Ο νόμος του Μινχάουζεν – The Analyst

Ο νόμος του Μινχάουζεν

Email this page.
Print Friendly, PDF & Email

Οικονομικοί-τροχοί

Η πολιτική πιστεύει ότι, με λίγη τύχη, η ευφορία στις αγορές θα συνεχιστεί. Παράλληλα πως οι καταναλωτές, θεωρώντας την ως σήμα προειδοποίησης του τέλους της κρίσης, θα αρχίσουν να ξοδεύουν, οπότε η κρίση πράγματι θα τελειώσει

.

«Το «σύνδρομο Μινχάουζεν» και το «σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου», είναι δυο διαφορετικά «κλινικά σύνδρομα» τα οποία όμως έχουν παρόμοιες παραμέτρους. Πρόκειται για σύνδρομα που μπορεί να οδηγήσουν σε αναπηρία ή και σε θάνατο. Δεν είναι τόσο σπάνια όσο νομίζαμε. Όσοι περισσότεροι μάθουν για αυτά, τόσο αυξάνουν οι πιθανότητες να σωθούν άνθρωποι«.

.

Άποψη

Παρά την εισαγωγική μου αναφορά, είναι προφανές ότι δεν μας ενδιαφέρει η ψυχολογική πλευρά του γνωστού «φαντασιόπληκτου» Βαρόνου, αλλά η οικονομική και η πολιτική, ξεκινώντας από το βιβλίο που έγραψε το 1959 ο C. Lindblom, με τον παράδοξο τίτλο «Η επιστήμη του συγκεχυμένου» (The Science of Middling Through).

Με το σύγγραμμα του αυτό ο οικονομολόγος τοποθετήθηκε εναντίον της τότε επικρατούσας άποψης, σύμφωνα με την οποία η Πολιτική πρέπει να ασκείται βάσει προγραμμάτων, καθώς επίσης να βρίσκει για κάθε πρόβλημα μία όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη λύση. Έκτοτε, η πίστη στον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό έχει πάψει να υπάρχει, αφού τεκμηριώθηκε πως είναι ανεπιθύμητη η πιστή εφαρμογή ενός πολιτικού προγράμματος, χωρίς κανέναν συμβιβασμό (ακόμη και από διανοητικής πλευράς).

Η αιτία είναι το ότι, μία τέτοια εφαρμογή θα απαιτούσε τη γνώση όλων όσων θα συμβούν, καθώς επίσης των παρενεργειών τους, εκ των προτέρων. Κάτι τέτοιο είναι φυσικά μη ρεαλιστικό, ενώ προκαλεί περισσότερες ζημίες από ωφέλεια.

Κάτω από αυτήν την οπτική γωνία, κάθε είδους κριτική που ασκείται σε μία πολιτική που εφαρμόζεται με συγκεχυμένο τρόπο (muddling), «κουτσά-στραβά» όπως θα λέγαμε απλοϊκά,  είναι άδικη, αφού δεν υπάρχει άλλο είδος πολιτικής. Οι πολιτικοί μπορούν να βαδίζουν μόνο σταδιακά, ενώ θα πρέπει να είναι κάθε στιγμή έτοιμοι να διορθώσουν απρόβλεπτα λάθη, όπως έχει συμβεί άπειρες φορές στην πατρίδα μας και είναι απολύτως φυσιολογικό.

Τι συμβαίνει όμως, τι μπορεί να γίνει δηλαδή, όταν η «συγκεχυμένη πολιτική» φτάσει στα όρια της; Στο ερώτημα αυτό δεν δόθηκε καμία απάντηση από τον οικονομολόγο, επειδή είναι πολύ σπάνιο να συμβεί. Υπάρχει όμως, ενώ φαίνεται πως η ΕΕ βρίσκεται σήμερα σε ένα σημείο (η Ελλάδα επίσης), όπου δεν φτάνει πλέον να επιμείνει κανείς στην «πολιτική ρουτίνα», ενώ δεν φαίνεται κανένας τρόπος, με τον οποίο να μπορεί να απελευθερωθεί από την παγίδα.

Ειδικότερα, δεν είναι ρεαλιστικό να πιστεύουμε πως η ΕΕ σήμερα θα μπορούσε να φτάσει σε ένα επόμενο στάδιο ολοκλήρωσης, αφού τόσο στη Μ. Βρετανία, όσο και στη Γαλλία έχουν κερδίσει κόμματα, τα οποία θέλουν το ακριβώς αντίθετο: τη διάλυση της.

Αν και θα μπορούσε κανείς να αγνοήσει τη Μ. Βρετανία, επειδή ήταν ανέκαθεν αντίθετη στο εγχείρημα, δεν μπορεί να κάνει το ίδιο με τη Γαλλία. Από την άλλη πλευρά, εάν υπήρχε πράγματι η θέληση για μία ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα μπορούσε να είχε συμβεί στο ξεκίνημα της κρίσης χρέους, όπου παρουσιάστηκαν «χρυσές ευκαιρίες».

Τόσο η Γερμανία όμως, όσο και η Γαλλία ήταν αντίθετες, επειδή δεν ήθελαν να παραδώσουν ένα σημαντικό κομμάτι της εθνικής τους κυριαρχίας, με αποτέλεσμα να μην έχει δημιουργηθεί καν μία δημοσιονομική ένωση, αλλά μία εντελώς ανώδυνη τραπεζική, ελαφρότατης μορφής.

Δεν είναι επίσης ρεαλιστικό να υποθέσει κανείς πως οι χώρες της ΕΕ θα κάνουν βήματα προς τα πίσω, καταργώντας την ελεύθερη διακίνηση των Πολιτών τους ή περιορίζοντας το μέγεθος της Ευρωζώνης (εκδιώκοντας κάποιες χώρες). Η αιτία είναι πως αφενός μεν οι ενέργειες αυτές θα ήταν μη συμβατές με τις βασικές σκέψεις της ευρωπαϊκής συναίνεσης, αφετέρου οι μέχρι σήμερα τεράστιες επενδύσεις με στόχο την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Με κριτήριο τις επενδύσεις αυτές, δεν θα ήταν καθόλου έξυπνο να ξεκινήσει κανείς από την αρχή.

Επομένως, μάλλον θα συνεχιστεί η «συγκεχυμένη», «ήξεις αφίξεις» πολιτική, με την ελπίδα πως η κατάσταση θα καλυτερεύσει από μόνη της. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ελλάδα, η κυβέρνηση της οποίας γνωρίζει πολύ καλά ότι, ο δρόμος που ακολουθεί οδηγεί σε αδιέξοδο. Το να κλείνεις βέβαια τη Βουλή για να περάσουν με μειωμένη πλειοψηφία οι νόμοι που επιβάλλει η Τρόικα, οπότε να κάνεις ότι θέλεις χωρίς να δίνεις λογαριασμό σε κανέναν, δεν είναι και τόσο δημοκρατικό.

Συνεχίζοντας, οι ελπίδες της ΕΕ στηρίζονται, ως συνήθως, στην ΕΚΤ, η οποία οφείλει με μη συμβατικά μέτρα να αποδυναμώσει το ευρώ και να αυξήσει τη δανειοδότηση της πραγματικής οικονομίας, έτσι ώστε να ακολουθήσει επιτέλους η σωτήρια ανάπτυξη.

Παράλληλα, η ΕΕ ελπίζει πως θα ισχυροποιηθεί η ζήτηση από το εξωτερικό, έτσι ώστε να θεραπευθούν οι βαθιές πληγές της κρίσης χρέους με τη βοήθεια των αυξημένων εξαγωγών. Όταν δε η οικονομία αρχίσει να αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς, τότε θα αποδυναμωθούν εκείνα τα κόμματα, τα οποία είναι εναντίον της ΕΕ. Η ελληνική κυβέρνηση έχει ακριβώς τις ίδιες ελπίδες, όσον αφορά τη μείωση της εκλογικής της δύναμης, καθώς επίσης τη νίκη της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Η κυβερνώσα πολιτική πιστεύει λοιπόν ότι, με λίγη τύχη, η πρόσφατη ευφορία στις αγορές θα συνεχιστεί. Επί πλέον πως οι Ευρωπαίοι (και οι Έλληνες) καταναλωτές, θεωρώντας την ως «σήμα προειδοποίησης» του τέλους της κρίσης, θα αρχίσουν να ξοδεύουν περισσότερα χρήματα, οπότε η κρίση πράγματι θα τελειώσει.

Οι αισιόδοξοι τότε θα θεωρήσουν ότι επιβεβαιώθηκαν, αφού η ανάπτυξη θα οδηγήσει στην άνοδο των δημοσίων εσόδων, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να μειώνονται τα ελλείμματα, χωρίς την πολιτική λιτότητας που παραλύει τα πάντα. Η ΕΚΤ θα μπορούσε να βοηθήσει περαιτέρω, αποφασίζοντας επίσημα να καταπολεμήσει ενεργητικά το ρίσκο του αποπληθωρισμού, υιοθετώντας μία επεκτατική νομισματική πολιτική.

Ολοκληρώνοντας, είναι μάλλον δύσκολο να πεισθεί κάνεις ότι, η πιθανότητα να συμβούν τα παραπάνω υπερισχύει των υπολοίπων. Αντίθετα, τόσο η ΕΕ, όσο και η Ελλάδα, ευρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου μπορεί να γίνουν όλα καλύτερα, ή να ξεσπάσει ξαφνικά η καταιγίδα των καταιγίδων.

Σε κάθε περίπτωση είναι πολύ δύσκολο να φαντασθώ πως προβλήματα, όπως αυτά που αντιμετωπίζουμε σήμερα, θα μπορούσαν να λυθούν εύκολα ή απλά να εξαφανιστούν. Αντίθετα, είναι πολύ εύκολο να υποθέσω, χωρίς να είμαι εκ φύσεως «προφήτης της καταστροφής»  ότι, η κατάσταση θα χειροτερεύσει ραγδαία.

Στα πλαίσια αυτά, το θετικό σενάριο για την ΕΕ και την Ελλάδα μοιάζει πάρα πολύ με την ιστορία του Βαρόνου Μινχάουζεν. Ο Βαρόνος εξουδετέρωσε απλά τους φυσικούς νόμους της βαρύτητας, καταφέρνοντας να τραβήξει τόσο τον εαυτό του, όσο και το άλογο του από το βάλτο, τραβώντας και τους δύο από τα μαλλιά του με το ένα του χέρι. Όλα μπορούν να συμβούν λοιπόν, αρκεί κανείς να το πιστεύει.

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×