.
Είναι πλήρως απροστάτευτη η πυροβολαρχία Patriot που υπηρετεί στη Σαουδική Αραβία, εις βάρος της δικής μας αεράμυνας – αφού παραιτούμαστε από κάθε αξίωση έναντι της χώρας, σε σχέση με ζημία, απώλεια, καταστροφή στην περιουσία μας ή τραυματισμό ή θάνατο του προσωπικού μας, δικαιούμενοι αποζημίωσης μόνο σε περίπτωση δόλου ή βαριάς αμέλειας. Ακόμη δε και οι ίδιοι οι θιγόμενοι ή οι οικογένειές τους, θα πρέπει να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους στο έδαφος της αντισυμβαλλόμενης – κάτι που θεωρούμε απαράδεκτο.
.
Κοινοβουλευτική Εργασία
Οι παρούσες συμβάσεις αποτελούν στην ουσία μία επέκταση προηγουμένων συνεργασιών με τη Σαουδική Αραβία – ενώ η πρώτη σύμβαση αφορά τη συνέχιση της παρουσίας ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη συγκεκριμένη χώρα.
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε το 2021, όταν η Ελλάδα συμμετείχε στη διεθνή πρωτοβουλία «Integrated Air Missile Defense Concept» – με μία πυροβολαρχία κατευθυνόμενων βλημάτων Patriot της πολεμικής αεροπορίας, για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας, όσον αφορά την κρατική πετρελαϊκή εταιρία ARAMCO.
Εν προκειμένω, στα πλαίσια επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, λόγω της διαμάχης με την Υεμένη και τους Χούθις – όπου, όπως διαπιστώσαμε με τον αποκλεισμό της Ερυθράς Θάλασσας, έχουν βελτιώσει αρκετά την τεχνολογία πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Προφανώς με τη στήριξη του Ιράν – ενώ στους όποιους κινδύνους, είναι εκτεθειμένα και τα πληρώματα του Πολεμικού μας Ναυτικού που συμμετέχουν στην επιχείρηση «Ασπίδες».
Ειδικά όσον αφορά το σύστημα Patriot, αποτελεί πλέον έναν ακριβό εξοπλισμό, με μεγάλη ζήτηση σήμερα – λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς επίσης του αντίστοιχου στο Ισραήλ.
Πριν από αυτήν τη συνεργασία δε, υπήρξε πώληση πυρομαχικών στην Σαουδική Αραβία το 2017, επί υπουργίας Καμμένου – για την οποία σημειώθηκαν πολλές αντιδράσεις, όπως θα καταθέσουμε στα πρακτικά.
Επρόκειτο για πυρομαχικά που επίσης έχουν μεγάλη ζήτηση σήμερα, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία – ενώ υπάρχει η συνεργασία της ΕΑΣ-ΠΥΡΚΑΛ με την Τσεχική CSG που ελπίζουμε να οδηγήσει σε επαναδραστηριοποίηση της Αμυντικής μας Βιομηχανίας.
Δηλαδή της ΕΑΒ για drone, των Ναυπηγείων και της ΕΛΒΟ – αφού είναι σε εξέλιξη προγράμματα για προμήθεια ή αναβάθμιση drone, σκαφών και τεθωρακισμένων, στα οποία πρέπει να εμπλακεί η εγχώρια βιομηχανία, αν και δεν βλέπουμε τέτοιες κινήσεις.
Σε σχέση με τη δεύτερη σύμβαση, έχει υπογραφεί επί υπουργίας του κ. Δένδια – ενώ αφορά τη γενικότερη στρατιωτική συνεργασία.
Εδώ αξίζει να αναφέρουμε επιγραμματικά μερικά θέματα, γενικότερα για τη Σαουδική Αραβία – έτσι ώστε να αξιολογήσουμε το πλαίσιο και το ζητούμενο αυτής της συνεργασίας.
Ειδικότερα, αποτελεί μια μεγάλη πετρελαιοπαραγωγό χώρα, με σημαντικά έσοδα – η οποία τα τελευταία χρόνια προσπαθεί να διαφοροποιήσει την οικονομία της με δευτερογενή τομέα, υπηρεσίες και μεγάλα κατασκευαστικά έργα.
Το διμερές μας εμπόριο έχει ξεπεράσει τα 2,3 δις $ το 2022, με εμπορικό έλλειμα 1,2 δις $ περίπου για την Ελλάδα, κυρίως λόγω της μεγάλης αύξησης των εξαγωγών της ΣΑ αυτή τη χρονιά, ενώ τα προηγούμενα έτη το έλλειμμα ήταν μικρότερο – σημειώνοντας πως η Σαουδική Αραβία είναι μία πλούσια χώρα, με 36 εκ. πληθυσμό και με ΑΕΠ της τάξης του 1,1 τρις $.
Επομένως, πρόκειται για μια σημαντική αγορά που τα τελευταία χρόνια κάνει κάποια βήματα αλλαγής της συντηρητικής μουσουλμανικής της εικόνας – γεγονός που σημαίνει πως υπάρχουν εξαγωγικές ευκαιρίες.
Προωθεί τη διαφοροποίηση της με επένδυση σε εργοστάσιο συναρμολόγησης αυτοκινήτων από την Saudi National Automotive Manufacturing, με παραγωγική ικανότητα 30.000 αυτοκίνητα ετησίως, ενώ μελλοντικά θα παράγει και ηλεκτρικά οχήματα – επενδύοντας επί πλέον αρκετά στην έρευνα, ιδιαίτερα όσον αφορά την αμυντική της βιομηχανία και τα drones.
Όσον αφορά τις στρατιωτικές δυνάμεις, η Σαουδική Αραβία έχει έναν πολύ μεγάλο αμυντικό προϋπολογισμό της τάξης των 75 δις $ (τον 5ο μεγαλύτερο στον πλανήτη) ή στο 7,1% του ΑΕΠ της – με ενεργό προσωπικό των ΕΔ της 257.000 άτομα.
Είναι σημαντικό δε εδώ το ότι, η χώρα διαθέτει αρκετά drone, κάποια από τα οποία τα κατασκευάζει τοπικά μόνη της ή σε συνεργασία με την Κίνα – ενώ έχει προγράμματα για drone και με άλλες χώρες, όπως με τις Νότιο Αφρική, Γερμανία, Ιταλία και Καναδά.
Σε σχέση με τη διεθνή παράμετρο, η Σαουδική Αραβία μετά την υιοθέτηση των πετροδολαρίων το 1974, είχε στενή οικονομική και στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ – όπου όμως οι σχέσεις των δύο χωρών έχουν ψυχρανθεί τα τελευταία χρόνια, με τη Σαουδική Αραβία να έχει υπαχθεί στο μπλοκ των BRICS, έχοντας πια καλές σχέσεις με τη Ρωσία.
Βελτιώνονται δε οι σχέσεις της με το Ιράν που παραδοσιακά αποτελούσε αντίπαλο της, όπως επίσης με το Ισραήλ – ενώ με την Τουρκία έχει μια αμφίσημη και μεταβαλλόμενη σχέση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η χώρα μας μπορεί μεν να εκμεταλλευθεί εμπορικά τη σχέση της με τη Σαουδική Αραβία, αλλά πρέπει να διαχειριστεί και την απόσταση που παίρνει η χώρα από τη σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ – σημειώνοντας πως εμείς είμαστε υπέρ μιας πραγματιστικής πολυπολικής προσέγγισης.
Λαμβάνουμε φυσικά υπ’ όψιν την παραδοσιακή θέση μας στη Δύση και στην Ευρώπη – όπως όμως και τη σχέση μας με τη Μέση Ανατολή που αποτελεί την ευρύτερη γειτονιά μας μαζί με τα Βαλκάνια, αλλά και τη συμμετοχή μας στο δρόμο του μεταξιού.
Στα περιεχόμενα τώρα των συμβάσεων, η πρώτη αφορά το νομικό καθεστώς των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, στο έδαφος του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας – η οποία υπεγράφη στο Ριάντ στις 20 Απριλίου 2021, επί ΝΔ. Επί ορισμένων άρθρων δε τα εξής:
Άρθρο 2: Σκοπός της σύμβασης είναι η υποστήριξη της αμυντικής ικανότητας της Σαουδικής Αραβίας, χωρίς την εκπαίδευση.
Άρθρο 7: Τι σημαίνει ότι η χώρα αποστολής, η Ελλάδα, έχει πρόσβαση σε σωρούς υπό τους νόμους της Σαουδικής Αραβίας. Ποιοι είναι αυτοί οι νόμοι; Εάν για παράδειγμα υπάρξει μπάζωμα, όπως στα Τέμπη από τη ΣΑ, πώς μπορούν να ανακτηθούν οι σωροί; Εδώ μιλάμε για ανθρώπους, για Έλληνες στρατιώτες που θα πεθάνουν εκεί – όχι για αντικείμενα που περιγράφονται ως σωροί/
Άρθρο 8: Το κράτος αποστολής έχει αρμοδιότητα σε πειθαρχικά της αποστολής, αλλά σέβεται τους νόμους της ΣΑ. Η Ελλάδα έχει επίσης την ποινική δικαιοδοσία σε αδικήματα που τιμωρούνται και από τις δυο νομοθεσίες – αλλά όπως φαίνεται αφορά μόνο το εάν έχουν διαπραχθεί εντός των συμφωνηθέντων εγκαταστάσεων.
Το κράτος υποδοχής τώρα, η ΣΑ, έχει κατά προτεραιότητα δικαιοδοσία για αδικήματα εκτός των περιοχών και εκτός υπηρεσίας – ή αν είναι κατά προσωπικού του κράτους υποδοχής ή τρίτων, μέσα στις εγκαταστάσεις.
Εδώ θα θέλαμε να ρωτήσουμε τι γίνεται για αδικήματα που ισχύουν για τη νομοθεσία της ΣΑ, αλλά δεν ισχύουν στην Ελλάδα, ενδεχομένως σε θρησκευτικά θέματα. Ποια είναι τα δικαιώματα παρέμβασης της χώρας μας;
Έχει ενημερωθεί το προσωπικό; Έχουν υπάρξει έως τώρα τέτοια αδικήματα και προβλήματα; Τι σημαίνει ότι η δίκη στην ΣΑ πρέπει να διεξαχθεί «το συντομότερο δυνατόν» στην παρ. 5β; Υπάρχει κάποιο χρονικό όριο;
Άρθρο 9: Κάθε μέρος παραιτείται μεν από αξιώσεις έναντι του άλλου, αλλά όσον αφορά την αποζημίωση τρίτων η εκδίκαση γίνεται στο κράτος υποδοχής, δηλαδή στη ΣΑ – ενώ εν συνεχεία γίνεται φιλικός διακανονισμός μεταξύ τους.
Εδώ θεωρούμε λάθος να παραιτείται η ελληνική πλευρά για αξιώσεις από ζημίες, απώλειες και θανάτους που προεκλήθησαν με υπαιτιότητα του προσωπικού της Σ. Αραβίας.
Όσον αφορά τις αξιώσεις τρίτων μερών, για παράδειγμα γονείς θανούντων, εκδικάζονται από το κράτος υποδοχής, δηλαδή από τη Σαουδική Αραβία – κάτι που είναι εξαιρετικά προβληματικό, αφού η Σαουδική Αραβία δεν διαθέτει το ίδιο ή ανάλογο δικαιικό σύστημα με την Ελλάδα.
Επομένως, κάθε δίκη θα απαιτεί έξοδα για Σαουδάραβες δικηγόρους – ενώ θα διεξάγεται προφανώς υπό τον έλεγχο της βασιλικής κυβέρνησης.
Εδώ διερωτόμαστε γιατί να μην υπαχθεί σε διεθνές δικαστήριο, αφού είναι αποζημιώσεις έναντι τρίτων; Για παράδειγμα, εάν βομβαρδίσουν οι Χούθις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Aramco που είναι εισηγμένη στις ΗΠΑ και το Patriot δεν καταφέρει να τις προστατεύσει ή αστοχήσει, μπορεί να έχουμε διεκδίκηση σημαντικής αποζημίωσης;
Πόσο μπορεί να είναι αυτό το κόστος; Λάβετε υπ’ όψιν ότι, ο σχετικός κίνδυνος σημειώνεται μεν από το ΓΛΚ, αλλά δεν το ποσοτικοποιείται. Λογικά λοιπόν φοβόμαστε ότι υπάρχει σημαντική έκθεση μας σε απρόβλεπτο κόστος. Έχει γίνει αποτίμηση των προστατευόμενων εγκαταστάσεων; Είναι ασφαλισμένες;
Άρθρο 10: Όπως φαίνεται. σε περίπτωση συμβάντος που αφορά το ελληνικό προσωπικό, οι εκπρόσωποι της Ελλάδας θα μετέχουν στην έρευνα ασφαλείας ως παρατηρητές και δεν θα μπορούν να διεξαγάγουν συμπληρωματική ή ανεξάρτητη έρευνα – οπότε υπάρχει κίνδυνος οι αρχές της Σ. Αραβίας να εκπονούν μελέτες, εκθέσεις και πορίσματα υπέρ της χώρας τους.
Άρθρο 11: Γιατί δεν περιλαμβάνεται στην παρούσα το πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών; Θα υποβληθεί χωριστή σύμβαση;
Άρθρο 13: Η επίλυση διαφορών γίνεται αποκλειστικά με διαβούλευση. Γενικά εμείς είμαστε υπέρ της δυνατότητας προσφυγής σε διεθνή δικαστήρια – τουλάχιστον για τις εμπορικές συμβάσεις.
Ως μία γενικότερη ερώτηση, ποιος καλύπτει το κόστος της πυροβολαρχίας μας στη ΣΑ, όπου εννοούμε μισθούς, έξοδα διαβίωσης, υποστήριξης, οδοιπορικά, πυρομαχικά κλπ.; Πόσο είναι αυτό το κόστος; Έχει σχέση με την αύξηση των εξαγωγών μας;
Δηλαδή η αύξηση είναι αντιστάθμισμα για το κόστος της χώρας μας; Εάν υποθέσουμε πως ναι, αν και δεν το θεωρούμε πιθανόν, ποιες εταιρίες και πόσο ευνοεί η αύξηση των εξαγωγών, σημειώνοντας πως το μεγαλύτερο μέρος τους αφορά πετρελαιοειδή;
Έχουμε διαβάσει επίσης, καταθέτοντας το στα πρακτικά, πως στα πλαίσια της συνεργασίας η ΣΑ θα αναλάβει την αναβάθμιση των ελληνικών ΜΙΜ-104 Patriot στην έκδοση PAC-3. Έχει επισημοποιηθεί και υπογραφεί; Ποιο είναι το όφελος; Αφορά όλα τα Patriot;
Συνεχίζοντας με τη Συμφωνία Στρατιωτικής Συνεργασίας μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, υπεγράφη στην Αθήνα, στις 26 Ιουλίου 2022 – ενώ, όπως αναφέρεται στο προοίμιο, έχει σκοπό την ενδυνάμωσή των φιλικών σχέσεων των δυο χωρών και την προώθηση της διεθνούς ειρήνης, χωρίς να στρέφεται εναντίον κάποιας άλλης χώρας. Σε ορισμένα άρθρα τα εξής:
Άρθρο 6: Βασική για την υλοποίηση της σύμβασης, είναι η Μικτή Στρατιωτική Επιτροπή με ισομερή αντιπροσώπευση που θα συνεδριάζει και στις δυο χώρες. Εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί ποιοι θα συμμετέχουν από τη χώρα μας, καθώς επίσης ποιο θα είναι το κόστος, αφού δεν το αναφέρει το ΓΛΚ.
Άρθρο 7: Οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται είναι εμπιστευτικές ή απόρρητες και δεν μεταβιβάζονται σε τρίτους, χωρίς την έγκριση των μερών. Τι είδους πληροφορίες μπορεί να είναι αυτές;
Άρθρο 9: Το προσωπικό κάθε μέρους υπόκειται στην ποινική νομοθεσία του άλλου, όταν ευρίσκεται εκεί – όπως και στη στρατιωτική πειθαρχία του κράτους υποδοχής. Έχει εξεταστεί τι σημαίνει αυτό για το προσωπικό μας στη Σαουδική Αραβία;
Δεν φτάνει που έχουμε από το 2021 ολόκληρη πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία, η παραμονή της οποίας παρατάθηκε τον περασμένο Μάιο για έναν ακόμη χρόνο, χωρίς καμία αντιπαροχή, αλλά το προσωπικό μας κινδυνεύει επί πλέον με τιμωρία, για λόγους αθέτησης στρατιωτικής πειθαρχίας – με βάση τους ισχύοντες κανόνες στη Σαουδική Αραβία και χωρίς να απολαμβάνει ασυλία. Το γεγονός αυτό είναι για εμάς απαράδεκτο.
Άρθρο 10: Το κάθε μέρος αποζημιώνει το άλλο από ενδεχόμενη ζημία – όταν έχει προκληθεί κατά την άσκηση καθηκόντων ή από δόλο ή από βαριά αμέλεια. Σε αυτήν την περίπτωση, όπως σημειώνει και το ΓΛΚ, γεννάται το ενδεχόμενο αποζημίωσης. Έχει εκτιμηθεί ο συγκεκριμένος κίνδυνος και υπάρχουν διαδικασίες;
Εδώ, κατά την άποψη μας είναι πλήρως απροστάτευτη η πυροβολαρχία Patriot που υπηρετεί στη Σαουδική Αραβία – αφού παραιτούμαστε από κάθε αξίωση έναντι της χώρας, σε σχέση με ζημία, απώλεια, καταστροφή στην περιουσία μας ή τραυματισμό ή θάνατο του προσωπικού μας, δικαιούμενοι αποζημίωσης μόνο σε περίπτωση δόλου ή βαριάς αμέλειας.
Ακόμη δε και οι ίδιοι οι θιγόμενοι ή οι οικογένειές τους, θα πρέπει να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους στο έδαφος της αντισυμβαλλόμενης – κάτι που θεωρούμε επίσης απαράδεκτο.
Άρθρο 12: Η επίλυση διαφορών γίνεται φιλικά – μέσω διαβουλεύσεων χωρίς προσφυγή σε διεθνές δικαστήριο. Εδώ πρόκειται για κάτι που, τουλάχιστον όσον αφορά τις εμπορικές συμβάσεις έχουμε επιφυλάξεις – προτιμώντας την προσφυγή σε διεθνές δικαστήριο.
Κλείνοντας, πριν καν υπογραφεί η παρούσα συμφωνία, είχαμε ήδη αποστείλει στη Σαουδική Αραβία μία πυροβολαρχία Patriot και το ανάλογο προσωπικό, άνευ όρων και οποιασδήποτε αντιπαροχής – με 120 αξιωματικούς και υπαξιωματικούς να συνεισφέρουν στην αεράμυνα της χώρας και των κρίσιμων υποδομών της.
Μόλις το Μάιο του 2024 δε γνωστοποιήθηκε ότι, η πυροβολαρχία θα παραμείνει στη Σαουδική Αραβία για ακόμη ένα έτος – οπότε η Ελλάδα στερείται από μία κρίσιμη πυροβολαρχία για την αεράμυνά της και αφοπλίστηκε ο εναέριος χώρος της.
Οι διεθνείς συμφωνίες πάντως πρέπει να είναι αμφοτεροβαρείς και αμοιβαία επωφελείς για τους συμβαλλόμενους – κάτι που δεν βλέπουμε στην παρούσα Συμφωνία, όπως και σε πολλές άλλες που έχει υπογράψει η σημερινή κυβέρνηση.
Εμείς έχουμε ζητήσει πολλές φορές την επιστροφή της πυροβολαρχίας – ειδικά από τη στιγμή που η Σαουδική Αραβία έδωσε οικονομική βοήθεια στην Τουρκία, ύψους 10 δις $ ενώ οι επενδύσεις στη χώρα μας είναι μηδαμινές.
Πόσο μάλλον όταν τον Ιούλιο του 2023, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία υπέγραψαν μια σειρά συμφωνιών – οι οποίες περιλαμβάνουν επενδύσεις στη αμυντική βιομηχανία, στην ενέργεια και στις επικοινωνίες. Εμείς μόνο θα δίνουμε, χωρίς κανένα αντάλλαγμα; Φυσικά καταψηφίζουμε τις συμφωνίες αυτές.
