.
Η συμφωνία έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχθηκε να συζητήσει μια εθνική παρέμβαση – η οποία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται το κόστος του φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
.
Επικαιρότητα
Σύμφωνα με δημοσίευση (πηγή), η Ιταλία πέτυχε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να περιορίσει την επίδραση των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Πώς λειτουργεί όμως ο μηχανισμός και ποιος πληρώνει τελικά το κόστος;
Εν προκειμένω στην Ιταλία, όπως και στην Ελλάδα, η χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος επηρεάζεται συχνά από το φυσικό αέριο – επειδή, στο ευρωπαϊκό σύστημα, όταν χρειάζεται να λειτουργήσει μια μονάδα φυσικού αερίου για να καλυφθεί η ζήτηση, η ακριβότερη μονάδα που απαιτείται για την κάλυψή της μπορεί να καθορίσει την τιμή για το σύνολο της αγοράς. Έτσι, ακόμη και οι παραγωγοί που χρησιμοποιούν φθηνότερες πηγές, όπως οι ΑΠΕ, μπορούν να πληρώνονται με βάση μια υψηλότερη τιμή.
Ακριβώς στο σημείο αυτό, η ιταλική συμφωνία προβλέπει μηχανισμό παρέμβασης – όταν η τιμή του φυσικού αερίου υπερβαίνει τα 59 €/MWh. Το κράτος θα αποζημιώνει τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο – έτσι ώστε να περιορίζεται η επίδραση του υψηλού κόστους του στην αγορά ηλεκτρισμού. Τα 59 €/MWh είναι βέβαια το όριο αναφοράς για την ενεργοποίηση του μηχανισμού – όχι ανώτατη τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος.
Το κρίσιμο είναι όμως το ότι, το κόστος της αποζημίωσης προβλέπεται να καλύπτεται μέσω πρόσθετων χρεώσεων στους λογαριασμούς των καταναλωτών – οπότε δεν πρόκειται για δωρεάν μείωση του ενεργειακού κόστους, αλλά για αλλαγή στον τρόπο, με τον οποίο κατανέμεται το κόστος μεταξύ της χονδρεμπορικής αγοράς και των τελικών λογαριασμών.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θετικό – εφόσον η μείωση της χονδρεμπορικής τιμής είναι μεγαλύτερη από την πρόσθετη χρέωση που θα επιβαρύνει τον καταναλωτή. Δεν είναι, όμως, δεδομένο ότι θα συμβεί αυτό σε κάθε περίπτωση – αφού χρειάζεται να γνωρίζουμε το ακριβές ύψος των αποζημιώσεων, τις χρεώσεις που θα επιβληθούν και το πώς θα μεταφερθεί η μείωση στις τιμές λιανικής.
Το σημαντικότερο
Από την άλλη πλευρά, η συμφωνία έχει ιδιαίτερη σημασία – επειδή δείχνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δέχθηκε να συζητήσει μια εθνική παρέμβαση, η οποία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται το κόστος του φυσικού αερίου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Αν και η αρχική ιταλική πρόταση ήταν ευρύτερη, η τελική συμφωνία είναι πιο περιορισμένη – ενώ αποσκοπεί στην ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς να παραβιάζονται οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και την ενεργειακή αγορά (πηγή).
Αυτό που έχει όμως πολιτική και οικονομική σημασία είναι το γεγονός ότι, η Ιταλία δεν αποδέχθηκε απλώς ότι οι τιμές καθορίζονται από την αγορά – αλλά διεκδίκησε και εξασφάλισε περιθώριο παρέμβασης.
Με δεδομένο τώρα το ότι, η Ελλάδα έχει παρόμοιο πρόβλημα, δηλαδή πως η τιμή του φυσικού αερίου μπορεί να επηρεάζει δυσανάλογα το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, ακόμη και όταν σημαντικό μέρος της παραγωγής προέρχεται από ΑΠΕ, η ιταλική συμφωνία δημιουργεί ένα προηγούμενο – το οποίο αξίζει να εξεταστεί και για την ελληνική αγορά.
Δεν σημαίνει βέβαια ότι, ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να εφαρμοστεί αυτομάτως στην Ελλάδα ή ότι θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα – αφού θα πρέπει να αξιολογηθούν οι διαφορετικές συνθήκες παραγωγής, οι διασυνδέσεις, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και το κόστος αποζημίωσης.
Υπάρχει, επίσης, μια ουσιαστική προειδοποίηση: εάν επιδοτείται η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, μπορεί να αυξηθεί η ζήτηση για αυτό και να δημιουργηθούν στρεβλώσεις, ιδίως εάν η επιδοτούμενη ηλεκτρική ενέργεια εξάγεται σε γειτονικές χώρες – ένας από τους κινδύνους που έχουν επισημανθεί για το ιταλικό σχέδιο.
Συμπέρασμα
Κλείνοντας, η Ιταλία αμφισβητεί στην πράξη την ιδέα ότι, οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου πρέπει να μεταφέρονται ανεμπόδιστα στο σύνολο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – κάτι που είναι θετικό ως προσπάθεια προστασίας της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών.
Το βασικό δίδαγμα όμως για την Ελλάδα είναι ότι, η ευρωπαϊκή αγορά δεν αποκλείει κάθε εθνική παρέμβαση στις τιμές του ρεύματος – ή της λειτουργίας του ενεργειακού χρηματιστηρίου στη χώρα μας που είναι καταστροφική. Το ερώτημα δε, είναι εάν η ελληνική κυβέρνηση θα διεκδικήσει αντίστοιχο περιθώριο παρέμβασης – εάν θα επιλέξει έναν μηχανισμό που μειώνει ουσιαστικά το ενεργειακό κόστος, χωρίς να το μεταφέρει απλώς από τη μία χρέωση στην άλλη.
