Η ρωσική αλλαγή πορείας
Σύμφωνα με ορισμένους αμερικανούς, ο κ. Putin έχει την πεποίθηση ότι, η χρηματοπιστωτική κρίση σηματοδοτεί την κατάρρευση της Δύσης – με την άποψη του αυτή να οφείλεται στην σοβιετική παραδοσιακή γεωπολιτική σκέψη. Επίσης, σε μία πρόβλεψη που «κατάγεται» από την εποχή του Μαρξ, κατά την οποία ο καπιταλισμός έχει ημερομηνία λήξης – ενώ θα καταστραφεί από μόνος του, μέσα από μία μεγάλη κρίση που δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει.
Στα πλαίσια αυτά, θεωρώντας πως έχει φτάσει το πλήρωμα του χρόνου, ο Ρώσος πρόεδρος άλλαξε τη στάση του απέναντι στη Δύση – με αφετηρία τις συζητήσεις που διεξήχθηκαν στη συνάντηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του Μονάχου το 2007. Τότε τόνισε για πρώτη φορά τη δυναμικότητα των αναπτυσσομένων οικονομιών, των BRICS, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μία εναλλακτική λύση απέναντι στο αμερικανικό μονοπολικό σύστημα – αμφισβητώντας ουσιαστικά την ηγεμονία των Η.Π.Α. στον πλανήτη.
Στην πραγματικότητα η Ρωσία, πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, είχε υιοθετήσει τους κανόνες του καπιταλισμού της παγκοσμιοποίησης – αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα της συνεργασίας της με τους μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους, με στόχο τη διαφοροποίηση και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας της, η οποία βασίζεται στις πρώτες ύλες, καθώς επίσης στην ενέργεια.
Μετά την κρίση όμως, δεν υπήρχαν πολλά για να κερδίσει στις παγκόσμιες αγορές – οπότε η Ρωσία στράφηκε στη συνεργασία με άλλες χώρες, υιοθετώντας ένα «ολοκληρωτικό» μοντέλο κρατικού καπιταλισμού, σχετικά ανάλογο με αυτό της Κίνας.
Η πεποίθηση του Ρώσου προέδρου, σύμφωνα με την οποία είχε φτάσει το τέλος της ηγεμονίας της Δύσης, καθώς επίσης του καπιταλισμού, ενισχύθηκε από τις πολιτικές αλλαγές στις Η.Π.Α. – όπου ο νέος πρόεδρος της υπερδύναμης φαινόταν πως είχε την πρόθεση να περιορίσει τις παγκόσμιες δραστηριότητες της. Όταν δε ξέσπασαν οι επαναστάσεις της αραβικής άνοιξης, οι αντιδράσεις των Η.Π.Α. ήταν τόσο αδύναμες, ώστε να δώσουν την ευκαιρία στη Ρωσία να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο – ειδικά στη Συρία.
Από την άλλη πλευρά η κρίση χρέους της Ευρώπης, καθώς επίσης η αδυναμία της ηγεσίας της να συντονίσει μέτρα αντιμετώπισης της, όπως και η αντίστοιχη της Ιαπωνίας, ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την πεποίθηση του Ρώσου προέδρου – όπως ακριβώς συνέβη με το Στάλιν που, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης μετά το 1929, ήταν βέβαιος πως οι διαφορετικές καπιταλιστικές ομάδες θα πολεμούσαν μεταξύ τους αυτοκαταστρεφόμενες, νοιώθοντας πως επαληθεύθηκε όταν ξέσπασε ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος.
Εν τούτοις, οι προβλέψεις του Στάλιν ήταν λανθασμένες, αφού μετά την ήττα των γερμανών ναζιστών, δεν συγκρούσθηκε η Μ. Βρετανία με τις Η.Π.Α. – αντίθετα, συνεργάσθηκε όλη η Δύση μεταξύ της, υιοθετώντας ένα πιο δίκαιο καπιταλιστικό σύστημα. Ενδεχομένως λοιπόν να αποδειχθούν αντίστοιχα εσφαλμένες και οι προβλέψεις του κ. Putin – οπότε να βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση.
.
Η τιμή του πετρελαίου
Με την πτώση των τιμών του πετρελαίου, καθώς επίσης του φυσικού αερίου να συνεχίζεται, καθώς επίσης με πολλούς αναλυτές να έχουν την άποψη ότι, σύντομα θα μειωθεί κάτω από τα 40 $ το βαρέλι (το φυσικό αέριο διαμορφώνεται ανάλογα), πολλοί πιστεύουν ότι οι αποδόσεις των δεκαετών αμερικανικών ομολόγων θα περιορισθούν στο 1% – γεγονός που δεν θα έχει μόνο σοβαρά οικονομικά επακόλουθα, αλλά και γεωπολιτικά.
Ειδικότερα, θεωρούν πως οι τιμές κάτω των 60 $ επηρεάζουν αρνητικά το ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας και αυξάνουν την ανεργία – ενώ ο συνδυασμός της αδύναμης παγκόσμιας οικονομίας με ένα ισχυρό δολάριο, θα οδηγήσει τις Η.Π.Α. στην «εισαγωγή» αποπληθωρισμού, περιορίζοντας σημαντικά το ρυθμό ανάπτυξης τους. Στο γράφημα που ακολουθεί φαίνεται ο τρόπος, με τον οποίο συνδέεται η τιμή του πετρελαίου διαχρονικά, με τις οικονομικές κρίσεις.
.
Πετρέλαιο – οι βασικές αιτίες των διακυμάνσεων στη τιμή του πετρελαίου (1985 – 2014).
.
Από την άλλη πλευρά, η πτώση της τιμής του πετρελαίου θα οδηγήσει πιθανότατα τη Ρωσία σε μία πολύ πιο επιθετική συμπεριφορά – αφού θα διακινδυνεύσει να βυθιστεί σε μία άνευ προηγουμένου ύφεση, η οποία θα έχει σαν αποτέλεσμα τη μείωση του βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού της που είναι ήδη σε εξέλιξη, λόγω της συνεχιζόμενης υποτίμησης του ρουβλίου.
Ο συνδυασμός των δύο παραπάνω αρνητικών εξελίξεων θα εντείνει ακόμη περισσότερο τη σύγκρουση των δύο χωρών (Η.Π.Α. και Ρωσίας), οι οποίες θα θελήσουν ενδεχομένως να λύσουν τα προβλήματα τους η μία εις βάρος της άλλης – γεγονός που σημαίνει ότι θα υπάρξουν σημαντικές γεωπολιτικές εξελίξεις, με απρόβλεπτα αποτελέσματα.
.
Συμπέρασμα
Η κατάσταση στον πλανήτη είναι πολύ χειρότερη, από όσο πιστεύει κανείς – οπότε οι κίνδυνοι πολεμικών αντιπαραθέσεων αυξάνονται συνεχώς. Στα πλαίσια αυτά, θα πρέπει να είναι όλες οι χώρες πολύ προσεκτικές, όσον αφορά τις πολιτικές και λοιπές επιλογές τους – γεγονός που σημαίνει πως είναι καλύτερα να αποφεύγονται οι πάσης φύσεως ακρότητες, αφού θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη σπίθα που θα προκαλούσε μία παγκόσμια πυρκαγιά.
