Μερικές φορές αισθάνομαι το στομάχι μου να τεντώνει τόσο πολύ που μου πονάει πραγματικά, ενώ δεν μπορώ να αναπνεύσω, σαν να μην υπάρχει αρκετός χώρος στο θώρακα μου – το φαγητό όμως με ανακουφίζει από τις επιβαρύνσεις της καθημερινότητας
(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
.
“Για πρώτη φορά μετά από είκοσι χρόνια έχει αντιστραφεί η τάση, όσον αφορά το πάχος: με τους ανθρώπους στην Ιταλία να γίνονται ξανά αδύνατοι, σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της χώρας.
«Ο ισολογισμός αυτός ταιριάζει με άλλα στοιχεία, με βάση τα οποία οι δαπάνες για τρόφιμα, στους πρώτους μήνες του 2012, μειώθηκαν κατά 1,6%», ισχυρίζεται ο γεωργικός σύνδεσμος της Ιταλίας, αν και το 45,8% των κατοίκων της χώρας είναι υπέρβαροι.
Εύλογα πάντως αμφιβάλει κανείς για τη διαπίστωση της στατιστικής υπηρεσίας, πόσο μάλλον όταν γνωρίζει ότι, οι αγορές υγιεινών τροφίμων από τους καταναλωτές έχουν μειωθεί, λόγω της κρίσης – αφού οι περισσότεροι αγοράζουν φθηνότερα τρόφιμα, με μη ασφαλή προέλευση, καθώς επίσης με αμφίβολη ποιότητα, τα οποία είναι συνήθως πολύ πιο παχυντικά.
Σύμφωνα δε με μία ευρωπαϊκή έρευνα, το 40% των παιδιών στην Ιταλία, ηλικίας από δύο έως δέκα έτη, είναι υπέρβαρα – ακολουθούμενα από τα συνομήλικα τους παιδιά στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στην Ισπανία. Προηγούνται λοιπόν εκείνες οι χώρες, οι οποίες είναι βυθισμένες στην κρίση – ενώ έπεται η υπόλοιπη Ευρώπη”.
.
Ανάλυση
Η αποκαλούμενη «διατροφική διαταραχή» (Binge Eating Disorder, BED), χαρακτηρίζεται κυρίως από επαναλαμβανόμενα «επεισόδια» υπερκατανάλωσης τροφής, κατά τα οποία το εκάστοτε άτομο καταναλώνει μεγαλύτερες ποσότητες τροφής από τους άλλους ανθρώπους – βιώνοντας την απώλεια του ελέγχου, όσον αφορά τη διατροφική συμπεριφορά του.
Δεν χρησιμοποιούνται «αντισταθμιστικά», «επανορθωτικά» κατά κάποιον τρόπο μέτρα, για την αντιμετώπιση της υπερκατανάλωσης της τροφής [1]. Η «BED» συχνά συνδέεται με υπερβολικό βάρος ή με μία βαριά σωματική διάπλαση (ανάλυση) – αν και μπορεί επίσης να διαγνωσθεί σε ανθρώπους με κανονικά επίπεδα βάρους.
Η «ΒΕD» συνήθως συνοδεύεται από έντονα συναισθήματα ντροπής ή ενοχής, ενώ τα επεισόδια υπερκατανάλωσης τροφής μπορούν να συμβούν ακόμα και αν το άτομο δεν αισθάνεται καθόλου πείνα [4].
Επιπλέον, τα άτομα με «BED» υποφέρουν συχνά από μια αρνητική εικόνα του σώματος τους, η οποία αφορά τη φυσική του διάπλαση. Η ψυχοπαθολογία αυτής της διατροφικής διαταραχής εκφράζεται επίσης μέσα από ανησυχίες σχετικά με το φαγητό, από το φόβο της απώλειας του ελέγχου της κατανάλωσης ή από συναισθήματα ενοχής μετά το φαγητό.
Περαιτέρω, η «BED» συνοδεύεται από αρκετά σημαντικές διαταραχές στην ψυχοκοινωνική προσαρμογή, ενώ διαταράσσει την ποιότητα της ζωής του ατόμου – με την τελευταία να επηρεάζεται από τα συμπτώματα και το «στίγμα» που σχετίζεται με το βάρος και τις, εξ αυτού, «κοινωνικές διακρίσεις» (ρατσισμός).
Επιπλέον, εάν η διαταραχή συνοδεύεται από αυξημένο βάρος, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για ιατρικές επιπλοκές – όπως είναι ο διαβήτης, η καρδιοπάθεια ή η υψηλή αρτηριακή πίεση. Τα συμπτώματα της «BED» είναι τα ακόλουθα [2] :
.
A. Επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερκατανάλωσης τροφής. Ένα τέτοιο επεισόδιο χαρακτηρίζεται από τα εξής:
(1) Από την κατανάλωση τροφής, σε μια διακριτή, ορισμένη χρονική περίοδο (για παράδειγμα, εντός ενός διαστήματος δύο ωρών), η οποία είναι μεγαλύτερη σε ποσότητα, σε σύγκριση με τη κατανάλωση τροφής άλλων ανθρώπων, σε ένα ανάλογο χρονικό διάστημα και υπό παρόμοιες συνθήκες.
(2) Από την αίσθηση της έλλειψης ελέγχου, όσον αφορά την κατανάλωση της τροφής κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Για παράδειγμα, δημιουργείται η αίσθηση πως το άτομο δεν μπορεί να σταματήσει να τρώει ή να ελέγξει τι και πόσο τρώει.
.
B. Τα επεισόδια διατροφικής διαταραχής (binge-eating), συνδέονται με τρία ή και με περισσότερα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
(1) Η κατανάλωση τροφής είναι πιο γρήγορη, σε σύγκριση με την κανονική ταχύτητα κατανάλωσης τροφής.
(2) Η κατανάλωση τροφής δεν σταματάει, μέχρι το άτομο να αισθανθεί άβολα.
(3) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού σημειώνεται ακόμη και όταν το άτομο δεν νοιώθει πεινασμένο, από βιολογικής πλευράς.
(4) Ο «ασθενής» τρώει μόνος, μακριά από τους άλλους, επειδή αισθάνεται αμηχανία λόγω της ποσότητας που καταναλώνει.
(5) Αργότερα, αφού έχει τελειώσει το φαγητό του, αισθάνεται αηδιασμένος με τον εαυτό του, καταθλιπτικός ή πολύ ένοχος.
.
Γ. Αίσθηση αγωνίας σχετικά με την υπερκατανάλωση.
Δ. Το επεισόδιο υπερκατανάλωσης τροφής εμφανίζεται, κατά μέσο όρο, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, για τρεις συνεχόμενους μήνες.
Ε. Το επεισόδιο υπερκατανάλωσης τροφής δεν σχετίζεται με την επαναλαμβανόμενη χρήση «ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών», όπως είναι η νευρική βουλιμία. Δεν συμβαίνει δηλαδή αποκλειστικά και μόνο κατά τη διάρκεια της «νευρικής βουλιμίας» ή της νευρικής ανορεξίας.
.
Ανάλογα με τον αριθμό των επεισοδίων υπερκατανάλωσης τροφής ανά εβδομάδα, το επίπεδο της σοβαρότητας κυμαίνεται από την ήπια (1-3 «BED» επεισόδια ανά εβδομάδα) έως την ακραία σοβαρότητα (14 ή περισσότερα «ΒΕD» επεισόδια ανά εβδομάδα).
To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)
Η κλινική συνέντευξη
Η Γεωργία, 21 ετών, φοιτήτρια (Art Curatorship), βιώνει επεισόδια διατροφικής διαταραχής (BED), από την εφηβεία της έως και σήμερα. Τα επεισόδια εμφανίζονται περίπου 4-5 φορές την εβδομάδα – κάτι που την «κατηγοριοποιεί» στα μέτρια επίπεδα σοβαρότητας, όσον αφορά τα διαγνωστικά κριτήρια της «BED». Η συνέντευξη ήταν η εξής:
.
Πόσο χρονών ήσασταν όταν βιώσατε το πρώτο επεισόδιο υπερκατανάλωσης, όσον αφορά την τροφή σας [3];
Πήγαινα ακόμη στο σχολείο. Θα πρέπει να ήμουν περίπου 15 ετών. Κατά τη διάρκεια των εφηβικών μου χρόνων, είχα βάλει πολλά κιλά. Δεν νομίζω ότι έτρωγα περισσότερο από το συνηθισμένο, αλλά έβαζα κιλά. Όταν πήγαινα στο σχολείο, ένιωθα ότι τα παιδιά με κοιτούσαν και με θεωρούσαν παχιά.
Κάθε φορά που κοίταζα το σώμα μου, δεν μου άρεσε αυτό που έβλεπα. Δεν μπορούσα πια να κάνω φιλίες, όχι επειδή με πείραζαν, αλλά επειδή δεν αισθανόμουν αρκετά άνετη για να προσεγγίσω τους άλλους. Λίγο αργότερα άρχισαν τα επεισόδια. Όταν πήγαινα στο σπίτι, μετά το σχολείο, άνοιγα κατ ‘ευθείαν το ψυγείο και έβγαζα οτιδήποτε θα με έκανε να νιώσω καλύτερα, εάν το φάω. Έτρωγα πολύ και ποτέ τα φαγητά που θεωρούνται υγιή.
.
Τρώτε μέχρι να αισθανθείτε υπερβολικά χορτασμένη [3];
Σίγουρα. Δεν είναι βέβαια το είδος του φαγητού που συνηθίζουμε, όταν αισθανόμαστε πεινασμένοι και τρώμε, έτσι ώστε να χορτάσουμε. Συνεχίζω με το φαγητό, παρά το ότι έχει υποχωρήσει η πείνα μου.
.
.
Ακόμα και όταν το στομάχι μου αισθάνεται πραγματικά γεμάτο, εγώ συνεχίζω. Μερικές φορές αισθάνομαι το στομάχι μου να τεντώνει τόσο πολύ από το φαγητό που πονάει πραγματικά – που δεν μπορώ πλέον να αναπνεύσω, σαν να μην υπάρχει αρκετός χώρος στο θώρακα μου. Το φαγητό όμως με ηρεμεί και με ανακουφίζει από τις επιβαρύνσεις της καθημερινότητας.
.
Τρώτε μόνη σας, λόγω αμηχανίας για την ποσότητα που τρώτε [3];
Εγώ η ίδια φέρνω τον εαυτό μου σε δύσκολη θέση και σίγουρα αισθάνομαι αμηχανία, όταν τρώω μπροστά στην οικογένεια μου ή στους φίλους μου. Αν έτρωγα μπροστά στη μητέρα μου ή στην αδερφή μου, θα μου έριχναν ένα αγανακτισμένο και σοκαρισμένο βλέμμα, σαν να είχα διαπράξει κάποιο μεγάλο αμάρτημα. Το να τρώω μόνη σίγουρα με βοηθάει να αποφεύγω αυτά τα επιτιμητικά βλέμματα.
Οι φίλοι μου θα σκεφτόντουσαν για μένα πως είμαι αποκρουστική, αν με έβλεπαν να τρώω τόσο πολύ φαγητό. Αλλά δεν μπορώ να το επιβεβαιώσω, επειδή δεν έχω φάει ποτέ πολύ φαγητό, μπροστά στους φίλους μου. Η οικογένειά μου ήταν η πρώτη που μου δημιούργησε αυτά τα συναισθήματα. Σίγουρα ήταν αρκετό το μάθημα για μένα, έτσι ώστε να μην μοιραστώ ποτέ ξανά αυτήν την πλευρά του εαυτού μου με κανέναν, παρά μόνο με τον εαυτό μου.
Είχα ένα αγόρι, τον εμπιστεύτηκα και του είπα το πρόβλημα μου. Πήρα όλο το κουράγιο που είχα για να του το πω και εκείνος μου απάντησε πως δεν το θεωρεί άσχημο. Πίσω από την πλάτη μου όμως έλεγε στους άλλους πως το θεωρούσε πάρα πολύ άσχημο. Έτσι, βλέπετε, δεν υπάρχει πραγματικά καμία άλλη επιλογή, από το να τρώω μόνη μου. Εκτός εάν δεν θα ένοιωθα άσχημα, όταν θα με κοιτάζανε οι άλλοι με το γνωστό αγανακτισμένο τρόπο.
Δεν γίνεται όμως επειδή, εάν δεν ήμουν εγώ, εάν κάποια άλλη καθόταν απέναντί μου και την έβλεπα να τρώει τόσο πολύ φαγητό, θα την κοίταζα κι εγώ με τον ίδιο ακριβώς αγανακτισμένο τρόπο.
.
Αισθάνεστε απώθηση, καταβεβλημένη ή ένοχη μετά, αφού έχετε φάει πάρα πολύ [3];
Μερικές φορές με πιάνει ναυτία, όταν έχω φάει πάρα πολύ. Δεν ξέρω αν αυτό είναι επειδή τρώω μαζεμένα τόσα διαφορετικά είδη τροφίμων, οπότε το στομάχι μου γίνεται χάλια, ή αν ο λόγος για τη ναυτία είναι το ότι, δεν μπορώ να αντέξω να ζω με τον εαυτό μου.
Αισθάνομαι απογοητευμένη από τον εαυτό μου, επειδή πάντα τα χάνω και δεν είμαι σε θέση να βάλω απλά το πιάτο στην άκρη, χωρίς να είναι άδειο. Στην αρχή αισθάνομαι ήρεμη και χαλαρή. Αλλά μετά κυριολεκτικά χτυπιέμαι. Καταλαβαίνω ότι πάλι τα έκανα θάλασσα και αρχίζω να αισθάνομαι εξωφρενικά ένοχη.
Αλλά δεν μπορώ να βάλω την ενοχή μου στην άκρη, επειδή εγώ δεν είμαι από εκείνους τους ανθρώπους που πηγαίνουν στην τουαλέτα για να κάνουν εμετό, έτσι ώστε να απαλλαγούν από το φαγητό. Αυτό θα ήταν απλά υποκριτικό. Εφόσον μπορώ να φάω το φαγητό, πρέπει εξίσου καλά να μπορώ να ζω με τις συνέπειες.
.
Πότε ήταν η τελευταία φορά που βιώσατε ένα τέτοιο επεισόδιο διατροφικής διαταραχής [3];
Αυτή είναι εύκολη ερώτηση. Έχω μαθήματα στις εργάσιμες ημέρες. Όταν γυρίσω σπίτι μου από το πανεπιστήμιο, συνήθως έχω ένα τέτοιο επεισόδιο. Παίρνει το βάρος της ημέρας μακριά από μένα, με ηρεμεί. Περιμένω ήδη το επόμενο επεισόδιο, το απόγευμα της Δευτέρας. Είναι σπάνιο για μένα να πάω σπίτι και να μην βιώσω ένα τέτοιο επεισόδιο.
.
Σημείωση: Υπάρχουν πολλών ειδών διατροφικές διαταραχές. Το κείμενο αναφέρεται αποκλειστικά στη διατροφική διαταραχή Binge (Binge-Eating Disorder – BED), που είναι μια εξ’ αυτών.
Βιβλιογραφία
[1] Berking, M.,, Rief, W. (2012). Klinische Psychologie und Psychotherapie für Bachelor. Band I: Grundlagen und Störungsiwssen. Springer Verlag.
[2] American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author.
[3] First, Michael B., Spitzer, Robert L, Gibbon Miriam, and Williams, Janet B.W.: Structured Clinical Interview for DSM-IV-TR Axis I Disorders, Research Version, Patient Edition. (SCID-I/P) New York: Biometrics Research, New York State Psychiatric Institute, November 2002.
[4] Svaldi, J., Neumann, E. (2014). Binge-Eating-Störung. Info Neurologie & Psychiatrie, 16 (2). Springer Medizin.
.