Οι μανιοκαταθλιπτικές διακυμάνσεις των δεικτών, των νομισμάτων και των εμπορευμάτων, μας έδωσαν μία εικόνα σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβεί, εάν ακολουθήσει κραχ – ο χρυσός και τα προβλήματα του ευρωπαϊκού επενδυτικού σχεδίου
(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
.
Για μία ακόμη φορά οι αγελαίες χρηματαγορές έδειξαν το τρομακτικό, αιμοβόρο τους πρόσωπο, κατακρεουργώντας τα πάντα στο πέρασμα τους – με δύστυχο πρώτο θύμα τη Ρωσία, την οποία ακολούθησαν μία σειρά από άλλες χώρες, κυρίως οι εξαγωγείς πετρελαίου.
Η απίστευτη κατάρρευση πολλών νομισμάτων, οι έντονα μανιοκαταθλιπτικές διακυμάνσεις των χρηματιστηριακών δεικτών, καθώς επίσης των εμπορευμάτων, μας έδωσαν μία ζοφερή εικόνα σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβεί, εάν ακολουθήσει το αναμενόμενο παγκόσμιο κραχ – ενώ δημιούργησαν πανικό στις κεντρικές τράπεζες του πλανήτη, οι περισσότερες από τις οποίες διέθεσαν μεγάλο μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων τους, για να ελέγξουν το «μαινόμενο τέρας».
Αν και υποθέτουμε πως τελικά θα τα καταφέρουν, έχουμε την εντύπωση πως τα σημερινά γεγονότα θα επαναληφθούν πολύ σύντομα – ενώ θα είναι ίσως πιο έντονα, εάν τελικά επικρατήσει ο πανικός μεταξύ εκείνων των επενδυτών που δεν είναι μέρος των διεθνών κερδοσκόπων.
Αυτό που σίγουρα συμπεραίνεται είναι το ότι χώρες, μικρές ή μεγαλύτερες, με εξαίρεση τις πολύ ισχυρές, όπως τις Η.Π.Α. και την Κίνα, δύσκολα θα επιβιώσουν στο μέλλον με δικά τους νομίσματα – όπως τουλάχιστον τεκμηριώνεται από τη Νορβηγία, το νόμισμα της οποίας έφτασε να χάνει ακόμη και το 6% της αξίας του, μέσα σε λίγες μόνο ώρες.
Αναφερθήκαμε ειδικά στη Νορβηγία, επειδή είναι μία βιομηχανική χώρα παραγωγός πετρελαίου, με ελάχιστο χρέος ως προς το ΑΕΠ της (γράφημα), το οποίο μειώνεται συνεχώς – με θετικό εμπορικό ισοζύγιο και με πλεονάσματα, λόγω των οποίων θα έπρεπε ουσιαστικά να είναι «άτρωτη», απέναντι σε τόσο μεγάλες διακυμάνσεις.
.
.
Εν τούτοις, όταν η αγέλη των κερδοσκόπων τίθεται σε κίνηση, δεν της αντιστέκεται τίποτα και κανένας – γεγονός που προκαλεί συναισθήματα τρόμου σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες, οι οποίες γνωρίζουν πόσο καταστροφικό είναι πλέον το αδρανές κεφάλαιο, έχοντας απελευθερωθεί από τα δεσμά του και πολλαπλασιαζόμενο με τη βοήθεια της ανεύθυνης μόχλευσης, καθώς επίσης των παραγώγων προϊόντων.
.
Το καταφύγιο του χρυσού
Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να εξετάσουμε το θέμα του χρυσού, επειδή χρησιμοποιείται συνήθως ως καταφύγιο, όταν διαπιστώνονται τέτοιου είδους επικίνδυνες διακυμάνσεις – υπενθυμίζοντας πως χειραγωγείται από τις τράπεζες επειδή, τυχόν απώλεια του ελέγχου της τιμής του από αυτές, θα σήμαινε ίσως την αρχή του τέλους της δικτατορίας τους (πόσο μάλλον εάν κάποια χώρα, όπως η Ρωσία, η Κίνα ή από κοινού και οι δύο, συνέδεαν τα νομίσματα τους με το χρυσό, υιοθετώντας τον κανόνα του).
Στα πλαίσια αυτά, έχοντας ήδη διαπιστώσει την εξάρτηση της τιμής του χρυσού από τα πακέτα της Fed, τα οποία έχουν όμως ολοκληρωθεί με αποτέλεσμα να έχει μειωθεί η τιμή του, είναι ίσως σκόπιμο να αναφέρουμε την άποψη μίας μεγάλης τράπεζας (Barclays) – σύμφωνα με την οποία υπάρχει άμεση σχέση της τιμής του χρυσού, με τα πραγματικά επιτόκια.
Ειδικότερα, με κριτήριο το γράφημα που ακολουθεί, το πραγματικό επιτόκιο είναι αυτό που επηρεάζει την τιμή του χρυσού – όπου ως πραγματικό ορίζεται το ονομαστικό, αφαιρουμένου του πληθωρισμού (με δείκτη αναφοράς τα επιτόκια των προστατευμένων ομολόγων, έναντι του πληθωρισμού).
.
.
Όπως διαπιστώνεται από το γράφημα, όσο αυξάνονται τα πραγματικά επιτόκια των πενταετών αμερικανικών ομολόγων (γαλάζια καμπύλη, δεξιός άξονας), τόσο μειώνεται η τιμή του χρυσού (μαύρη καμπύλη, αριστερός άξονας) και το αντίθετο. Με δεδομένο δε το ότι, τα πραγματικά επιτόκια είναι σήμερα σχεδόν μηδενικά, ενώ αναμένεται η αύξηση τους, έως τα τέλη του χρόνου ή στις αρχές του 2015, στο 0,5%, η τιμή του χρυσού θα πέσει στα 1.000 $ η ουγγιά.
Εάν λοιπόν κάποιος πιστεύει πως πράγματι η Fed θα αυξήσει τα βασικά της επιτόκια, παρά τον κίνδυνο να βυθιστούν στο χάος οι αναπτυσσόμενες αγορές, τα νομίσματα τους καλύτερα, καθώς επίσης εάν η βρετανική τράπεζα έχει δίκιο, τότε ο χρυσός δεν είναι καταφύγιο ασφαλείας – οπότε θα ήταν καλύτερα να τον αποφεύγει κανείς.
Συνεχίστε στη 2η σελίδα (…)
Το πρόγραμμα επενδύσεων της Ευρώπης
Ανεξάρτητα τώρα από τα παραπάνω, έχει ίσως ενδιαφέρον να εξετάσει κανείς ακόμη μία φορά τον τρόπο, με τον οποίο η Ευρώπη προσπαθεί να αντιμετωπίσει την ύφεση και την ανεργία – παρά το ότι η μοναδική αποτελεσματική συνταγή παραμένει ακόμη αυτή του Keynes, την οποία έχουμε παρουσιάσει πολλές φορές, σε θέματα που αφορούσαν την Ελλάδα (άρθρο).
Ειδικότερα η Κομισιόν (όπως δυστυχώς και η Ελλάδα), θεωρεί πως το κλειδί της οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης είναι οι επενδύσεις – έχοντας παρουσιάσει πρόσφατα ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 315 δις €, τα οποία θα συγκεντρωθούν με τη βοήθεια της μόχλευσης ή του δανεισμού, από τα 21 δις € που στην πραγματικότητα θα διατεθούν. Κατά την επικρατούσα άποψη, οι επενδύσεις αυτές θα αυξήσουν την παραγωγή της Ευρώπης, οπότε θα ακολουθήσει η ανάπτυξη.
Αδυνατεί λοιπόν να κατανοήσει η Κομισιόν πως το πρόβλημα της ηπείρου μας δεν είναι η προσφορά, η οποία εάν δεν ήταν επαρκής θα έπρεπε να ενισχυθεί, αλλά η ζήτηση – γεγονός που συμπεραίνεται πολύ εύκολα από την παραγωγική δυναμικότητα των επιχειρήσεων, η οποία απέχει πολύ από το να έχει εξαντληθεί. Πόσο μάλλον όταν είναι χαμηλότερη ακόμη και από την εποχή της ευημερίας – όπου η κατανάλωση (η ζήτηση) ήταν πολύ υψηλότερη (γράφημα).
.
.
Με ένα απλό παράδειγμα, εάν σε μία χώρα υπάρχουν 400 οινοποιεία, τα οποία λειτουργούν μόνο μερικούς μήνες, επειδή η ζήτηση των προϊόντων τους έχει περιορισθεί, δεν θα είχε καμία λογική να αγοράσουν νέα, παραγωγικότερα μηχανήματα – ή να κατασκευάσουν κάποιοι άλλοι ακόμη περισσότερα οινοποιεία, ακόμη και αν μπορούσαν να δανεισθούν με μηδενικό επιτόκιο.
Κάτι ανάλογο ισχύει και για την Ελλάδα στην οποία, για να διενεργηθούν επενδύσεις, θα έπρεπε να υπάρχει ζήτηση είτε στο εσωτερικό της, είτε στο εξωτερικό – όπου όμως στο εσωτερικό η ζήτηση περιορίζεται, λόγω της μείωσης των μισθών και της αύξησης των φόρων (άρα εξ αιτίας της μείωσης των ονομαστικών, καθώς επίσης των πραγματικών εισοδημάτων).
Όσον αφορά το εξωτερικό εντός Ευρωζώνης, με δεδομένη την πολιτική λιτότητας, η ζήτηση μειώνεται επίσης – ενώ ο υπόλοιπος πλανήτης έχει επίσης μειωμένη ανάπτυξη, οπότε δεν αυξάνεται ούτε εκεί η ζήτηση. Επομένως, ελλείψει ζήτησης δεν έχουν νόημα οι επενδύσεις εκ μέρους των ιδιωτών – αλλά μόνο εκ μέρους των κρατών, τα οποία όμως αδυνατούν λόγω της υπερχρέωσης τους ή του «απαγορευτικού σήματος» πού έχει τοποθετήσει η Γερμανία.
.
Επενδύσεις, κεφάλαια και χρηματοπιστωτικό σύστημα
Επιστρέφοντας στο πρόγραμμα της Κομισιόν, εάν ο ρυθμός των επενδύσεων διατηρούταν στο επίπεδο των προηγουμένων ετών, όπως επιδιώκεται σήμερα, τότε θα υπήρχαν πολύ γρήγορα περισσότερα κεφάλαια, συγκριτικά με τον όγκο της οικονομίας.
Όταν όμως τα κεφάλαια αυξάνονται συνεχώς, σε σχέση με την παραγωγικότητα τους, τότε μειώνονται διαρκώς οι αποδόσεις τους – οπότε οι επιχειρήσεις λειτουργούν ζημιογόνα, με αποτέλεσμα να κλιμακώνονται οι επισφάλειες στο χρηματοπιστωτικό τομέα.
Με δεδομένη τώρα την κακή κατάσταση των ευρωπαϊκών τραπεζών, πόσο μάλλον με τα σημερινά προβλήματα των αναπτυσσομένων χωρών (άρθρο), στις οποίες είναι πολύ εκτεθειμένες, η αύξηση των επισφαλειών θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική – ενώ ο πολλαπλασιασμός των κεφαλαίων είναι μία πολυτέλεια, την οποία δεν μπορεί να παρέχει στον εαυτό της η Ευρώπη.
Περαιτέρω, με εξαίρεση ορισμένες χώρες της περιφέρειας, η Ευρωζώνη στο σύνολο της δεν αντιμετωπίζει προβλήματα χρηματοδότησης – με την έννοια πως οι τράπεζες είναι σε θέση να παρέχουν πιστώσεις στην πραγματική οικονομία, έχοντας στη διάθεση τους πάνω από 1 τρις €. Η μη διενέργεια επενδύσεων λοιπόν εκ μέρους των ιδιωτών δεν οφείλεται στην έλλειψη δανειακών χρημάτων – αλλά, αντίθετα, στην απουσία της ζήτησης, οπότε της κατανάλωσης.
Στα πλαίσια αυτά, όσο η Ευρωζώνη, με γερμανική εντολή, επιμένει στην πολιτική λιτότητας, καθώς επίσης στη μείωση των χρεών των χωρών της, μέσω του περιορισμού των συντάξεων, των μισθών, του κοινωνικού κράτους, καθώς επίσης της αύξησης της φορολογίας, η ζήτηση θα μειώνεται, μαζί με τις επενδύσεις – οπότε δεν πρόκειται να επανέλθει στην ανάπτυξη, εάν δεν αλλάξει πολιτική.
Ολοκληρώνοντας, η επίλυση των προβλημάτων της Ευρωζώνης, με τη βοήθεια των επενδύσεων και της ανάπτυξης, είναι ένας επικίνδυνος μύθος – αφού είναι αδύνατον να πραγματοποιηθεί.
Επομένως, θα ακολουθήσουν αργά ή γρήγορα εσωτερικές αναταραχές και εξεγέρσεις σε πάρα πολλές χώρες, θα κλιμακωθεί η εχθρότητα απέναντι στους εκάστοτε μετανάστες και θα αναζωπυρωθεί ο ρατσισμός του παρελθόντος – με οδυνηρά επακόλουθα για όλες τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
.
Υστερόγραφο: Αυτό που συνέβη σήμερα στη Ρωσία είναι κάτι περισσότερο από εφιαλτικό – με αποτέλεσμα να χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά, μετά το 1998, ο όρος «χρεοκοπία» για τη χώρα, ακόμη και από το Reuters (πηγή).
Παρά τη δραστική αύξηση των επιτοκίων, το ρούβλι υποτιμήθηκε έως και 24% απέναντι στο δολάριο, φτάνοντας στο απόλυτο ρεκόρ των 80,10 – με την κεντρική τράπεζα της χώρας να αδυνατεί να αντιδράσει αποτελεσματικά, όσο συνέχιζε η πτώση της τιμής του πετρελαίου.
Το ρούβλι, έχοντας χάσει σχεδόν το 70% της αξίας του από την αρχή του 2014 (τα 100 ρούβλια έγιναν μόλις 30), οδήγησε το χρηματιστηριακό δείκτη της χώρας σε πτώση ύψους -19,5%, στις 578,21 μονάδες – σε επίπεδα δηλαδή που δεν έφτασε ούτε το ελληνικό χρηματιστήριο, σε μία μόνο ημέρα.
Ως εκ τούτου, εκτοξεύθηκαν στα ύψη τα ασφαλιστήρια συμβόλαια (CDS) απέναντι στη χρεοκοπία της Ρωσίας – όπου για να ασφαλίσει κανείς ομόλογα αξίας 10.000.000 $, έπρεπε να πληρώσει 656.000 $, από 109.000 $ προηγουμένως.
Η ύφεση στη χώρα το 2014 θα φτάσει ίσως στο -4,5% εάν το πετρέλαιο κυμαίνεται στα 60 $ το βαρέλι – με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μία τεράστια «τρύπα» στον προϋπολογισμό, πολύ δύσκολο να καλυφθεί. Φυσικά τα επακόλουθα για τις τράπεζες θα είναι ανάλογα – αφού, όπως είναι γνωστό, τα επιτόκια δανεισμού τους εξαρτώνται από τα ανάλογα (spreads) των κρατικών ομολόγων.