Τη στιγμή που οι υποστηρικτές της πιστωτικής επέκτασης θα παραδεχτούν το λάθος τους, θα χάσουν την αξιοπιστία τους – οι μεγάλες τράπεζες θα χάσουν τους δανειστές τους και οι κυβερνήσεις θα χάσουν το μεγαλύτερο χρηματοδότη τους.
(To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες)
.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ο οικονομικός δημοσιογράφος Henry Hazlitt, προειδοποίησε, τάχθηκε δηλαδή κατά των προσπαθειών για τη δημιουργία ενός διεθνούς συστήματος, το οποίο θα είχε σκοπό την παροχή διευκολύνσεων, όσον αφορά την ομαλή «μεταφορά» συναλλάγματος.
Εκείνη την εποχή, οι αντιπρόσωποι των μεγαλυτέρων κρατών του κόσμου, προσπαθούσαν να αυξήσουν τη ρευστότητα στις παγκόσμιες αγορές. Θέλησαν να βεβαιωθούν λοιπόν πως το τραπεζικό σύστημα και τα κράτη, δεν θα υπέφεραν ποτέ από έλλειψη κεφαλαίων.
Ο Hazlitt όμως δεν ξεγελάστηκε. Με απλά λόγια, έγραψε τα εξής: “Πιέζουν για περισσότερο παγκόσμιο πληθωρισμό“. Τα λόγια του, μολονότι σωστά, έπεσαν στο κενό. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο ιδρύθηκε δεκαετίες νωρίτερα, είχε αναλάβει ως ρόλο του τη διευκόλυνση της «εξαγωγής πληθωρισμού».
Μισό αιώνα αργότερα, το ΔΝΤ είχε υπό την επίβλεψη του έναν ταραχώδη οικονομικό κύκλο, ο οποίος κατέληξε σε ένα οδυνηρό αδιέξοδο το 2008.
Μεγάλες υπερχρεωμένες τράπεζες ήταν στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τις δουλειές και τα σπίτια τους. Οι κυβερνήσεις ξόδεψαν δισεκατομμύρια, στη προσπάθειά τους να διατηρήσουν τα «δίχτυα ασφαλείας» της κοινωνικής πρόνοιας.
Το τελικό αποτέλεσμα, το οποίο ευρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, είναι η στάσιμη οικονομική ανάπτυξη, με ισχνές προοπτικές για ανάκαμψη.
Το ΔΝΤ όχι μόνο απέτυχε να σταματήσει την εξέλιξη της οικονομικής κρίσης, αλλά ενθάρρυνε επίσης τη συντονισμένη πιστωτική επέκταση, η οποία προκάλεσε την εμφάνιση στεγαστικών υπερβολών (φούσκες) ανά το κόσμο.
Πρόσφατα όμως, ο παγκόσμιος χρηματοπιστωτικός γίγαντας, το τέρας των αγορών, εμφανίστηκε μετανιωμένος. Σε μια πρόσφατη εξαμηνιαία έκθεση του, το Ταμείο προειδοποιεί πως η πολιτική των χαμηλών επιτοκίων, εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών, τοποθετεί ουσιαστικά τα θεμέλια για μια νέα αποτυχία του συστήματος.
Σύμφωνα με την Guardian, το ΔΝΤ αναφέρει πως “η πάνω από μία δεκαετία διατήρηση των επιτοκίων σε μηδενικά σχεδόν επίπεδα, έχει ενθαρρύνει περισσότερο την κερδοσκοπία, παρά την αναμενόμενη ανάκαμψη των επενδύσεων“.
.
Η ξεχασμένοι οικονομολόγοι
Οι οικονομικοί παρατηρητές της Αυστριακής σχολής, μας έχουν προειδοποιήσει για το ίδιο πρόβλημα, εδώ και πολλά χρόνια. Στην πορεία προς την κατάρρευση της Lehman Brothers, οι δημοφιλείς (mainstream) σχολιαστές υπήρξαν θερμοί υποστηρικτές της νέας ευημερίας. Πίστευαν πως οι καλές εποχές ήλθαν εδώ για να μείνουν.
Ο ειδικός στις επενδύσεις Peter Schiff, υπήρξε θύμα δημόσιου «χλευασμού» στην κρατική τηλεόραση, όταν είπε πως το επίπεδο των τιμών των ακινήτων στις ΗΠΑ ήταν υπερβολικό, «μη βιώσιμο».
Ήταν ελάχιστοι εκείνοι οι οικονομολόγοι, οι οποίοι διαισθάνθηκαν πως κάτι δεν πήγαινε καλά, ακόμη και την περίοδο που ο δείκτης Dow Jones Industrial Average «χτύπησε» νέα ιστορικά υψηλά. Όλοι τους ήταν πεπεισμένοι σχετικά με το ότι, η αγορά δεν θα διολίσθαινε, αλλά θα συνέχιζε σταθερά την ανοδική της πορεία.
Οι φούσκες ακινήτων φυσικά, ήρθαν και παρήλθαν. Οι Αυστριακοί που είχαν προβλέψει την εξέλιξη τους, αγνοήθηκαν απερίφραστα από τους περισσότερους του χώρου.
.
Τα βασικότερα μέλη της Αυστριακής οικονομικής σχολής.
(*Πατήστε στην εικόνα για μεγέθυνση)
.
To άρθρο αποτελείται από 2 Σελίδες (…)
Ο καθηγητής οικονομικών των ΗΠΑ Brad Delong, απέρριψε την αυστριακή θεωρία σχετικά με την ύφεση του 2008, χαρακτηρίζοντας το φόβο απέναντι στη πιστωτική επέκταση ως «προϊόν ομοφοβικού αντισημιτισμού».
Ο γνωστός σε όλους εμάς Paul Krugman – διατηρώντας πάντα την εικόνα του μη σοβαρού και μίζερου οικονομολόγου, αμφιταλαντευόμενου ανάμεσα σε δύο δουλειές – προσέφερε στους New York Times ένα ωραίο ατεκμηρίωτο κείμενο, το οποίο υποτίθεται πως επεξηγεί τις βάσεις, επάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η αυστριακή σκέψη, στο θέμα των οικονομικών κύκλων. Ο Noah Smith (και πάλι καθηγητής οικονομικών των ΗΠΑ) δήλωσε πρόσφατα ότι, “οι Αυστριακοί έχουν πέσει θύματα επίθεσης σκουληκιών του εγκεφάλου”.
Τώρα, το ΔΝΤ φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτό που οι Αυστριακοί έλεγαν όλον αυτό τον καιρό: “Εάν δώσεις στις τράπεζες φθηνό χρήμα, θα επενδύσουν (οι τράπεζες) σε εγχειρήματα που δεν είναι πάντοτε βιώσιμα. Αυτά συμπεριλαμβάνουν καταναλωτικά προϊόντα, καθώς επίσης κεφαλαιουχικά αγαθά“.
Η νομισματική πολιτική των κεντρικών τραπεζών διογκώνει τους ισολογισμούς των τραπεζών, παρέχοντας τους το κίνητρο να αυξήσουν τις τιμές, στα αγαθά που θεωρούν κερδοφόρα.
Δεν είναι όμως όλες αυτές οι επενδύσεις το αποτέλεσμα της πραγματικής ζήτησης. Ο πληθωρισμός γεννά πληθωρισμό, μέχρι το σημείο που τα χρήματα θα έχουν επεκταθεί αρκετά βαθιά στην οικονομία, οπότε θα αυξηθούν οι τιμές σε επίπεδο καταναλωτή.
Σε αυτό το σημείο, οι κεντρικές τράπεζες έχουν δύο επιλογές: να συνεχίσουν να εκτυπώνουν φθηνό χρήμα ή να σταματήσουν την περαιτέρω νομισματική επέκταση.
Εάν συνεχίσει η εισροή των νέων χρημάτων μέσα στο σύστημα, τότε τα νομίσματα θα χάσουν τελικά όλη την αγοραστική τους αξία. Σε περίπτωση δε που οι κεντρικές τράπεζες θα σταματήσουν την εκτύπωση χρημάτων, θα ακολουθήσει μια βαριά ύφεση. Δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις.
Η Αυστριακή θεωρία του οικονομικού κύκλου, δεν υπήρξε ποτέ μια ριζοσπαστική παραδοχή. Ορίζει μονάχα πως οποιαδήποτε «παράκαμψη» του φυσικού κύκλου της οικονομικής ανάπτυξης, θα ακολουθείται πάντα από το ανάλογο κόστος. Είναι ένας σχετικά απλός νόμος: “Τίποτα δεν είναι δωρεάν στο κόσμο“. Η πλειοψηφία των οικονομολόγων πιστεύει το αντίθετο. Με άλλα λόγια, πιστεύουν στη μαγεία.
Το ΔΝΤ μπορεί επιτέλους να “ξύπνησε”, συνειδητοποιώντας τη ζημία που προκλήθηκε από την αλόγιστη πιστωτική επέκταση. Η προειδοποίηση του ταμείου, δεν θα μπορούσε να έρθει σε καλύτερη στιγμή.
Όπως επισημαίνει ο Michael Pollaro του Forbes, η πιστωτική επέκταση επιβραδύνεται στις ΗΠΑ. Η γενικότερη μείωση στην αναπτυξιακή ορμή της χώρας, δικαιολογείται εν μέρει από τις ρευστοποιήσεις του χρηματιστηρίου τις τελευταίες ημέρες.
Όταν υιοθετείται μία μη συμβατική νομισματική πολιτική, ετεροχρονισμένη, τότε το ξέσπασμα της κρίσης είναι νομοτελειακό. Το πότε ή πως θα εξελιχθεί είναι άγνωστο – το σίγουρο όμως είναι πως θα συμβεί.
Η προτεινόμενη λύση του ΔΝΤ πάντως, παραλείπει να ορίσει τον πυρήνα του προβλήματος. Το ταμείο απαιτεί νέους κανονισμούς για τον περιορισμό της ανάληψης υπερβολικών κινδύνων. Επιθυμεί επίσης τη λήψη μέτρων για να αποφευχθούν τυχόν “φούσκες”.
Η λύση στο πρόβλημα όμως δεν είναι οι αυστηρότερες ρυθμίσεις ή η προσεκτικότερη, αυξημένη επίβλεψη των αγορών. Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει ο αδυσώπητος κύκλος “της δημιουργίας φούσκας και της διάρρηξης της”, είναι να επιτραπεί στις αγορές να συντονίσουν μόνες τους την παροχή χρήματος. Τα επιτόκια μπορούν να οριστούν από μόνα τους, δια μέσου της ελεύθερης αγοράς και του δανεισμού των νομισμάτων.
Από τη στιγμή λοιπόν που η αυστριακή σχολή υπήρξε τόσο προφητική, όσον αφορά τη κατάρρευση της αγοράς των ακινήτων και αφού ο διεθνής οργανισμός, αρμόδιος για την εποπτεία του παγκόσμιου τραπεζικού συστήματος, συμφωνεί με τη θεωρία της, γιατί δεν έχουν γίνει ακόμη οι απαραίτητες «απολογίες»;
Γιατί ο Paul Krugman και οι “κρατικιστικοί” σύντροφοί του, δεν αναγνωρίζουν την αξία των θέσεων και των επιχειρημάτων της Αυστριακής σχολής;
Η απάντηση είναι προφανής. Τη στιγμή που οι υποστηρικτές της πιστωτικής επέκτασης θα παραδεχτούν το λάθος τους, θα χάσουν αμέσως και εντελώς την αξιοπιστία τους. Οι μεγάλες τράπεζες θα χάσουν τους δανειστές τους και οι κυβερνήσεις θα χάσουν το μεγαλύτερο χρηματοδότη τους.
Ο Ambrose Evans-Pritchard της The Telegraph, ένας από τους «λάτρεις του πληθωρισμού», επιθυμεί τη μονιμοποίηση της μαζικής εκτύπωσης χρημάτων, για να κρατηθεί η παγκόσμια αγορά στη ζωή – παρόλο που τα τελευταία πέντε χρόνια έχει επαρκώς αποδειχθεί η ματαιότητα του εγχειρήματος.
Μερικοί άνθρωποι ποτέ δεν μαθαίνουν. Ή δεν επιτρέπουν στην αλήθεια αυτών που συμβαίνουν να παρεμβαίνει, εμποδίζοντας την με τη «δευτερογενή ατζέντα τους».
.
.
Κανείς από αυτούς που υπηρετούν την οικονομική σκέψη, δεν υπονοεί πως το ΔΝΤ είναι στελεχωμένο με παρανοϊκούς ή πως είναι κατευθυνόμενο. Συνεχίζουν όμως να αγνοούν και να μειώνουν την αξία της Αυστριακής σχολής οικονομικής σκέψης. Αυτή η συμπεριφορά δε θα συνεχίζεται, έως ότου θα είναι πλέον πολύ αργά.
Κατά τη διαδικασία αυτή, οι υποστηρικτές του Keynes θα καταφέρουν να αναδείξουν ακόμη περισσότερο την «πνευματική χρεοκοπία τους». Ο μέσος άλλωστε πολίτης ποτέ δεν τους εμπιστεύθηκε. Αυτή είναι ουσιαστικά η τελευταία μας ελπίδα.
James E. Miller, Mises Institute of Canada
.