Οι εσφαλμένοι μέθοδοι πρόβλεψης
Οι προσφιλείς στους οικονομικούς αναλυτές και οικονομολόγους μέθοδοι πρόβλεψης του μέλλοντος, μέσω της μελέτης του παρελθόντος, όπως αυτή στην αρχή του κειμένου μας (παραλληλισμοί με το 1978), στηρίζονται στην εικασία, σύμφωνα με την οποία το μέλλον έχει αρκετές ομοιότητες με το παρελθόν. Η ιστορία είναι προφανώς ένας μεγάλος δάσκαλος – όμως, οι περισσότερες παραδοχές όλων μας είναι γεμάτες σοβαρά λάθη. Ειδικότερα τα εξής:
.
(α) Το πρώτο είναι σίγουρα το ότι, ο «ιστορικός ορίζοντας» μας είναι αρκετά περιορισμένος – αφού, ακόμη και οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται από τη Wall Street, δεν ξεπερνούν τα τριάντα παρελθόντα χρόνια.
Φυσικά οι προσεκτικοί αναλυτές χρησιμοποιούν πλέον ιστορικά δεδομένα που ξεπερνούν τα εκατό χρόνια – ευρίσκοντας «εργαλεία», τα οποία ήταν ανύπαρκτα πριν από μερικά έτη. Εν τούτοις, μεταξύ των δύο μεγαλύτερων καταρρεύσεων των Πολιτισμών στην ανθρώπινη ιστορία, την παρακμή της εποχής του χαλκού, καθώς επίσης την αποσύνθεση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, μεσολάβησαν 1600 χρόνια – ενώ από το τελευταίο «συμβάν», από την κατάρρευση της Ρώμης, την οποία ακλούθησε ο μεσαίωνας, έχουν περάσει επίσης 16 αιώνες.
Αυτό δεν σημαίνει φυσικά πως ο Πολιτισμός μας ευρίσκεται στο χείλος της αβύσσου, αφού ο βασικός σκοπός της αναφοράς μας είναι η τεκμηρίωση, σχετικά με το πόσο περιορισμένη είναι η χρήση της ιστορικής εμπειρίας, για την ερμηνεία των σημερινών γεγονότων.
(β) Το δεύτερο λάθος έχει σχέση με την ανικανότητα των αναλυτών να στηριχθούν σε «δυναμικούς παράγοντες κλίμακας», οι οποίοι δεν συνδέονται με εκείνα τα ρίσκα, τα οποία διαπιστώνονται από την ιστορία.
Αναλυτικότερα, επειδή ο δυνητικός κίνδυνος είναι μία «εκθετική συνάρτηση» του μεγέθους του συστήματος, καθώς επίσης λόγω του ότι το σημερινό χρηματοπιστωτικό σύστημα, εξ αιτίας των παραγώγων, έχει ένα μέγεθος, έναν «εξτρεμιστικό» όγκο καλύτερα που δεν παρατηρήθηκε ποτέ στο παρελθόν, οφείλει να υποθέσει κανείς εύλογα πως ο πλανήτης δεν ήταν ποτέ αντιμέτωπος με ένα τόσο μεγάλο ρίσκο, όπως το σημερινό.
.
Επίλογος
Φαίνεται σαν να προβλέπονται ανεύθυνα «συνθήκες αποκάλυψης», όταν χρησιμοποιείται η λέξη «κατάρρευση», όσον αφορά το δολάριο – κάτι που όμως δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, αφού ο κίνδυνος είναι ρεαλιστικός, εάν τυχόν χαθεί η εμπιστοσύνη των Πολιτών, καθώς επίσης των κεντρικών τραπεζών, απέναντι στη μελλοντική αγοραστική δύναμη του αμερικανικού νομίσματος.
Ουσιαστικά σήμερα «ρίχνονται ξανά δολάρια στην αγορά», είτε με τη μορφή της αυξημένης κατανάλωσης, είτε με την αγορά πραγματικών περιουσιακών στοιχείων (μετοχές, ακίνητα κοκ.). Η «συμπεριφορά» αυτή θα οδηγήσει σε αυξημένα επιτόκια, στην κλιμάκωση των τιμών, καθώς επίσης στην καταστροφή κεφαλαίων – με αποτέλεσμα είτε τον αποπληθωρισμό (όπως το 1930), είτε τον υπερπληθωρισμό (όπως το 1970), είτε και τα δύο μαζί, ανάλογα με την περιοχή ή το χρόνο.
Σε κάθε περίπτωση, η κατάρρευση του δολαρίου, καθώς επίσης του σημερινού, παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, είναι απολύτως προβλεπόμενη – πόσο μάλλον αφού είναι γνωστά ανάλογα συμβάντα από το πρόσφατο παρελθόν, όπου το σύστημα κατέρρευσε τρεις φορές (1914, 1939 και 1971). Η εκάστοτε κατάρρευση δε ακολουθήθηκε από εξαιρετικά ταραχώδη χρονικά διαστήματα – οι λεπτομέρειες για τα οποία είναι σε όλους μας γνωστές.
Η προβλεπόμενη μελλοντική κατάρρευση θα μπορούσε επίσης να συνοδευθεί, όπως τότε, από νομισματικές ανακατατάξεις (υπερπληθωρισμός και αποπληθωρισμός 1919-1922, 1929), από συναλλαγματικούς πολέμους (1930), από συμβατικούς πολέμους (1940), από την υιοθέτηση του κανόνα του χρυσού (1944, Breton Woods) ή από σοβαρές «συστημικές αλλαγές» (1980, νεοφιλελευθερισμός) – ενδεχομένως από πολλά μαζί.
Με βάση δε τα σημερινά δεδομένα, οι μελλοντικές απειλές για το δολάριο φαίνεται να είναι οι εξής: χρηματοπιστωτικός πόλεμος, αποπληθωρισμός, υπερπληθωρισμός, κατάρρευση των χρηματαγορών.
Κανένας δεν μπορεί να προβλέψει βέβαια πότε ή τι ακριβώς θα συμβεί – πόσο μάλλον εάν κινδυνεύει μόνο το σύστημα, όπως συνέβη τον προηγούμενο αιώνα, ή ολόκληρος ο δυτικός πολιτισμός (ανάλυση) – όπως συνέβη στο παρελθόν με την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η οποία παρουσιάζει πολλά κοινά με τις σημερινές Ηνωμένες Πολιτείες.
Οφείλουμε όμως να είμαστε πολύ προσεκτικοί, όσον αφορά τις παραδοχές μας, όπως ο συγγραφέας (Richard), σε βιβλίο και σε άρθρο του οποίου στηρίχθηκε η παραπάνω ανάλυση – η οποία θεωρούμε πως δεν περιέχει πολύ μεγάλες υπερβολές, αν και πρόκειται για την υποκειμενική μας άποψη.
.
.
