία αυτή αποδίδεται στο «σχέδιο του Milei» να μετατρέψει το τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα της Αργεντινής (γράφημα), σε πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ – σημειώνοντας πως ο πρόεδρος ταξίδεψε στο Νταβός με μία κανονική πτήση, αντί με το κυβερνητικό του αεροπλάνο, γράφοντας στο Twitter πως έτσι εξοικονόμησε 392.000 $. Ο στόχος δε του ταξιδιού του, ήταν να χρησιμοποιήσει την εμφάνιση του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, για να αποδείξει πόσο σοβαρός είναι – επίσης για να αναδείξει τις επιτυχίες του, τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες της διακυβέρνησης του.
Με δεδομένο τώρα το ότι, όποια χώρα επιτυγχάνει πλεονάσματα κερδίζει αμέσως την εμπιστοσύνη όλων των νεοφιλελεύθερων, των ελευθεριακών, των αγορών και του ΔΝΤ (όπου δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι μέθοδοι του ΔΝΤ υποστηρίζονται επίσης από τη Γερμανία, με τη Γερμανία να είναι ειδική στη μείωση των δημοσίων δαπανών εν μέσω ύφεσης), ο πρόεδρος της Αργεντινής που επιδιώκει να μειώσει ριζοσπαστικά τις κρατικές δαπάνες, μάλλον απέκτησε την εμπιστοσύνη των συντελεστών του Παγκοσμίου Οικονομικού Φόρουμ – οι οποίοι είναι υπέρμαχοι του ριζοσπαστικού νεοφιλελευθερισμού.
Το παράδοξο του ΔΝΤ
Περαιτέρω είναι ασφαλώς παράδοξο το γεγονός ότι, το ΔΝΤ διοικείται κυρίως από μία χώρα που, όπως καμία άλλη στον πλανήτη, παράγει τεράστια ελλείμματα και χρέη τα τελευταία χρόνια, για να τα βγάλει πέρα – από τις ΗΠΑ που, ενώ καθορίζουν τις πολιτικές που επιβάλει το ΔΝΤ, δεν εφαρμόζουν ποτέ τις συνταγές που συνταγογραφεί σε όλους τους άλλους.
Εξέλιξη δημοσίου χρέους των ΗΠΑ
Ειδικότερα, οι ΗΠΑ δεν διανοούνται καν να μειώσουν τα κρατικά τους ελλείμματα ή να επιτύχουν πλεονάσματα στον προϋπολογισμό τους – ενώ η εφαρμογή ενός σχεδίου, όπως αυτό του Milei, θα προκαλούσε αναμφίβολα μία επανάσταση στη χώρα και θα κλόνιζε συνθέμελα την οικονομία της. Οι ΗΠΑ «κατάφεραν» στην ουσία να υπερδιπλασιάσουν το δημόσιο χρέος τους από το 2007 έως σήμερα (γράφημα) – προφανώς επειδή τους είναι εντελώς αδύνατο να τονώσουν την ανάπτυξη τους, με τις περίφημες «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» που συνταγογραφούν μέσω του ΔΝΤ στους άλλους.
Εξέλιξη ελλειμμάτων προϋπολογισμού των ΗΠΑ
Έτσι το δημόσιο έλλειμμα των ΗΠΑ, αυτό που αυξάνει το χρέος τους, είναι επί του παρόντος υψηλότερο του 7% – ενώ έφτασε σε επίπεδα ρεκόρ το 2020, στο 15% (γράφημα)! Η χώρα βέβαια γνωρίζει πολύ καλά ότι, όποιος ισχυρίζεται πως με μία επαρκή πολιτική βούληση μπορεί να περικόψει τις δημόσιες δαπάνες και να επιτύχει έτσι πλεονάσματα στον κρατικό προϋπολογισμό, έχει αναμφίβολα κλείσει το μυαλό του – αφού η μείωση των δημοσίων δαπανών έχει συγκεκριμένες συνέπειες.
Εν προκειμένω, όλοι όσοι πλήττονται με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο από τις περικοπές, είναι υποχρεωμένοι να προσαρμόσουν άμεσα τις δικές τους δαπάνες – μέσω περικοπών στο εισόδημα τους που έχει πλέον μειωθεί από το κράτος. Το γεγονός αυτό είναι το πρώτο που συμβαίνει, αλλά όχι το τελευταίο – αφού όταν περικόπτονται τα επιδόματα ανεργίας και οι κοινωνικές παροχές ή όταν καταργούνται οι επιδοτήσεις, επηρεάζονται πάντα και άμεσα τα επιχειρηματικά κέρδη.
Στο παράδειγμα της Ελλάδας (παραλληλισμούς με τη χώρα μας μπορεί να βρει κανείς σε ολόκληρη την ανάλυση), η άνοδος των κερδών των επιχειρήσεων το 2022 (+137,9%) λόγω της πολιτικής των επιδοτήσεων της πανδημίας, με ελλείμματα άνω των 40 δις € για το δημόσιο και με μία ανάλογη άνοδο των χρεών, ήταν εκρηκτική (γράφημα) – ενώ τα χρήματα που έδωσε το κράτος στους εργαζομένους, τα εισπράττει σήμερα πίσω με τη βοήθεια της επίσης εκρηκτικής ανόδου των τιμών.
Αναλυτικότερα, επειδή οι επιχειρήσεις εισπράττουν το αποκαλούμενο «υπολειπόμενο εισόδημα», αυτό δηλαδή που απομένει μετά την πληρωμή όλων των συμβατικών υποχρεώσεων, όπως είναι τα ενοίκια, το ρεύμα κλπ., είναι αυτές που υποφέρουν άμεσα και συνεχώς από τις περικοπές των κρατικών δαπανών και επενδύσεων – γεγονός που οδηγεί στη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης ή στην ύφεση, στην άνοδο της φτώχειας και της ανεργίας. Τελικά λοιπόν το κράτος αναγκάζεται σε ακόμη περισσότερα ελλείμματα και χρέη – αφού δεν μπορεί διαφορετικά να αντιμετωπίσει μία μόνιμη κατάρρευση.
Ως εκ τούτου, τα νεοφιλελεύθερα προγράμματα που επικεντρώνονται στις περικοπές κρατικών δαπανών, βλάπτουν τους ίδιους που θέλουν πραγματικά να επωφεληθούν – σημειώνοντας πως ναι μεν ο Milei είπε ρητά στο Νταβός ότι, θέλει να γίνει ο «σύμμαχος» των επιχειρηματιών, αλλά ασφαλώς δεν ωφελεί ένας σύμμαχος που δεν καταλαβαίνει τι ωφελεί τους συμμάχους του και τι τους βλάπτει.
Ρυθμός ανάπτυξης (ύφεσης) της Αργεντινής
Μία οικονομία που ευρίσκεται ξανά σε βαθιά ύφεση (γράφημα), ενώ αγωνίζεται με έναν εξαιρετικά υψηλό πληθωρισμό (211,4% στην Αργεντινή το Δεκέμβρη, πηγή), είναι αδύνατον να «θεραπευθεί» με έναν νεοφιλελεύθερο ριζοσπαστισμό – ούτε όσον αφορά τη δημοσιονομική της πολιτική, ούτε τη νομισματική. Άλλωστε το έχουν δοκιμάσει πολλοί, όπως πρόσφατα ο ομοϊδεάτης του Milei στη Βραζιλία, ο Bolsonaro, αλλά κανένας δεν τα κατάφερε – ενώ οι χώρες που έχουν καταδικασθεί στο ΔΝΤ μπόρεσαν να σταθούν οικονομικά στα πόδια τους, μόνο μέσω της μεγάλης υποτίμησης του νομίσματος τους που είχε ως αποτέλεσμα να αντισταθμίσουν οι εξαγωγές τους την ανάπτυξη, να αντικαταστήσουν δηλαδή οι εξαγωγές και οι άλλες χώρες την εγχώρια ζήτηση, η οποία προηγουμένως καταστράφηκε από τις πολιτικές λιτότητας που τους επιβλήθηκαν.
Φυσικά ξεπούλησαν τα περιουσιακά τους στοιχεία χωρίς καν να μειωθούν τα χρέη τους και κατέρρευσε το βιοτικό τους επίπεδο – με αποτέλεσμα να είναι υποψήφιες για επόμενες, πολύ πιο επώδυνες χρεοκοπίες, εάν παρέμεναν δέσμιες αυτών των πολιτικών.
Αντίθετα, όλες οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ τα τελευταία είκοσι χρόνια, φαίνεται πως έχουν κατανοήσει τον κρίσιμο ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει το κράτος, στην τόνωση της οικονομίας – όταν οι επιχειρήσεις περιμένουν αντί να επενδύουν, λόγω των υψηλών επιτοκίων ή της αδύναμης γενικότερα ζήτησης. Έχουν όμως απαγορεύσει στις άλλες χώρες και στο ΔΝΤ αυτή τη συμπεριφορά – προφανώς για να τις ληστεύουν.
Επίλογος
Ολοκληρώνοντας, ο Milei δεν θα αποτύχει μόνο πολιτικά, αλλά και οικονομικά – όπως ο προκάτοχος του, ο Macri, ο οποίος προσπάθησε με τη βοήθεια των λανθασμένων συνταγών του ΔΝΤ να τα καταφέρει, από το 2015 έως το 2019. Η έκθεση του ΔΝΤ από το Μάρτιο του 2022 (πηγή) είναι ξεκάθαρο δείγμα της αποτυχίας του – η οποία ασφαλώς θα συνεχισθεί.
Για να απελευθερωθεί τώρα η Αργεντινή από την παγίδα του πληθωρισμού, θα πρέπει πριν από όλα να σταματήσει την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών – σε συμφωνία με τα εργατικά συνδικάτα, όπου όμως η κυβέρνηση πρέπει να δεσμευθεί ρητά, καθώς επίσης να πείσει, πως θα κάνει ότι μπορεί για να σταθεροποιήσει τους πραγματικούς μισθούς και ειδικότερα αυτούς των χαμηλότερων μισθολογικών τάξεων.
Για να ξεφύγει από τον πληθωρισμό και ταυτόχρονα να ομαλοποιήσει τα επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης, καθώς επίσης απασχόλησης, θα πρέπει να καταστήσει σαφές σε όλους τους εμπλεκομένους πως μία ενορχηστρωμένη από το κράτος εισοδηματική πολιτική είναι αναπόφευκτη – με τη συστηματική συμμετοχή όμως των εργαζομένων στην άνοδο της παραγωγικότητας (=αυξήσεις των μισθών ανάλογες με την παραγωγικότητα).
Μόνο εάν οι εξελίξεις του εισοδήματος και του πληθωρισμού διασφαλίζονται από το κράτος, μπορεί η κεντρική τράπεζα να καθορίσει τα επιτόκια της με τέτοιον τρόπο, ώστε να τονωθεί η επενδυτική δραστηριότητα – με το επιτόκιο να είναι φυσικά χαμηλότερο, από τον ονομαστικό ρυθμό ανάπτυξης.
Παράλληλα, το ΔΝΤ ως διεθνής θεσμός θα έπρεπε να βοηθήσει την Αργεντινή να υπερασπισθεί τη συναλλαγματική της ισοτιμία, έναντι κερδοσκοπικών επιθέσεων – σταθεροποιώντας έτσι το νόμισμα. Τίποτα από όλα αυτά όμως δεν πρόκειται να συμβεί – ενώ η δολαριοποίηση της χώρας που έχει δηλώσει πως θα προωθήσει ο Milei, θα είναι τελικά η χαριστική βολή στην οικονομία της.
