Το τέλος της υπερδύναμης – Σελίδα 2 – The Analyst

Το τέλος της υπερδύναμης

48 total views, 3 views today

Ασύμμετρες εξελίξεις

Συνεχίζοντας, οι Η.Π.Α. διατηρούν τον τίτλο της υπερδύναμης μόνο λόγω της γεωπολιτικής τους επιρροής – ενώ οι στρατιωτικές τους δαπάνες αποτελούν το 35% των συνολικών δαπανών ολόκληρου του υπολοίπου πλανήτη.

Η Κίνα όμως, παρά την τεράστια οικονομική της ισχύ, δεν θεωρείται ακόμη υπερδύναμη – πόσο μάλλον όταν η κυβέρνηση της ενδιαφέρεται κυρίως για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, ενώ δεν επιδιώκει με κάθε κόστος την ανάδειξη της στη θέση των Η.Π.Α. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται από τις στρατιωτικές της δαπάνες, οι οποίες είναι πολύ χαμηλότερες από αυτές των Η.Π.Α. – σχεδόν κατά δύο τρίτα.

Εν τούτοις, η παγκόσμια πολιτική κατάσταση έχει αλλάξει ραγδαία τα τελευταία χρόνια – ειδικά μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αφενός μεν η Κίνα αναπτύσσεται οικονομικά με πολύ πιο γρήγορο ρυθμό από τις Η.Π.Α., αφετέρου περιορίζεται συνεχώς η γεωπολιτική επιρροή των Αμερικανών – σε μεγάλο βαθμό λόγω της Ρωσίας η οποία, παρά το ότι είναι οικονομικά πολύ πιο αδύναμη από την Κίνα, υπερέχει τόσο στρατιωτικά, όσο και ενεργειακά.

Οι Η.Π.Α. χαρακτηρίζονται από «ενεργειακές συγκρούσεις» στο Ιράκ, στη Μέση Ανατολή γενικότερα και στο Αφγανιστάν, ενώ σχηματίζονται νέες συμμαχίες εναντίον τους, εις βάρος της ισχύος τους – δεν είναι πλέον σε θέση δε, να επιλύσουν τα προβλήματα τους μόνες τους, όπως συμπεραίνεται από τα γεγονότα στην Ουκρανία, στη Συρία και στο Ιράκ.

Από την άλλη πλευρά η Κίνα, μαζί με τη Ρωσία, οικοδομούν μία πολύ ισχυρή αντιαμερικανική και αντιδολαριακή συμμαχία – η οποία αυξάνει συνεχώς το μέγεθος και την επιρροή της. Ταυτόχρονα, η Κίνα επεκτείνει την παρουσία της στην Αφρική, καθώς επίσης στη Νότια Ευρώπη, μέσω των επενδύσεων της σε έργα υποδομής.

Την ίδια στιγμή αλλάζουν οι διαθέσεις της αμερικανικής κοινωνίας – όπως φαίνεται από μία έρευνα (Pew Research Center), σε σχέση με το μελλοντικό ρόλο που επιθυμούν οι αμερικανοί να διαδραματίζει η χώρα τους, στον υπόλοιπο πλανήτη. Το 52% απάντησε πως οι Η.Π.Α. θα πρέπει να αφήνουν τις άλλες χώρες να λύνουν μόνες τους τα προβλήματα τους – όταν το 2002 το ποσοστό αυτό ήταν μόλις 30%.

Παράλληλα, αρκετοί αναφέρονται πλέον στην άνοδο και στην πτώση των σύγχρονων αυτοκρατοριών (γράφημα) – θεωρώντας πως είναι η σειρά των Η.Π.Α., να «αδειάσουν τη θέση» για την Κίνα.

 .

Η άνοδος και η πτώση των σύγχρονων αυτοκρατοριών

 .

Όλα συγκλίνουν λοιπόν στο συμπέρασμα, σύμφωνα με το οποίο φτάνει σύντομα το τέλος της ηγεμονίας των Η.Π.Α. στον πλανήτη – χωρίς όμως κανένας να είναι βέβαιος σχετικά με το εάν η μετάβαση σε έναν «πολυπολικό» κόσμο θα είναι ειρηνική.

Οι φόβοι αυτοί ενισχύονται από το γεγονός ότι, οι Η.Π.Α. καταρρέουν οικονομικά, με κίνδυνο να προκληθούν τεράστιες κοινωνικές εντάσεις στο εσωτερικό τους – η αντιμετώπιση των οποίων θα απαιτούσε ίσως έναν εξωτερικό εχθρό, έτσι ώστε να συσπειρωθούν οι Αμερικανοί εναντίον του, αποφεύγοντας τις διαφαινόμενες εσωτερικές αναταραχές και εξεγέρσεις.

.

Επίλογος

Με βάση τα παραπάνω, οφείλει προφανώς η Ευρώπη να αναρωτηθεί σχετικά με το ρόλο της στη νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική – χωρίς να υποτιμάει την οικονομική της ισχύ, η οποία είναι πολύ μεγαλύτερη, από αυτήν που φαίνεται προς τα έξω. Το ΑΕΠ της ΕΕ είναι το υψηλότερο παγκοσμίως (γράφημα), ενώ μία συνεκτική οικονομική ζώνη με 500 εκ. πληθυσμό δεν είναι καθόλου αδύναμη, σε σχέση με τον υπόλοιπο πλανήτη.

 .

Ε.Ε. – η εξέλιξη του ΑΕΠ της ένωσης (σε τρις δολάρια Αμερικής).

 .

Δυστυχώς βέβαια διακινδυνεύει η ευρωπαϊκή συνοχή, σε κάποιο βαθμό λόγω των αμερικανικών παρεμβάσεων στο εσωτερικό της ΕΕ, αφού η υπερδύναμη την θεωρεί προτεκτοράτο της – ενώ η χώρα, η οποία διευκολύνει συνήθως τις «παρεμβάσεις» των Η.Π.Α., μεταξύ άλλων και με τη βοήθεια του ΔΝΤ, είναι αναμφίβολα η Γερμανία.

Ένα επόμενο μειονέκτημα της ΕΕ είναι η αμυντική της ισχύ – η οποία όμως δεν είναι καθόλου δύσκολο να αναπληρωθεί, πόσο μάλλον εάν συνεργασθεί με τη Ρωσία, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα μία μεγάλη ενεργειακή αυτάρκεια. Έχω την άποψη δε πως ο πρόεδρος της Ρωσίας δεν θα ήταν καθόλου αντίθετος σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο – αν και εμποδίζεται από τη Γερμανία, η οποία φυσικά δεν θέλει να χάσει την ηγεμονική της θέση στην ήπειρο μας, οπότε προτιμάει τη συνεργασία των Η.Π.Α.

Σε κάθε περίπτωση, τυχόν συνεργασία της ΕΕ με τη Ρωσία θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ισχυρότατο «τρίτο πόλο» στον πλανήτη, ο οποίος θα ήταν τουλάχιστον ισότιμος με τους δύο άλλους – κάτι που πιστεύω πως έχει μεγάλες πιθανότητες να συμβεί, αρκεί να μην πέσει η Ευρώπη στην παγίδα των Η.Π.Α. (την οποία έχουν στήσει πιθανότατα μαζί με τη Γερμανία), οδηγούμενη σε μετωπική σύγκρουση με τη Ρωσία.

Η ΕΕ έχει ασφαλώς τη δυνατότητα να το επιτύχει και μόνη της, αρκεί να μην υπάρξουν συγκρούσεις στο εσωτερικό της – οι οποίες ουσιαστικά θα χαρακτηρίζονταν ως ανόητοι εμφύλιοι πόλεμοι.