Δημοκρατία κατ’ επίφαση: τεχνολογική αντεπανάσταση έναντι επανάστασης – The Analyst

Δημοκρατία κατ’ επίφαση: τεχνολογική αντεπανάσταση έναντι επανάστασης

Email this page.
Print Friendly, PDF & Email

ΕΙΚΟΝΑ---τεχνολογία Δημοκρατία κατ’ επίφαση:  τεχνολογική αντεπανάσταση έναντι επανάστασης

Ας ευχόμαστε, οι νέες καινοτομίες, όπως το νέου τύπου αυτοκίνητο, να ρίξουν το βάρος προς την τεχνολογική επανάσταση και να μην χρειάζονται επιβολή, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

.

Εάν ο κόσμος μας ακόμα ισορροπεί με μια παραπαίουσα  δημοκρατία, θα πρέπει μάλλον να οφείλεται  στο γεγονός της συνύπαρξης της τεχνολογικής επανάστασης του i-phone και της αντεπανάστασης των ΑΠΕ.

Ορίζουμε ως επανάσταση αυτό που βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων και ως εκ τούτου το ακολουθούν οικειοθελώς και ως αντεπανάσταση αυτό που τους επιβάλλεται, χωρίς να βελτιώνει τη ζωή τους και χωρίς να το έχουν επιλέξει.

Με άλλα λόγια  για το πρώτο οι καταναλωτές κάνουν ουρές προκειμένου να το αποκτήσουν εκούσια, ενώ τα δεύτερα τους επιβάλλονται ακούσια. Αναντίρρητα, τεχνολογική  πρόοδος είναι η μεν, πρόοδος και η δε, με μια όμως ουσιώδη διαφορά, την προθυμία ή απροθυμία των καταναλωτών,  να υποστηρίξουν τις καινοτομίες αυτές με τη θέληση τους.

Άποψη μας είναι ότι μετά την παρατήρηση ενός φαινομένου, ακόμα και από τα πρώιμα δείγματα του, πρέπει να αναζητούμε τα οικονομικά αίτια- ειδικότερα δε να προστρέξουμε στο βαθμό απόδοσης και κερδοφορίας ενός συστήματος.

Αν παρατηρήσουμε εμπειρικά και δια της λογικής σκέψης, το βαθμό κερδοφορίας του κεφαλαίου την τελευταία 50 ετία όσον αφορά στα παραγόμενα αγαθά μαζικής χρήσης (commodities), θα πρέπει να ήταν πτωτικός και με διορθωτικές κινήσεις  να αναπληρώνονταν η κερδοφορία του κεφαλαίου συνολικά.  Αφήνουμε τους οικονομολόγους να το εκτιμήσουν.

Ο  Piketty υπολόγισε ότι το καθαρό ποσοστό κερδοφορίας του κεφαλαίου  υπήρξε στατικό στη διάρκεια των τελευταίων 200 χρόνων συνυπολογίζοντας στην κερδοφορία και την απόδοση της ακίνητης περιουσίας από ενοίκια, δηλαδή όχι μόνο των μέσων παραγωγής, κάτι που άλλοι οικονομολόγοι θεωρούν υπερβολή (πηγή).

Ας προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε τις λειτουργίες της τεχνολογίας, κατ΄επέκταση της οικονομίας και τις επιπτώσεις τους.

Οι βιομηχανίες λειτουργούν ως ηγετικοί τομείς της οικονομικής ανάπτυξης.

Κατά συνέπεια, ο βαθμός ανάπτυξης ή στασιμότητας σχετίζεται καθοριστικά με τις διαθέσιμες τεχνολογίες και τον βαθμό καινοτομίας ενός προϊόντος ή διαδικασίας ή υπηρεσίας.

Μετά τους δύο Π.Π σταδιακά βιομηχανοποιήθηκαν πολλές χώρες, οι τεχνολογίες παραγωγής των βασικών αγαθών έγιναν υπερώριμες και επομένως η προστιθέμενη αξία των προϊόντων έπεσε.

Ειδικότερα, οι τεχνολογίες έγιναν εύκολα αποκτήσιμες  (from –the- shelf) και υπερπαραγωγικές, τα συστήματα αυτοματισμού αναπτύχθηκαν με την αρωγή των Η/Υ. Αποτέλεσμα αυτής της εξέλιξης ήταν ότι η παραγωγή αυξήθηκε και πολλές χώρες μπορούσαν να μοιραστούν την πίτα. Στα παρεχόμενα προϊόντα που κάλυπταν ανάγκες της καθημερινότητας σημειώθηκε και εξακολουθεί να σημειώνεται υπερπροσφορά, γεγονός που οδηγεί σε πτώση τιμών και μείωση κερδοφορίας π.χ  Κινέζικα ρούχα (εκτός αν με τον προστατευτισμό  ανεβαίνουν οι τιμές π.χ δασμοί στα εισαγόμενα φ/β πάνελς από την Κίνα στις ΗΠΑ).

Η πτώση της κερδοφορίας οδήγησε κατά το τέλος της δεκαετίας του ’80 τις μεγάλες επιχειρήσεις να μεταφέρουν την μαζική παραγωγή προϊόντων στις χώρες της Ασίας, με πολύ φθηνά εργατικά και χωρίς περιορισμούς στη ρύπανση.  Ταυτόχρονα, οι επιχειρήσεις μεγάλωσαν σε μέγεθος ούτως ώστε να χτυπήσουν τις μικρότερες και να τις κλείσουν. Πέτυχαν οικονομίες κλίμακας, δηλαδή τα κέρδη τους διασφαλίζονταν από την μεγάλη παραγωγή και τον διαμερισμό των εξόδων ανά παραγόμενο τεμάχιο. Έτσι αφού μειώθηκαν οι ανελαστικές δαπάνες της λειτουργίας μιας επιχείρησης, και διαμοιράστηκαν τα έξοδα αυξήθηκε ξανά η κερδοφορία.

Παράλληλα, αυξήθηκαν οι πωλήσεις, καθώς στο μεταξύ, ο πληθυσμός αυξήθηκε με ταχύτατους ρυθμούς. (από το 1804, όπου ο πληθυσμός ήταν 1 δις., το 1960 3 δις και το 2011 7 δις)

Αλλά, μάλλον δεν ήταν ικανές οι παραπάνω συνθήκες για την αναμενόμενη κερδοφορία. Γιατί από το κομμάτι της πίτας ευνοήθηκαν οι επιχειρήσεις και τα κράτη φιλοξενίας των επιχειρήσεων της Ασίας και ειδικότερα η Κίνα. Τότε, η αναπτυγμένη Δύση στράφηκε σε ένα συγκριτικό της πλεονέκτημα, το σχεδιασμό των προϊόντων και πέτυχε διαφοροποίηση μέσω των brand- επώνυμων προϊόντων. Στη συνέχεια, με την τεχνολογική υπεροχή της αναπτύχθηκαν τα συστήματα μεταφοράς και διανομής, logistics, ώστε να μειωθούν τα κόστη και να ανακτηθεί πάλι κάποιο ποσοστό κερδοφορίας .

Παρατηρούμε ότι πάντα το χαμένο ποσοστό αναπληρώνεται για την αποκατάσταση της απόδοσης του κεφαλαίου.

Ο Schumpeter αναφέρει ότι κάθε πτωτική τάση συνδέεται με την εξάντληση του κερδοφόρου δυναμικού μιας ομάδας τεχνολογικών καινοτομιών και κάθε ανοδική τάση με μια νέα ομάδα καινοτομιών, όχι αποκλειστικά τεχνολογικών, των οποίων το δυναμικό θα εξαντληθεί κι αυτό με τη σειρά του.

Αυτό συμβαίνει  γιατί τα οικονομικά στηρίζονται στις επιλογές. Οι  οικονομολόγοι υποθέτουν ότι οι άνθρωποι κάνουν τις επιλογές που θεωρούν ότι μεγιστοποιούν την αξία των χρημάτων που διαθέτουν (γι’ αυτό το i-phone γίνεται ανάρπαστο).

Η περίπτωση του i-phone αποτελεί τον ένα πόλο με ειδικό βάρος υπέρ της δημοκρατίας που συνίσταται στην ελεύθερη επιλογή.

Ας εξετάσουμε τώρα την ανάπτυξη του άλλου πόλου, των ΑΠΕ, η οποία στόχευσε στην παραγωγική εκμετάλλευση και υψηλή απόδοση κοιμισμένων κεφαλαίων, αρχίζοντας με μια σύντομη αναφορά για την υπερσυσσώρευση κεφαλαίου.

Σύμφωνα με τη θεωρία, η μεγιστοποίηση τω επιλογών ατόμων και επιχειρήσεων, κατευθύνει την κατανομή των πόρων στη μέγιστη απόδοση της οικονομίας εν συνόλω. Αλλά, εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο να προσέξουμε, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η μεγιστοποίηση των επιλογών δεν οδηγεί πάντα στην κατανομή των πόρων  για την καλύτερη χρήση τους. Επί παραδείγματι, ας πούμε ότι θέλουμε να πάμε μια βόλτα με το αυτοκίνητο και η επιλογή αυτή μεγιστοποιεί την χρησιμότητα της, δηλαδή την ικανοποίηση που θα λάβουμε από την αγορά  αγαθών π.χ ψώνια και υπηρεσιών π.χ  διασκέδαση ή από τις δραστηριότητες π.χ αθλητικές.

Αν όμως υπεισέλθει ένας άλλος παράγοντας να προσμετρηθεί στην προβλεπόμενη ικανοποίηση, ο παράγοντας του περιβάλλοντος, δηλαδή ότι θα ρυπάνουμε τον αέρα με την οδήγηση, τότε ο πόρος αέρας που αναπνέουμε, θα οδηγήσει στη μικρότερη κατανομή του πόρου αυτοκίνητο, σαν αποτέλεσμα των μεγιστοποιημένων επιλογών.  Στο κόστος του καυσίμου θα προσμετρηθεί και το κόστος του περιβάλλοντος, θέτοντας όρια στην επιλογή, δηλαδή θα επιλεχθεί υποχρήση του διαθέσιμου πόρου- αυτοκίνητο. Η μη πλήρης χρήση ή υποκατανομή των πόρων, φαίνεται να προκύπτει από περιορισμούς παρεμβάσεων κυβερνητικών και της αγοράς (υψηλά επιτόκια, περιβαλλοντικά κ.α αντικίνητρα, περιορισμοί δόμησης κ.λ.π).

Με ανάλογο τρόπο, λόγω της μη αναμενόμενης κερδοφορίας σημειώθηκε η υποχρήση κεφαλαίων.

Γενικεύοντας, θα  μπορούσαμε, χωρίς υπολογισμούς με μαθηματικούς τύπους, να συνδέσουμε τα παραπάνω δεδομένα.

Ας φανταστούμε ότι μια δραστηριότητα δεν αποδίδει το αναμενόμενο κέρδος. Αν το  κεφάλαιο δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί, ελλείψει σημαντικών καινοτομιών ή/και κορεσμού των αγορών, η επένδυση δεν είναι λύση. Η μείωση της κερδοφορίας οδηγεί κατά συνέπεια τις αγορές αφενός στην υποεπένδυση κεφαλαίων και πόρων με αποτέλεσμα τη συσσώρευση του αποταμιευμένου κεφαλαίου. Αφετέρου δε στην αναδιανομή των πόρων : γη, ακίνητα και ευκαιρίες διαφοροποίησης με κίνδυνο (κεφάλαιο κινδύνου), ώστε να αυξηθεί η κερδοφορία (Πηγή).

Επειδή το κεφάλαιο δεν μπορεί να κοιμάται, οφείλει από τη φύση του αενάως να κερδοφορεί .

Από που αναμένεται τώρα η λύση; Μα ακριβώς από την αντιμετώπιση των αδύνατων σημείων. Δηλαδή, λύσεις ευκαιρίας με αύξηση καινοτομιών και παραγωγή νέων εμπορεύσιμων προϊόντων. Η παραγωγή των προϊόντων με σκοπό την κερδοφορία σχετίζεται περισσότερο με την εμπορική ωριμότητα των τεχνολογιών, παρά με την αποδοχή τους από τους καταναλωτές, ειδικά στην περίπτωση της γιγάντωσης των φορέων που κατέχουν τον παγκόσμιο πλούτο.

Ας αναφερθούμε στην περίπτωση των ΑΠΕ, όταν τα προϊόντα αυτά ξεκίνησαν να παράγονται.

Για την παραγωγή των νέων προϊόντων Φ/Β και ανεμογεννήτριες  χρειάστηκαν τεράστια κεφάλαια, αυτά εξασφαλίστηκαν από τους μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.

Για παράδειγμα, στην μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής Φ/Β πάνελς της Κίνας, πριν εισηχθεί στο χρηματιστήριο της Ν. Υόρκη, επένδυσε η Goldman  Sachs κ.α funds και οι αποδόσεις 10πλασιάστηκαν (πηγή).

Ωστόσο,  τα νέα προϊόντα, όπως οι ΑΠΕ είναι μη προβλέψιμης αποδοχής και αναμενόμενης κερδοφορίας, επομένως κάποιος χρειάζεται να αναλάβει το μεγάλο κομμάτι επιμερισμού του ρίσκου. Όπως γίνεται συνήθως, ο κίνδυνος κατανέμεται υποχρεωτικά στα κράτη (παραγωγούς και δορυφόρους), στους οργανισμούς του (περιφερειακή, τοπική αυτοδιοίκηση κλπ) και στους πολίτες.

Εδώ αρχίζει και το πρόβλημα. Γιατί, όπως προαναφέρθηκε ο καταναλωτής προσβλέπει στη μεγιστοποίηση του οφέλους του από  την επιλογή ενός προϊόντος.

Όμως, η επιλογή της επένδυσης σε καινοτομίες που αφορούν σε νέους τρόπους παραγωγής ενέργειας, δεν εκτιμώνται  από τους ορθολογικούς καταναλωτές ως μεγιστοποίηση χρησιμότητας των χρημάτων που δαπανούν. Αυτό συμβαίνει  γιατί οι άνθρωποι δεν χρειάζονται ανανεώσιμες, χρειάζονται απλά ενέργεια, κάτι που το δεδομένο σύστημα ήδη τους παρείχε και μάλιστα φθηνά.

Γι’ αυτό, η προώθηση των νέων προϊόντων επιχειρήθηκε αφενός με προσπάθειες εξαιρετικά αδύναμης αποδοχής από το κοινό (εν ονόματι του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής), αφετέρου δε διαμέσου υποχρεωτικών κανονισμών και εφαρμογής νέων νομοθετήσεων καθώς και μηχανισμών της αγοράς- αύξηση της τιμής του ρεύματος.

Συνεχίστε στη 2η σελίδα (…)
Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×