Σε προηγούμενο άρθρο μελετήσαμε την μετανάστευση που λαμβάνει χώρα σε σταθερή βάση στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια ως μια παράνομη αλλά σημαντική οικονομική δραστηριότητα μαζί με λαθρεμπόριο ναρκωτικών και άλλων προϊόντων. Πλέον μετά από τις επιθέσεις στον Εβρο πολλοί αρχίσαν να μιλάνε ανοιχτά για εργαλειοποίηση των μεταναστών και για υβριδικό πόλεμο. Ως τώρα οι σχετικές αναφορές αντιμετωπίζονταν, κάτω και από το bullying των συστημικών ΜΜΕ, ως συνωμοσιολογία. Ακόμα όμως και αν ο όρος «εργαλειοποίηση» και «υβριδικός πόλεμος» είναι άγνωστος στους πολλούς, οι πρακτικές δεν είναι κάτι νέο. Η χρησιμοποίηση αμάχου πληθυσμού στο πλαίσιο συρράξεων και οι βίαιες μετακινήσεις έχουν γίνει πολλές φορές στην ιστορία, από αρχαιοτάτων χρόνων.
.
Άποψη
-του Παναγιώτη Χατζηπλή
Θεωρητικό υπόβαθρο
Το 1999 η καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Χαρβαρντ Μάρθα Μίνοου είπε ότι η «φύση των πολέμων έχει αλλάξει, τώρα πια ο πόλεμος γίνεται με τους πρόσφυγες». Πλέον περιπτώσεις εργαλειοποιημένης μετανάστευσης έχουν καταχωρηθεί ως συνειδητές πρακτικές από τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, σε συρράξεις στην Αφρική και στην Κεντρική Αμερική και μελετώνται από ειδικούς επί των πολιτικών θεμάτων. Είναι αυτό που έχει ήδη καταγραφεί ότι κάνει η Τουρκία από το 2015 τουλάχιστον με την μεγάλη έξοδο του ενός εκατομμυρίου μεταναστών προς Ευρώπη (βλέπε Coercive Engineered Syrian Mass Migration in the EU‐Turkey Relations: A Case Analysis for Future Reference, Nefise Ela Gokalp Aras, 01 March 2019, International Migration Vol. 57 (2) 2019.
Η εργαλειοποίηση των προσφύγων ή μεταναστών ως όπλο, στα πλαίσια συρράξεων ή υποκαθιστώντας συρράξεις αποκαλείται και ως Εργαλειοποιημένη Επανάσταση (Weaponized Migration) ή Στρατηγικά Σχεδιασμένη Μετανάστευση (Strategic Engineered Migration) και πλέον αποτελεί αντικείμενο μελέτης από πολιτικούς επιστήμονες και στρατιωτικές σχολές. Ως στρατηγικά σχεδιασμένη μετανάστευση (ΣΣΜ) ορίζεται «η μετανάστευση προς και εκτός μια περιοχής οι οποίες είναι αποτέλεσμα σκόπιμης επιβολής ή χειραγώγησης από κρατικούς ή όχι παράγοντες κατά τρόπο που έχει σχεδιαστεί να μεγεθύνει, μικρύνει ή μεταβάλλει την σύνθεση του πληθυσμού εντός μιας συγκεκριμένης περιοχής για πολιτικούς ή στρατιωτικούς σκοπούς».
Είδη Προσχεδιασμένης Μετανάστευσης
- Εκτοπισμός (Dispossessive): περιλαμβάνονται οι περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων των εσωτερικών ή εξωτερικών μεταναστεύσεων όπου ο κύριος στόχος είναι η ιδιοποίηση της περιοχής ή / και της ιδιοκτησίας μιας άλλης ομάδας ή ομάδων ή / και η εξάλειψη αυτής της ομάδας (εθνοκάθαρση) ή ως απειλή για την εθνοπολιτική ή οικονομική κυριαρχία των δραστών στο οποίο περιλαμβάνεται και αυτό που είναι κοινώς γνωστό ως εθνοκάθαρση.
- Μετάθεση (Exportive): οι μετακινήσεις πληθυσμών που υποκινούνται είτε για την ενίσχυση της πολιτικής θέσης των κυβερνώντων σε μια χώρα με την εκδίωξη αντιφρονούντων και εν γένει πολιτικών αντιπάλων, είτε για την αποσταθεροποίηση ξένων κυβερνήσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι ακόλουθες υποπεριπτώσεις:
- Δημιουργία Πέμπτης Φάλαγγας
- Οικονομική Μετανάστευση
- Πολιτικοί διωγμοί
- Στρατικοποιημένες (Militarized): μετακινήσεις πληθυσμών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια πολεμικών συγκρούσεων για να αποκτηθεί στρατιωτικό πλεονέκτημα εναντίον ενός αντιπάλου, μέσω της για παράδειγμα, διατάραξης ή καταστροφής της διοίκησης, του εφοδιασμού ή των μεταφορών του αντιπάλου ή για τη ενίσχυση των ιδίων δυνατοτήτων, μέσα από την στρατολόγηση, ακόμα και αν μερικές φορές είναι απρόθυμο, ανθρώπινου δυναμικού
- Εξαναγκαστική (Coercive) περιπτώσεις στις οποίες οι εκροές, πραγματικές ή επαπειλούμενες, χρησιμοποιούνται ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής για την πρόκληση ή την πρόληψη αλλαγών στην κοινή γνώμη ή/και την διεκδίκηση πληρωμών. Η εξαναγκαστική εφαρμογή περιλαμβάνει την χρήση των εκροών για προπαγάνδα.
- Η προσχεδιασμένης εξαναγκαστική μετανάστευση διαφέρει στο ότι ενώ στον κοινό εξαναγκασμό, οι δυνητικοί δράστες δεν αποτολμούν ούτε καν να προσπαθήσουν να την εφαρμόσουν αν δεν διαθέτουν ανώτερες στρατιωτικά δυνάμεις που να μπορούν να τους προστατεύσουν από την αντίδραση του θύματος, σε περιπτώσεις προσχεδιασμένης εξαναγκαστικής μετανάστευσης δεν τους απασχολεί η στρατιωτική αδυναμία τους γιατί η απάντηση από τον αντίπαλο σπάνια είναι εφικτή από πολιτικής πλευράς.
Υπάρχουν και άλλες ομαδοποιήσεις, όπως αυτή στο σχήμα όπου αναφέρονται και παραδείγματα τέτοιων μεταναστεύσεων. Οι έννοιες βέβαια είναι σχετικά παρόμοιες.
Λόγοι χρήσης της Εργαλειοποιημένης Μετανάστευσης
Στην περίπτωση της Στρατηγικά Σχεδιασμένης Μετανάστευσης (strategic engineered migration) όπως είπαμε κατά βάση ο δράστης είναι πιο αδύναμος από τον αντίπαλο, ή παραβαίνει την διεθνή τάξη οπότε δεν μπορεί να καταφύγει σε συμβατικές εχθροπραξίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις καταφεύγει στην ΣΣΜ για πέντε εντελώς στοιχειοθετημένους λόγους στην βάση της σχέσης κόστους-οφέλους (Source: Strategic Engineered Migration as a Weapon of War, Kelly M. Greenhill, March 2008):
- Σχέση κόστους-οφέλους Τύπου I: Έχει λίγα να χάσει. Τα κράτη ή / και οι μη κρατικοί φορείς που θεωρούνται ήδη παρίες διεθνώς έχουν πολύ λιγότερους λόγους να φοβούνται την οργή της διεθνούς κοινότητας από ότι τα κράτη που έχουν μια κάποια φήμη να προστατεύσουν. Έτσι κι αλλιώς υπάρχει μια θετική προκατάληψη προς τα φιλελεύθερα καθεστώτα και μια αρνητική προς τα απολυταρχικά. Επιπλέον, τα απολυταρχικά καθεστώτα είναι αναμενόμενο να επιτεθούν εναντίον άλλων, αν βρουν την ευκαιρία. Οπότε δεν έχουν πολλά να χάσουν σε επίπεδο φήμης, αντίθετα οι αμυνόμενοι πρέπει να δράσουν με βάση τις ανώτερες ηθικές αξίες τους κάτι όμως που μπορεί να περιορίζει και τις επιλογές αντίδρασης τους (το «αυτοκαταστροφικό» παράδοξο του φιλελευθερισμού
- ). Για τους δράστες που είναι ήδη απομονωμένοι και εκτός των κρατών που είναι διεθνώς σεβαστά, το κόστος παραβίασης των διεθνών νόμων μπορεί να θεωρηθεί χαμηλό σε σχέση με το κόστος συμμόρφωσης.
- Σχέση κόστους-οφέλους Τύπου ΙI: δέχεται απώλειες για να κερδίσει συμπάθειες. Ο αποτελεσματικότερος τρόπος ώστε οι ομάδες των ανταρτών να κερδίσουν συμπάθειες και να στρέψουν την αντιπάθεια προς την κυβέρνηση είναι να προκαλέσουν επιθέσεις εναντίον τους που συχνά οδηγούν στη δημιουργία προσφυγικών ροών. Αυτές οι ροές όχι μόνο προκαλούν οργή αλλά δημιουργούν αναταραχή στα κράτη αποδέκτες των ροών και ως εκ τούτου μπορεί να επιταχύνουν τη λήψη δράσης από την διεθνή κοινότητα ή πιο πιθανώς από ένα «συνασπισμό προθύμων» (εκμετάλλευση του φιλελευθερισμού)
- Ασύμμετρη μόχλευση: η δημιουργία κρίσεων με πρόσφυγες ή άλλο μέσο χρησιμοποιείται ως προπομπός σε επικείμενες διαπραγματεύσεις με πιο ισχυρούς αντιπάλους. Οι ισχυροί υποτιμούν τον επιτιθέμενο και λαμβάνονται εξαπίνης.
- Επιχειρησιακά πλεονεκτήματα: η χρήση των προσφυγικών ροών είναι φθηνότερη από την χρήση στρατευμάτων. Οι προκλήσεις μέσω της σχεδιασμένης μετανάστευσης δεν αποσκοπούν στην εμπλοκή σε εχθροπραξίες αλλά στα φόβο που δημιουργείται με την θέα της βίας τρομοκρατώντας ανέτοιμους ψυχολογικά λαούς. Έτσι μερικές φορές δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί καν δύναμη για την επίτευξη των σκοπών του δράστη
- Οικονομικά οφέλη: όταν οι μεταναστευτικές ροές δημιουργούνται απλά για την κλοπή/ιδιοποίηση περιουσιακών στοιχείων αυτών που εκτοπίζονται
Ας δούμε τώρα ένα παράδειγμα Στρατηγικά Σχεδιασμένη Μετανάστευσης, στην περίπτωση των μεταναστευτικών ροών από την κουμμουνιστική Κούβα του επαναστάτη Φιντέλ Κάστρο προς τις ΗΠΑ τις δεκαετίες του 80 και 90.
Κούβα-ΗΠΑ: Παράδειγμα Εργαλειοποιημένης Μετανάστευσης
Έξοδος 1980 (Mariel Boatlift)
Έχοντας ήδη απειλήσει μιας μικρότερης κλίμακας μετανάστευση το 1965 (Camarioca Crisis) ο Κάστρο είχε καταλάβει ότι οι ΗΠΑ ήταν πολύ ευαίσθητες στο θέμα της ασφάλειας της Φλόριντα. Εξ άλλου πρέπει να σκεφτούμε με βάση το πνεύμα της εποχής αφού το περιστατικό αυτό έγινε εν μέσω ψυχρού πολέμου, λίγο μετά την Πυραυλική Κρίση του 1962 και της αποτυχημένης επέμβασης στον Κόλπο των Χοίρων το 1961. Αποδείχτηκε τότε ότι οι ΗΠΑ προτιμούσαν να διαπραγματευτούν με τον Κάστρο παρά να τον αντιμετωπίσουν αν και είχαν σαφώς ανώτερη δύναμη. Αρκετοί αντιφρονούντες ή οι μη αρεστοί από το καθεστώς εξωθήθηκαν να φύγουν. Μαζί ο Κάστρο άνοιξε τις φυλακές για να φύγουν και πολλοί εγκληματίες.
Η διαφυγή έγινε μέσω εφόρμησης στο εσωτερικό της πρεσβείας του Περού στην Αβάνα και υποβολής αίτησης ασύλου αλλά με πλοιάρια κάποια από τα οποία κλάπηκαν ή καταλήφθηκαν με την βία. Τελικά διέφυγαν περί τους 125.000 Κουβανοί σε συνολικό πληθυσμό 10 εκατομμυρίων εκείνη την εποχή, όσο περίπου και της Φλόριντα. Η έξοδος κράτησε περίπου έξι μήνες από τον Απρίλιο έως τον Σεπτεμβρίο λίγο πριν δηλαδή ξεκινήσει η εποχή των ανεμοστρόβιλών, με τους περισσότερους (87.000) να φεύγουν τον Μάιο.
H περίφημη ταινία «Σημαδεμένος» με τον Αλ Πατσίνο εμπνέεται από τα γεγονότα αυτά αφηγούμενη την ιστορία ενός από τους βίαιους εγκληματίες που είχαν διαφύγει την περίοδο αυτή από την Κούβα. Μάλιστα σε κάποια σημεία παρουσιάζει και την σύγχυση για το κατά πόσο ο ήρωας είναι ένας αντικαθεστωτικός με αξίες ή ένας παράφρων εγκληματίας. Και πράγματι αυτή η σύγχυση υπήρξε και στο πολιτικό πεδίο των ΗΠΑ της εποχής.
O τότε πρόεδρος Δημοκρατικός Κάρτερ κατηγορήθηκε για έλλειψη πυγμής και ηγετικού χαρακτήρα στην διαχείριση της κρίσης και έχασε τις εκλογές από τον Ρήγκαν. Ο δεύτερος αντιμετώπισε τους εισερχόμενους ως ηρωικούς αντιφρονούντες που διέφευγαν από ένα μισητό κουμμουνιστικό καθεστώς εκμεταλλευόμενος την αντιπάθεια προς τον Κάστρο μεταξύ των Αμερικανών αλλά και των Κουβανών αντικαθεστωτικών εξόριστων της Φλόριντα.
.
Έξοδος 1994 (Rafter ή Balsero Crisis)
Η κρίση του 1994 ακολουθεί την πτώση του τοίχους του Βερολίνου και των κουμμουνιστικών καθεστώτων στην Ευρώπη και μαζί την αποδυνάμωσης της Σοβιετικής Ένωσης η οποία πλέον δεν μπορούσε να υποστηρίζει την οικονομία της Κούβας. Παράλληλα οι ΗΠΑ δεν εξέδιδαν βίζες στον αριθμό που αναμένονταν με βάση την προηγούμενη κρίση. Οι Κουβανοί είχαν την εντύπωση ότι θα εκδίδονταν 20.000 κάθε χρόνο αλλά τελικά οι ΗΠΑ εξέδιδαν πολύ λιγότερες. Στα χρόνια μετά το 1985 είχαν εκδοθεί μόνο 11.000. Αυτό είχε δημιουργήσει δυσαρέσκεια στον λαό και πίεση προς το καθεστώς Κάστρο.
Παράλληλα η οικονομική κρίση που ακολούθησε την αποχώρηση της Σοβιετικής Ένωσης και οι διαγραφόμενες αλλαγές διεθνώς προκάλεσαν αναταραχές στο νησί και οδήγησε πολλούς Κουβανούς να θέλουν να φύγουν. Κάποιες λίγες χιλιάδες μάλιστα όλη αυτή την περίοδο πέρναγαν κατά καιρούς απέναντι κλέβοντας βάρκες. Αυτό επέτεινε την αναστάτωση και ενόχληση για το καθεστώς. Συνέβαινε δε το εξής παράλογο: αν τους σταματούσε ο Κάστρο όπως ήταν υποχρέωσή του με βάση την συμφωνία με τις ΗΠΑ, θεωρούνταν ότι τους καταπίεζε και αν όχι ότι δεν τηρεί την συμφωνία και εκβιάζει τις ΗΠΑ… Άρα εδώ είμαστε στην περίπτωση που δεν είχε να χάσει και πολλά (Σχέση Κόστους-Οφέλους Τύπου Ι). Συνεπώς ο Κάστρο ήθελε να επιτύχει την έξοδο τους και παράλληλα να αποσυμπιέσει και την δυσαρέσκεια στον λαό.
Τότε ο Κάστρο λοιπόν είπε ότι όσοι θέλουν να φύγουν, μπορούν να το κάνουν. Από την άλλη μεριά ο Δημοκρατικός Κλίντον που ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ και αντιμετώπιζε εκλογές τον άλλο χρόνο αρχικά δεν είχε μεγάλη αντίρρηση να τους δεχτεί. Όταν όμως άρχισαν να μεγαλώνουν οι αριθμοί Κλίντον φοβήθηκε ότι θα χαθεί ο έλεγχος και θα ανατραπούν οι ισορροπίες στην Φλόριντα και η μεταναστευτική πολιτική των ΗΠΑ. Να προσθέσουμε ακόμα για να διαγραφεί καλύτερα το πνεύμα των καιρών ότι η κρίση αυτή έρχονταν μετά από την έξοδο 10.000 Αϊτινών μετά από πραξικόπημα στον νησί και πολιτικών διωγμών. Και αυτά είχαν παραμείνει στο Γκουαντάναμο μέχρι το 1994 ενώ μερικοί ήταν φορείς του AIDS κάτι που για την εποχή δημιουργούσε πανικό στην κοινωνία και αποτελούσε λόγο απαγόρευσης της μετανάστευσης στις ΗΠΑ.
Τελικά μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου 1994 περίπου 35.000 Κουβανοί δηλαδή λιγότεροι αυτή την φορά, σε έναν συνολικό πληθυσμό περί τα 11 εκατομμύρια, έφυγαν. Τους περισσότερους τους σταμάτησε η Αμερικανική ακτοφυλακή πριν φτάσουν στην Φλόριντα και τους οδήγησε στο Γκουαντάναμο. Παρόλο που είχε αφήσει να εννοηθεί, ίσως για πολιτικούς σκοπούς ότι θα επιστραφούν στην Κούβα και είχαν τον σχετικό φόβο τελικά τους επιτράπηκε να μεταναστεύσουν στις ΗΠΑ.
Από την άλλη πλευρά και οι συνθήκες είχαν αλλάξει στις ΗΠΑ οι οποίες απάντησαν με καλύτερα ανασταλτικά μέτρα αυτή την φορά, δηλαδή με την σύλληψη των εξερχόμενων από την Αμερικανική ακτοφυλακή πριν φτάσουν στην ακτή. Αλλά και η κοινότητα των εξόριστων Κουβανών στην Φλόριντα εμφάνιζε μια σχετική κόπωση και η παροχή βοήθειας σε διαφυγόντες διώκονταν οπότε δεν υποστήριξε τόσο όσο τις προηγούμενες φορές την έξοδο.
Βέβαια, δεδομένου ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν ήθελε την αντιπαράθεση θα μπορούσε να είχε διαπραγματευτεί από την αρχή της κρίσης ή να εμφανιστεί ότι δεν την πειράζει η είσοδος των μεταναστών μέσω μέτρων ταχείας απορρόφησης τους ώστε να μην φανεί ότι γίνεται άτακτα υπό το καθεστώς του εκβιασμού. Εξάλλου τα νούμερα ήταν μικρά σε σχέση με τον πληθυσμό. Αν ήταν μεγάλη η κρίση θα μπορούσε και να επιτεθεί. Αλλά δεν ήθελε… (βλέπε: Engineered Migration as a Coercive Instrument: The 1994 Cuban Balseros Crisis, Kelly M. Greenhill, February 2002 )
Τελικά ο Κάστρο πέτυχε την αύξηση των αριθμών βίζας που έπαιρναν κάθε χρόνο οι Κουβανοί. Όλα αυτά αποσυμπίεσαν την αναταραχή στην Κούβα. Επίσης δέχτηκε να κλείσει τα σύνορα, που ήταν το όφελος για τις ΗΠΑ και άρχισε να διαγράφεται μια προοπτική βελτίωσης των σχέσεων των δύο χωρών.
Πολιτική Εναναπροώθησης Wet feet- Dry feet
Η αντιμετώπιση της εξόδου του 1995 έφερε και μια σημαντική αλλαγή στο μεταναστευτικό δίκαιο των ΗΠΑ. Το 1966 όποιος έφευγε από την Κούβα μπορούσε να πάρει υπηκοότητα. Από το 1995 συμφωνήθηκε όμως ότι όσοι πιάνονταν στην θάλασσα θα γύρναγε πίσω (δηλαδή push back) ενώ όσοι έφταναν στην ξεριά θα μπορούσαν να κάνει αίτηση για υπηκοότητα.
Δεδομένου ότι το πέρασμα μεταξύ Κούβας και Φλόριντα-Κούβα είναι μια απόσταση 145 χλμ. ανοιχτής θάλασσας με ρεύματα όπου περιπολεί η Αμερικάνικη Ακτοφυλακή καταλαβαίνεται ότι οι πιθανότητες διαφυγής ελαχιστοποιούνταν, αν και κάποιο λιγοστοί συνέχιζαν να το αποτολμούν και κάποιοι να το πετυχαίνουν μάλιστα. Όμως ήταν πιο εύκολα μέσω του προνομιακού καθεστώτος αίτησης για μεταναστευτική βίζα όπου δίνονταν ως 20.000 κάθε χρόνο.
Την πολιτική αυτή τερμάτισε το 2014 ο Ομπάμα, λίγο πριν το τέλος την προεδρίας του και αφού είχαν βελτιωθεί κάπως οι σχέσεις των δυο χωρών με το άνοιγμα της πρεσβείας των ΗΠΑ αν και το εμπάργκο δεν έχει αρθεί ακόμα. Πλέον όμως οι ΗΠΑ είχαν αυστηροποιήσει το μεταναστευτική πολιτική τους γενικά και είχε μειωθεί αρκετά ο αριθμός των αδειών εισόδων που δίνονταν. Ο αριθμός που δίνονταν στους Κουβανούς ήταν δυσανάλογα υψηλός σε σχέση με τις άλλες χώρες της Λατινική Αμερικής από τις οποίες οι ΗΠΑ δέχονταν ισχυρές μεταναστευτικές πιέσεις αλλά και στο σύνολο των χορηγούμενων αδειών διεθνώς οπότε η Κούβα εξομοιώθηκε με τις άλλες χώρες.
Πλέον το μεταναστευτικό δράμα στις ΗΠΑ παίζεται στα σύνορα με το Μεξικό όπου μαζεύονται μετανάστες από όλη την Κεντρική Αμερική αλλά και τον κόσμο. Μέχρι και Ινδοί! Ενώ εργαλειοποιειται ίσως από αυτούς που θέλουν να αποσταθεροποιήσουν την Προεδρία των ΗΠΑ. Όμως τελευταία υπήρξε αντίδραση αυτή την φορά από τις ΗΠΑ που δεν δέχτηκαν την είσοδο το 2019. Και ο ΟΗΕ τελικά τους γύρισε πίσω.
Παράλληλα χτίζεται και τοίχος καθ’όλο το μήκος των συνόρων παρά τις αντιδράσεις κάποιων δήθεν προοδευτικών και την επιβράδυνση από τις προσφυγές στην δικαιοσύνη. Άρα λίγο δύσκολο να δικαιολογηθεί πως μπορεί ο ΟΗΕ να έχει δυο μέτρα και δυο σταθμά σε σχέση με την Ελλάδα ενώ αν καταφύγει σε λογικές κυνισμού (realpolitik δηλ. το δίκαιο του ισχυροτέρου) τότε έχει χαθεί το όποιο ηθικό έρεισμα. Ενώ και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει δικαιώσει τις πρακτικές push back της Ισπανίας.
Ο Τραμπ έχει εκφράσει την ενόχλησή του για πρακτικές του ΟΗΕ (ενώ πρόσφατα σε αντίδραση για την αποτυχία του ΠΟΥ στο θέμα του κορονοϊου απειλεί με διακοπή της χρηματοδότησης ίσως όπως έκανε και για τον ΠΟΥ;). Ενώ ο Γ. Γραμματέας του ΟΗΕ λέει θα πουλήσει το σπίτι του για να καλύψει τα οικονομικά προβλήματα! Σάμπως ποια προβλήματα έχει λύσει ο ΟΗΕ και πόσες φορές δεν επηρεάζεται από τους ισχυρότερους; Όπως και η ΕΕ εξάλλου (δηλαδή η γραφειοκρατία των Βρυξελλών η οποία πρόσφατα έχει αποτύχει στο θέμα αντιμετώπισης του κορονοϊου ή των πυρκαγιών, του μεταναστευτικού και πολλά άλλα). Ενώ τόσο ο ΟΗΕ όσο και η ΕΕ δεν έχουν δικά τους λεφτά αλλά στηρίζονται σε εισφορές. Δηλαδή από όσους μπορούν να πληρώσουν. Δηλαδή μιλάει το χρήμα;…
.
Ομοιότητες Μετανάστευσης προς Ελλάδα με έξοδο από Κούβα
Αφήνοντας έξω την ροή που υπάρχει ούτως η άλλως συνεχώς είτε αυτοβούλως είτε με την λειτουργία κυκλωμάτων διακινητών θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε ότι άμα η κρίση του 2015 ήταν κάτι αντίστοιχο με αυτή του 1980 (Μαριελ), η πρόσφατη στις Καστανιές μοιάζει με αυτή του 1994 (Balseros)…
- «Προσφυγική» Ροή 2015 – Μαριελ 1980: μεγάλος αριθμός επιτυχώς μετακινούμενων σε ένα μικρό διάστημα. Υπάρχει σχετική υποστήριξη από τοπικές κοινωνίες
- Εβρος 2020-Βαλσερος 1994: μικρότερος διακινούμενων αριθμός μεταναστών παρά τις απειλές. Ο κρατικός μηχανισμός αντιδρά στην εισβολή, δεν υπάρχει κοινωνική υποστήριξη έως αδιαφορία ή αντίδραση (Ελλάδα).
Και στις δυο περιπτώσεις έχουμε δυο καθεστώτα (Κούβα και Τουρκία) με χαμηλή αποδοχή διεθνώς ή τουλάχιστον μικρότερη από τις χώρες που επιτίθενται που θεωρούνται προπύργια της φιλελεύθερης δημοκρατίας (ΕΕ, Ελλάδα και ΗΠΑ). Συνεπώς οι επιτιθέμενοι δεν έχουν να χάσουν και πολλά από πλευράς «φιλελεύθερης» φήμης (Σχέση κόστους-οφέλους Τύπου I). Αν αποτρέψουν δυναμικά τους μετανάστες θα επικριθούν αν τους διώξουν πάλι θα επικριθούν. Επίσης αν υπήρχανε απώλειες πάλι θα έπρεπε να υπάρξει αντίδραση.
Oλα αυτά υπό την προϋπόθεση ότι δεν είναι η «εισβολή» στον Εβρο false flag operation ή απλά ένα μιντιακό σόου στα 5 χλμ μόνο των συνόρων που υπάρχει φράχτης για να αποσπάσει την προσοχή και να κερδίζει πόντους η Ελληνική κυβέρνηση που είχε βιώσει το φιάσκο από την διαχείριση του θέματος ίδρυσης νέων κέντρων μεταναστών όπως στη Μυτιλήνη ή να κερδίσει πόντους ο Ερντογαν. Μάλιστα οι φερόμενοι ως απελπισμένοι «πρόσφυγες» που επιχειρούσαν με την υποστήριξη και εξοπλισμό αστυνομικών ή παραστρατιωτικών μονάδων της Τουρκίας ανέχωρησαν εν μέσω της έξαρσης του κορονοίου για να γυρίσουν μετά! Πάντως αν το show έγινε και για πολιτικούς λόγους, έκαψαν το αφήγημα περι «προσφυγικής» κρίσης και αδυναμίας σταματήματος τους. Όλα αυτά είναι σε εξέλιξη και θα αναλυθούν αργότερα.
Από την άλλη πλευρά η ΕΕ φοβάται να πληγώσει την «φιλελεύθερη»-«δημοκρατική» φήμη της (έστω και αν είναι στα χαρτιά) συν το ότι αν αντιδράσει θα σταματήσει το αφήγημα περι μη ύπαρξης λύσης και άρα να δημιουργήσει θέμα και για την παράνομη μετανάστευση που λαμβάνει χώρα έτσι κι αλλιώς. Αν δεν αντιδράσει θα πληγωθεί η εικόνα ισχύος (το οποίο θα ήταν βέβαια το πραγματικό διακύβευμα).
Δεν είναι ίσως μόνο αυτό. Υπάρχουν ισχυρές απόψεις υπέρ της μετανάστευσης και της ομογενοποίησης στην ΕΕ όπως είδαμε. Της διαχείρισης ηγείται η Σουηδή αριστερή Ιλβα Γιοχανσον, επίτροπος της ΕΕ για εσωτερικά θέματα και μετανάστευση, που θεωρείται θιασώτης του πολυπολιτισμού και διάδοχος της επίσης πολυπολιτισμικής Σεσίλια Μαλμστρομ. Ενώ σε αρχική συνάντηση εν μέσω της κρίσης εμφανίζεται από τα Ελληνικά ΜΜΕ να ανακοινώνει την επιστροφή 5.000 μεταναστών στις χώρες τους με επίδομα €2.000 ουσιαστικά ασχολείται μόνο με την προώθηση των παρανόμων εισερχόμενων στην ενδοχώρα εν μέσω επιδημίας κορονοίου! και αμφισβητεί αν είναι νόμιμες οι πράξεις της Ελληνικής κυβέρνησης!
Είναι γνωστή η δράση της Γιόχανσον και οι δηλώσεις ότι είναι περήφανη για την μεταναστευτική πολιτική της Σουηδίας σε ερώτηση για τα προβλήματα που εμφανίζονται εκεί. Κάναν έξωση σε συνταξιούχους για να φτιάξουν συγκρότημα για μετανάστες. Αυτή είναι η «Ευρώπη» που φαίνεται ότι ο ανθρωπισμός της εξαντλείται σε βάρος των ντόπιων ή των φορολογούμενών της ….
Τελικά αμέσως μετά την λήξη της «κρίσης» ανακοινώνεται ότι είχε συμφωνηθεί να δοθεί άσυλο μετά το πέρας της 30ημερης παύσης, ουσιαστικά δηλαδή κωλοτούμπα ή εξαπάτηση . Επίσης ανακοινώνεται ότι μεταφέρεται στην Ελλάδα η επιχείρηση Σοφία που έφερνε μετανάστες από την Αφρική(Λιβύη) στην Ιταλία με πλοία ΜΚΟ η οποία πλέον θα μετονομαζόταν σε επιχείρηση Ειρήνη. Βέβαια η επίσημη δικαιολογία για τις μάζες είναι ότι θα ελέγχουν τα όπλα Τώρα γιατί χρειάζεται και λιμάνι αποβίβασης αυτό θα’ταν κάτι που θα το μάθαιναν οι μάζες όταν θα είναι αργά. Όλα αυτά είναι σε εξέλιξη όπως γράφεται το παρών. Όπως θα πρέπει να μάθουμε και την μυστική συμφωνία που είχε κάνει η Γιόχανσον με την Λιβύη Ενδιαφέροντες καιροί!
Και στις δυο περιπτώσεις (Κούβας και Τουρκίας) η είσοδος γίνεται μέσω κέντρων υποδοχής για τον έλεγχο των στοιχείων στην περίπτωση των ΗΠΑ και την παροχή μεταναστευτικής άδειας ή τον έλεγχο των στοιχείων και της παροχής «ασύλου» στην περίπτωση της ΕΕ. Μόνο που στις ΗΠΑ τα κέντρα υποδοχής ήταν και είναι εντελώς κλειστά κέντρα κράτησης και όχι σαν ανοιχτά την μέρα-κλειστά την νύχτα στην Ελλάδα κάτι δηλαδή σαν τα gated communities των πλουσίων Αμερικανών με ασφάλεια και αυτονομία εσωτερικά, τζαμιά, νοσοκομεία, σχολεία υπό την διοίκηση των ΜΚΟ και ενδεχομένως εκτός του ελέγχου του Ελληνικού Κράτους και της ΑΑΔΕ (με σημαντική φοροδιαφυγή που δεν θα επιτρέπονταν στους Έλληνες πολίτες). Δηλαδή κάτι σαν κράτος εν κράτει. Σαν καντόνια.
Η άλλη διαφορά είναι ότι δεν υπάρχει η συγγενική σχέση μεταξύ ντόπιων και εισερχόμενων στην Ελλάδα όπως στην Φλόριντα όπου ειδικά στην πρώτη έξοδο οι αντικαθεστωτικοί Κουβανοί εξόριστοι παρείχαν κάποια στήριξη. Επίσης υπήρχε μια τάση στα Αμερικανικά ΜΜΕ κατά του Κάστρο που εξ αντανακλάσεως ευνοούσε και τους εξόριστους. Στην Ελλάδα το ρόλο τον υποστηρικτών καλούνται να παίζουν ΜΚΟ με αμφίβολη προέλευση και χρηματοδότηση όπως είδαμε και «αλληλέγγυοι» με σημαντική υποστήριξη από ΜΜΕ, δημοσιογράφοι, επαγγελματίες διακινητές ίσως και πράκτορες, εμμονικοί ινστρούχτορες που βρίσκουν ευκαιρία να βγάλουν μίσος προς το εθνικό κράτος και τις εθνικές ομάδες, δικαιωματιστικές μειονότητες και τα απωθημένα με στην κατεστημένη νοοτροπία. Εξάλλου ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχει μέχρι προσπάθεια σε εξέλιξη να πείσει ότι η έννοια του έθνους, ειδικά στην Ελλάδα, είναι μια τεχνητή ή πρόσφατη ή σχετική ιδέα. Αυτό που λέγεται ιστορικός αναθεωρητισμός.
Με την κατάλληλη κάλυψη από τα ΜΜΕ και το σύστημα κάποιοι διακινητές μπορούν να εμφανίζονται ως «φιλάνθρωποί», οι μετανάστες ως πρόσφυγες και αυτοί που αντιδρούν ως ρατσιστές. Πόσο μάλλον αν τα κυκλώματα διακίνησης έχουν επενδύσει στα ΜΜΕ. Δεν λέμε φυσικά ότι κάτι τέτοιο ισχύει. Προκαλούν συναισθήματα ανθρωπισμού, ενοχής και συμπάθειας στον φιλότιμο Ελληνικό λαό Κάτι όμως που τελικά εξαντλείται και κούρασε.. όπως και στις ΗΠΑ άλλωστε πόσο μάλλον όταν εκεί υπήρχαν και ομοεθνείς Κουβανοί. Αλλά και αυτοί με την σειρά απομακρύνθηκαν, ήρθαν ποιο κοντά με την νέα πατρίδα. Είναι κάτι που παρατηρείται και σε άλλες μειονότητες. Είναι ενδιαφέρουσες οι διεργασίες αυτές.
Και όλα αυτά την ίδια ώρα που η ΕΕ χρηματοδότει την Τουρκία και της πουλά όπλα δηλαδή σε ένα καθεστώς προβληματικό για τα δεδομένα της Ευρώπης που χτίζει τοίχος με την Συρία (2016) το οποίο εν μέρει χρηματοδότησε η ίδια η ΕΕ όπως και τα τεθωρακισμένα περιπολικά στα σύνορα και τα σκάφη της ακτοφυλακής. Κάποια από αυτά τώρα χρησιμοποιούνται για να παρενοχλούν τις Ελληνικές αρχές και να υποβοηθούν την μετανάστευση. Και όλα αυτά με την δικαιολογία ή αφορμή της ανθρωπιστικής κρίσης στην Συρία που η Τουρκία είχε εμπλοκή, άλλο μεγάλο θέμα.
Και όμως οι ξένες και εγχώριες πολιτικές και οικονομικές ελίτ συνεχίζουν να αρνούνται στην Ελλάδα το χτίσιμο τοίχους ή την αποτροπή. Λένε ότι το push back, η συνοπτική απέλαση δηλαδή αυτών που εφορμούν στα σύνορα όπως κάνει η Ισπανία ότι απαγορεύεται και όμως την δικαιώνει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κι ενώ υπάρχουν ανησυχίες τόσο για το ποιον αυτών που διαφεύγουν από την Συρία ή άλλες περιοχές όσο και για ενδεχόμενες επιδημίες. Το θέμα είναι γιατί δεν χτίζει το φράχτη από μόνο του το πολιτικό κατεστημένο όπως έγινε στην Βουλγαρία.
Στο θέμα του φράχτη είναι αντίθετη, τουλάχιστον μέχρι τα γεγονότα του Εβρου σχεδόν όλη πολιτική σκηνή. Στον ΣΥΡΙΖΑ φυσικά με τις επαναστατικές καταβολές ή προφάσεις που στην πορεία ιδιοποιήθηκε μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων με κίβδηλες υποσχέσεις. Ο Τσίπρας δεν ήξερε ότι υπάρχουν σύνορα, η Τασία Χριστοδουλοπούλου ζητούσε γκρέμισμα του φράχτη ενώ ο υπουργός μετανάστευση Μουζάλας που έλεγε ότι ο φράχτης είναι αναποτελεσματικός! Άγνωστο βέβαια αν αυτοί οι «επαναστάτες» έκαναν push back στον Εβρο και στο Αιγαίο και πως κάπως μαγικά οι μεταναστευτικές ροές περνούσαν λιάζονταν και προωθούνταν.
Αλλά εκτός αυτών και οι λεγόμενοι φιλελεύθεροι είναι εναντίον των φραχτών και υπερ του πολιτισμικού «μπολιάσματος», ίσως και περισσότερο μάλιστα αφού όπως είδαμε ωφελεί και την οικονομία των λίγων, όπως ο Μητσοτάκη στο τέλος του 2019 και ο Δένδιας το 2018.
Η άλλη διαφορά μεταξύ Κούβας και Ελλάδας είναι στο ότι δεν αναφέρεται πουθενά αριθμητικά όρια στην μετανάστευση ή στους εισερχόμενους πρόσφυγες. Στις ΗΠΑ των 330 εκατ. κατοίκων υπάρχει πλαφόν αριθμού προσφύγων που γίνονται δεκτοί. Από 110.000, έπεσε στα 45.000 πέρσι και 30.000 φέτος και θα γίνει 18.000 του χρόνου. Αυτό θα αντιστοιχούσε στην Ελλάδα των 10 εκατ. στα 900 άτομα πλαφόν – το δε πολύ πιο «γενναιόδωρο» των 110.000 επί διοικήσεως Ομπάμα αντιστοιχεί στα 3.300 άτομα. Αλλά πάντοτε στις ΗΠΑ η μετανάστευση γινόταν συντεταγμένα μετά από πρόσκληση και με προδιαγραφές.
Εν τέλει η αντίρρηση στην ανέλεγκτη μετανάστευση όπως και να το πει κανείς είναι θέμα κοινής λογικής: Η αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων στην φυσική λέει ότι μεταξύ δυο δοχείων με διαφορετική πίεση θα υπάρξει ροή ώσπου να εξισορροπηθούν (ή κάλυψη vacuum space). Αν το Πακιστάν για παράδειγμα είναι αντιδημοκρατικό σε σχέση με την Ελλάδα τότε ίσως μεγάλο μέρος του πληθυσμού του να θελήσει να διαφύγει εδώ. Πληθυσμός Πακιστάν 200 εκατομμύρια, πληθυσμός Ελλάδας 11 εκατομμύρια. Αν αφεθούν ελεύθερες οι ροές υποθετικά σύντομα η Ελλάδα θα είναι Πακιστάν ή Μπαγκλαντες (165 εκατομμύρια) ή Αφγανιστάν (35 εκατομμύρια). Όπως έχει σημασία και τι πληθυσμό χρειάζεται πλέον μια χώρα με βάση την οικονομία της. Πληθυσμός χαμηλής εξειδίκευσης που θα πρέπει να επενδύσει σε αυτόν ή «έτοιμους» εργάτες υψηλής γνώσης;
Ας μην γελιόμαστε. Στην περίπτωση της παράνομης μετανάστευσης προς την Ευρώπη μιλάμε για μετακίνηση πληθυσμού, πληθυσμιακή αλλοίωση, εποικισμό. Ειδικά όταν δεν τίθενται όρια. Λογικά μπορεί να εμπίπτει στον ορισμό της γενοκτονίας κατά τον ΟΗΕ. Η όταν θα εμπίπτει θα είναι αργά. Το θέμα είναι κατά πόσο κάποιος το θεωρεί αυτό σημαντικό ή όχι.
Αλλά υπάρχουν και σημαντικές οικονομικές πτυχές με την κατανάλωση συνταξιοδοτικών και δημοσιονομικών αποθεμάτων και προώθηση τους στην ακίνητη περιουσία μέσω επιδομάτων και ενοικίων και την κατανάλωση χωρίς όμως αυτό να είναι βιώσιμο. Αλλά ούτε και ο καπιταλισμός καζίνο είναι αλλά συμβαίνει ακόμα κι αν το παγκόσμιο χρέος έχει ξεπεράσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά τρείς φορές και όλοι διερωτώνται αν αυτό είναι διατηρήσιμο. Η διαφορά είναι ότι κάποιους άλλους τους ενδιαφέρει απλά να είναι διατηρήσιμο όσο ωφελούνται…
Και εκτός αυτού η μετανάστευση όπως είδαμε είναι απλά ένας τομέας δραστηριοποίησης της διεθνούς παραοικονομίας μαζί με τα ναρκωτικά με την οποία μπορεί και να επικοινωνεί. Άρα τελικά το θέμα διατήρησης της μετανάστευσης δεν είναι τόσο ανάγκη των ίδιων των υποκειμένων όσο θέμα επιχειρηματικό, θέμα οικονομικής επιβίωσης ολόκληρων οικονομικών αυτοκρατοριών, θέσεων εργασίας είτε σε παράνομες είτε στις νόμιμες δραστηριότητες δηλαδή στις βιτρίνες ξεπλύματος χρήματος. Και κάποιες από αυτές τις αυτοκρατορίες μπορεί να είναι εμφανισιακά νόμιμες και σημαίνουσες σε μια χώρα. Αλλά εδώ ξεκινάει μια άλλη μεγάλη συζήτηση…