Αυτό που εντυπωσιάζει είναι το ενδιαφέρον των ξένων εταιριών για τις οφειλές των εργαζομένων τους, στους οποίους παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες διακανονισμού με τις τράπεζες – χωρίς να περιμένουν τα πάντα από το κράτος
(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
.
Ασφαλώς δεν κατανοούμε στην Ελλάδα το πρόβλημα που δημιουργείται, όταν αποδεχόμαστε δημοσίως ότι, το χρέος δεν είναι βιώσιμο – κάτι που θα έπρεπε να συζητείται μόνο πίσω από κλειστές πόρτες, με τους αμέσως ενδιαφερόμενους (χώρες της Ευρωζώνης), αναζητώντας λύσεις που δεν θα προκαλούσαν προβλήματα στις άλλες κυβερνήσεις.
Το πρώτο δυσμενές επακόλουθο της συμπεριφοράς μας αυτής δεν είναι τόσο ο αποκλεισμός της χώρας μας από τις αγορές, όσο η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού (spreads) – τα οποία είναι μεν αδιάφορα για το δημόσιο, αφού δεν δανείζεται, αλλά πολύ σημαντικά για τις τράπεζες, οπότε για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Η αιτία είναι το ότι, οι τράπεζες δανείζονται με τα επιτόκια που διαμορφώνονται στις αγορές, ενώ τα ομόλογα του ελληνικού δημοσίου που διατηρούν στα χαρτοφυλάκια τους χάνουν συνεχώς την αξία τους, ως εγγυήσεις στην ΕΚΤ. Εκτός αυτού, οι Ισολογισμοί των τραπεζών επιδεινώνονται, η χρηματιστηριακή τους αξία επίσης, έχουν ανάγκη νέων κεφαλαίων, οι δυνατότητες δανεισμού τους από την κεντρική περιορίζονται, το κόστος δανεισμού τους αυξάνεται, τα χρήματα που μπορούν να δανείσουν στην πραγματική οικονομία ή να επενδύσουν μειώνονται, ενώ τα επιτόκια χορηγήσεων κλιμακώνονται επικίνδυνα.
Ένα επόμενο πρόβλημα είναι η συνεχώς επιδεινούμενη πιστοληπτική ικανότητα των Ελλήνων, καθώς επίσης η μείωση της αξίας των παγίων περιουσιακών τους στοιχείων (ακίνητα, μετοχές κλπ.), τα οποία μπορούν να δοθούν ως εγγυήσεις στις τράπεζες για την παροχή δανείων – με αποτέλεσμα να περιορίζεται η ποσότητα χρήματος στην αγορά, να μην υπάρχει ρευστότητα δηλαδή, οπότε να γίνονται όλο και πιο δύσκολες οι επενδύσεις, καθώς επίσης να υποφέρει η κατανάλωση, το ΑΕΠ, τα έσοδα του δημοσίου κοκ.
Έτσι συνεχίζεται η κατάρρευση του χρηματιστηρίου, καθώς επίσης των τιμών των ακινήτων – οπότε διευκολύνεται η λεηλασία της Ελλάδας, όπως στο παράδειγμα της Ουρουγουάης, η οποία έχασε το 40% των εδαφών της, χωρίς καν να απαιτηθεί στρατιωτική εισβολή (άρθρο).
Ο ισχυρισμός λοιπόν περί μη βιωσιμότητας του χρέους, εύλογος ή μη, όταν ανακοινώνεται επίσημα από την κυβέρνηση ή από την αξιωματική αντιπολίτευση, χαρακτηρίζεται αναμφίβολα ως «το ζενίθ της ανευθυνότητας» – αφού βυθίζει τη χώρα στην ύφεση, οδηγώντας την ξανά στη χρεοκοπία και στην έξοδο από το κοινό νόμισμα.
Ευτυχώς για όλους μας, ολόκληρος ο πλανήτης είναι βυθισμένος στα προβλήματα – όπως φαίνεται στο παράδειγμα της Νοτίου Αφρικής που ακολουθεί. Διαφορετικά θα είχαμε ήδη περάσει στην «απέναντι όχθη», αποκλειστικά και μόνο με δική μας ευθύνη – επιμένοντας να ανακοινώνουμε δημόσια ότι δεν πρέπει να μας δανείζουν, καθώς επίσης πως τα επιτόκια οφείλουν να αυξηθούν όσο περισσότερο γίνεται.
.
Η Νότια Αφρική
Εισαγωγικά η χώρα, μέλος των BRICS, έχει έλλειμμα προϋπολογισμού που κυμαίνεται μεταξύ 6,6% (2010) και 4% (2014), αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο, ελλειμματικό ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (5,8% του ΑΕΠ), πληθωρισμό της τάξης του 5,8%, καθώς επίσης σχετικά χαμηλά συναλλαγματικά αποθέματα – ενώ ο δανεισμός των νοικοκυριών της αυξάνεται συνεχώς (γράφημα), ακόμη και μετά την κρίση του 2008.
.
.
Περαιτέρω, ας υποθέσουμε ότι θέλει να δανειστεί κάποιος στη Νότια Αφρική το ποσόν των 50.000 Rand (περί τα 3.500 €), για να ανακαινίσει το σπίτι του – χωρίς όμως να διαθέτει εγγυήσεις, για να δώσει στην τράπεζα. Το επιτόκιο με το οποίο επιβαρύνεται τότε ανέρχεται τουλάχιστον στο 30% – στο τετραπλάσιο δηλαδή, από αυτό που ισχύει κανονικά, όταν υπάρχει η δυνατότητα παροχής εγγυήσεων.
Εάν πέσει τώρα στην παγίδα, εάν δηλαδή θελήσει να δανειστεί το παραπάνω ποσόν από την τράπεζα, μη δίνοντας την απαιτούμενη σημασία στο επιτόκιο, τότε θέτει σε λειτουργία το σπιράλ του χρέους – αφού ο ετήσιος τόκος ανέρχεται στα 15.000 Rand, με αποτέλεσμα το δάνειο να διπλασιάζεται μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα.
Έτσι λοιπόν αναγκάζεται να ζητήσει το διακανονισμό ή τη διαγραφή μέρους του χρέους του – ενδεχομένως να χρεοκοπήσει, εάν έχει ενδιάμεσα χάσει τη δουλειά του ή δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του, για οποιονδήποτε άλλο λόγο.
Με προβλήματα όπως το παραπάνω είναι αντιμέτωπο το τραπεζικό σύστημα της Νοτίου Αφρικής, το μέγεθος των οποίων θυμίζει πλέον την κρίση των ενυπόθηκων δανείων χαμηλής εξασφάλισης των Η.Π.Α. – παρά το ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας θεωρούνται ως τα πιο προηγμένα της μαύρης ηπείρου.
Τα μη καλυμμένα δάνεια, αυτά δηλαδή που έχουν δοθεί χωρίς την παροχή εγγυήσεων, έχουν φτάσει στα 14 δις $ – στο 11% των συνολικών τραπεζικών δανείων. Την ίδια στιγμή, η ποιότητα τους επιδεινώνεται ραγδαία, αφού το 25% περίπου των συγκεκριμένων δανείων είναι επισφαλές – με την έννοια ότι δεν εξυπηρετείται για ένα χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους τρεις μήνες, όταν το 2012 το ποσοστό αυτό δεν ξεπερνούσε το 14%.
To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)
Το αποτέλεσμα της παραπάνω διαδικασίας ήταν η κατάρρευση της African Bank – η οποία προκάλεσε σοκ σε ολόκληρη τη χώρα, αφού έγινε πλέον ευρέως αντιληπτό το γεγονός ότι, υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός υψηλότοκων δανείων, τα οποία δεν είναι εγγυημένα και κινδυνεύουν να μην πληρωθούν.
.
.
Η κεντρική τράπεζα της Νοτίου Αφρικής κατάφερε βέβαια να κλείσει αθόρυβα την τράπεζα, έτσι ώστε να μην προκληθεί πανικός στους καταθέτες. Είναι όμως αδύνατον να σταματήσει το βουνό των επισφαλών δανείων, τα οποία αυξάνονται συνεχώς – επειδή αυτού του είδους οι πιστώσεις είναι παραδοσιακά διαδεδομένες στη χώρα, αποτελώντας έμμεσο αποτέλεσμα του φυλετικού διαχωρισμού.
Ειδικότερα, οι περισσότεροι Νοτιοαφρικανοί δεν διαθέτουν πιστοποιητικά ιδιοκτησίας του τύπου της καταχώρησης του σπιτιού τους στο υποθηκοφυλακείο της χώρας – επειδή για πολλές δεκαετίες ήταν αδύνατον να αγοράσουν έδαφος στο κράτος τους που κατεχόταν από τους λευκούς. Έτσι λοιπόν αγόραζαν τα σπίτια τους χωρίς τα ανάλογα έγγραφα ή χρησιμοποιούσαν τα άδεια κτίρια, ως χώρο διαμονής τους.
Ορισμένοι άλλοι έχουν στην κατοχή τους άλλου είδους περιουσιακά στοιχεία – κυρίως αυτοκίνητα, τα οποία όμως αγόραζαν με μη εγγυημένα δάνεια. Σε τελική ανάλυση λοιπόν μπορούσαν να δανειστούν μόνο από ορισμένες εξειδικευμένες τράπεζες, όπως η African Bank ή η Standard Bank of South Africa, με εγγύηση τον τελευταίο μισθό τους – με επιτόκια όμως που φθάνουν έως και το 40%, όταν το μέσο κανονικό είναι της τάξης του 8%.
Στα πλαίσια αυτά, η μείωση του ρυθμού ανάπτυξης (γράφημα), σε συνδυασμό με την έκρηξη της αγοράς μη εγγυημένων δανείων, αποτελεί ένα πολύ μεγάλο ρίσκο για το τραπεζικό σύστημα, οπότε για ολόκληρη τη χώρα – η οποία έχει λεηλατηθεί στο παρελθόν από το ΔΝΤ, όσο ίσως καμία άλλη (ανάλυση).
.
.
Ακριβώς για το λόγο αυτό η Moody’s υποτίμησε τον Αύγουστο την πιστοληπτική ικανότητα των τεσσάρων μεγάλων τραπεζών του κράτους – ενώ η κεντρική του τράπεζα δεν επέτρεψε τη διάσωση της African Bank από τους φορολογουμένους, μεταφέροντας τα υγιή της στοιχεία σε μία «καλή τράπεζα», την οποία οι υπόλοιπες ανακεφαλαιοποίησαν με 1 δις $ (μία μέθοδος που σχεδιάζει να υιοθετήσει και η ΕΕ, όσον αφορά τις μελλοντικές διασώσεις τραπεζών).
.
Τα κόκκινα δάνεια
Διαπιστώνοντας τώρα το μέγεθος του προβλήματος οι μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας, οι οποίες επιδεικνύουν τη σοβαρότητα τους με το να μην περιμένουν τις λύσεις μόνο από το κράτος (σε αντίθεση δυστυχώς με την Ελλάδα), άρχισαν να προτείνουν στους εργαζομένους τους έναν επαγγελματικό διακανονισμό των οφειλών τους.
Για παράδειγμα η πολυεθνική Glencore έδωσε την εντολή σε μία εταιρεία που παρέχει υπηρεσίες τραπεζικού διακανονισμού (National Debt Mediation Association), να ερευνήσει τις δανειακές συμφωνίες των 8.000 εργαζομένων της – αντιλαμβανόμενη πως ο μισθός τους δεν θα έφθανε για την εξυπηρέτηση των χρεών τους, δημιουργώντας προβλήματα στην ίδια.
“Το πρόγραμμα αυτό είναι μέρος της προσέγγισης μας, σύμφωνα με την οποία θέλουμε να φροντίζουμε τους εργαζομένους μας όσο καλύτερα γίνεται – έτσι ώστε να φροντίζουν και αυτοί με τη σειρά τους την εταιρεία. Προσπαθούμε να δούμε τη μεγάλη εικόνα και όχι μόνο την καθημερινότητα“, ανέφερε χαρακτηριστικά στέλεχος της επιχείρησης.
Από την άλλη πλευρά, η κεντρική τράπεζα της Νοτίου Αφρικής απαίτησε από τις εμπορικές να δίνουν λιγότερα μη εγγυημένα δάνεια – διαπιστώνοντας πως στο πρώτο τρίμηνο του έτους εγκρίθηκαν 1.000.000 καινούργια, συνολικής αξίας 19 δις Rand. Αν και είναι λιγότερα κατά 17% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, συνεχίζουν να είναι υψηλά – ενώ οι μικρότερες τράπεζες είναι αυτές που επιβαρύνονται, από την ανάλογη μείωση του κύκλου εργασιών τους.
.
Επίλογος
Τα κόκκινα δάνεια, όπου και αν ανακαλύπτονται, αποτελούν ένα μεγάλο πρόβλημα για το χρηματοπιστωτικό σύστημα μίας χώρας. Η αντιμετώπιση μίας τέτοιας κατάστασης απαιτεί, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία μίας ενδιάμεσης υπηρεσίας-μεσολαβητή, μεταξύ των οφειλετών και των τραπεζών.
Η αιτία είναι το ότι και οι δύο πλευρές, τόσο ο δανειστής δηλαδή, όσο και ο οφειλέτης, προσπαθούν να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα – οπότε οι λύσεις γίνονται είτε πολύ δύσκολες, είτε καταστροφικές για τον έναν εκ των δύο «ενδιαφερομένων».
Ο ενδιάμεσος μεσολαβητής όμως πρέπει να είναι έμπειρος με ανάλογες διαδικασίες, καθώς επίσης «ακριβοδίκαιος» – ενώ οι λύσεις δεν μπορεί να είναι «πονηρές», όπως η πρόσφατη για μεταφορά του δανείου που υπερβαίνει την αγοραστική αξία του ακινήτου, για μετά από δέκα χρόνια, με μία διαπραγμάτευση του ποσού τη συγκεκριμένη εποχή.
Ασφαλώς τότε οι αξίες θα έχουν αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό, αφενός μεν επειδή σήμερα ευρίσκονται στο ναδίρ, αφετέρου λόγω του πληθωρισμού – χωρίς τον οποίο είναι αδύνατη η εξυπηρέτηση των δημοσίων, καθώς επίσης των ιδιωτικών χρεών.
Σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο πρέπει να είναι η εύρεση μίας δίκαιης λύσης και όχι η κερδοσκοπία ή η αποφυγή των υποχρεώσεων – τόσο σε εθνικό επίπεδο, όσο και σε ιδιωτικό. Όσον αφορά το ιδιωτικό χρέος, πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνεται υπ’ όψιν το γεγονός ότι, οι Έλληνες βρέθηκαν σε αδυναμία εξυπηρέτησης των ιδιωτικών χρεών τους με ευθύνη τόσο των κυβερνήσεων τους, όσο και της Τρόικας – οπότε θα ήταν άδικο να πληρώσουν αυτοί ολόκληρο το λογαριασμό.
.