Καινοτόμος στρατηγική ανάκαμψης από την κρίση και Ανάστασης για την Πατρίδα – The Analyst
Σχολιασμός Επικαιρότητας

Καινοτόμος στρατηγική ανάκαμψης από την κρίση και Ανάστασης για την Πατρίδα

Η χώρα η οποία έχει επιδείξει όλες τις ηγετικές ικανότητες αντιμετώπισης κρίσης είναι η Νότια Κορέα. Η Νότια Κορέα είναι η μόνη χώρα, εκτός από την Κίνα, που παρά το γρήγορο ξέσπασμα της επιδημίας, κατάφερε πολύ σύντομα να εξομαλύνει την καμπύλη νέων κρουσμάτων. Εξίσου αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το έπραξε χωρίς τους δρακόντειους περιορισμούς στη διακίνηση που επέβαλε η Κίνα ή τα οικονομικά ζημιογόνα lockdowns της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Άποψη 

Η καινοτόμος στρατηγική ανάκαμψης από την κρίση και σταδιακής άρσης των μέτρων που έχουν επιβληθεί για τον περιορισμό εξάπλωσης της πανδημίας του κορονοιού πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευελιξία και γρήγορη δράση και να στηρίζεται:

  1. Στον εντοπισμό και αφαίρεση των ευθραυστοτήτων στα διάφορα στάδια και πτυχές της διαχείρισης της κρίσης της πανδημίας και στην εξάλειψη του ρίσκου της καταστροφής.
  2. Στην εφαρμογή μιας διττής στρατηγικής: αξιοποίηση των θετικών ασυμμετριών (ευκαιριών) και αποφυγή των αρνητικών ασυμμετριών (κινδύνων). Παράδειγμα: Ο περιορισμός της εξάπλωσης του κορονοιού χωρίς τις αυστηρές απαγορεύσεις στη διακίνηση ή τα οικονομικά ζημιογόνα lockdowns.
  3. Στην επίτευξη του υψηλότερου δυνατού επιπέδου ασφάλειας και υγείας.
  4. Στη διαχείριση δεδομένων και τεχνολογίας πληροφοριών και την επικοινωνία μέσω μαζικών μηνυμάτων.
  5. Στην ελαχιστοποίηση του ρίσκου εξάπλωσης του κορονοιού – εκτεταμένοι έλεγχοι και επιθετική ανίχνευση και εντοπισμός επαφών. Στο βιβλίο του Η μεγάλη περιπέτεια των μαθηματικών ο Mickael Launay αναφέρεται στη διαδικασία διάδοσης μιας πανδημίας «Αν υπάρχουν πολλοί ασθενείς στον περίγυρό σας, έχετε περισσότερες πιθανότητες να νοσήσετε κι εσείς με τη σειρά σας. Και αν νοσήσετε, εσείς είστε που αυξάνεται τους κινδύνους για τα άτομα που σας περιβάλλουν. Εν ολίγοις, η διαδικασία αυτοτροφοδοτείται και οι πιθανότητες βρίσκονται σε διαρκή εξέλιξη. Αυτό ονομάζεται ‘ενισχυμένη τυχαιότητα’». Η στήριξη από τους πολίτες αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την επιτυχία οποιονδήποτε μέτρων.
  6. Στην επίτευξη εκθετικής ανάπτυξης μέσω της δημιουργίας μετασχηματιστικών, ανατρεπτικών καινοτομιών που θα αποφέρουν πολλαπλασιαστικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.

Στην πορεία προς τη «νέα κανονικότητα» τα μέτρα δημόσιας υγείας πρέπει να ενσωματωθούν αποτελεσματικά στην οικονομική δραστηριότητα π.χ. γρήγορα διαγνωστικά τεστ για το νέο κορονοιό ως προϋπόθεση για αεροπορικά ταξίδια.

Η χώρα η οποία έχει επιδείξει όλες τις ηγετικές ικανότητες αντιμετώπισης κρίσης είναι η Νότια Κορέα. Αναγνωρίζοντας και θεραπεύοντας τις περιπτώσεις έγκαιρα και διαχωρίζοντας τα ήπια κρούσματα σε ειδικά κέντρα, η Νότια Κορέα διατηρεί τα νοσοκομεία της για τους πιο σοβαρά ασθενείς. Η Νότια Κορέα είναι η μόνη χώρα, εκτός από την Κίνα, που παρά το γρήγορο ξέσπασμα της επιδημίας, κατάφερε πολύ σύντομα να εξομαλύνει την καμπύλη νέων κρουσμάτων. Εξίσου αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το έπραξε χωρίς τους δρακόντειους περιορισμούς στη διακίνηση που επέβαλε η Κίνα ή τα οικονομικά ζημιογόνα lockdowns της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το γεγονός ότι η Νότια Κορέα υπήρξε υποδειγματική στη διαχείριση της κρίσης το οφείλει σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία που αποκόμισε από την όχι και τόσο μακρινή κρίση MERS του 2015.  Η Νότια Κορέα αξιοποίησε τα λάθη που είχαν γίνει τότε λαμβάνοντας μέτρα και αναπτύσσοντας συστήματα έτσι ώστε η χώρα να είναι προετοιμασμένη για την επόμενη φορά. 

Ο Cοvid-19, σαν μια κυκλώπεια μαύρη τρύπα, κατάπιε μεμιάς το οικοσύστημα καινοτομίας, καταργώντας τις υπάρχουσες θεωρίες, πρακτικές και εργαλεία. Ο νέος κορονοιός διέλυσε το αφήγημα της κανονικότητας στην οικονομία και την καινοτομία. Χρειάζεται ένα νέο Υπόδειγμα Καινοτομίας. Ο Ολύμπιος θεός Ήφαιστος πρέπει να κατασκευάσει ένα πιο ανθεκτικό καλούπι για την καινοτομία.

Τα νέα υλικά της καινοτομίας είναι η ρέουσα πολυπλοκότητα, η αβεβαιότητα, η τυχαιότητα, το χάος, η αταξία, τα άγνωστα ρίσκα και οι ασυμμετρίες (θετικές και αρνητικές ασυμμετρίες). Τα νέα χαρακτηριστικά του κόσμου της καινοτομίας είναι η κβάντωση, η απροσδιοριστία και η σχεσιακότητα. Τα νέα καινοτομικά πεδία είναι κβαντωμένα, πιθανοκρατικά και εκδηλώνονται μέσα από αλληλεπιδράσεις. Τα στοιχεία της καινοτομίας υπόκεινται διαρκώς στην τυχαία αλλαγή. Όλες οι μεταβλητές «κυμαίνονται» διαρκώς. Η αλλαγή είναι πανταχού παρούσα. Η πραγματικότητα ανάγεται στην αλληλεπίδραση.

Η κβαντική μηχανική επεκτείνει τη σχετικότητα με έναν ριζοσπαστικό τρόπο: όλες οι μεταβαλλόμενες πτυχές ενός αντικειμένου υπάρχουν μόνο σε σχέση με άλλα αντικείμενα. Με ανάλογο τρόπο, οι τέσσερεις βασικοί τύποι της καινοτομίας –καινοτομία προϊόντος, καινοτομία διαδικασιών, οργανωσιακή καινοτομία και επικοινωνιακή καινοτομία– συνδυάζονται και αλληλοεπιδρούν για να δομήσουν μια νέα καινοτομία. Οι σχέσεις μεταξύ των τεσσάρων πτυχών της καινοτομίας είναι που θεμελιώνουν μια νέα καινοτομία. Στο νέο κβαντωμένο πεδίο της καινοτομίας, αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος που οι τέσσερεις συσχετισμένες πλευρές της καινοτομίας αλληλοεπιδρούν (οι σχέσεις τους, οι συνδυασμοί και οι μετασχηματισμοί) για να δημιουργήσουν μια νέα καινοτομία.

Ο αριθμός των συνδυασμών των αλληλοεπιδρώντων στοιχείων αυξάνεται εκθετικά με τον αριθμό των στοιχείων. Οι συνδυασμοί μπορούν να οδηγήσουν σε μια αιφνίδια αύξηση κρυμμένων ευκαιριών. Η συνδυαστική αυτή στρατηγική, η δοκιμή, η εξερεύνηση και η αξιολόγηση οδηγούν στην προτίμηση και αξιοποίηση των πιο πολλά υποσχόμενων επιλογών όπως απεικονίζεται στο πιο κάτω σχεδιάγραμμα της Antimonium Design.

Λόγω της πανδημίας του κορονοιού η παγκόσμια αβεβαιότητα έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Η ανθρώπινη διαίσθηση είναι ανεπαρκής σε καταστάσεις όπου υπεισέρχεται η αβεβαιότητα. Ο νομπελίστας Daniel Kahneman μελέτησε και αποσαφήνισε τα είδη των παρερμηνειών της αβεβαιότητας που τροφοδοτούν πολλές από τις συνηθισμένες πλάνες καθώς και τις συνέπειες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Στο βιβλίο του Η Πληροφορία, ο James Gleick σημειώνει ότι «Στη φυσική –ή και οπουδήποτε αλλού, οι φυσικές διαδικασίες φαίνονται μη προβλέψιμες– η προφανής τυχαιότητα μπορεί να είναι θόρυβος ή μπορεί να προκύπτει από μια βαθύτατη πολύπλοκη δυναμική». Ο John Maynard Keynes χειρίστηκε την τυχαιότητα με αναφορά στα αντίθετα της, και επέλεξε τρία: γνώση, αιτιότητα και σχεδιασμός.  

Ο Leonard Mlodinow στο βιβλίο του Τα Βήματα του Μεθυσμένου – Πώς η τυχαιότητα κυβερνά τη ζωή μας αναφέρει ότι «Ο τίτλος Τα Βήματα του Μεθυσμένου προέρχονται από ένα μαθηματικό όρο που περιγράφει την τυχαία κίνηση, όπως είναι οι διαδρομές που ακολουθούν τα μόρια καθώς κινούνται στο χώρο, αλληλοσυγκουόμενα διαρκώς με άλλα μόρια». Η κίνηση αυτή μπορεί να συμβολίζει μεταφορικά τον κύκλο ζωής της καινοτομίας με τα χιλιάδες προβλέψιμα και τυχαία εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.

Η Καθηγήτρια στα Οικονομικά της Καινοτομίας και της Δημόσιας Αξίας στο University College London Mariana Mazzucato, στο βιβλίο της Entrepreneurship State σημειώνει ότι «Είναι ο ρυθμός και η κατεύθυνση της καινοτομίας που ενισχύουν την ικανότητα των οικονομιών να αναπτύσσονται».

Ο σχεδιασμός της οικονομίας πρέπει να είναι κατανεμητικός και αναγεννητικός. Χρειάζονται καινοτόμες πολιτικές και μέτρα που να διαχέουν τα οφέλη της ανάπτυξης σε όλους τους πολίτες, να ανοίγουν νέες ευκαιρίες για περισσότερο κόσμο και να δημιουργούν αξία για την κοινωνία. Η τάση απ’ τη μια να «ιδιωτικοποιούνται» τα κέρδη βραχυπρόθεσμα και απ’ την άλλη να «κοινωνικοποιούνται» οι ζημιές όταν τα εύθραυστα συστήματα καταρρέουν και η διεύρυνση των ανισοτήτων αποτελούν δύο από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην καινοτομία και τη δίκαιη ανάπτυξη. Ο Nassim Taleb στο βιβλίο του Skin in the GameHidden Asymmetries in Daily Life, θεωρεί ότι σε πολλές περιπτώσεις τα ρίσκα, οι συνέπειες και οι ζημιές δεν κατανέμονται δίκαια.

Τα στατικά εργαλεία που δημιουργήθηκαν για το γραμμικό περιβάλλον περασμένων δεκαετιών δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μια ασύμμετρη απειλή από οπουδήποτε και εάν προέρχεται. Μπορεί να μην αφορά μια πανδημία αλλά μια περιβαλλοντική καταστροφή, μια οικονομική κρίση, μια σοβαρή γεωπολιτική αναταραχή ή ένα πόλεμο. Στην εποχή των Μαύρων Κύκνων η βελτιστοποίηση, η αποδοτικότητα και τα κρυμμένα ρίσκα μπορούν να ανατινάξουν το σύστημα. Ο Μαύρος Κύκνος είναι μια θεωρία που παρουσιάστηκε από τον Taleb στα βιβλία του: Στην Πλάνη του Τυχαίου, Ο Μαύρος Κύκνος και Antifragile.

Στόχος πρέπει να είναι η μετατροπή ενός Μαύρου Κύκνου σε Γκρίζο Κύκνο ώστε να είμαστε προετοιμασμένοι και όχι να χρησιμοποιούμε ως άλλοθι το ‘απρόβλεπτο / πρωτόγνωρο’ όπως έχει συμβεί με την πανδημία του κορονοιού. Οι ηγέτες πρέπει να ανιχνεύουν ενεργά το περιβάλλον τους για σημάδια κρίσης, και πως αυτή θα τους επηρεάσει ως ηγέτες, ως ομάδα, οργανισμό, βιομηχανία, χώρα. Θα πρέπει να έχουν άμεση επαφή με τα δεδομένα για να μπορούν να κρίνουν το μέγεθος της κρίσης. Οι ηγέτες των χωρών που αντιλήφθηκαν έγκαιρα τον βαθμό επικινδυνότητας του Covid-19 έδρασαν πολύ πιο γρήγορα και έχουν καλύτερα αποτελέσματα τα οποία μεταφράζονται σε ανθρώπινες ζωές.

Η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών προϋποθέτει εμπιστοσύνη και ομοψυχία στην κρίσιμη ώρα την οποία ο ηγέτης χτίζει εκ των προτέρων εξασφαλίζοντας την ευημερία όλων. Οι παγκόσμιοι ηγέτες χτίζουν μέγα-κοινότητες για να αναπτύξουν λύσεις, ενώνοντας τον ιδιωτικό τομέα, τις ΜΚΟ και τις κυβερνήσεις ώστε να δημιουργηθεί αφθονία πόρων και συλλογικότητα προσπάθειας. Η προσωπική και συλλογική μάθηση μέσα από τη δυσκολία και την αποτυχία οδηγεί στην προσαρμογή και επιβίωση μέσω της καινοτομίας και του αναστοχασμού με προϋπόθεση την ύπαρξη κοινού οράματος.

Η ικανότητα να μπορεί ο ηγέτης να αντιληφθεί ότι ο κόσμος δεν πρόκειται να παραμείνει ο ίδιος και ταυτόχρονα να σκεφτεί τρόπους ανάκαμψης της επιχείρησης, ή της χώρας, ενόσω η κρίση μαίνεται είναι κρίσιμης σημασίας. Ο ηγέτης καλλιεργεί εκ των προτέρων την ανθεκτικότητα, η οποία παρομοιάζεται με μπάλα που αναπηδά, για να είναι εφικτή η προσαρμοστικότητα και κατά συνέπεια η ανάκαμψη και επιβίωση. Ο ηγέτης αναγνωρίζει τις ευκαιρίες που αναδύονται και τις διαχειρίζεται στρατηγικά για να μπορεί η χώρα να ανταγωνιστεί στο νέο κόσμο.

Για να μπορέσουν οι οργανισμοί να αντιμετωπίσουν τις πολλαπλές κρίσεις και τους ασύμμετρους κινδύνους και να καινοτομήσουν κάτω από συνθήκες εξαιρετικής αβεβαιότητας, χρειάζονται νέα δυναμικά εργαλεία και πολυπαραμετρικές προσεγγίσεις που εμβαθύνουν τη στρατηγική, διευρύνουν τη δημιουργικότητα και επεκτείνουν τη δυνατότητα μεταφοράς (transferability) της καινοτομίας.

Το νέο Μοντέλο Καινοτομίας που έχω αναπτύξει παρουσιάζεται σε ένα αναλυτικό Εγχειρίδιο 160 σελίδων είναι μοναδικό σε παγκόσμιο επίπεδο με την έννοια ότι συνδυάζει συνεργιστικά όλες τις κρίσιμες παραμέτρους που ενισχύουν την καινοτομικότητα:

  1. Διεύρυνση της δημιουργικότητας μέσω της αύξησης της συνδυαστικής δύναμης των τεσσάρων φυλών της καινοτομίας: καινοτομία προϊόντος, καινοτομία διαδικασιών, οργανωσιακή καινοτομία και επικοινωνιακή καινοτομία. Αυτό μεγιστοποιεί τις πιθανότητες επίτευξης καινοτομικών αποτελεσμάτων.
  2. Αξιοποίηση της Εννοιολογικής Μεταφοράς ως δημιουργικό μηχανισμό για την επέκταση του νοήματος και της σημασίας, την αναπαραγωγή της γνώσης και τη μεταδοτικότητα της καινοτομίας σε νέες καταστάσεις και σε διαφορετικούς τομείς (transferability). Στο βιβλίο του Ερμηνεύοντας τον Αριστοτέλη ο Fran ORourke αναφέρει ότι «Η αναλογία είναι ουσιώδης για τον τρόπο που γνωρίζει, ανακαλύπτει και δημιουργεί ο άνθρωπος. Με τη βοήθειά της υπερβαίνουμε νοερά το φράγμα που υπάρχει μεταξύ διαφορετικών επιστημών, τεχνών ή εμπειριών […] Η μεταφορά διακρίνει την ομοιότητα, ανακαλύπτει νέες συνδέσεις, εγκαθιδρύει νέους συσχετισμούς, προσφέροντας κατ’ αυτόν τον τρόπο νέα κατανόηση. Μας βοηθά να εμβαθύνουμε σε όσα γνωρίζουμε και παρέχει ένα κώδικα για να προσεγγίσουμε το άγνωστο».
  3. Εμβάθυνση της στρατηγικής στη διαδικασία της καινοτομίας ώστε να μπορέσουμε να τιθασεύσουμε αυτό που ο Taleb ορίζει ως Antifragility – τη δυνατότητα τροποποίησης της έκθεσης της καινοτομίας (exposure modification) ώστε να επιτρέπει την αξιοποίηση των θετικών ασυμμετριών (ευκαιριών) και την αποφυγή των αρνητικών ασυμμετριών (κινδύνων). Η ιδιότητα Antifragility αναδεικνύεται σε βασικό δομικό στοιχείο της καινοτομίας – ενσωματώνεται στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό της καινοτομίας.

Το ευέλικτο, διεπιστημονικό αυτό εργαλείο μπορεί να :

  1. Μεγιστοποιήσει τον επιστημονικό, οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο της καινοτομίας.
  2. Ενισχύσει την αποδοτικότητα, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση, επιταχύνοντας την οικονομική ανάκαμψη από την κρίση που προκάλεσε η πανδημία του νέου κορονοιού Covid-19.
  3. Βοηθήσει τους οργανισμούς να: α) Παράγουν περισσότερες και καλύτερες καινοτομίες και β) αναπτύξουν πιο ανθεκτικές και βιώσιμες λύσεις.
  4. Εφαρμοστεί σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα, κλίμακες και μεγέθη: επιστημονική έρευνα, spinoffs και startups, μεγάλες εταιρείες, δημόσιες υπηρεσίες, διαχείριση κρίσεων, έξυπνες πόλεις, κοινωνική καινοτομία, κυκλική οικονομία, κοινωνική επιχειρηματικότητα, υγεία, εκπαίδευση, πολιτισμός, τουριστική βιομηχανία, Πρόγραμμα Ορίζοντας Ευρώπη κ.ά.
  5. Αποτελέσει ένα Πρακτικό Οδηγό για την εφαρμογή ενός νέου πρότυπου (standard) για την καινοτομία – της ιδιότητας Antifragility.

Το νέο αυτό Υπόδειγμα Καινοτομίας μπορεί να:

α)  Συμβάλει στην ενίσχυση της δημιουργικότητας και της ικανότητας καινοτομίας των στελεχών της δημόσιας διοίκησης, των επιχειρήσεων και των ερευνητικών κέντρων. Στόχος η πυροδότηση μιας «έκρηξης» δημιουργικότητας και εκθετικής οικονομικής ανάπτυξης ανάλογη με αυτή που σημειώθηκε κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν εταιρείες, κυβερνήσεις και επιστήμονες ανέλαβαν προγράμματα που είχαν σημαντικό αντίκτυπο σε όλους τους τομείς.

β) Μετατρέψει την Ελλάδα και την Κύπρο σε περιφερειακούς πόλους καινοτομίας και σε περιζήτητους προορισμούς για την εγκατάσταση και ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων. Η δημιουργία ανθεκτικών startup επιχειρήσεων αποτελεί τη φιλοδοξία κάθε κράτους που επιθυμεί να πετύχει ταχεία ανάκαμψη, προσέλκυση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων καθώς και επιδόσεις μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Το νέο Μοντέλο Καινοτομίας που έχω αναπτύξει αποτελεί το πρώτο εργαλείο σε παγκόσμιο επίπεδο που εφαρμόζει τη στρατηγική Antifragility στη διαδικασία της καινοτομίας – γεγονός που μπορεί να προσδώσει στην Ελλάδα και την Κύπρο ένα βιώσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.         

Η καινοτομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Θα ακολουθήσει «τα βήματα του μεθυσμένου» στο δρόμο της τυχαιότητας, της ευθραυστότητας και της ανισότητας ή θα χρησιμοποιήσει την αβεβαιότητα, τη μεταβλητότητα και το ρίσκο ως πρώτη ύλη για τη δημιουργία πιο δίκαιων και ανθεκτικών καινοτομιών;

Νίκος Γ. Σύκας
Σύμβουλος Στρατηγικής, Επικοινωνίας και Καινοτομίας


Τα άρθρα που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν αποκλειστικά τους συγγραφείς τους. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες των συνεργατών της.

Συντάξτε την άποψή σας

Σχόλια

Γίνε Μέλος
Αγοράζοντας μια συνδρομή, στηρίζεται τη προσπάθειά μας και γίνεστε ενεργό μέλος της ομάδας μας (κίνημα). Θα λάβετε και τα δύο παρακάτω πλεονεκτήματα:

1. Θα μπορείτε να μελετάτε τα άρθρα/αναλύσεις χωρίς να βλέπετε διαφημίσεις (χωρίς περισπασμούς δηλαδή).

2. Θα μπορείτε να τα εκτυπώνετε ή/και να τα αποθηκεύετε σε μορφή PDF (για να τα έχετε πάντα δικά σας).

Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×
Don`t copy text!