Η ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού – The Analyst

Η ηγεμονία του νεοφιλελευθερισμού

Email this page.

ΕΙΚΟΝΑ---Νεοφιλελευθερισμός, ηγεμονία

Η πολιτιστική ή πνευματική κυριαρχία των ιδεών δεν επιβάλλεται λόγω του ότι, οι συγκεκριμένες ιδέες είναι καλύτερες, αντικειμενικότερες ή πιο σωστά τεκμηριωμένες – αλλά επειδή έχουν τη δύναμη, την εξουσία με το μέρος τους.

(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)

 .

«Δεν υπάρχει κανένα πρόσωπο που να είχε μεγαλύτερη επιρροή στους σοβιετικούς διανοούμενους, πίσω από το «Σιδηρούν Παραπέτασμα», από ότι ο Friedrich Hayek – ο πατέρας του νεοφιλελευθερισμού. Τα βιβλία του μεταφράστηκαν και κυκλοφόρησαν σε μυστικές εκδόσεις και στη μαύρη αγορά, διαβάστηκαν ευρέως, και αναμφισβήτητα επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό το κλίμα που τελικά επέφερε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης” (Milton Friedman).

.

Άποψη

Στη δημοκρατία δεν είναι απαραίτητο να κερδίζει κανείς μόνο τα χειροκροτήματα του πλήθους των Πολιτών αλλά, επίσης, τη συγκατάθεση τους, την απόλυτη συμφωνία τους. Η «παρεμβατική» ερώτηση στην περίπτωση αυτή είναι η εξής: «Πώς πείθει κανείς τις «μάζες» να ψηφίζουν εναντίον των συμφερόντων τους και εκείνες να χειροκροτούν υποστηρίζοντας στόχους, οι οποίοι αντιτίθενται στην ευημερία ή στις καλύτερες συνθήκες διαβίωσης τους;”

Η απάντηση είναι συχνά εντυπωσιακή, επαίσχυντα εύκολη: Τυφλοί από την ψευδαίσθηση της γνώσης, του «Διαφωτισμού», η οποία δημιουργείται από μόνη της και επιτυγχάνεται σε ένα κατασκεύασμα που ονομάζουμε «δημόσια συζήτηση», θεωρούμε πως δεν υπάρχει τίποτα ισχυρότερο, από τη δύναμη του επιχειρήματος. Οι ιδέες δεν υπερισχύουν όμως επειδή είναι καλύτερες, αντικειμενικότερες ή πολύ πιο σωστά τεκμηριωμένες, αλλά επειδή έχουν τη δύναμη, την εξουσία δηλαδή με το μέρος τους.

Θα μπορούσε τώρα η «δημόσια συζήτηση» να περιγραφεί ως ένας τόπος που γίνεται δημοκρατικά η προσπάθεια να πείσει κανείς τους άλλους – επίσης όμως, ως ένας τόπος που επιχειρείται η κακοποίηση και η χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Κάτι ανάλογο επιτυγχάνεται με τη μονόπλευρη πανεπιστημιακή εκπαίδευση του τύπου της «σχολής του Σικάγο», με τις δεξαμενές σκέψεις (think tanks) που χρηματοδοτούνται από την ελίτ, με τα διατεταγμένα ΜΜΕ (άρθρο), καθώς επίσης με τις δημόσιες σχέσεις – έναν κλάδο που ξεπέρασε πριν από δύο χρόνια και σε αριθμό απασχολουμένων τα ΜΜΕ, ενώ θεωρείται ως ο βασικότερος «πολιορκητικός κριός» της επέλασης του νεοφιλελευθερισμού, συνεπικουρούμενος από τους υπολοίπους.

.

Η πολιτιστική (πνευματική) ηγεμονία   

Φυσιολογικά πρόκειται για έναν ανταγωνισμό ιδεών όπου, σύμφωνα με τον Ιταλό μαρξιστή A. Gramci, καταφέρνει να αποκτήσει την πολιτιστική (πνευματική) ηγεμονία αυτός που έχει ένα πολιτικό πρόγραμμα (concept), το οποίο θέλει να επιβάλλει. Το θέμα όμως, το σημαντικότερο δηλαδή, είναι το πώς σχεδιάζει να το επιβάλλει, καθώς επίσης οι ικανότητες του – ενώ τα πάντα κρίνονται εκ του αποτελέσματος.

Η θριαμβευτική πορεία του νεοφιλελευθερισμού αποτελεί ένα παράδειγμα, όσον αφορά την εντυπωσιακή νίκη μίας ιδεολογίας, τα αποτελέσματα και οι συνέπειες της οποίας είναι εις βάρος εκείνων, οι οποίοι επιλέγουν τη συγκεκριμένη ιδεολογία ή τους εκπροσώπους της – έχοντας κυριαρχήσει στις ισχυρότερες χώρες της Δύσης μετά τη δεκαετία του 1970.

Εδώ οφείλει κανείς να θυμηθεί ότι, μετά το 1945 ο νεοφιλελευθερισμός δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μία μικρή οικονομική αίρεση – ενώ ακόμη και οι οργανισμοί όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, καθώς επίσης το ΔΝΤ, είχαν ιδρυθεί σύμφωνα με το πνεύμα της θεωρίας του Keynes.

Στόχος τους ήταν η ρύθμιση ή/και ο έλεγχος του παγκόσμιου ανταγωνισμού – σε καμία περίπτωση η εισβολή σε μεμονωμένα κράτη, με σκοπό τη λεηλασία, καθώς επίσης το άνοιγμα των συνόρων τους στις διεθνείς πολυεθνικές και στα κερδοσκοπικά κεφάλαια.

Άλλωστε, οι καταστροφικές εμπειρίες των οικονομικών κρίσεων και των πολέμων του παρελθόντος, του ολοκληρωτισμού και του ναζισμού, είχαν καταστήσει επιθυμητή μία ελεγχόμενη διεθνή συμβίωση – ο βασικός στόχος της οποίας ήταν η εξασφάλιση της πλήρους απασχόλησης των ανθρώπων, της καταπολέμησης της ανεργίας δηλαδή, ενώ το μέσον, ο ιδανικός τρόπος για να επιτευχθεί, ένας «εξημερωμένος» καπιταλισμός.

Αυτός ο «ενσωματωμένος φιλελευθερισμός» (D. Harvey), με τις κοινωφελείς και άλλες μεγάλες επιχειρήσεις στην ιδιοκτησία του κράτους, με την περιορισμένη ελευθερία των χρηματοπιστωτικών κεφαλαίων, καθώς επίσης με το δημόσιο έλεγχο των κυρίαρχων μέσων μαζικής ενημέρωσης, εξασφάλιζε την «εξημέρωση» του καπιταλιστικού συστήματος – ενώ ο στόχος του νεοφιλελευθερισμού ήταν η σταδιακή κατάργηση όλων αυτών των περιορισμών.

.

Ο πολιορκητικός κριός του νεοφιλελευθερισμού

Η κρίση του 1970 προκάλεσε μεγάλες δυσκολίες στο τότε φιλελεύθερο σύστημα της μικτής οικονομίας, σύμφωνο με τις βασικές αρχές της θεωρίας του Keynes – ενώ είχε δημιουργήσει επίσης σοβαρά προβλήματα στην οικονομική ελίτ.

Ειδικότερα, ο «εξημερωμένος» καπιταλισμός ή όπως αλλιώς θέλει να τον ονομάσει κανείς, είχε σοβαρές συνέπειες στην αναδιανομή των εισοδημάτων εις βάρος της ελίτ – αφού τα περιουσιακά στοιχεία του ισχυρότερου 1% της αμερικανικής κοινωνίας, άλλων χωρών επίσης, είχαν φτάσει στα χαμηλότερα επίπεδα μετά το 1913. Εάν λοιπόν δεν ήθελε να χάσει τη θέση της η ανώτατη τάξη, θα έπρεπε να ενεργήσει άμεσα, χωρίς να χάσει καθόλου χρόνο.

Αυτό ακριβώς έκανε, με πολιορκητικό κριό την ανάκτηση της πολιτισμικής ηγεμονίας – με αποτέλεσμα να αυξηθεί στις Η.Π.Α., μεταξύ των ετών 1978 και 1999, η συμμετοχή του ανώτατου 0,1% στο εθνικό εισόδημα, από το 2% στο 6%. Κάτι ανάλογο συνέβη σε πολλά άλλα κράτη, όπως στη Μ. Βρετανία και στη Ρωσία, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης – ενώ χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, το Μεξικό και η Σουηδία άνοιξαν επίσης τις πόρτες τους στο νεοφιλελευθερισμό, προσπαθώντας να καταπολεμήσουν τις δικές τους οικονομικές κρίσεις.

Η ευγενής άμιλλα των επιχειρημάτων άγγιζε, τουλάχιστον στον τομέα της οικονομίας, τη «μυθοπλασία» – αφού επρόκειτο ουσιαστικά για την καθόλου ευγενή άμιλλα των αντικρουόμενων συμφερόντων. Η «πολιτιστική ηγεμονία» δε, η κυριαρχία της νέας ιδέας του νεοφιλελευθερισμού, κατακτήθηκε είτε καταναγκαστικά, όπως στη Χιλή ή στην Αργεντινή, με βίαιες δικτατορικές μεθόδους, είτε εξαγοράσθηκε με χρήματα – όπως στα περισσότερα ανεπτυγμένα κράτη της Δύσης.

Συχνά θεωρεί κανείς πως η αφετηρία της πολιτιστικής ηγεμονίας του νεοφιλελευθερισμού ήταν η ονομαζόμενη «Mont Pelerin Society» – η ομάδα δηλαδή που συγκροτήθηκε το 1947 από τον F. Hayek, συμπεριλαμβάνοντας ακαδημαϊκούς, επιχειρηματίες και δημοσιογράφους, με στόχο να πείσει τις μελλοντικές γενιές για τα πλεονεκτήματα του οικονομικού φιλελευθερισμού.

Εν τούτοις, οι συναντήσεις της ομάδας αυτής εξυπηρετούσαν μόνο την πνευματική θεμελίωση της «νέας ιδέας», δεν είχαν δηλαδή στόχο την στρατηγική επιβολή της – ενώ ο νεοφιλελευθερισμός εκείνη την εποχή ήταν μία μικρή αίρεση, η οποία δεν είχε βρει ακόμη τον τρόπο να πείθει τα πλήθη να τοποθετούνται συλλογικά εναντίον των συμφερόντων τους.

Συνεχίστε στη 2η σελίδα (…)

Ανοιχτή Συνδρομή
Εμείς την ορεξη και την εργατικότητα την έχουμε. ‘Οραμα διαθέτουμε. Γνώσεις αρκετές. Στηρίξτε τη προσπάθειά μας να γίνουμε ο καταλύτης, για τη συλλογική εξέλιξη της κοινωνίας και της χώρας μας.
*Σχεδιάζουμε να "ανταμείψουμε" τους Συνδρομητές μας σύντομα για την υποστήριξή τους.
Αντιαμβανόμαστε πως δεν μπορεί ο καθένας να γίνει συνδρομητής. Για το λόγο αυτό, όσοι από εσάς είσαστε σε θέση να υποστηρίξετε το όραμά μας, θα βοηθάτε και εκείνους που δεν μπορούν να συνδράμουν άμεσα.
×

Συμφωνείτε ή διαφωνείτε; Συντάξτε την άποψή σας

Απόψεις και σχόλια

/* ]]> */