,
Ο Έβρος και η Αλεξανδρούπολη επιβιώνουν πια από τον τουρισμό – ο οποίος όμως προέρχεται σχεδόν μόνο από την Τουρκία. Αυτό είναι το όραμα της κυβέρνησης σας; Δεν καταλαβαίνετε τις συνέπειες της τουριστικής εξάρτησης των παραμεθόριων περιοχών μας από την Τουρκία; Δεν γνωρίζετε πως αγοράζουν γη και ακίνητα Τούρκοι, όχι μόνο στον Έβρο αλλά και στα παραμεθόρια νησιά μας, με τη στήριξη δικών τους τραπεζών; Βούλγαροι επίσης; Δεν σας λέει τίποτα η λέξη ειρηνική διείσδυση;
.
Εισήγηση
Κατ’ αρχήν μας έκανε εντύπωση στην ομιλία του υπουργού η αναφορά του στη Θράκη, στον Έβρο και στην Αλεξανδρούπολη – σύμφωνα με την οποία, η περιοχή τρέχει με ταχύτατο ρυθμό.
Ειδικά η Αλεξανδρούπολη είπε πως είναι από τις πιο δυναμικές πόλεις της χώρας – σε ζωή, σε ρυθμό ανάπτυξης και σε πραγματικό επίπεδο διαβίωσης για τους ανθρώπους. Μάλιστα!
Η αλήθεια είναι όμως, όπως διαπιστώσαμε και από τη συζήτηση με τον κ. Γιορδαμλή, πως ήταν σωστά αυτά που εμείς είπαμε – δηλαδή ότι έχουν κλείσει πάνω από 40 εργοστάσια στη ΒΙΠΕ Κομοτηνής.
Ειδικά η Αλεξανδρούπολη έχει απλά μετατραπεί σε ενεργειακό κόμβο, χωρίς κανένα αντισταθμιστικό όφελος για τους κατοίκους της, αλλά μόνο για το καρτέλ της ενέργειας – ενώ σε μία δεκαετία έχουν φύγει πάνω από 15.000 άτομα, από μία περιοχή που αργοπεθαίνει.
Με θανάτους κατά πολύ περισσότερους από τις γεννήσεις – όπως στο παράδειγμα του δήμου Τριγώνου, όπου σε μία γέννηση αντιστοιχούν 18 θάνατοι.
Ο Έβρος και η Αλεξανδρούπολη επιβιώνουν πια από τον τουρισμό – ο οποίος όμως προέρχεται σχεδόν μόνο από την Τουρκία. Αυτό είναι το όραμα της κυβέρνησης σας;
Δεν καταλαβαίνετε τις συνέπειες της τουριστικής εξάρτησης των παραμεθόριων περιοχών μας από την Τουρκία; Δεν γνωρίζετε πως αγοράζουν γη και ακίνητα Τούρκοι, όχι μόνο στον Έβρο αλλά και στα παραμεθόρια νησιά μας, με τη στήριξη δικών τους τραπεζών; Βούλγαροι επίσης; Δεν σας λέει τίποτα η λέξη ειρηνική διείσδυση;
Το δεύτερο που μας έκανε εντύπωση ήταν η δήλωση του υπουργού κατά την ακρόαση των φορέων, σύμφωνα με την οποία το 80% των χρημάτων των αναπτυξιακών νόμων κατευθυνόταν στον τουρισμό – ενώ συμπληρωματικά μόνο σε άλλους κλάδους.
Επομένως, η κυβέρνηση της ΝΔ είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνη για την αποβιομηχάνιση, για την κατάρρευση του πρωτογενούς μας τομέα και για τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού – με αποτέλεσμα το εμπορικό μας έλλειμμα να έχει εκτοξευθεί στα 34,6 δις το 2024 και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών στα 15,1 δις.
Ακόμη χειρότερα, αυξήθηκαν περισσότερο και τα δύο το πρώτο τρίμηνο του 2025 – στα 4,5 δις το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, παρά την άνοδο των τουριστικών μας εσόδων.
Είναι δυνατόν να περιμένει η κυβέρνηση πως η υπερφορολόγηση είναι μία βιώσιμη λύση για τον προϋπολογισμό, όταν ο ιδιωτικός τομέας δεν παράγει και χρεώνεται στο εξωτερικό; Μεταξύ άλλων, με κριτήριο τα αρνητικά υπόλοιπα του target 2 που υπερβαίνουν τα 70 δις;
Είναι βιώσιμος ο μέσος μεικτός μισθός στα 1.365,81 € τον Αύγουστο του 2024, κατά τα τελευταία στοιχεία, όπου εάν αφαιρέσουμε το σωρευτικό πληθωρισμό από το 2019 κατά τουλάχιστον 20%, διαμορφώθηκε στα 1.092 €; Πόσο μάλλον σε σχέση με τα τρόφιμα που αυξήθηκαν πάνω από 35%, οπότε ο μέσος κατέρρευσε στα 887 € περίπου;
Όταν το 2009, 16 χρόνια πριν, ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης ήταν πάνω από 1.400 € μικτά και στο σύνολο των εργαζόμενων περί τα 1.300 €, με το κόστος διαβίωσης τότε κατά πολύ χαμηλότερο;
Λογικά λοιπόν δεν αδυνατούν να επιβιώσουν οι Έλληνες και όποιοι μπορούν συνεχίζουν να μεταναστεύουν; Πόσο μάλλον εάν συμπεριλάβουμε την υπερφορολόγηση και την εκτόξευση των ενοικίων;
Είμαστε σίγουροι κ. υπουργέ πως είσαστε καλοπροαίρετος, αλλά όταν κρύβουμε τα προβλήματα κάτω από το χαλί και ενδιαφερόμαστε μόνο για την πολιτική επικοινωνία, όχι μόνο δεν λύνονται, αλλά επιδεινώνονται – χωρίς καμία διάθεση στείρας κομματικής κριτικής.
Στο νομοσχέδιο τώρα, τα άρθρα που αφορούν το σκοπό του είναι γενικόλογα – όπου δεν αναφέρεται πλέον η ισχυρή ανάπτυξη, αλλά η στήριξη κάποιων κλάδων έναντι άλλων που αποσύρονται, με μια ήδη δαιδαλώδη περιπτωσιολογία.
Όσον αφορά τη μεταποίηση, τον εφοδιασμό, τον πρωτογενή τομέα και τις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας, δεν βλέπουμε κάποια εξειδίκευση της κατεύθυνσης, έτσι ώστε να υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα – ενώ διατηρείται ο τουρισμός, για τον οποίο επίσης δεν υπάρχουν παρεμβάσεις βελτίωσης.
Σε σχέση με την προσθήκη για την ανάπτυξη Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης μέσω της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, καθώς επίσης την απασχόληση ευάλωτων, νομίζουμε ότι εκφεύγει του χαρακτήρα μιας τεχνικοοικονομικής ανάλυσης κόστους/οφέλους – αφού το όφελος μπορεί να μην είναι χρηματικό, αλλά να προωθεί πολύ σωστά την απασχόληση, το δημογραφικό και την αποκέντρωση.
Ίσως λοιπόν θα έπρεπε να ποσοτικοποιηθεί και να αναλυθεί, υπό την λογική της κοινωνικής πρόνοιας ή της αποκέντρωσης – αφού βλέπουμε στο άρθρο 12 ότι, μπορούν να εμπλακούν και δημοτικές επιχειρήσεις.
Γενικότερα όμως, ένα αναπτυξιακό νομοσχέδιο θα έπρεπε να έχει συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους που εδώ δεν βλέπουμε – όπως είτε ανόδου της απασχόλησης, είτε του μέσου μισθού, είτε του κατά κεφαλή ΑΕΠ, είτε της αύξησης των γεννήσεων, αφού αναφέρεται το δημογραφικό. Διαφορετικά είναι απλά μία έκθεση ιδεών.
Οι υπόλοιποι σκοποί τώρα του παρόντος, αναφέρονται στη γραφειοκρατία που δημιουργήθηκε με τον προηγούμενο νόμο και γενικά παραμένει – απλά έγινε ψηφιακή και εξαπλώνεται παντού, σαν να πρόκειται για επιδημία.
Ένα σχόλιο μόνο ως προς την νομοτεχνική προσέγγιση: Οι κατηγορίες είναι 12, αλλά η επιμέρους μετατροπή των ήδη υπαρχόντων, περιπλέκει τη διαδικασία προσαρμογής των επιμέρους άρθρων.
Γιατί δεν έχουν προστεθεί νέα άρθρα και κεφάλαια κατά τη λογική του Ν4442/2016, για την αδειοδότηση με γνωστοποίηση, αντί να αλλάζουν τα υπάρχοντα;
Είναι ενδιαφέρουσα πάντως η σημείωση του ΣΕΒ για τη συμπύκνωση των τομέων σε 6 ή 7, όπως για παράδειγμα στις εξής:
- Σύγχρονες τεχνολογίες
- Αγροδιατροφή, πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωργικών προϊόντων, αλιεία και υδατοκαλλιέργεια.
- Μεταποίηση, Εφοδιαστική αλυσίδα – αν και εμείς θα το χωρίζαμε σε δύο, αλλάζοντας τη μεταποίηση με τη βιομηχανία.
- Ενίσχυση τουριστικών επενδύσεων.
- Μεγάλες επενδύσεις.
- Γενική επιχειρηματικότητα – όπου θα ήταν η κοινωνικές επιχειρήσεις κλπ.
Επίσης ενδιαφέρουσα είναι η πρόταση του ΕΒΕΠ για την εισαγωγή μιας κατηγορίας «Εταιριών με Έκτακτες Ανάγκες» – για παράδειγμα λόγω των συνεπειών από τον πόλεμο στην Ουκρανία και των κυρώσεων στη Ρωσία, όπου πολλές εταιρίες έχασαν τζίρο και κέρδη, οπότε χρειάζονται κάποια χρόνια για να τα αναπληρώσουν.
Επί πλέον, είτε για την επαναλειτουργία χρεωκοπημένων επιχειρήσεων, είτε μετά από φυσικές καταστροφές όπως στη Θεσσαλία – όπου οι αγρότες δεν έχουν αποζημιωθεί, για το χαμένο επιχειρηματικό κεφάλαιο.
Στο άρθρο 7 η αλλαγή είναι διαδικαστική, αφού προστίθενται στον τίτλο οι νέοι τομείς – όπως του «Καθεστώτος κοινωνικής επιχειρηματικότητας και χειροτεχνίας» και του «Καθεστώτος περιοχών ειδικής ενίσχυσης».
Εν προκειμένω, όπως αναφέραμε καταλαβαίνουμε πως οι τομείς αυτοί έχουν ζητούμενο όχι την παραγωγικότητα της οικονομίας, αλλά την απασχόληση ή το δημογραφικό και την αποκέντρωση – οπότε χρήζουν ιδιαίτερων δαπανών.
Όμως, οι επιλέξιμες δαπάνες μένουν οι ίδιες – ενώ θα μπορούσαν να είναι πιο ελαστικές. Για παράδειγμα, να συμπεριλαμβάνονται και λειτουργικά έξοδα για κάποια χρόνια τουλάχιστον και όχι μόνο κατά τη σύσταση – τα οποία όμως εξαιρούνται με το άρθρο 8.
Τα παραπάνω εντάσσονται στη λογική του παρόντος άρθρου, όπου στις επιλέξιμες δαπάνες συμπεριλαμβάνονται ενισχύσεις για την απασχόληση για 12 μήνες εργαζομένων σε μειονεκτική θέση/μακροχρόνια ανέργων και ΑΜΕΑ – στο σημείο 15 στο Παράρτημα Β του Ν. 4887/2022.
Τεχνικά μπορεί να γίνει και με αύξηση του ποσοστού συμμετοχής της συγκεκριμένης επιλέξιμης δαπάνης, στο σύνολο του επενδυτικού σχεδίου – κάτι που νομίζουμε ότι ζητούν κάποιοι φορείς, με την αύξηση της έντασης των ενισχύσεων.
Για τον ίδιο λόγο, θα έπρεπε να επιτρέπεται στις δαπάνες και η συνεισφορά παγίων που όμως εξαιρείται με το άρθρο 8 παρ. ε., ως μέρος της συμμετοχής στο επενδυτικό σχέδιο – για παράδειγμα, ένας παραδοσιακός αργαλειός για επενδύσεις χειροτεχνίας.
Στο άρθρο 8 και στην παρ. δ, συμπεριλαμβάνονται στις μη επιλέξιμες δαπάνες ενισχύσεων η αγορά οικοπέδων, γηπέδων και αγροτεμαχίων.
Η διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με το π. Δ 129/2025, δίνει τη χαριστική βολή στους ιδιοκτήτες εκτάσεων μικρότερων των 2 στρεμμάτων – οι οποίοι χάνουν την οικοδομησιμότητα και την αρτιότητα τους.
Εάν είχαν δηλαδή μια ελπίδα να αγοράσουν μία μικρή έκταση όμορου οικοπέδου μέσω κάποιου πακέτου στήριξης, για να αυξήσουν την ιδιοκτησία τους και αυτή να είναι εντός του πλαισίου εφαρμογής του προεδρικού διατάγματος, τη χάνουν και αυτή.
Δεν τεκμηριώνεται λοιπόν ότι, έτσι η Κυβέρνηση προωθεί τη φτωχοποίηση των πολλών και τα συμφέροντα των λίγων ισχυρών, ξένων και εγχωρίων, για τη συγκέντρωση μεγάλων εκτάσεων για εμπορική χρήση; Όμως, επιτρέπεται με το άρθρο 17 του ν. 5024/2023, η εξαγορά μη άρτιων οικοπέδων του Δημοσίου από όμορες εγκαταστάσεις – όπως θα καταθέσουμε στα πρακτικά.
Απλά και μόνο για αυτές τις διατάξεις, θα πρέπει μία υπεύθυνη αντιπολίτευση να καταψηφίσει το νομοσχέδιο – παρά το ότι έχει θετικά στοιχεία.
Εάν μας επιτρέπεται πάντως ένα γενικότερο σχόλιο, φαίνεται ότι αυτοί που γράφουν τους νόμους πρέπει να είναι δικηγόροι – οι οποίοι δεν έχουν ιδέα ούτε από επιχειρήσεις, ούτε από οικονομικά στην πραγματική ζωή.
Στο άρθρο 11 συμφωνούμε με τον ΣΕΒ ότι, θα μπορούσε να απελευθερωθεί το ύψος της επένδυσης. Για παράδειγμα, εάν αφορά μια μεγάλη επένδυση, όπως εάν ερχόταν Tesla ή οι Κινέζοι να παράγουν μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων με το νικέλιο της ΛΑΡΚΟ, τα 50 εκ. δεν είναι πολλά χρήματα συγκριτικά με τα μεγέθη – ειδικά εάν αφορούν φοροαπαλλαγές, αν και δεν γνωρίζουμε κατά πόσον αυτές εμπίπτουν στη νομοθεσία για στρατηγικές επενδύσεις του Ν4863/21.
Στο άρθρο 14, προστέθηκε στην παρ. 1β η δυνατότητα επιδότησης για απόκτηση στοιχείων ενεργητικού, τα οποία ανήκουν σε εγκατάσταση που έχει κλείσει ή θα είχε κλείσει, εάν δεν είχε αγοραστεί – ενώ παραδόξως εξαιρείται με το άρθρο 8 η συνεισφορά παγίων. Δεν είναι οξύμωρο;
Σημειώνεται όμως ότι, η απλή εξαγορά των μετοχών μιας επιχείρησης δεν χαρακτηρίζεται αρχική επένδυση, ούτε η επένδυση αντικατάστασης – όπου εδώ θα θέλαμε να μας εξηγήσετε τι ακριβώς σημαίνει «αντικατάσταση».
Εν προκειμένω, θεωρούμε πως έτσι θα πριμοδοτείται η διάλυση εταιριών και ο τεμαχισμός τους, επίσης μέσω πλειστηριασμών, όπως συμβαίνει με τους κερδοσκόπους στις ΗΠΑ – γεγονός που θεωρούμε απαράδεκτο. Είναι δική σας σκέψη ή κάποιοι ξένοι σας το επέβαλαν;
Εμείς πιστεύουμε ότι, σε περιπτώσεις που μια εταιρία χρεωκοπεί, θα πρέπει να εξαγοράζεται ολόκληρη και να παραμένει σε λειτουργία – κάτι που πρέπει να στηρίζεται από τις τράπεζες και όχι να επισπεύδουν τους πλειστηριασμούς, συχνά με εξωφρενικές τιμές κάτω από την εμπορική αξία των παγίων, όπως στο παράδειγμα της Τσάνταλης.
Αναφέρεται επίσης ότι, οι λειτουργικές δαπάνες πρέπει να υπερβαίνουν τις αποσβέσεις. Τι λογική εξυπηρετείται εδώ; Μπορείτε να μας το εξηγήσετε;
Δηλαδή, εάν μια εταιρία έχει ένα μεγάλο μηχάνημα με υψηλές επενδύσεις που όμως έχει ξεπεραστεί, θα μπορέσει να το αντικαταστήσει, όπως με αυτοματοποίηση ή με τεχνητή νοημοσύνη, έτσι ώστε να παρακολουθήσει τις εξελίξεις στον ανταγωνισμό;
Μπορεί να το κάνει μόνο εάν οι λειτουργικές δαπάνες μετά, είναι υψηλότερες των ήδη υψηλών αποσβέσεων; Το ενδεχόμενο της μείωσης του κόστους δεν παίζει κανένα ρόλο;
Εμείς πιστεύουμε ότι, το κριτήριο πρέπει να είναι η αύξηση της παραγωγικότητας και της κερδοφορίας που μπορούν να αποδώσουν επιπλέον φόρους – οπότε χρειάζεται μελέτη ανά περίπτωση και ειδικά κατά τον έλεγχο.
