Παρακολουθούμε τα τελευταία χρόνια την ροή εκατομμυρίων μεταναστών από την Ασία και την Αφρική προς της Ευρώπη. Η χώρα μας, καλώς ή κακώς βρίσκεται στο πέρασμα, σε ένα στρατηγικό σημείο, εκεί που επικοινωνούν οι τρεις ήπειροι. Η μεγάλη μεταναστευτική ροή προς Ελλάδα είναι κάτι που εμφανίστηκε κυρίως μετά την πτώση του τοίχους του Βερολίνου με την είσοδο από την Αλβανία αλλά και από άλλες εθνότητες που παρείχαν φτηνό εργατικό δυναμικό σε μια επίπλαστη ευημερία που οδήγησε τελικά σε μεγέθυνση των διαρθρωτικών προβλημάτων της χώρας και την χρεωκοπία μετά την είσοδο στο Ευρώ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των απογραφών οι μετανάστες ή αλλοδαποί που διέμεναν στην Ελλάδα (νόμιμα) το 1971 ανέρχονταν σε 92.500 το 1971, 171.000 το 1981, 167.000 το 1991 δηλαδή όταν είχε ξεκινήσει η είσοδος από Αλβανία, 797.000 το 2001 και 912.000 το 2011.
.
Άποψη
-του Παναγιώτη Χατζηπλή
Άλλοι τους λένε οικονομικούς μετανάστες, άλλοι πρόσφυγες. Βέβαια το σχετικό αφήγημα έχει εξαντληθεί. Οι χαρακτηρισμοί χρησιμοποιούνται ανάλογα με τα πολιτικά κριτήρια και τις επιδιώξεις του καθενός. Οι πρόσφυγες καλύπτονται από διεθνείς συμβάσεις, υποβάλλουν αιτήσεις ασύλου για να παραμείνουν νόμιμα και λαμβάνουν επιδόματα και μάλιστα χωρίς αριθμητικούς περιορισμούς(!), οι οικονομικοί μετανάστες όχι. Οι πρώτοι απολαμβάνουν μιας συναισθηματικής ανοχής και καλύπτονται από την συνθήκη του Δουβλίνου που τους παρέχει δικαιώματα εγκατάστασης στην ΕΕ, οι δεύτεροι όχι. Όλοι ξέρουν λίγο πολύ τι γίνεται. Τον τελευταίο καιρό όμως η κοινωνία έχει φτάσει πια στα όριά της παρά την αυτολογοκρισία που προωθείται.
Εκτός από τους ανθρώπους όμως γίνεται και μετακίνηση προϊόντων, νόμιμων και παράνομων. Η Ελλάδα είναι εξάλλου στο πέρασμα του πρόσφατα ξανά-αναστηθέντος Δρόμου του Μεταξιού. Όλα αυτά αποτελούν μια σημαντική οικονομική δραστηριότητα που μέρος της είναι παράνομο, και ένα μέρος της νόμιμο είτε αφορά νόμιμη μεταφορά είτε ξέπλυμα για την παράνομη και μετά κατανάλωση ή επένδυση των εσόδων. Και σε αυτό μέρος είναι και η Ελλάδα. Δεν θα ήταν δυνατό λοιπόν να κατανοήσουμε το θέμα της παράνομης μετακίνησης ανθρώπων και προϊόντων χωρίς να δούμε τα οικονομικά μεγέθη.
Ιστορικό Μετανάστευσης μεταξύ Ελλάδας-Τουρκία
Η μεγάλη μεταναστευτική ροή προς Ελλάδα είναι κάτι που εμφανίστηκε κυρίως μετά την πτώση του τοίχους του Βερολίνου με την είσοδο από την Αλβανία αλλά και από άλλες εθνότητες που παρείχαν φτηνό εργατικό δυναμικό σε μια επίπλαστη ευημερία που οδήγησε τελικά σε μεγέθυνση των διαρθρωτικών προβλημάτων της χώρας και την χρεωκοπία μετά την είσοδο στο Ευρώ. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των απογραφών οι μετανάστες ή αλλοδαποί που διέμεναν στην Ελλάδα (νόμιμα) το 1971 ανέρχονταν σε 92.500 το 1971, 171.000 το 1981, 167.000 το 1991 δηλαδή όταν είχε ξεκινήσει η είσοδος από Αλβανία, 797.000 το 2001 και 912.000 το 2011.
Βέβαια κοντά στους καταγεγραμμένους υπήρχαν πάντα και πολλοί παράνομοι και διερχόμενοι. Άγνωστος ο αριθμός αν και έχουν ακουστεί αρκετά μεγάλα νούμερα κατά καιρούς. Εκτιμήσεις μπορούν να γίνουν εμμέσως μέσω της αγοράς τροφίμων για παράδειγμα μεταξύ 2000-2008 υπάρχει μια σταθερή αύξηση της τάξης του 10% εκτός του 2004-2005 που υπήρξε μια μικρότερη αύξηση 5-8%, ίσως λόγω των Ολυμπιακών αγώνων να υπήρξε περιορισμός των εισόδων. Μια αύξηση κατά 5% της συνολικής αγοράς, αν υποτεθεί σταθερή κατά κεφαλή κατανάλωση, σημαίνει 500.000 περισσότερους καταναλωτές. Αυτή η μεταβολή δεν δικαιολογείται με βάση τον αριθμό του πληθυσμού αφού οι γεννήσεις κατά λίγο ξεπερνούσαν τους θανάτους και αυτό κυρίως μετά το 2005. Ούτε είναι και πολύ σημαντική η αύξηση των τουριστών αφού από περίπου 14 εκατ μέχρι το 2005 αυξάνονται κατά 1 εκατομμύριο 2006 και παραμένουν σε αυτά τα επίπεδα μέχρι την επόμενη αύξηση στα χρόνια της κρίσης. Εκτός κι αν οφείλονται οι μεταβολές σε αυξήσεις τιμών. Πάντως είναι μια σημαντική αύξηση που δηλώνει μια τάση.
Τη δεκαετία του 2000 ξεκινά η αποναρκοθέτηση του Εβρου που ολοκληρώνεται κάπου 2009 ανοίγοντας μια πιο εύκολη μεταναστευτική οδό από τα νησιά. Στις αποναρκοθετήσεις έχουν εμπλακεί και κάποιες ΜΚΟ, θέμα που απασχόλησε την δικαιοσύνη. Κάπου εκεί αρχίζουν να εμφανίζονται κάποιες ενδιαφέρουσες αλλαγές. Το 2010-11 η Ελλάδα «χάνει κυριαρχία» με τα μνημόνια. Το 2010 ξεκινά και η δραστηριοποίηση της Frontex αν και με λίγο προσωπικό. Οι ροές στο Εβρο μετά την αποναρκοθέτηση αρχίζουν να αυξάνουν, καθώς αποτελεί μια πιο εύκολη δίοδο, και η τότε κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ αποφασίζει να αναγείρει έναν φράχτη το 2011-12. Όμως συναντά την αντίδραση της ΕΕ και από διάφορους «προοδευτικούς» στην ιδέα. Ένα γεγονός που έχει σημαντική σημειολογία και ιδεολογικό υπόβαθρο όπως θα δούμε παρακάτω στην «Πολιτική Μετανάστευση».
Μέχρι αυτή την εποχή οι παράνομοι ή οικονομικοί μετανάστες λέγονταν ακόμα λαθρομετανάστες. Μετά κάτι αλλάζει, πλέον λέγονται παράτυποι μετανάστες, η σχετική συζήτηση βέβαια έχει ξεκινήσεις διεθνώς, όπως και στις ΗΠΑ. Είναι ενδιαφέρον σημειολογικά. Υποστηρίζεται ότι είναι αδύνατο ή άδικο να σταματήσει η είσοδός τους και η βαρύτητα από την αποτροπή που ποτέ δεν ήταν και αυστηρή περνάει στην ενσωμάτωση.…
Ενδιαφέρον δε και ότι πολλοί μετανάστες «εξαφανίζονται» όταν φθάνουν στην Ευρώπη. Πολύ περίεργο και ιδιαίτερα ανησυχητικό όταν μιλάμε για ασυνόδευτα μικρά παιδιά που φυσικά δεν μπορεί να έχουν ταξιδέψει μόνα τους. Όπως υπάρχει και ο φόβος για εξαναγκαστική εργασία ή αποπληρωμή χρεών (όπως εν μέρει του κόστους ταξιδιού) ή άλλους λόγους. Τι συμβαίνει Ευρώπη; Μήπως ο ιδεαλισμός σου γυρίζει μπούμερανγκ ή μήπως είναι προκάλυμμα;
Οι μαζικές ροές του 2015 και η πολιτική του ασύλου
Το 2016 υπογράφεται και η συμφωνία ΕΕ Τουρκίας για έλεγχο και επιστροφή των παρανόμως εισερχόμενων. Μεταξύ άλλων προβλέπει σημαντικές πληρωμές προς της Τουρκία, €6 δις και προώθηση της παροχής βίζας προς τους Τούρκους πολίτες. Όσο αφορά το τεχνικό μέρος προέβλεπε κράτηση των εισερχόμενων στα νησιά του Αιγαίου ανταλλαγή αξιωματικών-συνδέσμων από τις δυο χώρες και 3 πλοία μεταφοράς της Frontex στην περιοχή για την επιστροφή των απελαθέντων. Αν και πέφτουν οι όγκοι το σύμφωνο δεν φέρνει απελάσεις ή επιστροφές. Για παράδειγμα το 2019 μόνο 189 παράνομοι μετανάστες απελάθηκαν από τους πάνω από 60.000 που εισήλθαν ουσιαστικά δηλαδή ήταν η εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνια ότι οι περισσότεροι μένουν. Φαίνεται το σύμφωνο μάλλον έγινε για άλλους λόγους (ίσως χρηματοδότηση της Τουρκίας). Ούτε ξέρουμε αν υπάρχουν υπάλληλοι της Frontex στην Τουρκία όπως είχε ακουστεί αρχικά γιατί εκεί είναι η αφετηρία, συνεπώς εκεί έπρεπε να ελέγχονται οι ροές κι όχι αφού εισέλθουν σε κοινοτικό έδαφος.
Έτσι, το φθινόπωρο του 2019 στο πρόγραμμα ΕΣΤΙΑ του ΟΗΕ είχαν φτάσει να υπάρχουν 21.523 προστατευόμενοι αιτούντες άσυλο το 62% των οποίων είχε ΑΦΜ και το 86% ΑΜΚΑ. Αυτοί είχαν πληρωμένη στέγη και επίδομα. Ενώ το ερώτημα τι θα γίνει όταν και άμα αυτά σταματήσουν κάτι που για κάποιους από τους αιτούντες θα έπρεπε να είχε λήξει ήδη…
Κόστος μετακίνησης Μεταναστών
Στα χρόνια μετά το 2010 και λόγω της οικονομικής κρίσης η μετανάστευση προς Ελλάδα μειώνεται. Σύμφωνα με μελέτη του ΕΛΙΑΜΕΠ οι εισροές για παράδειγμα από το Πακιστάν είχαν σταματήσει και είχε πέσει γενικά το κατά κεφαλή αντίτιμο λόγω σχετική απογοήτευσης από τις συνθήκες στην Ελλάδα. Οι ροές όμως αυξήθηκαν με την εισαγωγή των επιδομάτων! (The vicious circle of irregular migration from Pakistan to Greece and back to Pakistan, Kleopatra Yousef, ELIAMEP, 2013). Τα επιδόματα είναι σίγουρα σημαντικό κίνητρο. Για παράδειγμα τα 500 ευρώ τον μήνα μπορεί αν μην θεωρούνται πολλά από τους Έλληνες που έχουν κοινωνικές απαιτήσεις και δεσμεύσεις αλλά όχι και από υπηκόους τρίτων χωρών. Όταν ο μισθός για παράδειγμα στο Μπαγκλαντες είναι $60 καταλαβαίνεται ότι κάποιος μπορεί να αποταμιεύσει σημαντικά για την χώρα αυτή ποσά ακόμα και αν κερδίζει μικρά εισοδήματα στην ΕΕ.
Σταδιακά το κόστος πέφτει περαιτέρω αν και αυτό εξαρτάται και από το είδους της εξυπηρέτησης (δηλ. απλή μεταφορά με βάρκα ή άλλα μέσα). Το κόστος για το πέρασμα πέφτει από €1.500 το 2015 σε €250 το 2016 ή και πολύ λιγότερο πρόσφατα απλά για το πέρασμα με βάρκα.
Τα χρήματα μπορούν να μετακινηθούν μέσα από δίκτυα hawala. Τα κινητά τηλέφωνα είναι πολύ σημαντικά επίσης καθώς εκτός την απαραίτητη επικοινωνία και πληροφόρηση είναι μέσο για να δίδονται επιβεβαιώσεις για πληρωμές. Πλέον με το άσυλο δεν χρειάζεται ούτε το έξοδο για πλαστά έγγραφα. Όμως έχει δημιουργηθεί και μια μεγάλη βιομηχανία πλαστών εγγράφων που εξυπηρετεί τις μετακινήσεις στην ΕΕ. Κατά την Ελληνική αστυνομία το 2017 είχαν συλληφθεί 1.672 παράτυποι μετανάστες που προσπαθούν να βγουν με πλαστά έγγραφα ενώ έχουν συλληφθεί και υπάλληλοι αεροδρομίων όπως και κυκλώματα παραχάραξης εγγράφων (In by Dinghy, out by Jet: Smugglers in Europe Shift Tactics | Newsmax.com)
Τέλος σημαντικά ποσά διακινούνται μέσω των ΜΚΟ και αφορά χρήματα που δίνει η ΕΕ είτε απευθείας είτε μέσω του ΟΗΕ (μια που ο ΟΗΕ δεν έχει δικά του χρήματα αλλά εισφορές από άλλους). Απο το €2,2 δις 2019, μόνο €969,6 εκατ. πήρε το Ελληνικό κράτος και τα άλλα τα ΜΚΟ (Ποιοι μοιράστηκαν τα €2,2 δισ. της ΕΕ για το προσφυγικό (2015-2019)).
Σίγουρα αυτά τα χρήματα είναι μια σημαντική πηγή εσόδων που δεν είναι γνωστό πως τα διαχειρίζονται. Πολλά από τα ΜΚΟ στην Ελλάδα δεν είναι καταγεγραμμένα εξάλλου. Με στοιχεία του 2015 υπήρχαν τουλάχιστον 422 ΜΚΟ στην Ελλάδα από τα οποία στα τέλη του 2019 έχουν καταγραφεί μόνο τα 86 και μόνο τα 13 του εξωτερικού. Και εκτός του ενδεχόμενου να υπάρχουν παρατυπίες στην διαχείριση των οικονομικών όπως παράτυπο εμπόριο υπάρχει και μέσα στα ΚΥΤ, υπάρχουν επίσης και κατηγορίες για τις εργατικές συνθήκες και τα εργατικά δικαιώματα (πχ απολύσεις υπερωρίες, απειλές κλπ) των εργαζομένων στα ΜΚΟ οι οποίοι είναι πλέον πολυάριθμοι. Ίσως καλύπτονται από μια υποψία εθελοντισμού αλλά στην πραγματικότητα οι περισσότεροι είναι επαγγελματίες και μάλιστα υπάρχει και μια επιφυλακτικότητα για την εμπλοκή πραγματικών εθελοντών.
.
Παράνομη Μετανάστευση ως μέρος του Οργανωμένου Εγκλήματος
Διακίνηση Ναρκωτικών
Η αξία του λαθρεμπορίου ηρωίνης στην ΕΕ εκτιμώταν το 2015 σε €8 δις περίπου και της κάνναβη σε €6.7 δις. Το εμπόριο όπλων στην Ευρώπη εκτιμάται σε περίπου €370 εκατ αλλά μάλλον υποεκτιμάται. Έχουν δεσμευτεί στην Ελλάδα διακινούμενα φορτία όπλων πολλά προς εμπόλεμες περιοχές όπως και λαθραίων τσιγάρων (με αφετηρία το Μαυροβούνιο μια χώρα που έχει αναφερθεί σημαντική δραστηριότητα σε αυτό). H αξία του των λαθραίων τσιγάρων εκτιμώνταν στα 9,4 δις €. Παράλληλα στην Ελλάδα υπάρχει και παραεμπόριο που εκτιμάται στα € 15 δις τζίρο με κάποιο από αυτό να αφορά πλαστά (counterfeit) προϊόντα (εξάλλου η Ελλάδα είναι και πύλη εισόδου από την Ασία). Ο τζίρος σε πλαστά προϊόντα πανευρωπαϊκά ανέρχονταν σε περίπου 40 δις € το 2015.
Όλα αυτά δείχνουν τα μεγάλα ποσά που διακινούνται σε παράνομες δραστηριότητες σε σχέση με την πραγματική οικονομία, άρα και το ειδικό βάρος τους. Μπορεί να καθιστά κάποιους στην Τουρκία, την Ελλάδα και τις άλλες χώρες στο πέρασμα των προϊόντων αυτών, σημαντικό εταίρο για μεγάλα συμφέροντα λαθρεμπορίου αλλά και σημαντικούς παράγοντες για τις τοπικές οικονομίες, ίσως σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι δικαιολογείται από τις οικονομικές δυνατότητες των χωρών αυτών….
Διακίνηση Ανθρώπων
Από την δεκαετία του 2000 η Ελλάδα έχει ονομαστεί ως η πύλη της παράνομης μετανάστευσης στην Ευρώπη καθότι είναι στο πέρασμα. Αποτελεί όμως και την ευκολότερη και φθηνότερη η δίοδος μέσω νησιών του Αιγαίου ή Έβρου σε σχέση με την μεγάλη θαλάσσια διαδρομή στην Ιταλία ή την Ισπανία που έκλεισε το πέρασμα μέσω των εδαφών της στην Αφρική. Η παράνομη μετανάστευση συμπεριλαμβάνει την αυτόβουλη που γίνεται με σκοπό την αίτηση ασύλου ή την οικονομική που γίνεται με σκοπό την εργασία αλλά και την εξαναγκαστική, αυτό που λέμε διακίνηση ανθρώπων. Και οι δυο μορφές πάντως δημιουργούν σημαντικά παράνομα έσοδα ενώ συνδέονται και με άλλες μορφές εγκλήματος και λαθρεμπορίου.
Σύμφωνα με την ετήσια μελέτη του Αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών (US Trafficking in Persons Report 2019, US Department of State) έχει καταγραφεί η δραστηριοποίηση Τουρκικών συμμοριών στην διακίνηση ατόμων, πέραν από το κατά πόσο κάποιος θέλει να ονομάζει τους μετακινούμενους πρόσφυγες ή μετανάστες. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή το θεσμικό πλαίσιο της Τουρκίας δεν είναι πλήρως εναρμονισμένο με τις διατάξεις του Αμερικανικού Νόμου κατά της διακίνησης ατόμων (Victims of Trafficking and Violence Protection Act, TVPA του 2000) όπως και της Ελλάδας εξάλλου.
Δεν υπάρχει βέβαια ακριβής εκτίμηση για τα έσοδα των παράνομων κυκλωμάτων από την διακίνηση ανθρώπων. Μόνο το 2015 οι διακινητές, μόνο από τα «μεταφορικά» είχαν έσοδα περί το €1δις το οποίο δεν πρέπει να περιλαμβάνει τυχόν παρεπόμενα έσοδα από εξαρτημένη εργασία, σεξουαλική εκμετάλλευση, εμπόριο οργάνων, παράνομες υιοθεσίες κλπ. Για παράδειγμα μια εκτίμηση του ILO του 2014 εκτιμά τα έσοδα από καταναγκαστική εργασία στην ΕΕ σε περίπου $47 δις (σεξουαλική εκμετάλλευση και οικιακή βοήθεια). Ο ΔΟΜ υπολογίζει τον τζίρο από την παράνομη μετανάστευση σε $35 δις διεθνώς ενώ όσο αφορά μόνο την διευκόλυνση, χωρίς δηλαδή εκμετάλλευση, σε $5.5-7 δις (UN Office on Drugs and Crime, UNODC)
Εξάλλου τα διάφορα είδη παράνομου εμπορίου (ηρωίνη, χάπια, κοκαΐνη, τσιγάρα, κάνναβη, όπλα, πλαστά προϊόντα, σεξουαλική εκμετάλλευση, καταναγκαστική εργασία, όπλα κ.α.) «συγκοινωνούν» μεταξύ τους. Για παράδειγμα σχέση λαθρεμπορίου ναρκωτικών και ανθρώπων ή σεξουαλική εκμετάλλευση εξαρτημένων είτε εκμετάλλευση παράνομων μεταναστών για πώληση ναρκωτικών ενώ υπάρχουν και οι περιπτώσεις που έτσι ξεχρεώνουν χρέη. Σύμφωνα με μελέτη της Europol το 2016, το 18% των διακινητών μεταναστών υπολογίζεται ότι συμμετέχει σε διακίνηση ναρκωτικών, το 12% σε υποθέσεις καταναγκαστικής διακίνησης και το 28% σε εγκλήματα κατά ιδιοκτησίας, δηλαδή κλοπές, διαρρήξεις και ληστείες.
Το Αφγανιστάν για παράδειγμα από το οποίο προέρχονται πολλοί μετανάστες τα τελευταία χρόνια είναι και χώρα παραγωγής ναρκωτικών και μια ασταθής περιοχή με ασθενή κρατική υπόσταση και σημαντική δράση ΜΚΟ. To Αφγανιστάν κατατάσσεται 177ο σε διαφθορά στις 180 χώρες που αξιολογεί η Transparency International. Οι ΗΠΑ με την σταθερή παρουσία στην χώρα έχουν παράσχει σημαντική ανθρωπιστική βοήθεια ύψους $73δις για την ανάπτυξή στο Αφγανιστάν (3,5 φορές το ΑΕΠ χώρας). Θεωρείται όμως ότι μόνο το 20-30% έφτασε στον κόσμο. Πολλά χάθηκαν χωρίς να είναι γνωστό πως χρησιμοποιήθηκαν, σε αναποτελεσματικές δράσεις ή καταναλώθηκαν σε διοικητικά έξοδα των ΜΚΟ (πολύ υψηλά αν μιλάμε για λειτουργία στελεχών από την δύση σε ένα εχθρικό περιβάλλον). Συνεπώς κυκλώματα που έχουν σχέση με την περιοχή μπορεί να έχουν πολύ καλή οργάνωση και οικονομικές δυνατότητες. Παρεμπιπτόντως πρόσφατα υπογράφηκε ειρήνη για αποχώρηση των ΗΠΑ και οι πρόσφυγες σε άλλες περιοχές μπορούν να γυρίσουν στο Αφγανιστάν και πράγματι γυρνούν αρκετοί δημιουργώντας και έναν σχετικό οργανωτικό πονοκέφαλο.
Επίσης το λαθρεμπόριο συγκοινωνεί με άλλες δραστηριότητες ξεπλύματος όπως είναι ο παράνομος στοιχηματισμός, τα στημένα παιχνίδια και ο αθλητισμός, οι τράπεζες και οι διάφορες επενδύσεις. Θεωρείται ότι μεγάλο μέρος των εσόδων προωθείται σε επενδύσεις μέσα από μεγάλο αριθμό επικαλυπτόμενων εταιριών ώστε να είναι δύσκολη η ιχνηλάτηση, σε ακίνητα, ξενοδοχεία, μπαρ και εστιατόρια πολλά από τα οποία ανοίγουν και κλείνουν γρήγορα για τους σκοπούς της νομιμοποίησης εσόδων. Επίσης ξέπλυμα θεωρείται ότι γίνεται σε μεταφορές, χονδρεμπόριο και λιανεμπόριο (κυρίως τρόφιμα και ρούχα) και κατασκευές (From Illegal Markets To Legitimate Businesses: The Portfolio Of Organised Crime In Europe, Final report of Project OCP, Organised Crime Portfolio, Transcrime, Prevention of and Fight against Crime Programme European Commission, 2015). Δεν ξέρουμε λοιπόν αν η αύξηση που παρουσιάζεται στην Ελλάδα και άλλες χώρες στον χώρο των ακινήτων αλλά και του τουρισμού σχετίζεται εν μέρει με αυτό το ξέπλυμα. Είναι ατυχές βέβαια γιατί το πολιτικό δυναμικό διαχρονικά ευνοεί τις επενδύσεις στον χώρο των ακινήτων αν και χωρίς να αφορά παράνομα έσοδα είναι ένα μοντέλο αποτυχημένο στο παρελθόν που δεν παράγει βιώσιμη ανάπτυξη. Από την άλλη τι γίνεται αν κάποια εγκληματικά κυκλώματα επενδύσουν σε ομάδες και ΜΜΕ τόσο για τον στοιχηματισμό όσο και την προβολή στην κοινή γνώμη;
Στις παράπλευρες συνέπειες ή συνέργειες αξία να αναφέρει κανείς την Turkish Airlines που από μια περιφερειακή αεροπορική το 2003 που εξυπηρετούσε περί τους 10 εκατομμύρια επιβάτες είχε φτάσει το 2017 να εξυπηρετεί 70 εκατομμύρια επιβάτες και να πετά σε 121 χώρες και 302 προορισμούς περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη αεροπορική με δεύτερη την AirFrance με 91! Σίγουρα η Τουρκία έχει και 40 εκατομμύρια τουρισμό που σίγουρα αυτό το δίκτυο των Turkish Airlines το εξυπηρετεί όπως και μεγάλο πληθυσμό, αλλά δεν πρέπει να’ναι μόνο. Εικάζεται ότι εν μέρει μπορεί να εξυπηρετεί και κάποια από την μεταναστευτική ροή προς την ΕΕ καθότι στις αιτήσεις ασύλου στην Ελλάδα υπάρχουν μέχρι υπήκοοι από την Καραϊβική!
Πολιτική μετανάστευση (Ομογενοποίηση)
Το 2011 βλέποντας τις ροές από τον Εβρο να αυξάνουν η Ελληνική κυβέρνηση παίρνει την απόφαση να φτιάξει έναν φράχτη εκεί. Η αντιμετώπιση του έργου αυτού Ίσως είναι ενδεικτική μιας στροφής που λαμβάνει χώρα κάπου εκεί στην αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος. Πλέον φαίνεται να προωθείται ως μια πολιτική ιδεολογία με ίσως συγκεκριμένα πολιτικά ζητούμενα. Ας την πούμε «Πολιτική Μετανάστευση» ή απεθνικοποίηση της ΕΕ.
Στην προοπτική λοιπόν της ανέγερσης του φράχτη η ΕΕ δηλώνει ότι δεν συμφωνεί και δεν δέχεται να χρηματοδοτήσει το έργο. Όπως είπε η επίτροπος Σεσίλια Μαλμστρομ το θεωρούσε μη αποτελεσματικό μέτρο αφού δεν είναι δυνατή η αποτροπή!!! Αντίθετα θα χρηματοδοτούσε ανθρωπιστικά μέτρα, δηλαδή προώθηση της μετανάστευσης. Τα θέμα δεν είναι το κόστος που δεν είναι μεγάλο αλλά οι αντιρρήσεις διαφόρων κύκλων περί την ΕΕ. Εξάλλου η Ελλάδα έχει εντελώς υποτελιακή σχέση με ΕΕ σε επίπεδο άρχουσας τάξης και ίσως αλληλένδετα συμφέροντα για να μην μιλήσουμε για τις εξαρτήσεις των μνημονίων. Οπότε σίγουρα θα επηρεαζόταν από την ΕΕ.
Ενάντια ήταν και η διαχρονικά περιθωριακή πολιτική δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ που αργότερα υποσχόμενη κάτι που όπως φαινόταν δεν είχε σκοπό να πράξει, την αντίσταση στην ΕΕ που ήταν η πλειοψηφική τάση στην κοινωνία, μια μικρή πολιτική ομάδα υπέκλεψε την εμπιστοσύνη του λαού απηχώντας όμως αντιλήψεις μειοψηφικές. Ήταν και ο ΣΥΡΙΖΑ ενάντια του φράχτη όπως δήλωνε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπός του Θ. Δρίτσας κάτι που διατηρείται σε κάποιο σκληρό πυρήνα στελεχών που τώρα έρχονται να εκφράσουν αμήχανα ένα πιο πλειοψηφικό ρεύμα.
Ενστάσεις στην ανέγερση του φράχτη στον Εβρο εκφράζουν αντιπρόσωποι τη Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ ακόμα και τοπικοί δήμαρχοι. Στην φιλική προς τις μεταναστευτικές ροές παράταξη περιλαμβάνονται διάφοροι αριστεροί ινστρούχτορες, εθνοφοβικοί ή τέλος πάντως όσοι θέλουν να υποκαταστήσουν το «αστικό» ή εθνικό κράτος με μια άλλη δομή, δικαιωματιστές της διαφορετικότητας που ίσως έχουν απωθημένα με την πλειοψηφική κουλτούρα. Αυτό που προέχει είναι η αποκαθήλωση του εθνικού κράτους, της πατρίδας, της νοοτροπίας της πλειοψηφίας δηλαδή ενός συνεκτικού κοινωνικού συνόλου, με το οποίο κάποιοι ίσως έχουν προηγούμενα ή δεν εξυπηρετεί τους οικονομικούς και πολιτικούς σχεδιασμούς και έτσι τελικά αδιαφορούν για τις τοπικές κοινωνίες. Η κατάκτηση της εξουσίας ίσως είναι το ζητούμενο.
Και εκεί οι αριστεροί ιδεολόγοι συναντώνται με τους μισητούς εχθρούς κεφαλαιοκράτες και νεοφιλελεύθερούς που θέλουν τις ελεύθερες μετακινήσεις και τις αντιδράσεις σε «ιδιωτικοποιήσεις» κρατικών μονοπωλίων δηλαδή ελέγχου από ιδιωτικά συμφέροντα. Παρά το δημοκρατικό προσωπείο αυτοί οι διάφοροι κεντρώοι που αψηφούν τις τοπικές κοινωνίες φαίνεται σε έρευνες ότι είναι οι πιο αντιδημοκράτες. Στην δήθεν ελεύθερη οικονομία όπου το αόρατο χέρι δεν είναι τίποτα άλλο από κάποιες πολυεθνικές, 5-10 μεγάλων επενδυτικών εταιριών και των κεντρικών τραπεζών που μπορούν να επηρεάζουν μεγάλο μέρος των κεφαλαίων διεθνώς και τις πολιτικές αποφάσεις. Κι έτσι το εθνικό κράτος βρίσκεται σε αποδόμηση. Το βάρος δίνεται σε υπερεθνικές δομές όπως η ΕΕ ή ο ΟΗΕ που προσπαθούν να συγκεντρώσουν δημοκρατικές εξουσίες περισσότερες από όσες είχαν αναφερθεί αρχικά ή με διαφορετικό τρόπο. Είναι πολύ μεγάλο το θέμα και εξελικτική η πορεία για να το εξετάσουμε εδώ. Το αναφέρουμε γιατί αυτές οι υπερεθνικές μη εκλεγμένες δομές εμφανίζεται να παίρνουν όλο και περισσότερες αποφάσεις, όλως περιέργως.
Να σημειώσουμε ότι την ίδια αντίδραση στην ανέγερση του φράχτη αντιμετωπίζει και η Βουλγαρία για τα σχέδιά της να κλείσει όλο το χερσαίο σύνορο με την Τουρκία 200 χιλιομέτρων. Τελικά αγνοεί τις αντιρρήσεις, παρόλο πιο αδύναμο μέρος της ένωσης και χρηματοδοτεί μόνη της την δημιουργία του φράχτη.
Αντίθετα η Ελλάδα έκανε πίσω. Χτίστηκε ένα μικρό τμήμα του φράχτη, μόνο το 5% του συνολικού μήκους των συνόρων, σε ένα χερσαίο τμήμα. Το κόστος του φράχτη στο Ελληνικό τμήμα (ίσως και 600 εκατ €) θα μπορούσε να είχε καλυφθεί από την χώρα χωρίς συνδρομή της ΕΕ. Το κόστος είναι πολύ μικρότερο των διαφόρων «ανθρωπιστικών δαπανών» (€2,2 δις για την περίοδο 2016-19) τα οποία αντί να δίνονται για ενσωμάτωση στην ΕΕ θα μπορούσαν να καταβάλλονται απευθείας και στις χώρες αναχώρησης των μεταναστών εξάλλου, με πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.
Ίσως δεν είναι τυχαία όλα αυτά. Το 2012 λοιπόν η Σεσίλια Μαλμστρομ, επίτροπος της ΕΕ από την Σουηδία, μιας χώρας πειραματόζωο της πολυπολιτισμικής οργάνωσης με την συγκέντρωση μεταναστών, είχε γράψει ένα πόνημα σχετικά με τα νέα οικονομικά δεδομένα και την μετανάστευση «Europe’s immigration challenge» που ανέφερε την γήρανση της ΕΕ, ένα σταθερό επιχείρημα, την έλλειψη εργατικών χεριών και εισφορών και συνεπώς την ανάγκη εισόδου μεταναστών. Τώρα γιατί χρειάζονται εργάτες όταν προωθείται η αυτοματοποίηση ή μειώνονται τα ανταποδοτικά συνταξιοδοτικά συστήματα και οι εισφορές είναι άλλη υπόθεση… Παράλληλα προτείνεται η ενσωμάτωση σε μια νέα πολυπολιτισμικότητα. Αυτή που λογικά προωθεί η Σουηδία με αμφιλεγόμενα αποτελέσματα και κατά πολλούς τραγικά…
Συχνά αντιπαραβάλλουν με το χωνευτήρι των ΗΠΑ, μια όμως χώρα διαφορετική φτιαγμένη εξαρχής με μετανάστες και με διαφορετικά προβλήματα και τρόπους απάντησης ενώ στην ΕΕ φαίνονται οι δυσκολίες της ενσωμάτωσης όταν υπάρχει μια κυρίαρχη κουλτούρα. Τώρα γιατί πρέπει να καταστραφεί η εγχώρια κουλτούρα όταν σε άλλες περιπτώσεις οι δικαιωματιστές θα διαδήλωναν υπέρ της προστασίας της είναι επίσης μια άλλη συζήτηση που δείχνει τα αδιέξοδα αυτής της πρακτικής. Ίσως γιατί είναι άλλοι οι σκοποί.
Ο έτερος συγγραφέας του πονήματός για την «νέα Ευρώπη» ο Ιρλανδός Πήτερ Σάδερλαντ, ήταν και επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για την Μετανάστευση, της ΔΟΜ. Τώρα πως γίνεται αυτές οι συμβουλευτικές επιτροπές και εν τέλει συμβολικές δεδομένου ότι ο ΟΗΕ δεν έχει δυνατότητες δράσης καθότι στηρίζεται σε συνεισφορές κρατών και κυρίως των ΗΠΑ όπου και η έδρα του, να λαμβάνουν αποφάσεις που ανήκουν σε δημοκρατικές εξουσίες; Και πως διορίζονται αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις σε αυτές τις επιτροπές; Είναι μια συζήτηση που θα’χει επίσης ενδιαφέρον να γίνει.
Ο Πήτερ Σάδερλαντ ήταν μια αμφιλεγόμενη μορφή που είχε μεγάλη εμπλοκή στο μεταναστευτικό ρεύμα της Ελλάδας του 2015-16, πριν πεθάνει στις αρχές του 2018, πρώην τραπεζίτης της Goldman Sachs και μέλος της Λέσχης Μπιλντεμπεργκ, δήλωνε ξεκάθαρα ότι η Ευρώπη πρέπει να καταστρέψει την εθνική ομογένεια (Βλέπε «EU should ‘undermine national homogeneity’ says UN migration chief»). Ξεκάθαρα δηλαδή υπέρ μιας φυλετικής και πολιτικής ομογενοποιησης ή μάλλον υπέρ ενός αχταρμά, ενός κοινωνικού πολτού και πολέμιος των εθνικών κρατών και του ταυτοτισμού.
.
Οικονομική Μετανάστευση
Τώρα εκτός από την εκμετάλλευση ανθρώπων υπάρχει και η φαινομενικά «οικειοθελής» οικονομική μετανάστευση, στην οποία περίπτωση ο μετανάστης σε κάποιο βαθμό θεωρεί ότι δρα αυτοβούλως για την εξεύρεση μιας καλύτερης μοίρας αν και υπό την πίεση των περιστάσεων. Συντείνει βέβαια σε αυτό και ο μιμητισμός. Βλέπε για παράδειγμα Έλληνες που πήγαν στην Αυστραλία στην αρχή της κρίσης κάτω από κίβδηλες διαδόσεις για εργασία όταν δεν είχαν καν άδεια εργασίας και έφτασαν να είναι άστεγοι.
Στην περίπτωση του Braindrain όμως, τουλάχιστον κατά μια θεώρηση, η μετανάστευση προκλήθηκε από τον στραγγαλισμό της Ελληνικής οικονομίας και των προσφορών που παρέχονται σε άλλες χώρες της ΕΕ (ειδικά ας πούμε για τομείς υγείας που υπάρχει μεγάλη έλλειψη σε Γερμανία, Αγγλία). Το κόστος του Braindrain για την Ελλάδα έχει εκτιμηθεί σε €8 δις όσο αφορά την χαμένη εκπαιδευτική δαπάνη μόνο ενώ αν συνυπολογίσει κανείς το κόστος ανατροφής ενός παιδιού πάνω €100 δις. Είναι ένα όφελος για τις οικονομίες που δέχτηκαν αυτούς τους μετανάστες που φυσικά δεν έχασαν, μάλλον κερδίζουν σε ΑΕΠ πάνω από €13 δις κάθε χρόνο την ίδια στιγμή που η Ελλάδα με βάση εκτιμήσεις του ΔΝΤ είναι καταδικασμένη σε χαμηλή ανάπτυξη. Φαύλος κύκλος! Και σε όλα αυτά δεν επιμερίζεται το ψυχολογικό κόστος για τις οικογένειες, αλλά και το γεγονός ότι αποκόπτεται το πιο παραγωγικό τμήμα της κοινωνίας. Σχεδόν 600.000 έχουν φύγει ως τώρα κάτι που μπορεί να αναλογεί στο 10-20%τ των παραγωγικών ηλικιών. Των ηλικιών που κάνουν παιδιά. Και μετά συζητάμε για δημογραφικό. Μια πραγματική γενοκτονία.
Παράλληλα όμως αυτή η μετανάστευση επιβαρύνει και το κόστος εργασίας στις χώρες υποδοχής. Κάποιος έχει πει στο παρελθόν για μια τέτοια περίπτωση μετανάστευσης:
Προκαλείται «μείωση του πληθυσμού με έξωση και βίαιη μετανάστευση, σε τόσο μεγάλο βαθμό, ώστε οι ξένοι επιχειρηματίες να μπορούν να λειτουργήσουν στην χώρα με “ασφάλεια”».
Έχουν (τα ξένα συμφέροντα) «κοινό συμφέρον να μετατρέψουν τον τόπο σε βοσκοτόπια που προμηθεύει την χώρα τους κρέας και μαλλί στις φθηνότερες δυνατές τιμές».
Πιο σημαντικά όμως «λόγω της συνεχώς αυξανόμενης συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας, ο τόπος στέλνει διαρκώς το δικό του πλεονασματικό εργατικό δυναμικό στην δικιά τους αγορά εργασίας (των ξένων συμφερόντων) και έτσι μειώνουν τους μισθούς και την θέση των εργαζόμενων στην χώρα τους.»
Από ποιόν νομίζετε ότι γράφτηκαν αυτά; Από κανένα εθνικιστή ή λαϊκιστή ή γραφικό όπως θα λέγανε τα συστημικά ΜΜΕ σήμερα; Όχι, γράφτηκε από τον Καρλ Μαρξ το 1870, για την οικονομική κατάσταση στην Ιρλανδία και την εμπλοκή του Αγγλικού κεφαλαίου εκεί στα χρόνια μετά τον Μεγάλο Λοιμό του 1845-50 καθώς και την μαζική έξοδο του Ιρλανδικού πληθυσμού που πυροδότησε. Πηγή: (Workers, Wages, and Legal Status, David L. Wilson, (Feb 01, 2017) Επιστολή Karl Marx στους Sigfrid Meyer και August Vogt, April 9, 1870 που περιλαμβάνεται στο «Karl Marx and Frederick Engels, Collected Works, vol. 43, Letters 1868–70” (London: Lawrence and Wishart, 2010): 471–76.)).
Θα μπορούσε να είχε γραφτεί σήμερα. Αντί για Ιρλανδία βάλτε Ελλάδα, αντί για Αγγλία βάλτε Γερμανία ή κεφάλαιο της ΕΕ ή διεθνές κεφάλαιο. Αντί για βοσκοτόπια και γεωργία (της Ιρλανδίας) βάλτε τουρισμό για την Ελλάδα.
Άρα οι λεγόμενοι «εθνικιστές» είναι στην πραγματικότητα οι αριστεροί του παρελθόντος (αυτή είναι μια ερμηνεία τουλάχιστον) ενώ οι λεγόμενοι αριστεροί του σήμερα είναι οι νεοφιλελεύθεροι που ευαγγελίζονται ότι οι προλετάριοι όλου του κόσμου θα πρέπει να ενωθούν στην Ευρώπη μειώνοντας το εργατικό κόστος για το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο με αυτούς φυσικά, τους ινστρούχτορες και τους επιχειρηματικούς λειτουργούς του συστήματος να απολαμβάνουν την θέση τους στην κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας…. Η θα πρέπει να ενωθούν σε όλο τον κόσμο κάτω από έναν διεθνή οργανισμό, ζήσε Μάη μου δηλαδή, αν και αυτοί οι διεθνείς οργανισμοί έχουν γίνει και μάλλον ελέγχονται από την άλλη πλευρά…
Χρηματοοικονομική Μετανάστευση (Τομέας Ακινήτων Γερμανίας)
Η μετανάστευση ειδικά η επιδοματικής μορφής που πραγματοποιεί η Ευρώπη δημιουργεί και αύξηση ΑΕΠ μέσω της κατανάλωσης. Και την ονομάζουμε επιδοματικής μορφής μετανάστευση μιας που ίσως δεν χρειάζονται περισσότερα «χέρια» ή δεν χρειάζονται τα «χέρια που έρχονται» και επιδοτούνται για να το αντιδιαστείλουμε με αυτή την μετανάστευση που συμπληρώνει ανάγκες της οικονομίας ή τροφοδοτεί φθηνότερη από τους ντόπιους εργασία όπως στις ΗΠΑ ή στην Ελλάδα στο παρελθόν.
Υπολογίζεται ότι λόγω των μεταναστευτικών δαπανών προστίθεται 0,2% στο ΑΕΠ. Ειδικά σε ένα χαμηλό ΑΕΠ όπως του 2018 -19 αυτό είναι χρήσιμο. Η Γερμανία είχε προϋπολογίσει να ξοδεύει περί τα €20 δις μέχρι το 2022 στους πρόσφυγες-μετανάστες (συνολικά €78 -94 δις ). Πλέον όμως από το 2020 ο προϋπολογισμός μειώνεται κατά 30%. Αυτή η δαπάνη είναι ασύνδετη με την αγορά εργασίας και αμφίβολο αν έχει «πιάσει τόπο» μακροχρόνια αν αυτός ήταν ο σκοπός. Μόνο το 35% των προσφύγων-μεταναστών του 2015 είχε δουλειά τρία χρόνια μετά, τον Οκτώβριο του 2018. Αυτό φυσικά δεν θα ήταν δυνατό στο παρελθόν που όλοι δούλευαν από την πρώτη στιγμή για να συντηρηθούν.
Εξάλλου η οικονομία της Γερμανίας έχει υψηλής προστιθέμενη αξία συνεπώς δεν είναι εύκολο να ενσωματώσει ακόμα και ειδικευμένους εργάτες από τον τρίτο κόσμο, πόσο μάλλον ανειδίκευτους. Πόσο μάλλον όταν προβλέπεται και η μείωση των θέσεων εργασίας μελλοντικά, ίσως και κατά το ήμισυ, μέσω αυτοματοποίησης. Και δεν πηγαίνουμε καν στην πολιτιστική ενσωμάτωση ή στον πολυπολιτισμό που φαίνεται δεν προκρίνεται πια στην Γερμανία.
Παρόλα αυτά δημοσιεύονται από τις αρχές της δεκαετία μελέτες ότι η Γερμανία χρειάζεται από 500,000 μετανάστες κατ’έτος μέχρι το 2050 και μάλιστα εκτός ΕΕ! – H EE δημοσίευσε δε μια μελέτη τον Ιούλιο του 2010 (που συντάχθηκε από τους οργανισμούς Ramboll και EurAsylum) όπου προτείνεται μεγάλη δυνατότητα απορρόφηση πληθυσμού με την λογική της πληθυσμιακής πυκνότητας (η έννοια των «Vacuum Areas») δηλαδή με βάση απλά μαθηματικά και αδιαφορώντας για οικονομικές, περιβαλλοντικές ή κοινωνικές παραμέτρους δυνατότητα πρόσθετου πληθυσμού από 400 εκατ έως 3,8 δις στην Ευρώπη! Με την ίδια λογική λέγεται και ότι η Κίνα θα μετατοπίσει 200 εκατ από τον μεγάλο της πληθυσμό στην Αφρική.
Αν κανένας βάλει στην άκρη, αν και δεν αποκλείονται, τις θεωρίες περί απεθνικοποίησης/ομογενοποίησης όπως είδαμε πιο πριν σίγουρα αυτή η μετανάστευση βοηθά στο να αυξηθεί η αξία των ακινήτων και την κατανάλωση. Κατ’εξοχην εφαρμογή της αρχής της πυκνότητας κατοίκησης όπου οι άνθρωποι είναι «κουκιά», σώματα, κάτοικοι. Όπως για παράδειγμα στο Βερολίνο που έχει αυξηθεί τρομερά η αξία των ακινήτων με την μετανάστευση μαζί με το AirBnb και την έκρηξη του τουρισμού και των φθηνών αεροπορικών εισιτηρίων. Ποιος θυμάται αλήθεια το οικονομικό πρόβλημα στων χώρο ακινήτων της Γερμανίας πριν την κρίση του Ευρώ και τις χρεωκοπημένες στεγαστικές τράπεζες όπως την Hypo; Τα νοίκια στο Μόναχο και στο Βερολίνο αυξήθηκαν κατά 47% και 41% αντίστοιχα μεταξύ 2010 και 2014. Πλέον έχει ψηφιστεί το πάγωμά τους στο Βερολίνο τουλάχιστον γιατί έχουν αυξηθεί σε τέτοιο σημείο που υπάρχουν φόβοι ότι μπορεί να προκαλούν κοινωνική αναστάτωση.
Η μετανάστευση αυτή επιζητείται ως το «χρυσό χάπι» από δημοτικούς άρχοντες ειδικά στην Ανατολική Γερμανία που μετά την ενοποίηση, ισοπεδώθηκε, καταστράφηκε οι επιχειρήσεις και οι πόλεις της εγκαταλείφθηκαν. Χρόνια μετά την ενοποίηση, οι διαφορές με την Δύση παραμένουν και η Ανατολική Γερμανία αργοπεθαίνει. Θυμίζει κάτι; Ίσως την «διάσωση» της Ελλάδας κατά την «κρίση». Ίσως θα ήταν πιο χρήσιμο να συζητηθεί γιατί έγινε αυτή η ερήμωση και πόση διατηρήσιμες είναι οι λύσεις των μνημονίων και η εισροή πληθυσμού για αντικατάσταση ειδικά αν εκλείψουν τα επιδόματα κάποια στιγμή.
Βέβαια όλα αυτά είναι προβλήματα της Γερμανίας. Γιατί όμως η Ελλάδα θα πρέπει να δρα σαν το «Ελις Αιλαντ» της Γερμανίας παίρνοντας τα απόνερα αυτής της διαδικασίας; Ενώ παράλληλα επιβαρύνεται οικονομικά και κοινωνικά, μια χώρα χρεωκοπημένη που έχει κατασχεθεί η δημόσια περιουσία της και σταδιακά και η ιδιωτική. Έτσι ίσως θα γίνει ένας πολτός χωρίς αυθυπαρξία, από ένα λαό χωρίς δικό του κεραμίδι εξαρτημένο από επιδόματα και εύκολα ελεγχόμενος. Κάτι σαν τον ισοπεδωτικό μεσαίωνα; Κάτι εντελώς διαφορετικό με την Ελληνική παράδοση.