.
(β) Όσον αφορά την παγκόσμια οικονομία, η Fed θεωρεί μεν πως δεν θα βιώσουμε καμία άλλη κρίση στη διάρκεια της ζωής μας, αλλά εμείς έχουμε επίσης αντίθετη άποψη – χωρίς να θέλουμε απλά να προβλέπουμε καταστροφές επειδή μας αρέσει. Έχουμε άλλωστε τεκμηριώσει τις αμφιβολίες μας στο συγκεκριμένο άρθρο όσο καλύτερα μπορούσαμε – ενώ υπενθυμίζουμε πως σχεδόν ακριβώς δέκα χρόνια πριν, το 2007, ο τότε πρόεδρος του ΔΣ της Citigroup είχε πει ότι δεν υπάρχει κανένας φόβος να ξεσπάσει μία χρηματοπιστωτική κρίση (πηγή). Εκτός αυτού, σε μία συνέντευξη του στους FT στην Ιαπωνία είχε δηλώσει τα εξής:
“Όταν πάψει η μουσική στο θέμα της ρευστότητας του συστήματος, τότε τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν πολύπλοκα. Για εκείνο το χρονικό διάστημα όμως που η μουσική παίζει, τότε πρέπει να σηκώνεσαι και να χορεύεις. Ακόμη χορεύουμε“.
Λιγότερο από ένα μήνα όμως μετά τις δηλώσεις του η μουσική σταμάτησε, ενώ ο ίδιος έπαψε να χορεύει – όταν κατέρρευσε η πρώτη τράπεζα, η γερμανική ΙΚΒ (πηγή) του κ. Σόιμπλε. Ειδικότερα, κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου η πανίσχυρη ΙΚΒ, μία από τους κεντρικούς χρηματοδότες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, διασώθηκε από ένα κονσόρτσιουμ γερμανικών τραπεζών – επειδή οι χρηματαγορές τότε είχαν αρνηθεί να της παρέχουν ρευστότητα.
Η αιτία ήταν βασικά η έκθεση της στα παράγωγα, σε συνδυασμό με το ξέσπασμα της κρίσης των ενυπόθηκων δανείων χαμηλής εξασφάλισης στις Η.Π.Α. – τα οποία (ενυπόθηκα) θεωρούνταν ως απόλυτα ασφαλή, με αξιολογήσεις ΑΑΑ! Η επόμενη τράπεζα ήταν η Northern Rock, η οποία θεωρούταν ως η γρανιτένια μηχανή που βγάζει χρήματα (πηγή) – ενώ τελικά η Lehman Brothers οδήγησε το σύστημα ένα βήμα πριν από την ολοκληρωτική του κατάρρευση.
Αλήθεια πιστεύει κανείς πως η Deutsche Bank σήμερα έχει λύσει τα προβλήματα της, όπως είναι η τεράστια έκθεση της στα παράγωγα; Όσοι δε θεωρούν πως ο κ. Σόιμπλε είναι φίλος της Ελλάδας και θα της συμπεριφερθεί σωστά όταν δρομολογήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί, θα ήταν καλύτερα να ενημερωθούν σχετικά με τη συμπεριφορά του στους συμπατριώτες του της πρώην Ανατολικής Γερμανίας – η οποία παρά το ότι υποχρεώθηκε να ξεπουλήσει τα πάντα, αυξήθηκαν τα δημόσια χρέη της κατά 100 δις €, ενώ οι Πολίτες της εξαθλιώθηκαν.
Όλα αυτά πάντως δεν σημαίνουν πως η επόμενη χρηματοπιστωτική κρίση θα προέλθει ξανά από τις τράπεζες, αφού σπάνια η ιστορία επαναλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο – ενώ φυσικά κανένας δεν γνωρίζει πότε ή από πού θα ξεσπάσει. Το σίγουρο είναι όμως πως δεν θα αποφευχθεί, αφού το σύστημα είναι τέτοιο που παράγει συνεχώς κρίσεις – ενώ η τρομακτική και συνεχώς αυξανόμενη υπερχρέωση του πλανήτη (γράφημα) δεν επιτρέπει μεγάλες αμφιβολίες.
Επίλογος
Ο τρόπος, με τον οποίο οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις αντιμετώπισαν τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ήταν ο εξής: με ένα φάσμα έκτακτων παρεμβάσεων στην οικονομία, όπως ήταν για παράδειγμα τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης (QE), εμπόδισαν το αποπληθωριστικό σπιράλ των χρεών – τη γνωστή ως «ύφεση ισολογισμών» που κατέστρεψε τις Η.Π.Α. τη δεκαετία του 1930 και την Ιαπωνία το 1990. Εάν δεν το είχαν κάνει, τότε οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων πολλών ανθρώπων θα είχαν εξαϋλωθεί – ενώ η ζωή μίας ολόκληρης γενιάς θα είχε καταστραφεί.
Ως αποτέλεσμα αυτών των παρεμβάσεων, τα τελευταία δέκα χρόνια βιώνουμε μία ύφεση ή μία αναιμική ανάπτυξη – η οποία όμως, με ορισμένες εξαιρέσεις, δεν ήταν τόσο βαθιά όσο η Μεγάλη Ύφεση του 1930. Αποτρέποντας λοιπόν το ολοκληρωτικό σπάσιμο της χρηματοπιστωτικής φούσκας του 2007, προστατεύθηκε η πραγματική οικονομία από την κατάρρευση της.
Εν τούτοις, η στήριξη των τιμών των παγίων (assets) είναι οικονομικά και πολιτικά τοξική, αφού κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους – ειδικά όταν συνδυάζεται με τη δημοσιονομική πολιτική λιτότητας, η οποία συμπιέζει σε μεγάλο βαθμό τα εισοδήματα των ανθρώπων που δεν διαθέτουν μεγάλα περιουσιακά στοιχεία.
Μπορεί λοιπόν να εμποδίστηκε η κρίση του 2008 από τις κεντρικές τράπεζες και τις κυβερνήσεις, η οποία θα οδηγούσε λόγω του τεραστίου μεγέθους της σε πολιτικές κρίσεις, σε αλλαγές κυβερνήσεων, ενδεχομένως ακόμη και σε πόλεμο με τελική κατάληξη μία θεμελιώδη αναδιοργάνωση της κοινωνίας, αλλά το πρόβλημα δεν έχει λυθεί – απλά μεταφέρθηκε στο μέλλον επαυξημένο.
Κάτι ανάλογο συνέβη και στην Ελλάδα το 2010 όπου, για να μην καταρρεύσουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες και για να μη διαλυθεί η Ευρωζώνη, δεν της επετράπη η χρεοκοπία – η οποία μπορεί μεν να ήταν εξαιρετικά επώδυνη, αλλά θα προκαλούσε μία θεμελιώδη αναδιοργάνωση της κοινωνίας, καθώς επίσης του διεφθαρμένου πολιτικού της συστήματος, θα τιμωρούνταν παραδειγματικά οι υπεύθυνοι και η οδύνη θα διαρκούσε το πολύ δύο έως τρία έτη.
Κάποια στιγμή όμως τόσο στον πλανήτη, όσο και στην Ελλάδα θα βρεθεί κάποιος που θα φωνάξει «Ο βασιλιάς είναι γυμνός» – οπότε οι άπληστες αγορές θα τρομοκρατηθούν, αρχίζοντας να πουλούν τα υπερτιμημένα πάγια τους (μετοχές, ακίνητα κλπ.) μαζικά και αγελαία.
Παράλληλα οι φοβισμένοι Πολίτες θα πάψουν κάποια στιγμή να νοιώθουν ενοχές αντιλαμβανόμενοι πως δεν ήταν θύτες, αλλά τα ανόητα θύματα μίας απάτης – με αποτέλεσμα να προκληθούν κοινωνικές εξεγέρσεις τεραστίων διαστάσεων. Μπορεί βέβαια να κάνουμε λάθος, αλλά αυτό συμπεραίνεται από την ιστορία – όπου τίποτα δεν διαρκεί αιώνια, προφανώς ούτε οι φούσκες, ούτε η εκμετάλλευση και η υποδούλωση των ανθρώπων είτε στα χρέη, είτε σε άλλους λαούς.
