ΕΓΩ – The Analyst

ΕΓΩ

Email this page.

«Η προκατάληψη και ο φανατισμός είναι η ασυνείδητη θωράκιση του «εγώ» – η ενστικτώδης αντίδραση στη συμπλεγματική ανασφάλεια. Το να έχω δίκιο στις απόψεις μου, να έχω κάνει τις σωστές επιλογές, να αληθεύουν οι κρίσεις μου, σταθεροποιεί την ισχνή ή ανύπαρκτη αυτοπεποίθησή μου – αναπληρώνει τη μειονεξία μου, «θάβει» τις φοβίες και τις ενοχές μου στο υποσυνείδητο.

Όταν διαπληκτίζονται οι άνθρωποι υπερασπίζοντας τις υποκειμενικές πεποιθήσεις τους, ο ασυνείδητος στόχος τους είναι το «εγώ» τους, η αυτοεκτίμησή τους. Η εξασφάλιση όμως του «εγώ» είναι εις βάρος της ελευθερίας του ατόμου – αφού έτσι υποδουλώνεται στις προκαταλήψεις και στο φανατισμό του, με αποτέλεσμα να υποφέρει ολόκληρος ο ψυχικός κόσμος του, από τα θαμμένα σκουπίδια.  

Όπως έλεγε πάντως ο Ελύτης, «και τα μεν και τα δε, είναι όλα καλά εάν βρίσκονται από το μέρος μας – όλα κακά, εάν βρίσκονται από το άλλο μέρος. Δεν υπάρχει τρόπος να χωριστούν αλλιώς». Ίσως να ισχύει δε το ότι, ο άνθρωπος γεννιέται σοφός, αφού είναι εκ φύσεως ευτυχισμένος, ενώ πεθαίνει ανόητος – όταν προσπαθεί να βιώσει την αγνή ευτυχία και δεν τα καταφέρνει».

.

Άρθρο

Με βάση τα παραπάνω κατανοεί κανείς πως πρέπει να είναι ανοιχτός σε όλες τις απόψεις των ανθρώπων, χωρίς καμία προκατάληψη και «ισχυρογνωμοσύνη», ακόμη και όταν οι εμπειρίες της ζωής του τεκμηριώνουν απόλυτα την ορθότητα των θέσεων του – αφού η τεκμηρίωση αυτή μπορεί να οφείλεται σε συγκυρίες ή σε καταστάσεις που συνέβησαν ή βίωσε ο ίδιος, αλλά όχι οι συνομιλητές του, οι συνθήκες αλλάζουν διαρκώς, ενώ η εκάστοτε οπτική γωνία έχει πολλές άλλες «παραλλαγές».

Για παράδειγμα, όταν ο Joyce στον Οδυσσέα του αναφέρεται σε έναν κόσμο φρικτά σκοτεινό και στερημένο από Θεούς, εάν κατανοήσει κανείς πως ο κόσμος αυτός είναι καλύτερος από τον αντίστοιχο των ανθρώπων που είναι ανέλπιδα δεμένοι με το σκοτάδι, θα αποφύγει να τον κρίνει αρνητικά. Με ένα δεύτερο παράδειγμα, για τον άνθρωπο που είναι τυφλωμένος από το φως, το σκοτάδι είναι μία λυτρωτική ευλογία – ενώ η απέραντη έρημος είναι παράδεισος για το φυλακισμένο που δραπετεύει.

Περαιτέρω, για τον άνθρωπο του μεσαίωνα, ο οποίος ήταν αναγκασμένος να είναι «σκλάβος της ηθικής» (Nietzsche), η σημερινή εποχή της ψυχρής ανηθικότητας θα του προξενούσε συναισθήματα ευτυχίας – ενώ, εάν κοιτάξουμε τα ιδανικά από τη σκιώδη, αρνητική τους πλευρά, θα διαπιστώσουμε πως δεν είναι πηγές ουρανίου φωτός, αλλά τύραννοι και δεσμοφύλακες. Ένα είδος «μεταφυσικής αστυνομίας» ίσως, η οποία επινοήθηκε από διάφορους δημαγωγούς του παρελθόντος και επιβλήθηκε στην ανθρωπότητα, με έξυπνα τεχνάσματα.

Από την άλλη πλευρά, θεωρούμε πως το χαρακτηριστικό του σύγχρονου ανθρώπου είναι η «ατροφία» των συναισθημάτων του – όταν όμως ο κάθε ψυχίατρος γνωρίζει πολύ καλά ότι, ο καθένας μας γίνεται το ανήμπορο, αν και όχι αξιολύπητο θύμα των ίδιων του των συναισθημάτων (Jung). Βέβαια, όπως ο συναισθηματισμός είναι το οικοδόμημα που έχει χτιστεί επάνω στη κτηνωδία, η παντελής έλλειψη συναισθημάτων, η ακριβώς αντίθετη κατάσταση δηλαδή, «υποφέρει» από τα ίδια ακριβώς ελαττώματα.

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν τίποτα άλλο, εκτός από το ότι δεν υπάρχει κάτι απόλυτο, σωστό ή λάθος, αληθινό ή ψεύτικο – πως όλες οι απόψεις, οι επιλογές και οι κρίσεις είναι σχετικές, εξαρτώμενες από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Επομένως οι υποκειμενικές πεποιθήσεις, οι προκαταλήψεις καλύτερα, όπου και αν οφείλονται, συμπλεγματικές ή μη, ενοχικές, φοβικές ή όχι, δεν είναι θετικές για την ανθρώπινη εξέλιξη – ούτε για την πραγματική ατομική ελευθερία.

Το μοναδικό δε που απελευθερώνει το φυλακισμένο ενός συστήματος, πνευματικού ή υλικού, τον άνθρωπο που είναι αλυσοδεμένος στη σκοτεινή σπηλιά του Πλάτωνα, είναι η αντικειμενική αναγνώριση του κόσμου του, καθώς επίσης της ίδιας του της φύσης – χωρίς την τυραννία της προκατάληψης του «εγώ».

Γίνε Μέλος
Αγοράζοντας μια συνδρομή, στηρίζεται τη προσπάθειά μας και γίνεστε ενεργό μέλος της ομάδας μας (κίνημα). Θα λάβετε και τα δύο παρακάτω πλεονεκτήματα: --- (1) Θα μπορείτε να μελετάτε τα άρθρα/αναλύσεις χωρίς να βλέπετε διαφημίσεις (χωρίς περισπασμούς δηλαδή). --- (2) Θα μπορείτε να τα εκτυπώνετε ή/και να τα αποθηκεύετε σε μορφή PDF (για να τα έχετε πάντα δικά σας).
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×