Η απόφαση για την ίδρυση μίας εταιρείας δεν πρέπει να είναι ποτέ το αποτέλεσμα της απλής αναζήτησης του κέρδους, αλλά της «τάσης» για δημιουργία – η οποία, εάν στηριχθεί σε σωστές βάσεις, θα έχει σαν «παράπλευρο» αποτέλεσμα το κέρδος
(To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες)
.
“Η κίνηση από την ασφάλεια στην ανασφάλεια, καθημερινό σχεδόν γεγονός στο επιχειρηματικό «γίγνεσθαι», είναι ουσιαστικά η γενεσιουργός αιτία του φόβου – η συνειδητή ή ασυνείδητη σκέψη σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβεί στο μέλλον ή τι θα μπορούσε να αιφνιδιάσει από το παρελθόν. Εάν τυχόν η επιχείρηση καταληφθεί ολοκληρωτικά από το φόβο, γίνεται αδρανής – οπότε, λόγω της έλλειψης κίνησης, οδηγείται στην καταστροφή της“.
.
Άποψη
Αντιμετωπίζοντας την επιχείρηση σαν έναν ζωντανό οργανισμό, αποτελούμενο και χαρακτηριζόμενο από το σύνολο των ανθρώπων που απασχολούνται σε αυτήν και όχι μόνο από τις «υλικές» επενδύσεις, διαφοροποιούμαστε πλήρως από τις «εικόνες» του παρελθόντος, τοποθετώντας τον άνθρωπο και τη γνώση (διανοητική και συναισθηματική) στο επίκεντρο της επιχειρηματικής δράσης.
Η διαφοροποίηση αυτή είναι ευνόητο ότι απαιτεί την πλήρη καταστροφή των υφισταμένων «εικόνων» (εικόνες του εαυτού μας, εικόνες της εταιρείας μας, του κλάδου μας κ.α.), έτσι ώστε η επαφή μας με το περιβάλλον να είναι ουσιαστική, χωρίς την μεσολάβηση ανασταλτικών (τεχνητών, απαρχαιωμένων, πλασματικών) προκαταλήψεων.
Η επιχείρηση επομένως (κατ’ αναλογία με τον άνθρωπο πάντοτε) χαρακτηρίζεται εν πρώτοις από το «σώμα». Εδώ συμπεριλαμβάνονται τα μηχανήματα, οι εγκαταστάσεις, το Κεφάλαιο και γενικότερα όλα όσα αποτυπώνονται στις εκάστοτε λογιστικές και λοιπές καταστάσεις της. Όπως και στον άνθρωπο, «απαιτείται» η εξωτερική υγεία, η οποία συγκεκριμενοποιείται από την ορθότητα των επί μέρους τοποθετήσεων («θέσεις» του Ισολογισμού») και της συνολικής εμφάνισης (αποτελέσματα).
Ασχολούμενοι εκ φύσεως κυρίως με την εξωτερική εμφάνιση, καθώς επίσης περισσότερο με την κληρονομική (την οποία παραδόξως «θεοποιούμε») παρά με την επίκτητη (την οποία σχεδόν πάντοτε θέτουμε υπό αμφισβήτηση), παραμένουμε στις περισσότερες των περιπτώσεων σε αυτά τα χαρακτηριστικά της επιχείρησης, εμβαθύνοντας αν όχι ποτέ, τουλάχιστον σπάνια. Η δημιουργικότητα και ο νεωτερισμός όμως (καινοτομία), δύο από τα πλέον βασικά στοιχεία των επιτυχημένων εταιρειών, δεν συναντώνται ποτέ στο «σώμα» των επιχειρήσεων αλλά αρκετά «πίσω» από αυτό.
Είναι σωστό να επεξηγήσουμε εδώ τις έννοιες «δημιουργικότητα» και «καινοτομία», όχι μόνο «ορίζοντας» τις με βάση τις σύγχρονες οικονομικές θεωρίες, αλλά και τοποθετώντας τις στις ανάλογες εταιρείες. Σύμφωνα με γνωστό οικονομολόγο, «δημιουργικότητα» είναι το να βρίσκεις νέες ιδέες, ενώ «καινοτομία» είναι το να αποφασίζεις ποιες ιδέες να διαλέξεις και να εφαρμόσεις, έτσι ώστε να δημιουργήσεις αξία. Η δημιουργικότητα «τοποθετείται» (χαρακτηρίζει) κυρίως στις μικρότερες εταιρείες, ενώ η καινοτομία (εύρεση νέων ιδεών από τις μικρότερες και «κλιμάκωση» τους έτσι ώστε να δημιουργηθούν μαζικές Αγορές) στις μεγάλες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι μεγάλες εταιρείες είναι καλές στην ανάπτυξη, αντί στην επινόηση νέων ιδεών – κάτι που δυστυχώς «ξεχνούν» προσπαθώντας να γίνουν «εκθαμβωτικά» δημιουργικές όπως οι μικρές. Αντί δηλαδή να παίρνουν τις ιδέες των μικρών και να τις μετατρέπουν σε μεγάλες αγορές, εστιάζουν στην ανεύρεση νέων ιδεών, σημείο στο οποίο υπερτερούν οι μικρές. Ο στόχος τους όμως θα έπρεπε να είναι το να γίνουν καλύτερες σε αυτό που είναι ήδη καλές και όχι να ενεργούν σαν τις μικρές (ιδιαίτερα αφού η καινοτομία εμπεριέχει τεράστιο ρίσκο, το οποίο είναι περισσότερο αποδεκτό από τις μικρότερες, οι οποίες «διακινδυνεύουν» εκ του μεγέθους τους λιγότερα).
Κατά δεύτερο λόγο τώρα η επιχείρηση αποτελείται από το πνεύμα (νους, λογική), την «υλική» γνώση δηλαδή που στηρίζεται στη σκέψη και προέρχεται από τις γνώσεις και τις εμπειρίες του παρελθόντος (μνήμη), ή τις «προσμονές» του μέλλοντος (προβολή του παρελθόντος και του παρόντος στο μέλλον). Η γνώση αυτή (πνεύμα) είναι η συνισταμένη των επί μέρους γνώσεων των απασχολουμένων και της ιστορίας της επιχείρησης ενώ, αν και απόλυτα «υλική» στη βάση της, δεν είναι τόσο εμφανής όσο το «σώμα», έτσι όπως το ερμηνεύσαμε παραπάνω.
Εν τούτοις είναι εξαιρετικά σημαντική για την επιβίωση και την επιτυχία της επιχείρησης, όχι μόνο γιατί αποτελεί τα «θεμέλια» της κεντρικής φιλοσοφίας της, αλλά και γιατί από εδώ πηγάζει η «καινοτομία» της, η δυνατότητα της δηλαδή να δημιουργεί από υφιστάμενες και νέες ιδέες, μαζικές αγορές. Επομένως οφείλει να «καλλιεργείται» συνεχώς από τις εταιρείες, όπως ακριβώς οφείλει να «καλλιεργείται» το πνεύμα από τους ανθρώπους, εάν θέλει να παραμένει «οξύ» και πάντοτε σε ετοιμότητα.
Το τρίτο «συστατικό» της «επιχείρησης – οργανισμού» είναι το συναίσθημα, το οποίο είναι ακόμη λιγότερο εμφανές, έως και απροσδιόριστο (μόλις πρόσφατα αναλύθηκε από την επιστήμη η σημασία της «συναισθηματικής» νοημοσύνης για τον άνθρωπο και την επιτυχία του στη ζωή). Το συναίσθημα είναι το μη υλικό τρίτο στοιχείο στην επιχείρηση το οποίο, κατ’ αναλογία με τον άνθρωπο, αφορά την ευχαρίστηση, την επιθυμία, τη χαρά, το φόβο, τη βία, το πάθος, το θυμό, τις συγκρίσεις, τα ιδανικά, την υποκρισία, την εξάρτηση, τις σχέσεις, τις συγκρούσεις, την ηθική και τόσα άλλα, τα οποία κυρίως χαρακτηρίζουν και διαφοροποιούν απόλυτα τις επιχειρήσεις μεταξύ τους.
Από το συναίσθημα αυτό πηγάζει η «δημιουργικότητα» η οποία, αφού απαιτεί «νεανικό μυαλό», με την έννοια του ότι όχι μόνο αμφισβητεί εκ φύσεως τα πάντα (δομές, οργανώσεις, νοοτροπίες κ.α.), αλλά και δεν είναι καθόλου επιβαρημένο από το παρελθόν (οδυνηρές εμπειρίες, προκαταλήψεις), δεν «προβάλλει» το παρελθόν και δεν καθορίζει μέσω αυτών των «προβολών» ούτε το παρόν, ούτε και το μέλλον.
Όπως ακριβώς ο άνθρωπος αναλύει τα συναισθήματα του στην προσπάθεια του να ανακαλύψει τον εαυτό του (ο οποίος είναι πάντοτε μοναδικός), έτσι ώστε να «αναγνωρίζει» τις εκάστοτε πηγές της συμπεριφοράς και των δράσεων – αντιδράσεων του, έτσι οφείλει να δρα και η επιχείρηση, εάν πραγματικά επιθυμεί την πλήρη διαφοροποίηση (εξατομίκευση) και την καθολική ανάπτυξη της δημιουργικότητας της.
To άρθρο αποτελείται από 3 Σελίδες (…)
Με βάση το συναίσθημα επομένως «ζει» και μεταβάλλεται σε ανθρώπινο οργανισμό η επιχείρηση, οπότε αυτό «καθορίζει» κυρίως το χαρακτήρα και την ατομικότητα (μοναδικότητα) της. Γνωρίζοντας την πολυπλοκότητα της ανάλυσης των συναισθημάτων του κάθε ανθρώπου, καταλαβαίνουμε την τεράστια αντίστοιχη πολυπλοκότητα των επιχειρήσεων, των οποίων ο χαρακτήρας οριοθετείται όχι μόνο από τη σύνθεση όλων των απασχολουμένων τους, αλλά και από τη «βαρύτητα» εκάστου επί μέρους (για παράδειγμα, διαφορετική «βαρύτητα» έχει ο ιδιοκτήτης ή ο manager από τους υπολοίπους και αυτό ανάλογα με τη θέση του στη λήψη και «διαχείριση» των αποφάσεων, ή στη λειτουργία του συνολικού συστήματος).
Λόγω αυτής της πολυπλοκότητας, η απαραίτητη για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας διαδικασία (αυτοανάλυση) είναι εξαιρετικά δύσκολη στις μεγάλες εταιρείες, οι οποίες ακριβώς για αυτό είναι καλύτερα να «επικεντρώνουν» τις προσπάθειες τους στην «καινοτομία», όπως υποστηρίζει σωστά η σύγχρονη θεωρεία. Αποτελεί ως εκ τούτου μία μάλλον «εγγενή» αδυναμία των πολυεθνικών ομίλων, η οποία οφείλει να σημειωθεί ιδιαίτερα.
Η σύνθεση όλων των παραπάνω (σώμα, πνεύμα, συναίσθημα), η οποία συντελείται μέσα σε ένα συγκεκριμένο και διαφορετικό κάθε φορά πλαίσιο (οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον), «δημιουργεί», σε αντιστοιχία με τον άνθρωπο, το χαρακτήρα (την προσωπικότητα) της εκάστοτε επιχείρησης. Περαιτέρω, η «εκτίμηση» της με στόχο την εξαγορά, την επένδυση μέσω του χρηματιστηρίου, την ανάληψη της διοίκησης της ή οτιδήποτε άλλο, οφείλει να συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία του χαρακτήρα της, όχι μόνο δηλαδή το πρώτο και εμφανέστερο, όπως συνήθως συμβαίνει.
.
Το «σώμα» της επιχείρησης
Είναι αναμφίβολο ότι, το σώμα του ανθρώπου (η εξωτερική εμφάνιση) διαδραματίζει έναν σημαντικότατο ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει πώς προηγείται ή «ηγείται» των υπολοίπων. Το ίδιο συμβαίνει και στην επιχείρηση με την έννοια που έχουμε ήδη αναλύσει (Ισολογισμός, λογιστικές καταστάσεις).
Το σώμα της επιχείρησης μπορεί να είναι όμορφο ή άσχημο (κάτω από κληρονομικά ή επίκτητα αίτια), γυμνασμένο ή αγύμναστο (ανάλογα με την κίνηση ή την αδράνεια των μελών του), υγιές ή ασθενές (φυσική διατροφή – κερδοφορία ή φάρμακα – δανεισμός), νέο ή γερασμένο (σε άμεση σχέση με τη συχνότητα ανανέωσης ή μη των παγίων κ.α. στοιχείων του), παχύ ή αδύνατο (υπερβολικό προσωπικό ή ακριβώς το αναγκαίο) και πολλά άλλα, προς την ίδια «μεταφορική» κατεύθυνση.
Η συνεχής και προσεκτική ενασχόληση μαζί του, η οποία όμως μπορεί να προέλθει μόνο από τη συντονισμένη λειτουργία όλων των στοιχείων του χαρακτήρα, είναι μία από τις βασικότερες ασχολίες της επιχείρησης σε καθημερινή βάση. Η ενασχόληση αυτή οφείλει να γίνεται προγραμματισμένα, γεγονός που προϋποθέτει μία συγκεκριμένη στρατηγική.
Με αυτόν τον τρόπο (την διαρκή κίνηση με στρατηγική) το σώμα ομορφαίνει, γυμνάζεται, παραμένει υγιές και νέο, οπότε μπορεί να αντιμετωπίζει με πολύ μεγαλύτερη ευκολία τη δεδομένη αβεβαιότητα του εξωτερικού κόσμου, «διαισθανόμενο» κάθε φορά την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει στη ζωή.
.
Το πνεύμα (η λογική) της επιχείρησης
Οι βασικότερες δύο «κατηγορίες» χαρακτήρων κατά τη σύγχρονη ψυχολογία, είναι ο εσωστρεφής και ο εξωστρεφής. Σύμφωνα με αυτήν, «Η εσωστρεφής σκοπιά είναι εκείνη που, σε όλες τις περιστάσεις, τοποθετεί τον εαυτό και τις υποκειμενικές διεργασίες επάνω από το αντικείμενο ενώ αντίθετα, η εξωστρεφής σκοπιά τοποθετεί το υποκείμενο σε υποδεέστερη μοίρα από το αντικείμενο με αποτέλεσμα το αντικείμενο να αποκτά πρωταρχική αξία».
Στη μία περίπτωση δηλαδή (εξωστρέφεια) το ενδιαφέρον στρέφεται προς τα έξω (προς το αντικείμενο) και στην άλλη (εσωστρέφεια) προς τα έσω (προς το υποκείμενο). Η φυσιολογική ζωή αντιστοιχεί σε μία ρυθμική εναλλαγή και των δύο αυτών μορφών (εσωστρεφής διανοητικός τύπος, εξωστρεφής κοινωνικός τύπος), όπου το πολυτιμότερο όργανο του εσωστρεφή είναι η διανόηση (η λογική), με τη σαφή γνώση που προσφέρει, ενώ του εξωστρεφή η φύση.
Η εξωστρεφής (κοινωνική) επιχείρηση δημιουργεί με βάση τα ερεθίσματα από το περιβάλλον της, δηλαδή από το «αντικείμενο» (πελάτες, προμηθευτές, προσωπικό κ.α.). Επομένως, στηρίζεται κυρίως στην έρευνα αγοράς και στις προτάσεις τρίτων για τη δημιουργία νέων προϊόντων, καθώς επίσης στα υπόλοιπα στοιχεία του marketing.
Η εσωστρεφής (διανοητική) επιχείρηση αντίθετα στηρίζεται περισσότερο στη δική της λογική σχετικά με τις ανάγκες των πελατών της, δημιουργώντας προϊόντα ή υπηρεσίες με βάση τη δική της (υποκειμενική) «λογική επεξεργασία».
Ανεξάρτητα από το εάν η επιχείρηση είναι εσωστρεφής ή εξωστρεφής, μπορεί να είναι λογική ή παράλογη, ανάλογα με τη συνισταμένη των σκέψεων (γνώσεων, μνήμης) του συνόλου των απασχολουμένων σε αυτήν και της «βαρύτητας» στην τελική απόφαση ενός εκάστου. Όσο μειώνεται φυσικά το μέγεθος μίας εταιρείας, τόσο αυξάνεται η «βαρύτητα» της λογικής της γενικής διεύθυνσης, αλλά και οι πιθανότητες λάθους.
Εξετάζοντας μία επιχείρηση και προσπαθώντας να «ανακαλύψουμε» τη λογική της (η οποία φυσικά, αν και υλικής μορφής, δεν είναι τόσο εμφανής όσο το «σώμα» της), με ελάχιστη «απαίτηση» της αναζήτησης μας την βασική κατάταξη της σε εσωστρεφή ή εξωστρεφή, έτσι ώστε να δημιουργήσουμε τις απαραίτητες «συνδέσεις» (για παράδειγμα εσωστρεφής-παράλογη κοκ.), αναλύουμε εν πρώτοις τα παραγόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες της και τη διαδικασία παραγωγής τους. Με βάση αυτήν την ανάλυση, η οποία στις περισσότερες των περιπτώσεων έχει σαν αποτέλεσμα της δημιουργία μίας σχετικά ολοκληρωμένης εικόνας, η «εξερεύνηση» μας είναι σχετικά ασφαλής.
Αν και η λογική εναλλάσσεται ρυθμικά κατά τη διάρκεια της ζωής μίας επιχείρησης (αντίστοιχα με την εναλλαγή της εξωστρέφειας με την εσωστρέφεια), αποτελεί έναν μάλλον σταθερό παράγοντα, ο οποίος ελάχιστα διαφέρει από το «σώμα» της επιχείρησης. Επίσης, χαρακτηρίζει κυρίως τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, στις οποίες σπάνια αναπτύσσεται το συναίσθημα.
.
Το συναίσθημα (η ψυχή) της επιχείρησης
Το συναίσθημα είναι κυρίως χαρακτηριστικό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των οποίων η «μάζα» (το «κρίσιμο» μέγεθος) επιτρέπει τη δημιουργία και την εξέλιξη του. Με δεδομένη τη σημασία που έχει δοθεί σήμερα στη «συναισθηματική νοημοσύνη», η ύπαρξη και λειτουργία του για τις εταιρείες (όπως και για τον άνθρωπο) είναι αποφασιστικής σημασίας τόσο για την αξιολόγηση, όσο και για την ανάπτυξη τους.
Η επιτυχία της «διαχείρισης» του εστιάζεται κυρίως στη δράση και όχι στην αντίδραση, όπου οι επιχειρήσεις που «δρουν» αντί να «αντιδρούν» (και που κατ’ επέκταση παρατηρούν προσεκτικά και χωρίς κανενός είδους προκαταλήψεις, αντί να κρίνουν) είναι κατά την άποψη μας οι πλέον δημιουργικές.
Όπως ακριβώς οι άνθρωποι, έτσι και οι επιχειρήσεις κατευθύνονται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τον εαυτό τους και την ικανοποίηση των ατομικών αναγκών τους. Είναι αναμφισβήτητο γεγονός δηλαδή ότι ενδιαφέρονται βασικά και αδιάκοπα για το «εγώ» τους, μεταφορικά δηλαδή για την εξέλιξη τους, τη δουλειά τους, την κοινωνική τους θέση, το κύρος τους, τη δύναμη τους κοκ.
Ο φόβος και σε αυτές είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα τους, αφού προκαλεί σύγχυση της λογικής τους και πολλαπλές συγκρούσεις. Ο φόβος, όταν υφίσταται, τις παραμορφώνει στην καθημερινή ζωή, ενώ δεν υπάρχει ποτέ σαν αφηρημένη έννοια (όπως θα όφειλε), αλλά πάντοτε σε σχέση με κάτι.
Η κίνηση από την ασφάλεια στην ανασφάλεια, καθημερινό σχεδόν γεγονός στο επιχειρηματικό «γίγνεσθαι», είναι βασικά η γενεσιουργός αιτία του φόβου (η συνειδητή ή ασυνείδητη σκέψη σχετικά με το τι θα μπορούσε να συμβεί στο μέλλον ή τι θα μπορούσε να αιφνιδιάσει από το παρελθόν). Όταν τυχόν η επιχείρηση καταληφθεί ολοκληρωτικά από το φόβο γίνεται αδρανής και λόγω της έλλειψης κίνησης οδηγείται στην καταστροφή της.
Η βασικότερη ανθρώπινη απορία (και κατ’ επέκταση επιχειρηματική) είναι το πώς είναι δυνατόν να συνδυάσεις την καθημερινή απαιτητική (συγκρουσιακή) λειτουργία με την εσωτερική ισορροπία που προϋποθέτουν η επιτυχία και η εξέλιξη.
Η επικέντρωση στη δράση (μη προερχόμενη από αντίδραση και κίνητρα, χωρίς αδρανείς σκέψεις και επαναφορά του παρελθόντος) και στην καθαρή παρατήρηση (χωρίς καθόλου επικρίσεις και συγκρίσεις) φαίνεται να είναι η απάντηση, η οποία όμως πολύ δύσκολα εφαρμόζεται κάτω από τις πολύπλοκες συνθήκες που επικρατούν στις επιχειρήσεις.
Εν τούτοις, όταν αποφασίσει μία επιχείρηση να τοποθετήσει τα δύο αυτά στοιχεία (αυτόνομη δράση, καθαρή παρατήρηση) στο κέντρο της φιλοσοφίας της, είναι δυνατόν να αποτελέσουν το «κλειδί» της αδιατάρακτης εξέλιξης της.
Το βασικότερο τώρα «προϊόν» της, σωστής ή μη, «συναισθηματικής εξέλιξης» της επιχείρησης είναι η ηθική ή ανηθικότητα της. Με δεδομένη σήμερα την (επαγγελματική) αναγκαιότητα της ύπαρξης της ηθικής στις επιχειρήσεις, το γεγονός αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Η ηθική αυτή εκφράζεται με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για το προσωπικό τους, για τις κοινωνικές υποχρεώσεις τους (χρηματοδότηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ιδρυμάτων κ.α.), για τη διοίκηση τους (κατάργηση της μονοκρατορίας του διευθύνοντος συμβούλου στις κεντρικές αποφάσεις, δημοκρατικές διαδικασίες εκλογής του), για τους «συναδέλφους» τους (και όχι εχθρούς) στον κλάδο και πολλά άλλα «στην ίδια κατεύθυνση»
Η «επαναφορά» της ηθικής στις επιχειρήσεις, θα σήμαινε λιγότερη επικέντρωση στον παράγοντα κέρδος και τα βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα των επιχειρήσεων (συνεχής ανάπτυξη της κερδοφορίας προς όφελος των μετόχων και των χρηματιστηριακών αγορών), με τα «κέρδη» αυτής της πολιτικής να διαχέονται αυξημένα στους εργαζομένους και στις ανθρώπινες κοινωνίες.
Τέλος, η διάρκεια ζωής των επιχειρήσεων είναι αναμφίβολα σε άμεση εξάρτηση από την ηθική τους – κάτι που αποδεικνύεται από μία λεπτομερέστερη ανάλυση της ιστορίας ενός μεγάλου αριθμού επιτυχημένων «οργανισμών».
.
Η επιχείρηση είναι «μοναδική»
Τα βασικά «στοιχεία» από τα οποία αποτελείται η κάθε εταιρεία είναι τα προϊόντα που παράγει ή διακινεί, οι πελάτες προς τους οποίους απευθύνεται (target group) και οι «ενέργειες» πώλησης που επιλέγει (πωλητές, marketing κ.α.) για την επίτευξη του εκάστοτε επιδιωκομένου αποτελέσματος. Εν τούτοις, οι «παρελκόμενοι» συνδυασμοί των τριών αυτών βασικών «στοιχείων» είναι άπειροι και εκτείνονται, όπως είναι ευνόητο, σε μία ευρύτατη «περιοχή», τόσο «ποιοτική», όσο και «ποσοτική».
Επί πλέον στους άπειρους αυτούς συνδυασμούς, προστίθενται και τα στοιχεία του χαρακτήρα της επιχείρησης (της προσωπικότητας της), τα οποία αναφέραμε παραπάνω (σώμα, λογική, συναίσθημα), οι «συνδυασμοί» των οποίων (εκτός από τις αναρίθμητες επί μέρους ιδιαιτερότητες τους) είναι επίσης πολυάριθμοι.
Επομένως η κάθε επιχείρηση (σε απόλυτη αντιστοιχία με τον άνθρωπο) είναι μοναδική στο είδος της και διαφέρει αισθητά από όλες τις υπόλοιπες, ακόμη και από αυτές που δραστηριοποιούνται στον ίδιο κλάδο. Η συνειδητοποίηση αυτής της μοναδικότητας είναι εξαιρετικά σημαντική, αφού αυτή μας βοηθάει τα μέγιστα στην αντικειμενική αξιολόγηση των εταιρειών, ανεξάρτητα από τον εκάστοτε «σκοπό» που έχουμε (εξαγορά, επένδυση, συνεργασία, εξυγίανση κ.α.).
Η αξιολόγηση μίας εταιρείας με γνώμονα τον κλάδο στον οποίο ανήκει («μέσα» από τον κλάδο) είναι, ακριβώς λόγω της δεδομένης μοναδικότητας της, ένας από τους πλέον λανθασμένους χειρισμούς πολλών διοικήσεων εταιρειών – χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι είναι μειωμένης σπουδαιότητας τα διάφορα «στατιστικά» στοιχεία του κλάδου και η σύγκριση με αυτά.
.
Η μικρομεσαία επιχείρηση είναι τέχνη και δημιουργία
Αναλύοντας τη θέση μας σε σχέση με την επιχείρηση – ζωντανός οργανισμός είδαμε ότι, αφ’ ενός μεν έχει χαρακτήρα, ο οποίος διαμορφώνεται από το σώμα, το πνεύμα και την «ψυχή» της, αφ’ ετέρου είναι κάθε φορά μοναδική, με μία μοναδικότητα που προέρχεται από τις άπειρες δυνατότητες συνδυασμών των βασικών στοιχείων της.
Επομένως, όλα όσα σχετίζονται με αυτήν (ίδρυση, λειτουργία, ανάπτυξη κ.α.) δεν είναι «μηχανικά» και ως εκ τούτου ανήκουν περισσότερο στο χώρο της τέχνης και της δημιουργίας, παρά σε οποιονδήποτε άλλο. Επί πλέον, αποτελεί μάλλον «δικαίωμα» και «πηγή ζωής» των ανθρώπων (το οποίο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να σταματήσει να υφίσταται), παρά απλή αναγκαιότητα στη διαδικασία της «υλικής» επιβίωσης τους.
Μέσα από τις επιχειρήσεις «εκφράζεται» ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων, αφού εδώ τους δίνονται οι μεγαλύτερες ευκαιρίες δημιουργίας, οι οποίες τους επιτρέπουν επιπρόσθετα την υλική τους επιβίωση, κάτι που τις περισσότερες φορές δεν μπορεί να τους εξασφαλίσει η ενασχόληση με τις «τέχνες». Ακριβώς για το λόγο αυτό η απόφαση για την ίδρυση μίας εταιρείας δεν πρέπει να είναι ποτέ το αποτέλεσμα της απλής αναζήτησης του κέρδους, αλλά της «τάσης» για δημιουργία – η οποία, εφ’ όσον στηριχθεί σε σωστές βάσεις, θα έχει σαν «παράπλευρο» φυσικό αποτέλεσμα το κέρδος.
Η επιχείρηση σαν έκφραση, τέχνη και δημιουργία αφορά κυρίως τους μικρομεσαίους οργανισμούς, οι οποίοι μπορούν να ιδρυθούν, να λειτουργήσουν και να αναπτυχθούν με περιορισμένα μέσα, τα οποία διαθέτει ένας σχετικά μεγάλος αριθμός ανθρώπων. Η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να πάψει να υπάρχει (ο σημερινός κίνδυνος να εκλείψει είναι η υπερβολική ανάπτυξη των πολυεθνικών εταιρειών, ενώ ο παλαιότερος η «σοσιαλιστική» δομή κοινωνίας), αφού θεωρούμε ότι στηρίζει όσο τίποτα άλλο τις ανθρώπινες κοινωνίες και εξασφαλίζει την ισορροπημένη εξέλιξη των ατόμων μέσα σε αυτές.
Συνοψίζοντας τα τελευταία, η «δημιουργία» ενός οργανισμού, ο οποίος διαθέτει σώμα, πνεύμα και συναίσθημα, πολύ περισσότερο με τη βοήθεια και τη συνεργασία περισσοτέρων του ενός ανθρώπων μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο, είναι αναμφίβολα μία «υψηλή» τέχνη, η οποία ταυτόχρονα εξασφαλίζει την έκφραση, την επιβίωση, την ισορροπία και την ανάγκη προσφοράς στο σύνολο (στις ανθρώπινες κοινωνίες) των συντελεστών της.
Με δεδομένο δε το ότι οι ύπαρξη επιθυμιών στον άνθρωπο είναι η κύρια αιτία των ψυχικών διακυμάνσεων (εναλλασσομένων διαθέσεων) και της εξ αυτών προερχόμενης ανισορροπίας, η «καταστολή» τους στις επιχειρήσεις, η οποία δεν σημαίνει ότι παύουν να ενδιαφέρονται για το μέλλον και την εξέλιξή τους, αλλά ενεργούν με βάση τη διαδικασία δημιουργίας και όχι το αποτέλεσμα, είναι επίσης απαραίτητη για την κατά τη γνώμη μου εξαιρετικά πολύτιμη ισορροπία τους.