Η κίνηση από την ασφάλεια στην ανασφάλεια, καθημερινό σχεδόν γεγονός στο επιχειρηματικό «γίγνεσθαι», είναι βασικά η γενεσιουργός αιτία του φόβου (η συνειδητή ή ασυνείδητη σκέψη σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβεί στο μέλλον ή τι θα μπορούσε να αιφνιδιάσει από το παρελθόν). Όταν τυχόν η επιχείρηση καταληφθεί ολοκληρωτικά από το φόβο γίνεται αδρανής και λόγω της έλλειψης κίνησης οδηγείται στην καταστροφή της.
Η βασικότερη ανθρώπινη απορία (και κατ’ επέκταση επιχειρηματική) είναι το πώς είναι δυνατόν να συνδυάσεις την καθημερινή απαιτητική (συγκρουσιακή) λειτουργία με την εσωτερική ισορροπία που προϋποθέτουν η επιτυχία και η εξέλιξη.
Η επικέντρωση στη δράση (μη προερχόμενη από αντίδραση και κίνητρα, χωρίς αδρανείς σκέψεις και επαναφορά του παρελθόντος) και στην καθαρή παρατήρηση (χωρίς καθόλου επικρίσεις και συγκρίσεις) φαίνεται να είναι η απάντηση, η οποία όμως πολύ δύσκολα εφαρμόζεται κάτω από τις πολύπλοκες συνθήκες που επικρατούν στις επιχειρήσεις.
Εν τούτοις, όταν αποφασίσει μία επιχείρηση να τοποθετήσει τα δύο αυτά στοιχεία (αυτόνομη δράση, καθαρή παρατήρηση) στο κέντρο της φιλοσοφίας της, είναι δυνατόν να αποτελέσουν το «κλειδί» της αδιατάρακτης εξέλιξης της.
Το βασικότερο τώρα «προϊόν» της, σωστής ή μη, «συναισθηματικής εξέλιξης» της επιχείρησης είναι η ηθική ή ανηθικότητα της. Με δεδομένη σήμερα την (επαγγελματική) αναγκαιότητα της ύπαρξης της ηθικής στις επιχειρήσεις, το γεγονός αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Η ηθική αυτή εκφράζεται με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για το προσωπικό τους, για τις κοινωνικές υποχρεώσεις τους (χρηματοδότηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ιδρυμάτων κ.α.), για τη διοίκηση τους (κατάργηση της μονοκρατορίας του διευθύνοντος συμβούλου στις κεντρικές αποφάσεις, δημοκρατικές διαδικασίες εκλογής του), για τους «συναδέλφους» τους (και όχι εχθρούς) στον κλάδο και πολλά άλλα «στην ίδια κατεύθυνση»
Η «επαναφορά» της ηθικής στις επιχειρήσεις, θα σήμαινε λιγότερη επικέντρωση στον παράγοντα κέρδος και τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα των επιχειρήσεων (συνεχής ανάπτυξη της κερδοφορίας προς όφελος των μετόχων και των χρηματιστηριακών αγορών), με τα «κέρδη» αυτής της πολιτικής να διαχέονται αυξημένα στους εργαζομένους και στις ανθρώπινες κοινωνίες.
Τέλος, η διάρκεια ζωής των επιχειρήσεων είναι αναμφίβολα σε άμεση εξάρτηση από την ηθική τους – κάτι που αποδεικνύεται από μία λεπτομερέστερη ανάλυση της ιστορίας ενός μεγάλου αριθμού επιτυχημένων «οργανισμών».
.
Η επιχείρηση είναι «μοναδική»
Τα βασικά «στοιχεία» από τα οποία αποτελείται η κάθε εταιρεία είναι τα προϊόντα που παράγει ή διακινεί, οι πελάτες προς τους οποίους απευθύνεται (target group) και οι «ενέργειες» πώλησης που επιλέγει (πωλητές, marketing κ.α.) για την επίτευξη του εκάστοτε επιδιωκομένου αποτελέσματος. Εν τούτοις, οι «παρελκόμενοι» συνδυασμοί των τριών αυτών βασικών «στοιχείων» είναι άπειροι και εκτείνονται, όπως είναι ευνόητο, σε μία ευρύτατη «περιοχή», τόσο «ποιοτική», όσο και «ποσοτική».
Επί πλέον στους άπειρους αυτούς συνδυασμούς, προστίθενται και τα στοιχεία του χαρακτήρα της επιχείρησης (της προσωπικότητας της), τα οποία αναφέραμε παραπάνω (σώμα, λογική, συναίσθημα), οι «συνδυασμοί» των οποίων (εκτός από τις αναρίθμητες επί μέρους ιδιαιτερότητες τους) είναι επίσης πολυάριθμοι.
Επομένως η κάθε επιχείρηση (σε απόλυτη αντιστοιχία με τον άνθρωπο) είναι μοναδική στο είδος της και διαφέρει αισθητά από όλες τις υπόλοιπες, ακόμη και από αυτές που δραστηριοποιούνται στον ίδιο κλάδο. Η συνειδητοποίηση αυτής της μοναδικότητας είναι εξαιρετικά σημαντική, αφού αυτή μας βοηθάει τα μέγιστα στην αντικειμενική αξιολόγηση των εταιρειών, ανεξάρτητα από τον εκάστοτε «σκοπό» που έχουμε (εξαγορά, επένδυση, συνεργασία, εξυγίανση κ.α.).
Η αξιολόγηση μίας εταιρείας με γνώμονα τον κλάδο στον οποίο ανήκει («μέσα» από τον κλάδο) είναι, ακριβώς λόγω της δεδομένης μοναδικότητας της, ένας από τους πλέον λανθασμένους χειρισμούς πολλών διοικήσεων εταιρειών – χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι είναι μειωμένης σπουδαιότητας τα διάφορα «στατιστικά» στοιχεία του κλάδου και η σύγκριση με αυτά.
.
Η μικρομεσαία επιχείρηση είναι τέχνη και δημιουργία
Αναλύοντας τη θέση μας σε σχέση με την επιχείρηση – ζωντανός οργανισμός είδαμε ότι, αφ’ ενός μεν έχει χαρακτήρα, ο οποίος διαμορφώνεται από το σώμα, το πνεύμα και την «ψυχή» της, αφ’ ετέρου είναι κάθε φορά μοναδική, με μία μοναδικότητα που προέρχεται από τις άπειρες δυνατότητες συνδυασμών των βασικών στοιχείων της.
Επομένως, όλα όσα σχετίζονται με αυτήν (ίδρυση, λειτουργία, ανάπτυξη κ.α.) δεν είναι «μηχανικά» και ως εκ τούτου ανήκουν περισσότερο στο χώρο της τέχνης και της δημιουργίας, παρά σε οποιονδήποτε άλλο. Επί πλέον, αποτελεί μάλλον «δικαίωμα» και «πηγή ζωής» των ανθρώπων (το οποίο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να σταματήσει να υφίσταται), παρά απλή αναγκαιότητα στη διαδικασία της «υλικής» επιβίωσης τους.
Μέσα από τις επιχειρήσεις «εκφράζεται» ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων, αφού εδώ τους δίνονται οι μεγαλύτερες ευκαιρίες δημιουργίας, οι οποίες τους επιτρέπουν επιπρόσθετα την υλική τους επιβίωση, κάτι που τις περισσότερες φορές δεν μπορεί να τους εξασφαλίσει η ενασχόληση με τις «τέχνες». Ακριβώς για το λόγο αυτό η απόφαση για την ίδρυση μίας εταιρείας δεν πρέπει να είναι ποτέ το αποτέλεσμα της απλής αναζήτησης του κέρδους, αλλά της «τάσης» για δημιουργία – η οποία, εφ’ όσον στηριχθεί σε σωστές βάσεις, θα έχει σαν «παράπλευρο» φυσικό αποτέλεσμα το κέρδος.
Η επιχείρηση σαν έκφραση, τέχνη και δημιουργία αφορά κυρίως τους μικρομεσαίους οργανισμούς, οι οποίοι μπορούν να ιδρυθούν, να λειτουργήσουν και να αναπτυχθούν με περιορισμένα μέσα, τα οποία διαθέτει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός ανθρώπων. Η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πάψει να υπάρχει (ο σημερινός κίνδυνος να εκλείψει είναι η υπερβολική ανάπτυξη των πολυεθνικών εταιρειών, ενώ ο παλαιότερος η «σοσιαλιστική» δομή κοινωνίας), αφού θεωρούμε ότι στηρίζει όσο τίποτα άλλο τις ανθρώπινες κοινωνίες και εξασφαλίζει την ισορροπημένη εξέλιξη των ατόμων μέσα σε αυτές.
Συνοψίζοντας τα τελευταία, η «δημιουργία» ενός οργανισμού, ο οποίος διαθέτει σώμα, πνεύμα και συναίσθημα, πολύ περισσότερο με τη βοήθεια και τη συνεργασία περισσοτέρων του ενός ανθρώπων μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο, είναι αναμφίβολα μία «υψηλή» τέχνη, η οποία ταυτόχρονα εξασφαλίζει την έκφραση, την επιβίωση, την ισορροπία και την ανάγκη προσφοράς στο σύνολο (στις ανθρώπινες κοινωνίες) των συντελεστών της.
Με δεδομένο δε το ότι οι ύπαρξη επιθυμιών στον άνθρωπο είναι η κύρια αιτία των ψυχικών διακυμάνσεων (εναλλασσομένων διαθέσεων) και της εξ αυτών προερχόμενης ανισορροπίας, η «καταστολή» τους στις επιχειρήσεις, η οποία δεν σημαίνει ότι παύουν να ενδιαφέρονται για το μέλλον και την εξέλιξή τους, αλλά ενεργούν με βάση τη διαδικασία δημιουργίας και όχι το αποτέλεσμα, είναι επίσης απαραίτητη για την κατά τη γνώμη μου εξαιρετικά πολύτιμη ισορροπία τους.
